W silnikach o swobodnych przeciwbiez¬ nych tlokach mozna, jak wiadomo, dla li¬ zyskania dokladnej równosci rytmu ruchu polaczyc masy, poruszajace sie w przeciw¬ nych kierunkach, dzwigniami, które czesto sluza zarazem do napedu odbiornikowi pra¬ cy, jak np, sprezarek. Wada tego przeno¬ szenia pracy zapomoca dzwigni sa duze straty na tarcie w przegubach, W mysl wynalazku wszystkie zasadni¬ cze masy ruchome sa sztywno polaczone z tlokami roboczeimi, np, w sposób bezposred¬ ni, a czesci sprzegajace poruszaja sie pro¬ stolinijnie i równolegle do nfch i zmuszaja je do dokladnej przeeiwibieznasei. To u- mozliwia unikniecie przegubów i daje szczególnie lekki bieg bez tarcia, a wiec podwyzsza znacznie mechaniczny skutek silnika.Szczególnie lekkie sprzezenie uzyskujie sie wtedy, gdy cziesci sprzegajace sa nara¬ zone tylko na ciagnienie, wtedy bowiem przdkroje ich sa male, a same czesci lekkie i pewne.Dla duzych jednostek mozna z korzy¬ scia uzyc mecihaniztmu hydraulicznego z dwoma tlokami, polaczonemi z ruchomemi mialsiaimii1, przyczieim elileczi wytlacziamja prziez tloki wykonywa ruch przeciwbiezny, u- mozliwiajac opanowanie nawet najwiek¬ szych mas.Korzystnym zwlaszcza jest wykonanie wiynajlazku, w któteim iiucihotme masy, zteltoipa- tirzoine sa w z^bnicó* albo w zjespoly zeb-nic, które sa ze soba sprzezone kinema¬ tycznie zapomoca jednego lub kilku kól zebatych, przyczem wykonanie ich moze byc bardzo lekkie, tak, ze nie potrzeba wielkitih sil do okresowego tóh przyspie- szatnia i opózniania. Wskutek tego zmniej¬ sza sie do minimulmi taróe, zuzycie i inne przyczyny zaklócenia ruchu. Dalsza zale¬ ta tego mechanizmu jest to, ze mozna go latwo pirzystosiowac do specjalnych fcon- sljtfukcyj siBllnflca o isfwlolbodSuych tlokach. Je¬ zeli, np., nichonje mafey maja dawac nie¬ jednakowa prace i pracowac wskutek tego z róznemi sfcpkami, to i tu mózina osiagnac rc^yl^rjrtaS^^ c^zed.\Jbieztiych mas, gdyz kola zebate, zazebiajajce sie z zabnicami kazdej rubhomeJjl masy, miOga miec sprzie- zone ze soba wienbe zebate o róznych sred¬ nicach.Urzadzenie takie umozliwia. róWniez zastosowanie jednego tylko odbiornika pracy, to znaczy mozna prace, dostarcza¬ na przez jedna1 ruchoma mase, przenosic na odbiornik pracy, polaczony z druga ru¬ choma masa bez obawy, by mechanizm sprzeglowy pirzelnosfll zbySt wMkSfe sily.Jezeli miedzy iolbydWfile z^binfiice wlapzio- na bedzie równotelgle wieksza ilosc kol ze¬ batych, to pomimo stósutafcowo malej1 sze¬ rokosci zebów i odpowiednio malej wagi zebiiic, przenoszona sila rozklada sie na dostatecznie wiellkaj powierzchnie zebów tak, ze zuzycie ich! jest male, Równomier¬ ny rozklad sil na poszczególnie kola zeba¬ te mozna przytem uzyskac przez zastoso¬ wanie podatnych lozysk dla tych' kol, opie¬ rajacych sie na dzwigniach wagowych.Mechanizm sprzegajacy mozna tez1 za¬ opatrzyc w zabezpieczenie, które w razie przeciazenia wstrzymuje siltók lub zmniej¬ sza jego moc. Mozna to osiagnac W ten sposób, ze jakis staly puinkt mechanizmu sprzegajacego przesuwa sie w chiwiili prze¬ zwyciezania okreslonego oporu, a przesu¬ niecie to Wprawia w rucK jakas1 czesc re¬ gulacyjna lub wylaczajaca.Mozna wreszcie unieszkodliwic martwy ruich mechanizmu sprzeglowego, odbiera¬ jac od jednej masy ruchomej mnilej uzy¬ teczne} pracy nizl od drugiej, tak, ze w drazkach panuje stale male cisnienie jed¬ nostronne.Na rysunkach przedstawiono schema¬ tycznie kilka przykladów wykonania wy¬ nalazku, a mianowicie: fig. 1 przedstawia silnik o swobodnych przeciwbieznych tlo¬ kach z mechaniztoemi sprzegajacym w1, po¬ staci gietkich ciegiel; fig. 2 ^ siltoik, po¬ dobny, jak na fig. 1, z hydraulicznym me¬ chanizmem sprzegajaicym, fig. 3 — silnik z mechanizmem sprzegajacym z zebnicami; fig. 4 i 5 — w podluzhym prziekroju, wzglednie w rzucie poziomym, podobny sil¬ nik z zebnicami, lezacemii obok' siebie; fig. 6 — silnik z ruchbmemi masarni róznej wielkosci i z mechanizmem! zebnicowym dla nierówtnych skoków; fiig. 7 — silnik z wieloma kolami zebatemi miedzy kazda plara zebmic; fig. 8 — palre kól zebattych z wyrównywatzem sil; fig. 9 — szereg zlozo¬ ny z trzecK kól zebatych z wyrówtoywacza- mi sil.W silniku na fig. 1 w- nieruchomym cy¬ lindrze roboczym 1 poruszaja sie przeciw¬ biezne tloki robocze 2, 3, które sa bezpo¬ srednia polacziome z tlokami 4, 5 porulsza- jaCemi sie w nieruchomych cylindrach sprezarek 6, 7. Celem uzyskania dokladnie tego samego rytmu rulchu obu1 ruchomych mas 2, 4 i 3, 5 zastosowano mechanizm sprzegajacy, poruszajacy sie prostolinijnie razem ze swobodnemi makami i symetrycz¬ ny wzgladem oisi silnika, a którego czesci sa zaWsze narazone tylko na ciagnienie. W tym celu przewidziano ciegno bez konca, orzechodzace przez dwa krazki 32, 33, któte czesciami 35 wzglednie 36 jest' po¬ laczone ze swóbodbemi masami w punk¬ tach 30 wz$led!n?le 31. GMkie mlusiza byc tvlko czesci ciegna, pTzechbdzJafce przez krazki, natomiast inne czesci moga byc wprost pretami.W wykonaniu wedlug fig. 2, ze swo- bodnemi masami 2, 4 i 3, 5 sa sztywno po- lakowe pomioidhicze tloikiJ 40 i1 47, fctórie sa tak umieszczone w nieruchomeji skrzyn¬ ce z ciecza 42, ze w chwili przesuwania sie jednej swobodnej masy, druga prziesuwa sie w przeciwnym kierunku! wskutek dzia¬ lania tloczonej cieczy. Dajac rózne prze¬ kroje pomocniczym tlokom 40 i 41, mozna i to urzadzenie latwo zastosowac do silni¬ ków o nierównych skokach swobodnych mas.W wykonaniu wedlug fig. 3 swobodna masa 2, 4 posiada na poprzecznicy 8, po¬ dobnej do dzwigni wagowej, dwie zebnice 9, druga masa 3, 5 posiada na poprzeczni¬ cy 10 dwie zebnice U, które sa sprzezone z zebnieami 9 zapomoca nieprzesiuwalnych kól zebatych 12. Naciski mas sa wiec cal¬ kowicie wyrównane, a tak samo i naciski robocze sprezarek. Równiez tylko jedna ze sprezarek moze odbierac cala prace, gdyz sila tloka moze byc przenoszona przez drazki sprzegowe bez znaczniejszego wply¬ wu na nie, gdy juz znacznie wieksze naci¬ ski mas sa wyrównane.Zebate kola 12 mozna umiescic po bo¬ kach cylindra 1 lub w innem stosownem polozeniu, tak aby uzyskac konstrukcje, zajmujaca malo miejsca* Fig. 4 i 5 przedstawiaja silnik o swo¬ bodnych tlokach z jednostronnie umie¬ szczonym mechanizmem sprzegajacym, któ¬ rego ruchome masy sa znacznie zmniejszo¬ ne, tak ze mechanizm ten nadaje sie szcze¬ gólnie do mniejszych, szybkobieznych sil¬ ników. Aby umiescic zebnice mozliwie bli¬ sko cylindra 1 i zmniejszyc zginajace mo¬ menty, zastosowano zebnice 9 wzglednie U, z których kazda posiada oddzielne ko¬ lo zebate 13 wzglednie 14 z tej samej stro¬ ny, np. zgóry, i obydwa kola 13, 14 zaze¬ biaja sie z soba swemi brzegami, wystepu- jacemi poza zebnice, przez co zapewniona jest przeoiwbieznoisc zelbnic i tern samem mas swobodnych 2, 3.Na fig. 6 przedstawiono uklad, w któ¬ rym przeciwleigle masy swobodne 2, 3 mo¬ ga wykonywac nierówne prace. W tym ce¬ lu masa swobodna 2 ma znacznie wiekszy skok niz masa 3. Aby to wyraznie uwidocz¬ nic przedstawiono masy swobodne w ich zewnetrznych polozeniach martwych pel- nemi linjami, a kreskowanemi linjami po¬ lozenia w ich wewnetrznych ^polozeniach martwych. Aby uzyskac jednakowe naci¬ ski mas mimo róznych skoków, nadano im tez rózna wielkosc, tak, ze masa 2, maja¬ ca wieksza predkosc, jest lzejsza od masy 3. Celem uzyskania- dokladnej równosci rytmu mimo róznych predkosci ruchu obu mas, wstawiono miedzy zabnice 9 i 11 dwu- wiencowe kcla 15, 16, tak, ze zebnice 9 masy 2, wykonywujacej wiekszy skok, za¬ zebiaja sie z wielkiemi wiencami 15, nato¬ miast zebnice 11 masy 3, wykonywujacej mniejszy skok, z malemi wiencami 14. Ma¬ sa 2 o wielkim skoku moze tez wykonywac cala prace zewnetrzna, a masa 3 o malym skoku daje tylko prace poboczna, nip. do¬ starczanie powietrza do cylindrów silnika lub podobna prace.Wedlug fig. 7 miedzy ziebnice 9 i // wlaczono równolegle kilka kól zebatych 17, 18, 19, aby móc przenosic wieksze sily przy zastosowaniu lekkich i waskich zeb¬ nic. Jest to wazne, np. w tych wypadkach, gdy mechanizm sprzegowy sluzy nietylko do wyrównywania rytmu, lecz talkze do od¬ prowadzania uzytecznej pracy.Na fig. 8 i 9 przedstawiono, jak przy równoleglem wlaczeniu kilka kól zebatych uzyskuje sie dla nich zajwsze równomierne obciazlenie przez ich podatne osadzenie i wlaczenie wyrównywaczy sil.Wedlug fig. 8 kazde z dwóch kól 17, 18 jest polaczone drazkiem 20 wzglednie 21 z nieruchomo osadzona! dzwigtaia wago¬ wa 22; natomiatet na lig. 9 trzy kola zeba¬ te 17, 18, 19, osadzone na wychythiych dzwigniach 23, 24, 25, sa polaczone mie¬ dzy soba drazkami 26, 27 i dzwignia wa- — 3 —gowa 28, przez co uzyskuje sie równomier¬ ne przenoszenie sil przez wszystkie kola. PL