PL51366B1 - - Google Patents

Description

51366 KI. 23 c, l/OI MKP ClOm UKD %8 Opublikowano: 15.IV.1966 BIBLIOTEKA Twórca wynalazku: mgr Wladyslaw Szwed Wlasciciel patentu: Instytut Technologii Nafty, Kraków (Polska) Uriadu Patentowego hkk\t\ Intzinsyojitij ' Sposób otrzymywania wielofunkcyjnego dodatku do olejów Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia dodatku stanowiacego inhibitor utlenienia i ko¬ rozji, przeznaczonego glównie do samochodowych olejów smarowych, ale mogacego znalezc zastoso¬ wanie takze jako dodatek do olejów hydraulicz¬ nych i przekladniowych. Dodatek ten, obok po¬ wstrzymywania utleniania i dzialania korodujace¬ go olejów, poprawia takze ich wlasnosci smarne.Najlepsze* ze znanych dodatków tego typu stano¬ wia sole cynkowe kwasu dwutiofosforowego pod¬ stawionego grupami alkilowymi, przy czym grupy alkilowe moga byc jednakowe lub o zblizonych cie¬ zarach drobinowych, na przyklad zawierajace czte¬ ry oraz szesc atomów wegla. Dodatki takie otrzy¬ muje sie dzialajac bezposrednio na odpowiednie alkohole alifatyczne pieciosiarczkiem fosforu a na¬ stepnie neutralizujac powstaly kwas dwualkilo- dwutiofosforowy tlenkiem cynku. Produkty te za¬ stosowane jako dodatki do olejów wywoluja zmia¬ ny korozyjne na miedzi, lub nie posiadaja wystar¬ czajacych zdolnosci stabilizowania oleju.Stwierdzono, ze mozna otrzymac dodatek typu dwualkilodwutiofosforanu cynku posiadajacy lep¬ sze wlasnosci antyutleniajace i antykorozyjne od dodatków znanych i nie wywolujacy korozji miedzi przez wprowadzenie do dwutiofosforanu cynku dwóch lub wiecej grup alkilowych o róznej zawar¬ tosci atomów wegla, przy czym specjalnie korzyst¬ ny okazal sie uklad, w którym jeden rodzaj grup alkilowyeh.zawiera 1—4 a drugi 7—18 atomów we- 20 25 30 gla w drobinie, zwlaszcza zas, gdy grupy alkilowe róznia sie znacznie ciezarami drobinowymi. W spo¬ sobie wedlug wynalazku do pieciosiarczku fosforu wprowadza sie mieszanine alkoholi alifatycznych skladajaca sie z alkoholu lub alkoholi zawieraja¬ cych 1—4 atomów wegla w drobinie, oraz alkoholu lub alkoholi zawierajacych 7—18 atomów wegla w drobinie. Mozna równiez stosowac jako srodowi-: sko reakcji olej mineralny, który miesza sie z pie¬ ciosiarczkiem fosforu i dopiero do takiej mieszani¬ ny wprowadza sie alkohole alifatyczne. Taki spo¬ sób prowadzenia procesu przy zastosowaniu oleju mineralnego jako rozcienczalnika pozwala na do¬ godniejsza regulacja temperatury egzotermicznej reakcji powstawania kwasu dwualkilodwutiofosfo- rowego, oraz zapewnia wieksze bezpieczenstwo pra¬ cy z pieciosiarczkiem fosfory.W sposobie wedlug wynalazku do pieciosiarczku fosforu wprowadza sie mieszanine alkoholi i pod¬ grzewa do'temperatury 50—70°C, lub do mieszani¬ ny równych wagowo czesci oleju mineralnego i pie¬ ciosiarczku fosforu podgrzanej do temperatury 50— 70°C dodaje sie alkohole alifatyczne.Po dodaniu calej ilosci alkoholi mase reakcyjna utrzymuje sie jeszcze w tej temperaturze lub w temperaturze o 40°C wyzszej przez okres od jednej do trzech godzin. Produkt reakcji, po ewentualnym oddzieleniu od nieprzereagowanego. P2S5, neutrali¬ zuje sie nadmiarem tlenku cynku, przedmuchuje azotem lub powietrzem w celu usuniecia wody re- 5136651 3< 3 akcyjnej i po ewentualnym rozcienczeniu olejem mineralnym oczyszcza dodatkowo weglem aktyw¬ nym. Po przesaczeniu otrzymuje sie gotowy kon¬ centrat dodatku wielofunkcyjnego.Przyklad: 80 kg oleju mineralnego pochodza- 5 cego z rafinacji rozpuszczalnikami selektywnymi miesza sie w reaktorze ia papke z 80 kg P2S5. Po podgrzaniu mieszaniny do temperatury 65°C roz¬ poczyna sie dozowanie 147 kg mieszaniny alkoholu etylowego i oktylowego w stosunku molarnym 1:3. io Dozowanie winno trwac okolo 3 godzin, przy czym temperatura reakcji nie powinna przekroczyc 75°C.Po zakonczeniu dozowania produkt reakcji utrzy¬ muje sie przez godzine przy ciaglym mieszaniu w temperaturze 90°C. Nastepnie otrzymany kwas fil- 15 truje sie i wprowadza do neutralizatora, gdzie zo¬ bojetnia sie go 26 kg tlenku cynku, dodawanego porcjami w ciagu jednej godziny w temperaturze 60—80°C. Mase reakcyjna miesza sie jeszcze przez pól godziny w temperaturze 80°C, a nastepnie przez 20 dwie godziny w.temperaturze 110—120°C przy ciag¬ lym przedmuchiwaniu azotem. Surowy produkt przenosi sie do mieszalnika, rozciencza 152 kg ole¬ ju mineralnego, dodaje 3,5 kg wegla aktywnego i ogrzewa przez '/2 godziny do temperatury 80°C. 25 4 Po przefiltrowaniu uzyskuje sie okolo 400 kg 50% koncentratu dodatku. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania wielofunkcyjnego dodat¬ ku do olejów zawierajacego dwualkilodwutio- fosforan cynku przez dzialanie na pieciosiarczek fosforu w podwyzszonej temperaturze mieszani¬ na dwóch lub wiecej alkoholi o róznej zawarto¬ sci atomów wegla w czasteczce i nastepna neu¬ tralizacje otrzymanego kwasu dwualkilodwutio- fosforowego za pomoca tlenku cynku znamienny tym, ze na pieciosiarczek fosforu dziala sie w temperaturze 50—140°C mieszanina alkoholi skladajaca sie z alkoholu lub alkoholi zawiera¬ jacych w czasteczce 1—4 atomów wegla oraz al¬ koholu lub alkoholi zawierajacych w czasteczce 7—18 atomów wegla, po czym po ewentualnym oddzieleniu nieprzereagowanego pieciosiarczku fosforu pozostalosc zobojetnia sie tlenkiem cynku.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze re- • akcje pieciosiarczku fosforu z alkoholami pro¬ wadzi sie w srodowisku oleju mineralnego jako rozcienczalnika. Bltk 590/66 r. 230 egz. A4. PL