Pierwszenstwo: Opublikowano: 1 5. CZE1 1963 51336 KI. 29 a, 6/06 MKP D 01-d T)O^Q , /////£ UKD Wspóltwórcy wynalazku: Hubert Radecki, prof. dr inz. Wladyslaw Gund- lach Mieczyslaw Antosz Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Przemyslu Dziewiarskiego i Ponczoszniczego, Lódz (Polska) Sposób kedzierzawienia przedzy z wlókien syntetycznych i urzadzenie sluzace do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób kedzierza¬ wienia przedzy z wlókien syntetycznych za porno¬ sa sprezonego powietrza jak i urzadzenie do sto¬ sowania tego sposobu.Do wyrobu takich artykulów dziewiarskich jak elastyczne skarpety, ponczochy czy wreszcie bie¬ lizna lub odziez wierzchnia, jest uzywana przedza wykonana z wlókien syntetycznych, przewaznie z wlókien poliamidowych lub poliakrylonitrylo- wych, której zostala nadana elastycznosc i pu¬ szystosc. Przyjetym powszechnie sposobem mo¬ dyfikacji tej przedzy jest jej kedzierzawienie me¬ toda falszywego skretu.Dotychczas kedzierzawienie przedzy odbywalo sie w ten sposób, ze podajacy krazek kierowal przedze do grzejnika, skad po podgrzaniu prze¬ chodzila przez wrzeciono, owijajac sie u jego wy¬ lotu wokól przetyczki umieszczonej prostopadle do osi wrzeciona.Obracajace sie z duza szybkoscia, napedzane mechanicznie i lozyskowane na kulkowych lo¬ zyskach wrzeciono, osiagalo niekiedy stokilkadzie- siat tysiecy obrotów na minute. Wrzeciono skre¬ calo odcinek przesuwanej przedzy od podajacego krazka do wrzeciona w jedna strone, natomiast odcinek od wrzeciona do odbierajacego krazka byl skrecamy w strone przeciwna. Przedza podczas skrecania byla stale przesuwana. W wyniku te¬ go skrecony przed wrzecionem odcinek przedzy przeszedlszy za wrzeciono byl odkrecany. Jednak 10 15 20 25 30 na przedzy, która juz opuscila wrzeciono, pozo¬ stawal maly skret. Na fakt ten skladaly sie na¬ stepujace okolicznosci: rózne odleglosci miedzy podajacym krazkiem a wrzecionem oraz wrze¬ cionem a odbierajacym krazkiem, inne ilosci skre¬ tów przed i za wrzecionem, podwyzszona tem¬ peratura przedzy na odcinku przed wrzecionem i wreszcie istnienie malego skretu na dostarczonej i przeznaczonej do kedzierzawienia przedzy.Wszystkie te parametry byly ze soba powiaza¬ ne i uzaleznione wzajemnie, dycydujac w ten spo¬ sób o pozostawieniu na przedzy za wrzecionem malego skretu.Dochodzil do tego jeszcze element dodatkowy — nadanie przedzy przed wrzecionem, w momencie jej chwilowej plastycznosci skretu, który za wrze¬ cionem czesciowo pozostal w formie jakby roz¬ ciagnietej spirali, skladajacej sie z wielu róznie poskrecanych ze soba wlókien. Taka przedza od¬ bierana przez urzadzenie odbierajace byla nawi¬ jana na cylindryczna cewke.Zwiekszenie zapotrzebowania na wyroby z przedzy kedzierzawionej pociagalo za soba ko¬ niecznosc zwiekszenia wydajnosci urzadzen do wytwarzania tego rodzaju przedzy. Znane skre¬ cajace urzadzenia osiagnely obecnie kres tech¬ nicznych mozliwosci szybkosci obrotów dochodza¬ cych niekiedy do dwustu tysiecy na minute. Za¬ stosowanie urzadzen o bardzo wysokiej liczbie obrotów, mimo ze daje zwiekszenie ich wydaj- 5133651336 nosci, powoduje jednoczesnie bardzo szybkie zu¬ zywanie sie zasadniczych ich elementów, co zmu¬ sza do czestej ich wymiany. Istnieje jednoczesnie duza trudnosc wykonania elementów wirujacych, wymagajacych najwyzszej klasy obróbki przy jed¬ noczesnej koniecznosci dynamicznego ich wywa¬ zania.Przy stosowaniu tych urzadzen wystepowalo, niekiedy zanizenie jakosci kedzierzawionej prze¬ dzy. Zbyt silnie podgrzane w grzejniku wlók¬ na przedzy, posiadajace wtedy nadmierna pla¬ stycznosc, w czasie przechodzenia w naprezeniu przez przetyczke we wrzecionie — ulegaly skle¬ jeniu. W wyniku tego zmniejszala sie w przedzy ilosc wlókien, a ich grubosc ulegala zwiekszeniu.Taka przedza nie odpowiadala tym samym wa¬ runkom okreslonym technicznymi parametrami.Okazalo sie, ze mozna uniknac powstawaniu braków tego rodzaju przedzy przy jednoczesnym, duzym zwiekszeniu wydajnosci jej wytwarzania, stosujac jej kedzierzawienie za pomoca sprezone¬ go powietrza.Przedze z wlókien syntetycznych, najlepiej z wlókien poliamidowych lub poliakrylowych po podgrzaniu w tradycyjnym urzadzeniu grzejnym przesuwa sie ze stala szybkoscia przez waski ka¬ nal. W chwili opuszczenia przez przedze kanalu — skierowuje sie na nia waskie i zawirowane, a posiadajace duza sile i szybkosc — strumienie sprezonego powietrza, które oplywajac przesuwa¬ na przedze przekazuja jej moment wiru, skreca¬ jac ja z szybkoscia dochodzaca do dziewieciuset tysiecy obrotów na minute. Nastepnie przedza, przechodzac przez znane powszechnie urzadzenia odbierajace, jest nawijana na cylindryczna cew¬ ke.Przyklad wykonania wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju pionowym, fig. 2 — urza¬ dzenie w przekroju w plaszczyznie A—A na fig. 1.W korpusie 1 wykonanym z dowolnego mate¬ rialu w ksztalcie walca umieszczony jest wyko¬ nany z metalu lub z tworzywa sztucznego dopa¬ sowany stozek 2 o scietym wierzcholku 3. Stozek 2 posiada na zewnetrznej scianie kanaly 4, bieg¬ nace spiralnie od jego podstawy 5 do wierzchol¬ ka 3. Na korpusie 1 jest zamocowana pokrywa 6 z uszczelka 7. Przez pokrywe 6, uszczelke 7 i sto¬ zek 2 przechodzi kanal 8, zakonczony ponizej scie¬ tego wierzcholka 3 komora 9 wirów. Uszczelka 7 oddziela kanal 8 od wyrównawczej komory 10, znajdujacej sie miedzy korpusem 1, stozkiem 2 i pokrywa 6. W pokrywie 6 znajduje sie wlotowy króciec 11 do doprowadzania sprezonego powie¬ trza.Przedze przeznaczona do kedzierzawienia, prze¬ prowadzona przez znane urzadzenie podajace i grzejne, przeciaga sie przez podluzny kanal 8, a nastepnie dolacza isie do znanych urzadzen odbie¬ rajacych. Po uruchomieniu urzadzen podajaco- -odbierajacych wprowadza sie do krócca 11 spre¬ zone powietrze o cisnieniu okolo 3 at. Powietrze 10 z krócca 11 przez wyrównawcza komore 10 prze¬ dostaje sie do spiralnych kanalów 4. Na skutek zmniejszania sie ku dolowi promienia stozka 2, zmniejsza sie promien wiru, któremu podlega wprowadzone przez króciec 11 i przeplywajace przez kanaly 4 sprezone powietrze. W komorze 9 wirów wydostajace sie z kanalów 4 powietrze przekazuje swa energie przedzy, nadajac jej ruch obrotowy.W dalszej swej drodze przedza, przechodzac po¬ za urzadzenie, zostaje odkrecona. Jednak nadany jej poszczególnym wlóknom w momencie chwilo¬ wej plastycznosci skret, po odkreceniu za wrzecio¬ nem zamienil sie w zwoje spiralne. Poniewaz ped 15 wirujacego powietrza dzialal na przedze nie tylko skrecajaco, lecz równiez roztrzapujaco, przedza obok elastycznosci posiada równiez duza puszy- stosc.Tak skedzierzawiona przedza jest nawijana za 20 pomoca urzadzenia odbierajacego na cewke.Szybkosc obrotowa przedzy moze wynosic od kil¬ ku do kilkuset tysiecy obrotów na minute. Jest ona zalezna od wielkosci cisnienia powietrza, kata stozka, kata linii spiralnych kanalów, wielkosci 25 komory wirów oraz srednicy kanalu przeprowa¬ dzonego przez srodek urzadzenia.Przedza skedzierzawiona sposobem wedlug wy¬ nalazku posiada elastycznosc i duza puszystosc, nie posiada natomiast sklejonych wlókien, co podwyz- 30 sza jej jakosc i gatunkowosc.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie latwoscia eksploatacji, polegajaca na ustalaniu szybkosci obrotowej przedzy, przede wszystkim przez regulacje cisnienia doprowadzonego powie- 35 trza. Poszczególne elementy urzadzenia proste i tanie w wykonaniu sa trwale i praktycznie nie- zuzywalne. Urzadzenie calkowicie wyeliminowalo halas wywolywany dotychczas praca skrecajacych wrzecion. Ponadto jego stosowanie zmniejsza wy¬ miary Skrecarek, zwalniajac tym samym powierzch¬ nie produkcyjna dla innych urzadzen. PL