Przedmiotem wynalazku jest wewnetrz¬ ny hamulec do piast kól rowerowych, przy których obracajaca sie piasta nastawia sa¬ moczynnie hamulec. Uskutecznia sie to przez osiowe przesuniecie czesci przenosni za posrednictwem osobno wbudowanych w piascie czesci i przy pomocy sprzegla cier¬ nego. Uzycie sprzegla ciernego umozliwia hamowanie rozmaita sila, zaleznie od naci¬ sku jaki na niego wywiera jezdziec.Znane sa hamulce wiencowe, pr*zy któ¬ rych toczacy sie na obreczy walek przyci¬ ska hamulec do wienca, wzglednie naciska wzajemnie tarcze hamulca. Wszystkie od¬ miany hamulców wiencowych maja te wspólna wade, ze hamowanie zalezne jest od stanu szos i od staniu' pogody; przy mo¬ krej lub zaniidczyszczonej obreczy jest hamowanie czesto niedostateczne, a w kaz¬ dym razie niepewne, a oprócz tego sam ha¬ mulec podlega wielu uszkodzeniom. Przy tym nowym sposobie ulmieszczenia przeno¬ sni hamulca w piascie kola dla jej ochrony, dzialanie hamulca mozna wedle potrzeby i bardzo dokladnie regulowac, a nastepnie takie umieszczenie mozna zastosowac przy wszystkich znanych konstrukcjach hamul¬ ców wewnetrznych. W niniejszym wynalaz¬ ku wyzyskana jest do nastawiania hamul¬ ca energja kinetyczna kola, przyczem jez¬ dziec wprowadza w ruch hamulec zapomo- ca -dzwigni (nastawnicy) i przez odpowied¬ ni nacisk na nia latwo reguluje sile hamo¬ wania.Dla przykladu przedstawiono na rysun¬ ku hamulec w kilku konstrukcjach, odpo* wladajacych nowemu sposobowi ich zasto¬ sowania. Na fig. 1 przedstawiono przekrój podluzny przez piaste hamulca, a na fig. 2 — przekrój poprzeczny podlug linji A — B, podanej na fig. 1. Fdg. 3 przedstawia w przekroju podluznymi odmienny -sposób wy¬ konania plaisty haimulltoa, fig. 4 ii 5, wzglednie 6 i 7, przedstawiaja w przekrojach po¬ dluznych i poprzecznych jeszcze dwie inne konstrukcje, zas na fig. 8 i 9 pokazano w przekroju podluznym te konstrukcje, przy których , celem nastawienia piasty Unieru¬ chomia sie pewtoe czesci przenosni.Urzadzenie, wedlug niniejszego wyna¬ lazku, sklada sie zasadniczo z dowolnego lecz dostosowanego hamulca, zaopatrzone¬ go W czesci nastawne i ze sprzegla cierne¬ go, które umozliwia wlaczanie czesci na¬ stawnych przy pomocy piasty; piasta poru¬ sza czesci nastawne i w ten sposób wlafcza hamulec. Poniewaz: powierzchnie trace sprzegla ciernego mogaJ sie wzglledem sie¬ bie przesuwac, mozna przeto hamowanie regulowac.Przedstawiony na Mg. 1 i 2, j'ako przy¬ klad rozwiazania, hamiullec sklada sie z mufki hamowniezej1 4, zlozonej z dwu cze¬ sci stale ze soba zlazonych, ze stozka na¬ ciskowego 2 i lejka 6; stozek 2 umocowany jest na osi 20 i moze byc przytrzymany za¬ pomoca dzwigni 21 przy ramie roweru. Le¬ jek 6 zaopatrzony jest w swobodny stozek naciskowy 5 i lozysko kulkowe 25, a to w tym celu, by sie mógl latwo wewnatrz mu¬ fy obracac. Moznaby róWniez zamiast lej¬ ka 6 1 stozka 5 uzyc tylko stozka, a tarcie miedzy nim a mulai 4 zimniejiszyc w danyni razie zapomoca odpowiedniego urzadzenia.Mufka swym zlobkiem podluznym zachodzi na nosek 23 stozka 2, zabezpieczona jest zatem przed obróceniem sie wzgledem stoz¬ ka ,2 i wodzona przez nosek podczas ruchu podluznego. Os 20 zaopatrzona jest w gwint slimakowy; zapomoca tego gjwihttt zlaczony jest ruchomy lejek* zaopatrzony w odpowiednie naciecia, z osia. Jezeli be¬ dziemy obracac lejkiem 6 w kierunku biegu kola, to wkrecamy go na lewo ku wniefrzu mufy 4, a ta ositatniaj .z dwóch stron przez stozki 2 i 5 rozpreza sie i naciska na we¬ wnetrzna powierzchnie piasty 1. Ruch sru¬ bowy powrotny lejka 6 uskutecznia spre¬ zyna 3; konce teij sprezyny wpuszczone sa w stozek 2 i lejek 6, przyczem scisnieta podczas nastawiania hamulca znajduje sie ona wl stanie napietym, zas podczas spo¬ czynku haimiulca jest rozprezona. ' Wlaczenie hamulca uskutecznia sprzei- glo 7, wodzone osiowo w piascie 1 zapomo¬ ca zlobków i listewek 8; sprzeglo 7 lacznie z lejkiem 6 tworzy sprzeglo cierne, a po¬ wierzchnie stozkowe 25 sa powierzchniami tracemi. Osadzone obrotowo na osi sprze¬ glo 7 moze byc przesuwane osiowo zapo¬ moca wpuszczonego w wykróji osi 20 ru¬ chomego wodzika 9; przesuwanie wodzika uskutecznia sie zapomoca umieszczonego w wydrazeniu osi drajzka U; sprezyna 10 sluzy do powrotnego przesuniecia drazka wraz z wodzikiem. Urzadzenie nastawne jest znane i moze byc dowolnej konstrukdji, poruszane reka lub noga.Wlafczenie hamullca zapomoca piasty nastapi, skoro tylko sprizegjlo 7 za- posred¬ nictwem dzwigni nastawnej zostanie przy¬ cisniete do lejka 6. Poniewaz sprzeglo 7 stale sie obraca wraz z piiasta, to po nasta¬ wieniu hamulca zabiera ze soba tarciem po¬ wierzchni 25 lejek 6. Lejek 6 przesuwa sie po gwincie na lewo i rozpreza mufe 4 w sposób powytzej wspomniany. Dalsize obra¬ canie sie lejka 6, po wlóczeniu hamulca, jest juz niemozliwe, seatem powierzchnie trace 25 slizgaja sie po sobie i przyczynia¬ ja sie w ten ,sposófo do hamowania, Nacisk mufki hamowniezej 4 na piascie 1 jest tym silniejszy, im silniej naciskamy na sprze¬ glo 25. Umozliwia to jezdzcowi hamowanie.Sprzeglo 7 meze sluzyc równoczesnie do ograniczenia ruchu wstecznego lejka 6; do — 2 —tego celu slu&yc moze takze osobny zde¬ rzak lub tez odciazona sprezyna J.Inne zestawienie sprzegla 7 i listewek 8, przedstawionych na fig. 1, podano w ro¬ zwiazaniu na fijg. 3; sprzeglo cfeme 25cr tworza w tym przykladzie stozek la i pia¬ sta la.Mufa 6a, opierajaca sie zapomoca lo¬ zyska kulkowego o wezel osi, tworzy ze stozkiem 7a sprzeglo czolowe listewkowe 8q, w ten sipasóbj ze stozek la moze sie przesuwac wzdluz osi 20a; tak mufa 6a, jak i stozek la sa umieszczone na osi 20a obrotowo.Mufa 6a zaopatrzona jest w lewy gwint slimakowy 24a; na g^wint ten zawodzi od- powiedniem nacieciem stozek 5q.Przez pok^ajgniiecie liftka 29a wlaczamy sprzeglo 25a, zatem piasta la zabiera ze so¬ ba w ruchu obrotowymi stozek la a wraz z mim mufe 6®. Skutkiem ruchu obrotowe¬ go mufy 6a, przesuwa sie stozek 5a po gwincie na lewo i rozipreza mufe hamidco- wa 4a ku piascie ta, przyczem ruch obro¬ towy mufy 6a ustaje, natomiast zaczynaja sie slizgac po sobie powierzchnie stozkowe 25a.W konstrukcji przedstawionej na fig. 4 i 5, sprzeglo Ib zazebione jest z piasta Ib zapomoca listewek 86, zatem ruch osiowy sprzegla Ib jest swobodny. Os 206 zaopa¬ trzona jest w gtorint slimakowy 24b, mufa 6a zachcdJzi ma ten gwint odpowiedniem nacieciem. Liczba 256 oanafczone jest sprze¬ glo czolowe pierscieniowe. Jezeli zapomo¬ ca urzadzenia nastawnego 28b, 29b, llb i 96 przesuniemy sprzeglo Ib na lewo, a za¬ tem wlaczymy sprzeglo 26, wówczas piasta Ib, za posrednictwem sprzegla Ib, wjpra- wia mufe 66 w ruch obrotowy. Mufa 66 wiprawiona w rurib. obrotowy przesun sie jako nakretka w strone lewa i wlacza ha¬ mulec pierscieniowy 46; skoro pierscienie hamulca zostaly dostateozinie scisniete, u- staje ruch obrotowy mufy 66, a powierzch¬ nie trace sprzegla 256 zaczynaja sie po so¬ bie slizgac. Slizganie sie powierzchni tra¬ cych umozliwia stopniowe hamowanie pia¬ sty. Sprezyna 36 sluzy do uskutecznienia ruchu powrotnego mufy 66 po ustaniu dzia¬ lania sprzegla ciernego 256.Równiez i w konstrukcji, przedstawionej na fig. 6 i 7, przesuwalny osiowo stozek lc i piasta lc tworza razem sprzeglo cierne stozkowe 25c, zas mufa 32c, osadzona ob¬ rotowo na osi 2Qc, twomzty ze stozkiem lc sprzeglo czolowe 8c, przyczem czola tego sprzegla moga sie nawzajem w siebie wsu- wfeic. W tym wypadku mufke hamownicza 4c przyciskaja do piasty lc ruchome walki 33cf skoro tylko zostanie mufa J2c, wsku¬ tek zlaczenia sprzegla 25c, porwana w ruch obrotowy zgodny z kierunkiem obrotu pia¬ sty. Obwód mufy 32c zaopatrzony jest w odpowiednie tory mitaosrodowe 34c, znaj¬ dujace, sie zatem na nieb walki 33c w»sktu tek ruchu obrotowego mufy oddalaja sie od osi i rozprezaja w ten sposób mufke ha¬ mownicza 4c. Sprezyna 3c umocowana jed¬ nym kptfcem w osi 20c, a drugim w mufie 32c, sluzy do uskutecznienia ruchu obroto¬ wego wstecznego mufy 32c.Zamiast przesuwalnego spraegjla zlaczo¬ nego z piasta, mozna naodwrót urzadzenie to wykonac w ten sposób, ze czesc wlacza¬ jaca bezposrednio hamulec obraca sie sta¬ le wraz z piasta, a Wspóldzialajaca z nia czesc moze byc polaczona zapomoca sprze¬ gla ciernego z czescia nieruchoma lub z o- sia kola. Na tej odwrotnej zasadzie pole¬ gaja konstrukcje hamulców, przedstawione na fig. 8 i 9.W konstrukcji, przedstawionej na fig* 8, czesc sprzegla ciernego Id sprezona jest z nieruchoma czescia lozyska kulkowego 31d zapomoca zebów czolowych 38d; za- tern rudh obrotowy czesci id jest niemozli¬ wy, natomiast moze byc ona przesuwana wzdluz osi zapomoca drazka Ud. Mufa 35d osadzona jest obrotowo na osi 20d i o- piera sie za posrednictwem lozyska kulko¬ wego 40d o wezel osi; mufa ta jest zarazem - 3 -druga czescia sprzegla ciernego 25d. Mufa 35d polaczona jest zapomoca gwintu sli¬ makowego 24d z mufa 36d. Na mufe 36d nasadzony jest stozek 5d; sluzy on do wla¬ czania hamullca 4d. Sprezyna 3d, polaczona kcncami z tmifami 35d i 36d, Uskutecznia powrotny ruch obu muf do stanu normalnet- go, skoro rozlaczonem zostalo sprzeglo 25d. Mufa 36dwichpidzii lilstówkamlS 8d w od¬ powiednie zlobki piasty Id, zatem musi sie stale obracac wraz z piasta a przytem mo¬ ze byc poruszana wzdluz osi. Przez wla¬ czenie spirzegla ciernego 25d zostaje mufa 35d unieruchomiona, przeto mufa 36d pczo- staje nadal w ruchu obrotowym Wraz z pia¬ sta, wkreca sie po g|wiincie 24d na lewo i wlacza hamulec, poczem powierzchnie tra¬ ce 25d slizgaja sie po sobie.Fig. 9 przedstawia zastosowanie rozsu- walnego przecietego pierscienia 41a jako sprzegla ciernego. Pierscien 41e wchodzi wystepem 38e w odpowiedni wykrój czesci nieruchomej lozyska kulkowego 37e; to za¬ zebienie zabezpiecza pierscien wspomnia¬ ny panzjed rtuchem othrotowym. Klin 43e wprowadzony zapomoca czesci nastawnych 9e i Ile miedzy konce pierscienia 41v, (roz¬ piera, pierscien i przyciska go w ten spo¬ sób do wewnetrzmej powierzchni mufy 38e; mufa 39e i pierscien 41e tworza razem sprzeglo cierne. Mufka 39e osadzona obro¬ towo na osi 20e opiera siie z jednej strony lozyskiem kulkowem 40e o wezel osi 20eit z drugiej zas strony zazebia sie zapomoca zebów 42e, 42e, o powierzchniach skosnycih 24e z mufa Se. Mufa Se wchodzi listewka 8e w zlobek piasty le, musi sie zatem z nia obracac i moze byc przytem równoczesnie przesuwana wzdluz osi; sluzy ona do wla¬ czania hamulca pierscieniowego 4e. Gdy mufa 39e wskutek tarcia o rozwarty pier¬ scien 41e zostanie zatrzymana, wówczas ze¬ by 42e mufy 5e obracajacej sie wraz z pia¬ sta przesuwaja sie po zebach 42e unieru- chomionejj mufy 39e, wskutek czeigo mufa 5e przesuwa sie wzdluz osi na lewo i wla¬ cza hamulec 4e. W stanie spoczymku ha¬ mulca mufy 39e i 5e wskutek wzajemnego zazebienia 42e i 42e* obracaja sie wraz z piasta le.Sprezylna 3e slujzy do przesuniecia mu¬ fy 5e do polozenia poczatkowego po. wyla¬ czeniu hamulca.Urzadzenie powyzsze wedlug opisanego wynalazku moze byc zastosowane przy pia¬ scie kola przedniego lub tytnego. W tym o- statnim wypadku moze byc kolo lancucho¬ we 26 polaczone z pliaista / allbo zapomoca wolnobiegowej przenosni znanej konstruik- cji albo zapomoca przenosni o wielu stop¬ niach. Przy wykonaniu wynalazku, jak wi¬ dac z podanych przykladów, mozna to sa¬ mo dzialanie uzyskac jfrzez rozmaite zmia¬ ny i kombinacje w konstrukcji. PL