Opublikowano: 30.IV.1966 50968 MKP U UISjF A//fb U KU Twórca wynalazku: Czeslaw Przech Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski, Po¬ znan (Polska) Elektryczny uklad sterowania pras hydraulicznych Przedmiotem wynalazku jest elektryczny uklad sterowania ruchów isuwaka w prasach o napedzie hydraulicznym.Znane prasy o napedzie hydraulicznym sa ste¬ rowane za posrednictwem sprezonego powietrza, które z kolei jest sterowane zaworem elektromag¬ netycznym. Do wlaczenia ruchu prasy sluzy poje¬ dynczy wlacznik przyciskowy. Ponadto prasa jest wyposazona w wylaczniki krancowe dolny i górny, przy czym dolny wylacznik krancowy ustawiony w odpowiednim miejscu powoduje ruch suwaka prasy ku górze, górny zas zatrzymuje suwak po wykonaniu jednego pelnego cyklu pracy. Wlacznik przyciskowy mozna latwo- zablokowac mechanicz¬ nie i wówczas prasa dziala w sposób ciagly.Ten znany uklad sterowania posiada wade po¬ legajaca na tym, ze w czasie suwu roboczego prasy obie rece obslugujacego ,sa wolne niezaleznie od tego/jaki przyrzad fest-na prasie zalozony.W wypadku pracy z przyrzadem zamknietym ta¬ ka sytuacja jest prawidlowa,' gdyz konstrukcja przyrzadu uniemozliwia wlozenie rak pod czesci ruchome.Natomiast przy pracy z przyrzadem otwartym pracownik obslugujacy prase, o ile ma rece wolne, jest narazony na wypadki. Inna wada znanego ukladu sterowania jest niemoznosc uzyskania sko¬ ku nastawczego, to znaczy 'Skoku przy którym zwol¬ nienie przycisku powoduje natychmiastowy powrót suwaka w górne polozenie. 20 25 30 Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci i skonstruowanie ukladu sterowania, w któ¬ rym uruchomienie prasy nastapi po równoczesnym nacisnieciu dwóch przycisków tak rozmieszczo¬ nych, ze trzeba w tym celu uzyc obu rak. Dalszym celem wynalazku jest uzyskanie czterech rodza^ :ów ruchu prasy, a mianowicie skoku nastawczego, przy którym ruch suwaka ku dolowi wymaga sta¬ lego trzymania rak na przyciskach, skoku pojedyn¬ czego z blokada, dla pracy przyrzadem otwartym, przy którym rece musza sie znajdowac na przycis¬ kach do chwili miniecia przez stempel strefy nie¬ bezpiecznej, skoku pojedynczego bez blokady oraz ruchu automatycznego (wielokrotnego), stosowa¬ nych przy pracy przyrzadami zamknietymi, przy których wystarcza jednorazowe nacisniecie przy¬ cisków w celu zapoczatkowania ruchu. Wynalazek stawia zadanie prostego wlaczenia kazdego z czte¬ rech mozliwych ruchów prasy, jednak z wyelimi¬ nowaniem mozliwosci ich przestawienia przez ob¬ slugujacego lub osobe niepowolana.Istota wynalazku polega ma zastosowaniu w ukla¬ dzie sterowania przelacznika wielobiegunowego wyposazonego w cztery segmenty, osadzone na wspólnej osi. Przelacznik ten jesit polaczony z ob¬ wodami elektrycznymi w taki sposób, ze obracanie go za pomoca specjalnego klucza ustawia jeden z czterech mozliwych ruchów prasy. W ukladzie sa umieszczone wylacznik kran€Qwy górny, wy¬ lacznik krancowy srodkowy dla wyznaczenia stre- 509683 50968 1 fy niebezpiecznej oraz dwa wylaczniki dolne, kran¬ cowy i cisnieniowy. Ponadto uklad jest wyposa¬ zony w cewke elektromagnesiu otwierajacego za¬ wór sprezonego powietrza, w trzy elektromagne¬ tyczne przekazniki pomocnicze, wspólpracujace z przelacznikiem wieloibiegunowym, oraz w dwa przyciski reczne zalaczajace trzy obwody steru¬ jace.W ukladzie znajduje sie równiez reczny przycisk awaryjny wylaczajacy caly uklad sterowania, oraz lampka kontrolna, której zapalenie sie sygnalizuje, ze zdjecie rak z. przycisków nie zatrzyma ruchu su- \tfsfta prasy, dodane srodki techniczne sa ze soba skojarzone w taki sposób, ze w zaleznosci od ro¬ dzaju przyrzadu zamontowanego na prasie pozwa- laja ustawie odpowiedni rodzaj ruchu prasy, a ob¬ sluga prasy w kazdej mozliwej sytuacji jest bez¬ pieczna. Blad obslugujacego polegajacy na przed¬ wczesnym zdjeciu chocby jednej reki z przycisku zalaczajacego powoduje natychmiastowy powrót suwaka w górne polozenie.Uklad sterowania wedlug wynalazku jest w pel¬ ni uniwersalny dla wszelkich przyrzadów i rodza¬ jów pracy, jakie moga byc stasowane na prasach hydraulicznych. Jest pewny w dzialaniu i prosty w obsludze. Przy konstruowaniu przyrzadów umoz¬ liwia zastosowanie uproszczen ibez narazania olbslu- gi na niebezpieczenstwo skaleczenia rak.Uklad sterowania wedlug wynalazku jest opisany szczególowo na podstawie przykladu uwidocznio¬ nego na rysunku, na którym przedstawiono sche¬ mat ideowy sterowania.Jak uwidoczniono na schemacie, przelacznik wie- iobiegunowy posiada cztery segmenty, które w za¬ leznosci od ustawienia zamykaja styki 1, 2, 3 i 4.Na kolumnie prasy znajduja sie dajace sie prze¬ stawiac wylaczniki krancowe górny 5, srodkowy 6 i dolny 7.Dodatkowo w dolnym punkcie jest umieszczo¬ ny elektryczny wylacznik cisnieniowy 8. Przyciski reczne 9 i 10 dzialaja na trzy pary styków 11, 12 i 13. Cewka 14 wlacza elektromagnes zaworu spre¬ zonego powietrza nie uwidoczniony na schemacie oraz styk 15. Cewka 16 zalacza styki 17, 18, 19 i 20. Cewka 21 zalacza styki 22, 23 i .24. Cewka .25 zalacza styki 26 i 27 oraz rozlacza styk 28. Ponadto w. ukladzie sterowania znajduje sie lampka kon¬ trolna 29 oraz wylacznik przyciskowy 30, który wylacza doplyw pradu do calego ukladu ste¬ rowania. Przelacznik wielobiegunowy posiada na przedniej sciance okragly nieruchomy szyldzik, na którym slownie lub za pomoca symboli sa ozna¬ czone poszczególne rodzaje ruchów prasy.Oska przelacznika jest wyposazona we wskazów¬ ke. Obracanie oski za pomoca specjalnego klucza nasadowego powoduje przesuwanie sie wskazówki na szyldziku. . ¦ • ¦ , Jak juz wspomniano, uklad sterowania umozli¬ wia, ". uzyskanie czterech rodzajów ruchu prasy.Dzialanie ukladu zostanie-,. opisane dla kazdego z tych ruchów. . • Chcac uzyskac ruch nastawczy, ustawia sie strzalke przelacznika wielobiegumowego na od¬ powiedniej klatce szyldzika. W tym polozeniu wszystkie styki 1, 2, 3 d 4 przelacznika sa rozla¬ czone.Suwak prasy znajduje sie w górnym polozeniu, w którym wylacznik krancowy 5 jest zamkniety. 5 Prad elektryczny plynie iprzez pare styków 12 do Cewki 16, która zwiera styki 17, 18, 19 i 20. Nacis¬ niecie przycisków 9 i 10 powoduje zalaczenie pary styków 13. W tym momencie przez styki 17, 28, 19 i 13 zamyka sie obwód pradu cewki 14, której za¬ dzialanie (powoduje otwarcie zaworu sprezonego powietrza i ruch suwaka prasy ku dolowi. Ruch ten trwa tylko wówczas, gdy oba przyciski 9 i 10 sa wciskane.Uwolnienie chocby jednego z nicti przerywa ob¬ wód zasilania cewki 14 i suwak wraca do górnego polozenia. Jezeli przyciski 9 i 10 sa wcisniete tak dlugo, ze suwak dojdzie do dolnego punktu, za¬ dziala wylacznik krancowy 7 lub wylacznik cisnie¬ niowy 8, co równiez spowoduje przerwanie obwo¬ du cewki 14 i powrót suwaka do górnego poloze¬ nia. Nacisniecie przycisków 9 i 10 powoduje rów¬ noczesnie wlaczenie pary styków 11 oraz rozla¬ czenie styków 12.Jednakze obwód styków 11 jest przerwany w in¬ nym miejscu i nie. wywoluje zadnych skutków, a rozlaczenie styków 12 nie przerywa obwodu cew¬ ki 16, gdyz w tym momencie obwód jest zamknie¬ ty przez zwarty styk 17. Po dojsciu do górnego punktu suwak prasy zamyka wylacznik kranco¬ wy 5 i prasa jest gotowa do natychmiastowego na¬ stepnego ruchu ku dolowi, jezeli zostana wcisniete przyciski 9 i 10.Ustawienie przelacznika wielobiegunowego na ruch pojedynczy z blokada powoduje zamkniecie styku 4. Przy górnym polozeniu suwaka obwód cewki 16 jest zamkniety przez wylacznik 5 i sty¬ ki 12. Równoczesnie sa zwarte sterowane przez cewke 16 styki 17, 18, 19 i 20. Wcisniecie przycis¬ ków 13 uruchamia prase.Nalezy podkreslic, ze cewka 14 nie tylko uru¬ chomia zawór sprezonego powietrza, ale takze za¬ lacza styk 15. Poruszajacy sie ku dolowi suwak zwiera w pewnym momencie srodkowy wylacz¬ nik ,6. W tym momencie zamyka sie obwód cew¬ ki 21, która zwiera styki 22, 23 i 24. Przez styki 22 i 24 zamyka sie obwód zarówki 29, która zaczyna swiecic. Cewka 14 otrzymuje zasilanie przez sty¬ ki 23 i 15. A wiec w .momencie zapalenia sie za¬ rówki 29 mozna uwolnic przyciski 9 i 10. Rozlacze¬ nie styków 13 nie przerywa zasilania cewki 14 i ruch suwaka ku dolowi bedzie sie odbywal dalej do momentu zadzialania wylacznika, krancowego 7.Wylacznik 7 przerywa wszystkie obwody stero¬ wania, a wiec takze obwód cewki 14. Suwak wraca do górnego polozenia i jest gotowy do Wykonania nastepnego cyklu pracy. Jak z powyzszego wynika, prawidlowosc pracy z blokada zalezy od"' miejsca umocowania wylacznika 6. Nalezy go tak ustawic, aby przesuwajacy sie ku dolowi suwak wlaczyl go w momencie, gdy stempel przyrzadu minie stre¬ fe niebezpieczna. Miejsce to musi byc ustalone in¬ dywidualnie dla kazdego przyrzadu. Zdjecie rak z przycisków przed zadzialaniem wylacznika 6 i zapaleniem sie lampki 29 rozlacza obwód cewki 14 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 50968 6 i powoduje natychmiastowy powrót suwaka do górnego polozenia.Ustawienie przelacznika wielobiegunowego na ruch automatyczny zwiera styki 1 i 2. Obwód cew¬ ki 16 jest zamkniety, styiki 17, 18, 19 i 20 sa zwarte.Nacisnieciem przycisków 9 i 10 zamyka sie obwód cewki 25, która zalacza styki 26 i 27, a rozlacza styk 28. Cewka 14 zostaje zasilona przez styki 1, 27, 18 i 2. Równoczesnie przez styki 1, 27 i 18 za¬ myka sie obwód cewki 21, która zwiera styki 22, 23 i 24.Doplyw pradu przez styiki 22 i 24 zapala zarów¬ ke 29. A wiec natychmiast po ruszeniu prasy moz¬ na zwolnic przyciski 9 i 10, gdyz cewka 25 ma zamkniety obwód przez styk 26. W momencie ru¬ szenia suwaka ku dolowi wylacznik 5 rozwiera sie.Równiez styiki 11 otwieraja sie po uwolnieniu przy¬ cisków 9 i 10. W tym czasie obwody cewek 14 i 21 sa zasilane przez styki 17, 12, 1, 27 i 18.Po dojsciu do dolnego punktu wylacznik 7 prze¬ rywa zasilanie cewki 14 co powoduje ruch suwaka ku górze. Równoczesnie zostaja przerwane obwody zasilania cewek 16 i 21, natomiast zasilanie cewki 25 jest podtrzymane przez styk 26.Dojscie suwaka do górnego punktu zalacza auto¬ matycznie styk 5. Przez zamkniete styki 12 wlacza sie obwód cewki 16, co powoduje w opisany wyzej sposób wlaczenie cewek 14 i 21, Zapala sie zarów¬ ka 29, automatycznie bez uzycia przycisków 9 i 10 odbywa sie nastepny ruch suwaka ku dolowi.Ruchy suwaka trwaja do chwili nacisniecia przy¬ cisku recznego 30, który przerywa zasilanie wszyst¬ kich obwodów zasilania. Ruch automatyczny stosu¬ je sie przy pracy przyrzadami nie stwarzajacymi zagrozenia rak obslugujacego. Ten sam warunek winien byc spelniany dla ruchu pólautomatycznego, który odbywa sie po chwilowym nacisnieciu przy¬ cisków 9 i 10, ale konczy sie po wykonaniu przez suwak jednego cyklu. Dla ruchu pólautomatycz¬ nego odpowiednie ustawienie przelacznika wielo¬ biegunowego zalacza styk 3.Przy górnym polozeniu suwaka cewka 16 oraz zwiazane z nia styki 17, 18, 19 i 20 sa zalaczone.Nacisnieciem przycisków 9 i 10 przez zwarcie sty¬ ków 13 zalacza sie cewke 14 i styk 15. Równoczes¬ nie przez odgalezienie obwodu tej cewki i styk 3 zalacza sie cewke 21 oraz zostaja zwarte styki 22, 23 i 24. Zapala sie zarówka 29, a cewka 14 otrzy¬ muje zasilanie przez styki 23 i 15. Zwolnienie przy¬ cisków 9 i 10 i rozlaczenie styków 13 nie spowo¬ duje juz zatrzymania ruchu suwaka. Dojdzie on do dolnego punktu i spowoduje zadzialanie wylacz¬ nika 7, a w konsekwencji przerwanie obwodów sterowania. Suwak wraca do górnego punktu i za¬ trzymuje sie. Nastepny cykl pracy nastapi po pow¬ tórnym nacisnieciu przycisków 9 i 10. PL