Pierwszenstwo: Opublikowano: 16.XII.1963 (P 103 260) 22.XII.1962 Niemiecka Republika Federalna 18. ni. 1967 52908 KI. 49 e, 20/02 - MKP B 23 d UKD Wspóltwórcy wynalazku: Erich Rietzler, inz. Herman Hailer, dr Georg Kress Wlasciciel patentu: MAPAL Fabrik fiir Prazisionswerkzeuge Dr. Kress K. G. Aalen (Niemiecka Republika Federalna) Rozwiertak maszynowy z wymiennym nozem Przedmiotem wynalazku jest rozwiertak maszy¬ nowy, zaopatrzony w co najmniej jeden wymienny nóz, zamocowany nastawnie w cylindrycznym ka¬ dlubie.W korpusie rozwiertaka jest wykonany gleboki rowek, w którym jest umieszczony nóz, zacisniety za pomoca jednej lub wiecej srub do bocznej sciany rowka, po uprzednim wyregulowaniu jego roboczego polozenia promieniowego srubami nastawczymi przylegajacymi do tylnej jego krawedzi. Dzieki te¬ mu krawedzie te moga byc w miare potrzeby wsu¬ wane w glab rowka w kadlubie.Jak pokazalo doswiadczenie, znane rozwiertarki maszynowe podobnego typu nie mogly zawsze za¬ dosc uczynic wszystkim stawianym im wymaga¬ niom. Zachodzi na przyklad niebezpieczenstwo, ze konce przylegajacych do noza srub stopniowo zuzy¬ waly sie, pracowaly niedokladnie wzglednie oblu¬ zowaly sie podczas ruchu roboczego, grozac uszko¬ dzeniem samych krawedzi nozav. Okazalo sie rów¬ niez, ze stosowane sruby podczas zamocowywania noza powodowaly nie tylko odksztalcenie rowka, wskutek czego w powstalych szczelinach gromadzily sie wióry, lecz równiez odksztalcal sie eliptycznie sam kadlub rozwiertaka. Wreszcie niemozliwe bylo przy znanych konstrukcjach, utworzenie dostatecz¬ nej przestrzeni dla odprowadzenia wiórów, ponie¬ waz dla osadzenia srub mocujacych nalezalo pozo¬ stawic odpowiednia grubosc materialu korpusu.Celem wynalazku jest usuniecie wszystkich do- 10 15 20 25 30 tychczasowych braków przy wspomnianym na wste¬ pie typie rozwiertaka maszynowego, przez zasto¬ sowanie nowego sposobu mocowania i regulowania noza oraz nowego uksztaltowania samego korpusu i noza. Polega to miedzy innymi na tym, ze pro¬ mieniowe ustawienie noza wykonuje sie za pomoca elementów nastawczych przesuwanych liniowo.Elementy te sa umieszczone przesuwnie wewnatrz korpusu, swoja koncówka skosna przylegaja do tylnej krawedzi noza, a przesuwane sa dla odpo¬ wiedniego nastawienia noza za pomoca srub na¬ stawczych, umieszczonych calkowicie wewnatrz ka¬ dluba, poza przestrzenia przeznaczona do odprowa¬ dzenia wiórów. Przez to udalo sie osiagnac szybkie przestawianie noza dla kazdorazowo wymaganego promienia bez dotychczasowego szkodliwego wply¬ wu zuzycia czesci nastawczych lub krawedzi noza, oraz udalo sie osiagnac pewne i mocne zamocowanie noza w sposób umozliwiajacy wykonanie w kadlubie duzej przestrzeni o gladkich scianach dla odprowa¬ dzenia wiórów. Samo narzedzie jest nadzwyczaj proste i zwarte w ksztalcie i budowie, oraz umozli¬ wia dlugotrwale stosowanie tego samego noza po- mimp zmniejszania sie jego wymiarów. Mozna równiez zastosowac ostrza na obu krawedziach podluznych noza i wykorzystywac te ostrza na zmiane.Celowo wykonana konstrukcja wedlug wynalazku przewiduje, ze otwory prowadzace dla elementów nastawczych i zwiazane z nimi osiowe otwory 5290852908 3 4 gwintowane dla srub nastawczych przebiegaja w kadlubie mniej wiecej równolegle do plaszczyzny kadluba odprowadzajacej wióry, która tworzy kat rozwarty ze scianka noza. Nóz moze przy tym siegac swoja podstawa w glab waskiego, z jednej strony ograniczonego plaszczyzna przylgowa rowka mocujacego, który z drugiej strony laczy sie z plasz¬ czyzna kadluba tworzaca przestrzen dla odprowa¬ dzania wiórów.Istotna cecha a zarazem zaleta wynalazku jest nastepnie dociskanie noza do plaszczyzny przyl- gowej rowka w korpusie za pomoca dociskowego klocka. Klocek dociskowy jest specjalnie zamoco¬ wany za pomoca sruby, której leb jest umieszczony równiez wewnatrz korpusu poza przestrzenia prze¬ znaczona do odprowadzenia wiórów. Dzieki temu zewnetrzna powierzchnia klocka dociskowego moze byc gladka, wzglednie moze byc zrównana z plasz¬ czyzna korpusu tworzaca przestrzen do odprowadza¬ nia wiórów.Aby nóz mógl pracowac sprawniej, przednia jego krawedz w znanych rozwiertarkach wystaje z dolnej czesci kadluba. Nie bylo jednak zadnych mozliwosci regulowania dlugosci wystajacej krawedzi noza w kierunku osiowym. Zgodnie z wynalazkiem oprócz srodków sluzacych do ustawienia polozenia promieniowego noza, zaleca sie stosowac odpowie¬ dni element nastawny dla ustawienia jego polo¬ zenia osiowego, który sluzy jednoczesnie jako lozy¬ sko oporowe dla przejecia sil osiowych oraz usuwa niebezpieczenstwo cofniecia sie noza podczas skra¬ wania.Mozliwosc dowolnego nastawiania osiowego polo¬ zenia noza okazuje sie bardzo pozyteczna na przy¬ klad wówczas, gdy dla zmniejszenia kosztów po¬ nownego szlifowania noza o prostej i skosnej kra¬ wedzi skrawajacej, szlifuje sie jedynie krawedzie skrawajace, a nie drugostronna jego krawedz pro¬ wadzaca. Dzieki temu ponowne osadzenie noza po wykonanym szlifowaniu ostrzy, nie wymaga wykonania korekty jego polozenia promieniowego, a tylko wymaga jedynie korekty polozenie osiowe przez zluzowanie sruby elementu nastawczego tak, aby nóz przesunal sie do góry, a drugostronna skosna tylna krawedz ostrza oparla sie o srube ustalajaca promieniowe polozenie noza.Wreszcie okazalo sie bardzo celowe, stosowanie zamiast dotychczasowych grubych nozy, które po pewnym czasie trwalosci wymagaly ponownego szlifowania, stosowanie tanich cienkich nozy, za¬ opatrzonych w ostrza na obu krawedziach podluz¬ nych, które po zuzyciu mozna przeznaczyc na zlom.Konstrukcja rozwiertaka wedlug wynalazku poz¬ wala na zastosowanie tego rodzaju cienkich nozy, które moga miec przykladowo okolo 1 mm gru¬ bosci, 35 mm dlugosci i 6 mm wysokosci i przy których w razie zuzycia jednego ostrza istnieje mozliwosc odwrócenia noza i skrawania drugim ostrzem. Tego rodzaju konstrukcja rozwiertaka i nozy pozwala na skuteczne obnizenie kosztów produkcji. Poniewaz koszt materialu z powodu ma¬ lej objetosci noza jest bardzo niski i ksztalty pow¬ stajace przy seryjnym szlifowaniu sa takze niskie, istnieje mozliwosc zaopatrzenia jednego i tego samego rozwiertaka w wieksza ilosc nozy z róz¬ nych weglików spiekanych, przeznaczonych dla obróbki róznych materialów, w przeciwienstwie do dotychczas stosowanych w handlu rozwiertaków z jednym drogim nozem o duzej objetosci.Na rysunku uwidoczniono przykladowo wykona¬ nie rozwiertaka maszynowego wedlug wynalazku, na którym fig. 1 przedstawia jego widok boczny, fig. 2 — przekrój wzdluz linii A—A na fig. 1, fig. 3 — przekrój wzdluz linii B—B na fig. 1, fig. 4 — odmiane zamocowania klocka naprezaja¬ cego w przekroju wzdluz linii B—B na fig. 1, fig. 5 — widok noza wedlug fig. 1, a fig. 6 — widok czola noza z fig. 5.Na fig. 1 jest przedstawiony cylindryczny korpus jednonozowego rozwiertaka maszynowego, sklada¬ jace sie z trzona 11, szyjki 12 i glowicy 13. W glo¬ wicy 13 znajduje sie ulozony w waskim rowku 14 cienki nóz 15 zaopatrzony na obu krawedziach po¬ dluznych w ostrza 16 i 17. Nóz jest wykonany w postaci waskiej cienkiej plytki, który po zuzyciu obu krawedzi moze byc wyrzucony.Pod katem rozwartym wzgledem rowka 14 jest wykonana w glowicy 13 plaszczyzna 18, po której odprowadzane sa wióry. Plaszczyzna ta moze byc stosunkowo mocno zblizona do srodka kadluba, poniewaz nie ma tutaj srub zaciskowych mocuja¬ cych nóz, jak w znanych narzedziach. Dzieki temu, pomiedzy plaszczyzna 18, a scianka otworu poka¬ zana na fig. 2 kreskowana linia 19, powstaje dosc duza przestrzen do odprowadzania wiórów.Zamocowanie noza 15 w rowku 14 nastepuje za pomoca dociskowego klocka 20, który moze miec róznorodne ksztalty, na przyklad plyty prostokatnej o przekroju stozkowym, która jest umieszczona we wglebieniu plaszczyzny 18. W przykladzie pokaza¬ nym na fig. 1, 3 i 4 rysunku, dociskowy klocek 20 ma ksztalt stozkowej okraglej glowicy. Glowica ta posiada plaski wystep 21 i jest mocowana albo za pomoca sruby 22 z lbem stozkowym (fig. 3), wzgled¬ nie jak na fig. 4 z odwrotnej strony jest zamoco¬ wana za pomoca wkretu 23. Przez pokrecenie odpo¬ wiednim kluczem sruby 22 wzglednie wkretu 23 nóz 15 zostaje docisniety klockiem 20 do plaszczy¬ zny przylgowej 24 stanowiacej jedna ze scian row¬ ka 14 glowicy 13.Wymagane nastawianie promieniowe noza 15 mozna wykonac zgodnie z wynalazkiem w sposób nastepujacy.W glowicy 13 kadluba sa wykonane dwa prowad¬ nicze otwory 25 i 26, przebiegajace prawie równo¬ legle do plaszczyzny 18 odprowadzajacej wióry.W otworach tych na nagwintowanej czesci ich dlu¬ gosci sa wkrecone sruby 27 i 28, które przesuwaja nastawcze elementy 29 posiadajace ksztalt tlocz¬ ków (fig. 2). Elementy te przylegaja do dolnej kra¬ wedzi 17 noza 15 i dzialaja na zasadzie klina. Moga one byc albo okragle albo wieloboczne, moga miec ksztalt stozka albo jego czesci, lub tez jak pokazano na rysunku posiadac klinowe sciecie 30, przebie¬ gajace równolegle do sciecia czola ostrza 17. W tym samym stopniu w jakim zostaja przesuniete ele¬ menty 29 mozna regulowac promien wysuniecia noza 15. 10 15 20 25 30 85 40 45 50 55 605 52906 « Glowica 13 jest zaopatrzona w osiowo osadzone prowadniki 32 i 33 z weglików spiekanych. Nóz 15 jest przesuwany wzglednie ustalany osiowo za po¬ moca dzialajacej klinowo sruby 31. Przesuw noza 15 w kierunku osiowym moze równiez odbywac sie za pomoca klinowego elementu posredniego umiesz¬ czonego pomiedzy koncówka sruby 31 a górna kra¬ wedzia noza.Wynalazek nie ogranicza sie oczywiscie do przed¬ stawionej postaci wykonania, w której mozna poczy¬ nic rozmaite zmiany w ksztalcie, budowie i roz¬ mieszczeniu poszczególnych elementów, nie wycho¬ dzac jednak poza granice wynalazku. PL