PL50912B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 29.111.1961 Wielka Brytania Opublikowano: 5. IV. 1966 50912 KI. 32arM7ttZ-V MKP C 03 \h% UttftBfe&lfólKA {Jrzeów Pul«nlow*go Wlasciciel patentu: Pilkington Brothers Limited, Liverpool (Wielka Brytania) Sposób wytwarzania szkla plaskiego oraz urzadzenie do sto¬ sowania tego sposobu Wynalazek niniejszy dotyczy wytwarzania szkla plaskiego. Przy wytwarzaniu szkla plaskiego w po¬ staci tasmy w znany sposób przez walcowanie, wy¬ stepuja powazne niedogodnosci. Na przyklad na powierzchnie wytwarzanych arkuszy szkla przeno¬ szone sa wszelkie nierównosci powierzchni walców, jak równiez wskutek asymetrii jednego lub obyd¬ wóch walców wystepuja odksztalcenia tasmy szkla przy nierównomiernej jej grubosci.Wytwarzanie szkla plaskiego w postaci tasmy zna¬ nym sposobem przez wyciaganie pionowe uzyskuje sie wprawdzie szklo o lsniacej powierzchni, jednak wystepuja tu odksztalcenia spowodowane róznica temperatury w ioztopionym szkle zanini ono skrzep¬ nie. Ponadto sposób wytwarzania szkla plaskiego przez wyciaganie jest znacznie wolniejszy, niz spo¬ sób wytwarzania szkla przez walcowanie.W znanych sposobach wytwarzania szkla plas¬ kiego przez walcowanie grubosc arkusza szkla usta¬ la sie przez odpowiednie wzajemne ustawienie wal¬ ców ksztaltujacych, nazywanych niekiedy „walcami kalibrujacymi". W sposobie wytwarzania szkla przez pionowe wyciaganie predkosc wytwarzania szkla jest calkowicie zalezna od stopnia lepkosci szkla w miejscu ciagnienia masy roztopionego szkla, z której pionowo wyciagany jest arkusz.Zasadniczym celem wynalazku jest ulatwienie wy¬ twarzania szkla plaskiego o róznych grubosciach i z lsniaca powierzchnia odpowiadajaca wykoncze¬ niu arkusza szkla uzyskanego przy pionowym wycia- 10 15 20 25 30 2 ganiu,- szklo takie zazwyczaj wystepuje pod nazwa „szkla okiennego" lub „szkla plaskiego".Sposób wytwarzania szkla plaskiego wedlug wy¬ nalazku wyróznia sie tym, ze na roztopionej kapieli tworzy sie plynna warstwe roztopionego szkla ogra¬ niczona z obydwóch stron niezwilzalnymi powierzch¬ niami. Te warstwe szkla przesuwa sie miedzy wspomnianymi powierzchniami i nastepnie chlodzi ja w sposób wystarczajacy, aby bylo mozliwe zdjecie jej w postaci tasmy w stanie nieuszkodzonym z roz¬ topionej kapieli metalowej.Dzieki zastosowaniu niezwilzalnych przez szklo powierzchni przy bokach plynnej warstwy roztopio¬ nego szkla staje sie mozliwe przesuwanie tej war¬ stwy calkowicie tak, ze wystepuje równomierna predkosc przesuwania warstwy wzdluz kapieli na calej szerokosci tej warstwy.Zgodnie z wynalazkiem te niezwilzalne powierzch- chnie moga byc przesuwane wzdluz kapieli jedno¬ czesnie z warstwa roztopionego szkla, przez co eliminuje sie wystepowanie hamowania ruchomej warstwy przy jej bocznych krawedziach, powodo¬ wanego tarciem, wystepujacym miedzy niezwilzal¬ nymi powierzchniami a warstwa szkla.Wedlug wynalazku zaleca sie, aby stosowac roz¬ topiona kapiel, przygotowana w sposób szczególo¬ wo opisany w polskim patencie nr 39725.Zgodnie z wynalazkiem chlodzenie warstwy szkla na kapieli metalowej moze byc takie, aby dopro¬ wadzic roztopione szklo do stanu plastycznego, 5091250912 3 4 w którym lepkosc szkla umozliwi jego przesuwanie niezaleznie od niezwilzalnych powierzchni. Nastep¬ nie warstwa szkla jest chlodzona do stanu sztywne¬ go w celu umozliwienia zdjecia jej z roztopionej kapieli w postaci tasmy w stanie nieuszkodzonym.Niezwilzalne powierzchnie moga byc umieszczone na takim odcinku kapieli metalowej, gdzie warstwa szkla wykazuje sklonnosc do rozplywania sie w kie¬ runku poprzecznym. Fo ochlodzeniu zas tej warstwy w stopniu wystarczajacym do zachowywania nada¬ nych jej wymiarów moze ona byc przesuwana w pe¬ wnym odstepie od scian zbiornika, zawierajacego kapiel metalowa. Podczas dalszego przesuwania war¬ stwy szkla, wzdluz kapieli w pewnym odstepie od scian zbiornika chlodzi sie ja w celu umozliwienia "zdjecia jej z kapieli w stanie nieuszkodzonym..• Przy wytwarzaniu szkla plaskiego w postaci tas- ;ir^ sposobem Wedlug wynalazku, tasma szklana po idjecki-z^FOZtójHohej kapieli ma zasadnicze wymia¬ ry warstwy, utworzonej. miedzy niezwilzalnymi po¬ wierzchniami; wynalazek obejmuje równiez sposób regulowania grubosci tasmy roztopionego szkla oraz sposób chlodzenia tej tasmy w miare jej przesuwa¬ nia miedzy niezwilzalnymi powierzchniami.Szklo chlodzi sie tak, aby nadac mu przejscidwy stan plastyczny, w którym mozliwe jest poddawanie szkla kontrolowanemu zmniejszaniu grubosci. Na plastyczne szklo dziala sie wzdluznie skierowana sila ciagnaca, przez co grubosc szkla zostaje zmniej¬ szona do z góry okreslonej wartosci przy zachowa¬ niu nienaruszonej plaskosci roztopionej warstwy szkla, utworzonej na kapieli. Nastepnie uzyskana tasme poddaje sie stabilizowaniu przy zadanej zmniejszonej grubosci oraz odpowiedniemu chlodze¬ niu w celii umozliwienia zdjecia jej z kapieli w sta¬ nie nieuszkodzonym.Wedlug odmiany sposobu warstwe roztopionego szkla chlodzi sie w miare jej przesuwania wzdluz kapieli az do wystarczajacego usztywnienia szkla tak, aby bylo mozliwe uchwycenie jej i regulowa¬ nie predkosci przesuwu wzdluz kapieli. Uchwycona sztywna tasma tworzy w ten sposób bariere prze¬ ciwdzialajaca przenoszeniu sie wzdluznie skiero¬ wanych sil ciagnacych na roztopiona warstwe szkla znajdujaca sie miedzy niezwilzalnymi powierzchnia¬ mi. Sztywna tasme w miare jej przesuwania ogrzewa sie ponownie stopniowo do przejsciowego stanu plastycznego, w którym mozliwe jest poddawanie jej regulowanemu zmniejszeniu grubosci. Na plas¬ tyczne szklo dziala sie wzdluznie skierowanymi silami rozciagajacymi w celu przyspieszenia prze¬ suwania sie go w postaci tasmy wzdluz kapieli, uzyskujac przez to pozadane zmniejszenie grubosci.Wedlug obydwóch powyzszych sposobów grubosc warstwy szkla zmniejszona zostaje do zadanej war¬ tosci, a szerokosc plynnej warstwy roztopionego szkla, moze odpowiadac szerokosci gotowej tasmy szklanej zdejmowanej z kapieli.W zwiazku z tyni przy wytwarzaniu szkla plas¬ kiego sposobem wedlug wynalazku, szerokosc war¬ stwy roztopionego szkla miedzy niezwilzalnymi por wierzchniami moze byc utrzymywana zasadniczo taka sama, jak w gotowej tasmie, dzieki dzialaniu poprzecznych sil rozciagajacych na tasme w stanie plastycznym; wzdluznie skierowanymi silami cia¬ gnacymi dziala sie na tasme szkla w przejsciowym stanie plastycznym w celu uzyskania zmniejszenia jej grubosci do pozadanej ostatecznej grubosci go¬ towej tasmy. Nastepnie tasma jest stabilizowana i odpowiednio chlodzona w celu umozliwienia zdje¬ cia jej z kapieli w stanie nieuszkodzonym.Doswiadczenia wykazuja, ze zasadniczo przejscio¬ wy stan plastyczny szkla*, do którego przykladane sa poprzeczne sily rozciagajace celem zachowania nienaruszonej szerokosci tasmy wystepuje przy utrzymywaniu szkla w temperaturze 850 — 700 °C.Wynalazek obejmuje równiez urzadzenie do wy¬ twarzania szkla plaskiego o pozadanej grubosci z warstwy roztopionego szkla. Zawiera ono kon¬ strukcje zbiornikowa, w której znajduje sie rozto¬ piona kapiel, elementy do doprowadzania roztopio¬ nego szkla na roztopiona kapiel, elementy termiczne w obrebie kapieli do stopniowego chlodzenia tasmy szkla tak dalece, az bedzie mozliwe zdjecie jej z kapieli w stanie nieuszkodzonym oraz elementy przenoszace, umozliwiajace zdjecie tasmy szkla z ka¬ pieli. Boczne sciany zbiornika maja przynajmniej przy poziomie powierzchni kapieli niezwilzalne po¬ wierzchnie, przy których warstwe szkla przesuwa ' sie W postaci tasmy w miare przesuwania szkla wzdluz kapieli.Jak nizej opisano bardziej szczególowo boczne sciany zbiornika urzadzenia wedlug wynalazku, mo- | ga byc wykonane z bloków z niezWilzalnego mate- I rialu, na przyklad z grafitu lub azotku boru lub tez moga byc zaopatrzone w powloke z tych substancji.Bloki takie powinny byc umieszczone najkorzyst- I niej na poziomie powierzchni kapieli w celu ograni¬ czenia roztopionej warstwy w miare jej przesuwania | sie wzdluz kapieli, pozostale zas bloki moga byc | wykonane calkowicie ze zwyklych materialów ognio- ]. trwalych stosowanych przy wannach do topienia ! szkla.W jednej z postaci wykonania urzadzenia wedlug wynalazku ogniotrwale bloki uzyte do wykonania wzdluznych bocznych scian zbiornika na poziomie powierzchni kapieli sa zaopatrzone w okladzine z niezwilzalnego materialu, na przyklad z grafitu lub azotku boru, która moze stanowic wkladke w bloku ograniczajacym roztopiona warstwe na ka¬ pieli. Wkladka ta moze byc umieszczona w bloku w czasie jego wyrobu i najkorzystniej umocowana w nim na przyklad na jaskólczy ogon.Zamiast ograniczenia plynacej warstwy roztopio¬ nego szkla za pomoca niezwilzalnych powierzchni, utworzonych przez bloki bocznycfl scian zbiornika^ mozna te warstwe ograniczyc za pomoca dwóch szeregów niezwilzalnych plytek polaczonych na styk i umieszczonych w pewnej odleglosci od prosto¬ padlych bocznych scian zbiornika. Takie plytki moga byc zawieszone na konstrukcji sklepienia urzadzenia lub tez umieszczone na podporach, zamo- ) cowanych na konstrukcji zbiornika?Zawieszenie ply¬ tek na konstrukcji sklepienia moze byc uzyskane, jak latwo zrozumiec, za pomoca pretów nastawnych | poosiowo w konstrukcji sklepienia w celu regulo¬ wania pionowego ustawienia stykajacych sie plytek.Dzieki odsunieciu bocznych scianek kanalu, w któ¬ rym jest przesuwana, wzdluz kapieli, warstwa roz¬ topionego szkla od bocznych scian zbiornika mozna 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 50912 6 utrzymywac bardziej równomierna temperature w po¬ przek tego kanalu. Wskutek tego szklo przesuwaja¬ ce sie wzdluz kapieli, ma zasadniczo równomierna temperature i porusza sie w calosci z równomierna predkoscia w kazdym przekroju poprzecznym war¬ stwy szkla miedzy niezwilzalnymi plytkami.Plytki te moga byc rozmieszczone wzdluz calej dlugosci zbiornika lub tez siegac tylko do miejsca, gdzie szklo krzepnie na tyle, aby moglo zachowac swoje wymiary.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia wytwa¬ rzanie szkla plaskiego w postaci tasmy o zadanej grubosci z warstwy roztopionego szkla. Sklada sie ono ze zbiornika,. zawierajacego roztopiona kapiel, dwóch szeregów elementów o niezwilzalnych po¬ wierzchniach, elementów do dostarczania roztopio¬ nego szkla z jednej strony zbiornika i do przesuwa¬ nia roztopionego szkla w postaci warstwy pomiedzy tymi dwiema niezwilzalnymi powierzchniami, z ele¬ mentów do regulowania temperatury w obrebie ka¬ pieli do stopniowego chlodzenia przesuwanej war¬ stwy szkla do stanu sztywnego, elementów do wy¬ wierania sily ciagnacej na sztywne szklo w kierunku wzdluznym w celu ulatwienia odsuwania szkla od elementów o niezwilzalnych powierzchniach do wy¬ lotowego konca zbiornika, oraz z urzadzenia do usuwania tasmy szkla z powierzchni kapieli me¬ talowej.Kazdy szereg elementów o niezwilzalnej powierzch¬ ni laczony na styk jest umieszczony na podpo¬ rach, zamocowanych na konstrukcji zbiornika w pewnym odstepie od jego bocznej sciany na po¬ ziomie powierzchni kapieli, ograniczajac tym samym szerokosc kanalu, utworzonego na powierzchni ka¬ pieli.W celu udogodnienia regulacji odstepu elemen¬ tów o niezwilzalnych powierzchniach od bocznych scian zbiornika, sa one umieszczone na nastawnych podporach, zamocowanych w sposób umozliwiajacy poziome, boczne ich przemieszczenie.Nastawne podpory podtrzymujace te elementy mo¬ ga byc zamocowane tak, aby mozliwe bylo boczne przemieszczenie tych elementów w plaszczyznie pio¬ nowej. Takie regulowanie wysokosci polozenia kaz¬ dego elementu nad poziomem powierzchni kapieli pozwala na doprowadzenie na kapiel warstw szkla o róznych grubosciach.Najkorzystniej, gdy takie podpory elementów o niezwilzalnych powierzchniach maja postac elemen¬ tów rurowych, chlodzonych ciecza. Element taki za¬ wiera czesc "prosta, która umieszcza sie równolegle do sciany zbiornika i polaczone z nia boczne lacz¬ niki, osadzane w otworach wykonanych w scianach bocznych zbiornika i wystajace na zewnatrz zbior¬ nika. Otwory takie sa zaopatrzone w uszczelnienia, zamocowane dokola laczników i polaczone ze zbior¬ nikiem w celu zapobiezenia przedostawaniu sie do zbiornika gazów.Korzystnie jest, gdy na prostej czesci kazdego elementu rurowego jest osadzona, jak opisano ni¬ zej, tuleja z niezwilzalnego materialu wykonana na przyklad przez odlewanie; kazda z tulei ma plaska powierzchnie zewnetrzna, stanowiaca owa po¬ wierzchnie niezwilzalna, przy której jest przesuwana warstwa szkla.W pewnej odmianie urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku tuleja ' z materialu ogniotrwalego moze byc uksztaltowana na przyklad na prostej czesci kaz¬ dego elementu rurowego, a elementy o niezwilzal¬ nych powierzchniach moga miec postac wkladek, osadzonych w wycieciach tulei. Wkladki takie maja wspóldzialajace, stykajace sie wzajemnie plaskie po¬ wierzchnie, stanowiace wspomniane niezwilzalne po¬ wierzchnie, przy których przesuwa sie warstwa szkla.Konce tulei moga byc plaskie, aby mogly ze soba stykac sie, badz tez moga byc uksztaltowane tak,, aby tworzyly polaczenie na skos, z wystajacy¬ mi powierzchniami stykajacymi sie jedna z druga.Urzadzenie wedlug wynalazku ma zainstalowane elementy do regulowania temperatury, ^umozliwiaja¬ ce regulowane chlodzenie warstwy szkla w celu regulowania jej grubosci, do wspomnianego wyzej przejsciowego stanu plastycznego, przy którym moz¬ liwe jest wywieranie wzdluznie skierowanych sil ciagnacych na tasme szklana, poruszajaca sie w kie¬ runku wylotowego konca zbiornika.Aby tasma szklana zdejmowana z kapieli miala szerokosc zasadniczo odpowiadajaca szerokosci war¬ stwy roztopionego szkla, znajdujacej sie na kapieli miedzy niezwilzalnymi powierzchniami, urzadzenie wedlug wynalazku jest zaopatrzone w walce kra¬ wedziowe. Zasieg dzialania tych walców obejmuje przybrzezne czesci tasmy utrzymujac szerokosc tas¬ my zasadniczo o takiej samej wartosci, jak szero¬ kosc warstwy szkla miedzy niezwilzalnymi plytkami.Podczas dzialania walców krawedziowych wywiera sie na warstwe szkla sile ciagnaca z odprezarki.Ponadto wynalazek obejmuje urzadzenie do wy-v twarzania szkla plaskiego w postaci tasmy o zada¬ nej grubosci z warstwy roztopionego szkla, sklada¬ jace sie ze zbiornika, zawierajacego roztopiona kapiel, elementów do doprowadzania szkla z regulo¬ wana predkoscia na kapiel i do przesuwania szkla w postaci warstwy wzdluz kapieli, z dwóch szeregów ruchomych niezwilzalnych plytek, przelegajacych do siebie, oraz z elementów do przesuwania plytek równoczesnie z warstwa szkla. Elementy te obejmu¬ ja pochyle powierzchnie, prowadzace do kapieli i z kapieli, lacznie z wybraniami do prowadzenia plytek, zanurzanych w kapieli i wysuwanych z niej wraz z poziomo umieszczonymi prowadnicami, la¬ czacymi te wybrania. Do prowadzenia plytek sty¬ kajacych sie z warstwa szkla, w miare jej przesuwa¬ nia sluza elementy, które posuwaja plytki do po¬ chylni, prowadzacej do kapieli.W celu lepszego zrozumienia przedmiotu wyna¬ lazku bedzie on opisany bardziej szczególowo w zwiazku z rysunkiem na którym uwidoczniono, tytulem przykladu, korzystna posiac wykonania urzadzenia.Na rysunku* fig. 1 przedstawia przekrój wzdluzny urzadzenia do wytwarzania szkla plaskiego w posta¬ ci tasmy na roztopionej kapieli, które obejmuje zbiornik z niezwilzalna powierzchnia scian, zawiera¬ jacy kapiel metalowa, i umieszczona nad nim kon¬ strukcje sklepienia, ograniczajaca przestrzen ponad kapiela, fig. 2 — w podzialce powiekszonej i w po¬ dobnym przekroju przednia czesc urzadzenia uwi¬ doczniajaca elementy ksztaltujace tasme, fig. 3 — 10 15 20 25 80 35 40 45 50 55 607 50912 8 rzut poziomy czesci urzadzenia, pokazanej na fig. 2, lig. 4 — urzadzenie w poprzecznym przekroju wzdluz linii IV — IV na fic, 3, ilustrujace sposób wyposa¬ zenia scian bocznych zbiornika elementy o niezwil- zalnej powierzchni, umieszczone na poziomie po¬ wierzchni kapieli, majace odpowiednia wysokosc, zapewniajaca stykanie sie niezwilzalnej powierzchni z warstwa szkla w zastosowaniu do zwyklej grubos¬ ci warstwy szkla utworzonej na kapieli.Fig. 5 — urzadzenie w podobnym przekroju jak na fig. 2, przystosowane do odmiennego sposobu dostarczania szkla do zbiornika w celu utworzenia warstwyx ograniczonej miedzy niezwilzalnymi po¬ wierzchniami scian zbiornika, fig. 6 — urzadzenie w przekroju podobnym jak na fig. 1, ilustrujace zbiornik, w którym niezwilzalne powierzchnie, ogra¬ niczajace warstwe roztopionego szkla na kapieli, znajduja sie w pewnym odstepie od bocznych scian zbiornika, fig. 7 — rzut poziomy konstrukcji zbior¬ nika, wchodzacej w sklad urzadzenia pokazanego,na lig. 6, fig. 8 — w znacznym powiekszeniu czesc urzadzenia w poprzecznym przekroju wzdluz linii VIII — VIII na fig. 7, wyrazniej uwidoczniajacego rame w postaci tulei mocujacej elementy o niezwil¬ zalnych powierzchniach, rozmieszczonych w pewnym odstepie od bocznych scian zbiornika na zadanym poziomie., Fig, 9 — czesciowy przekrój wzdluz linii IX — DC na fig. 8 przez czesc ramy mocujacej njezwilzalna tuleje, fig. 10 — szczegól urzadzenia podanego na fig. 8, ilustrujacy ogniotrwala tuleje z wkladka z niezwilzalnego materialu, fig. 11 — czesciowo w przekroju elementy konstrukcji sklepienia w rzu¬ cie bocznym, sluzace do mocowania na zadanym poziomie elementów o niezwilzalnych powierzch¬ niach, fig. 12 — w przekroju wzdluz linii XII — XII elementy pokazane na fig. 11, fig. 13 — przekrój wzdluzny odmiany urzadzenia, w którym elementy o niezwilzalnych powierzchniach sa przesuwane na kapiel, fig. 14 — urzadzenie w przekroju poprzecz¬ nym wzdluz linii XIV — XIV na fig. 13.Fig. 15 — urzadzenie w rzucie poziomym podo¬ bnym jak na fig. 7, ilustrujace sposób zmniejszania grubosci tasmy szkla otrzymywanej miedzy ele¬ mentami o niezwilzalnych powierzchniach, fig. 1*6 — przekrój wzdluzny urzadzenia pokazanego na fig. 1, z zastosowaniem innego sposobu zmniejszenia gru¬ bosci tasmy szklanej otrzymywanej miedzy elemen¬ tami o niezwilzalnych powierzchniach, a fig. 17 — rzut poziomy zbiornika stanowiacego czesc urza¬ dzenia przedstawionego na fig. 16.Na poszczególnych figurach rysunku te same od¬ nosniki oznaczaja te same lub-. podobne czesci urza¬ dzenia.Na rysunku wanna szklarska do ciaglego topienia szkla oznaczona jest cyfra 1, zasuwa regulujaca — cyfra 2 a rynna cyfra 3. Rynna jtest utworzona z dna 4 i bocznych scianek 5, z których tylko jed¬ na jest pokazana; boczne scianki wraz z dnem two¬ rza rynne o przekroju na ogól prostokatnym. Nad rynna jest zamocowana w znany sposób pokrywa.Nastawna wzgledem rynny para chlodzonych wo¬ da walców, z których górny oznaczony jest cyfra 6, a dolny cyfra 7, jest ulozyskowana w bocznych ramach 8, z których tylko jedna pokazana jest na fig. 2. Walce te sa napedzane mechanicznie w zna¬ ny sposób. W odmiennym wykonaniu walce te mo¬ ga byc napedzane w znany sposób ze stosunkowo duza predkoscia, na przyklad predkosc obwodowa walców moze byc rzedu 7 500 mm na minute, tak aby przylegajaca warstwa powietrza porywana byla przez powierzchnie walca; zmniejszajac w ten spo¬ sób przenoszenie ciepla ze szkla na walce.Wedlug innej odmiany walce moga byc wykona¬ ne z materialu przepuszczajacego gaz, doprowadzo¬ ny do wnetrza walca. Gaz przedostaje sie na ze¬ wnatrz, tworzac gazowa warstwe miedzy szklem i walcami, stosowana na przyklad przy wytwarza¬ niu szkla plaskiego.Zasuwa 10 jest podwieszona nastawnie w znany sposób w plaszczyznie pionowej i styka sie z wal¬ cem. Oslania ona górny walec 6 przed dzialaniem ciepla promieniowanego przez roztopione szklo 11 plynace z wanny szklarskiej nad krawedzia dna 4, aby dostac sie miedzy walce 6, 7.Górny walec 6 jest nieco przesuniety do przodu w stosunku do dolnego walca 7 tak, ze roztopione szklo plynie z dna 4 rynny na górna czesc walca 7, stanowiaca dla szkla lukowaty lej odlewniczy, skie¬ rowany na zewnatrz i ku przodowi oraz poruszajacy sie w kierunku przeplywu szkla z rynny. W ten sposób roztopione szklo opuszczajac rynne i docho¬ dzac do owego leju odlewniczego zmuszane jest do plyniecia ku przodowi, uniemozliwiajac przez to wsteczny przeplyw szkla przy opuszczaniu rynny 3.Konwencjonalne elementy ksztaltujace tasme umie¬ szczone sa nad dnem 12 zbiornika, utworzonego z bocznych scian 13, polaczonych ze soba sciafTami krancowymi 14. Sciany te ograniczaja roztopiona kapiel 15, o ciezarze wlasciwym wiekszym, niz ciezar wlasciwy szkla, które winno unosic sie nad kapiela. Kapiel winna wykazywac cechy kapieli opisanej w polskim patencie nr 39725. Roztopiona cyna uwazana jest za odpowiedni material tworzacy kapiel, której powierzchnia zasadniczo wykazuje minimalne tarcie dla szkla. Poziom powierzchni ka¬ pieli jest oznaczony na rysunku liczba 16.Na fig. 1 konstrukcyjne bloki sciany bocznej 31 pokazane sa, jako zaciemnione celem uwidocznienia niezwilzalnych powierzchni na blokach, co wyczer¬ pujaco wyjasniono nizej. • Na zbiorniku oparta jest konstrukcja sklepienia, utworzona ze sklepienia 17, bocznych scian 18 i kran¬ cowych scian 19 tak, iz ogranicza ona przestrzen 20.Na zewnatrz krancowych scian 19 ^znajduja sie pionowo nastawne zasuwy 19a, które lacznie ze scianami konstrukcji zbiornikowej tworza otwory wlotowy 21- i wylotowy 22 dla szkla. Roztopione szklo przesuwajac sie przez walce 6, 7 wynurza sie w postaci tasmy,-oznaczonej liczba 23 i staje sie plynna warstwa 24, urzymujaca sie wskutek wy¬ pornosci na roztopionej kapieli, jak Opisano nizej.Miedzy walcami 6, 7, ksztaltujacymi tasme i na¬ stawna zasuwe 19a od strony otworu wlotowego zbiornika, znajduje sie przedluzenie konstrukcji sklepienia. Przedluzenie to tworzy komore obejmu¬ jaca walce ksztaltu^ce tasme, utworzona ze stropu 25 i scian bocznych 26, opartych na bocznych scia¬ nach 13 -zbiornika. Na zewnatrz zbiornika od strony jego otworu wylotowego znajduje sie urzadzenie 10 15 20 25 ;80 85 40 45 50 55 609 50912 10 do mechanicznego przenoszenia szkla, przedstawione przykladowo za pomoca szeregu poziomych nape¬ dzanych walców 27, umieszczonych nieco ponad po¬ ziomem dna otworu wylotowego 22 konstrukcji zbior¬ nikowej, i znajdujacych sie nad nimi napedzanych walców 28. Walce 27, 28 wspóldzialaja w nadawa¬ niu sily ciagnacej warstwie szkla, poruszajacej sie ku otworowi wylotowemu 22. Stosowana sila ciagna¬ ca sluzy zarówno do usuwania tasmy szkla z kapieli jak i pomaga w przesuwaniu warstwy szkla wzdluz kapieli.Tasma opuszczajaca kapiel jest przyjmowana przez podtrzymujace walce 27 i kierowana do znanej od- prezarki, której otwór wlotowy ograniczony jest za pomoca wspóldzialajacych walców 27, 28.Temperature kapieli reguluje sie na przestrzeni od wlotowego do wylotowego konca zbiornika za po¬ moca elementów 29 zanurzonych w" kapieli; prze¬ strzen 20 nad kapiela najkorzystniej jest ogrzewana cieplem promieniowania sklepienia skierowanym ku dolowi. W tym celu do sklepienia sa przymocowane grzejniki 30.Elementy 29 i grzejniki 30 przy wlotowym koncu kapieli utrzymuja temperature okolo 1000°C lub nie¬ co wyzsza na odpowiednim odcinku kapieli, aby za¬ pewnic utrzymywanie plynnej warstwy roztopione¬ go szkla 24. Masa doprowadzanego szkla jest tak duza, aby mozna bylo utrzymac zadana grubosc war¬ stwy roztopionego szkla na kapieli, która winna nieprzerwalnie rozprzestrzeniac sie w poprzek kapie¬ li do bocznych scian konstrukcji zbiornikowej.Zamiast doprowadzania na roztopiona kapiel szkla w postaci juz uksztaltowanej tasmy i zmiany jej na roztopiona warstwe, szklo moze byc doprowadzane w stanie roztopionym z predkoscia okreslona przez zadana grubosc warstwy roztopionego szkla wytwa¬ rzanej na kapieli metalowej. Takie dostarczanie roz¬ topionego szkla jest pokazane »na fig. 5, gdzie rozto¬ pione szklo 11 plynie bezposrednio z krawedzi dna 4 rynny 3 na powierzchnie kapieli, tworzac warstwe 24.W urzadzeniu pokazanym na fig. 1 sciany boczne zbiornika, ograniczajace warstwe szkla na kapieli, stanowia niezwilzalna powierzchnie dla plynnej war¬ stwy szkla. W tym celu bloki ogniotrwale, z których wykonane sa sciany boczne zbiornika sa wykonane z materialu niezwilzalnego, to jest niezwilzalnego przez szklo o temperaturze osiaganej przez szklo przesuwajace sie wzdluz kapieli. Materialem odpo¬ wiednim, stosowanym na bloki jest grafit, lecz ze wzgledów ekonomicznych tylko bloki scian zbiorni¬ ka, znajdujace sie na poziomie szkla, oznaczonym liczba 31, wykonane sa z grafitu lub tez sa zaopa¬ trzone na poziomie kapieli w grafitowa powloke, wzdluz której szklo slizga sie w czasie przesuwania wzdluz kapieli.Ilosc uzytego grafitu moze byc ze wzgledów eko¬ nomicznych zmniejszona do minimum przez zastoso¬ wanie bloków sciennych z powierzchniowymi wklad¬ kami z grafitu, jak pokazano na fig. 4, oznaczonymi liczba 3la.Zamiast wykonywania niezwilzalnych powierzchni z grafitu, powierzchnie te moga byc uzyskane za pomoca plytek uksztaltowanych z grafitowych wkla¬ dek w blokach w zalozeniu, ze przestrzen nad ka¬ piela wypelniona jest nieutleniajacym gazem pod cisnieniem wiekszym niz cisnienie otoczenia.W celu zabezpieczenia powierzchni roztopionej ka^ pieli przed utlenieniem, szczególnie przy wlotowym i wylotowym koncu zbiornika, to jest w czasie do¬ starczania szkla na kapiel i zdejmowania go z kapie¬ li, najkorzystniej jest wypelnic przestrzen nad ka* piela gazem, nieutleniajacym, aby w ten sposób za¬ pobiec tworzeniu sie na powierzchni kapieli zanie¬ czyszczen szkla. W przeciwnym razie zanieczyszcze¬ nia takie dostalyby sie do szkla wskutek chemicznej reakcji, wystepujacych i\d powierzchni kapieli. Po¬ nadto, w przypadku gdy walce ciagnace 27, 28 sa napedzane w celu zmniejszania grubosci tasmy, sila ciagnaca skierowana wzdluz warstwy szkla przez te walce, moze spowodowac zwezenie tasmy i przez to odsloniecie powierzchni kapieli z obii stron warstwy w miejscu jej zwezenia.Stosowane do tego celu, urzadzenia wedlug wy¬ nalazku musza miec srodki, zapewniajace utrzymy¬ wanie w przestrzeni ponad kapiela gazu nieutlenia- jacego pod cisnieniem. Ma on na celu zapobiezenie utlenianiu kapieli w przypadku odsloniecia jakiejkol¬ wiek czesci powierzchni kapieli lub wystepowaniu jakiejkolwiek chemicznej reakcji, która mialaby ujemnie wplywac na jakosc szkla. Obecnosc gazu w przestrzeni nad kapiela jest pozadana, w przy¬ padku gdy powierzchnia kapieli jest odslonieta, co wystepuje wówczas gdy warstwa szkla jest przesu¬ wana wzdluz kanalu na kapieli utworzonego niezwil- zalnymi powierzchniami, znajdujacymi sie w pewnej odleglosci od bocznych scian 13 zbiornika.Taka konstrukcja zostanie teraz opisana w zwiaz¬ ku z fig. 6 — 9.Urzadzenie pokazane na fig. 6 i 7 do wytwarzania szkla plaskiego jest pod wzgledem konstrukcji takie same, jak urzadzenie przedstawione na fig. li 2.Zawiera ono jak pokazano na fig. 6, rozmieszczone w pewnych odstepach na konstrukcji sklepienia pio¬ nowe przewody 32, przylaczone do rur 33 za pomo¬ ca poprzecznie umieszczonych odgalezien 34. Nie- utleniajacy gaz doprowadza sie do przestrzeni nad kapiela przez przewody 32 i rury 33, 34.W celu umieszczenia niezwilzalnych powierzchni w pewnym odstepie od scian bocznych zbiornika, sciany te zaopatrzone sa w rurowe elementy, majace proste* odcinki 35 i polaczone z nimi boczne laczniki 36.Jak widac z fig. 8, laczniki 36-sa wygiete w po¬ blizu prostej czesci 35 w celu ulatwienia nastawiania tej czesci na poziomie powierzchni kapieli.Rurowe elementy sa polaczone ze zródlem czynni¬ ka chlodzacego, na przyklad ze zródlem zimnej wody tak, aby ich proste czesci 35 byly odpowiednio chlo¬ dzone. Zgodnie z ta postacia wykonania wynalazku tuleja 37 wykonana z niezwilzalnego materialu og¬ niotrwalego, na przyklad grafitu, jest uksztaltowana dookola czesci prostej 35 elementu, jak pokazano to na fig. 6—9. Jak widac ? fig. 8, tuleja 37 ma zasad¬ niczo przekrój pierscieniowy, lecz jest zaopatrzona w plaska powierzchnie zewnetrzna 138, stanowiaca niezwilzalna powierzchnie, stykajaca sie ze szklem 24 na powierzchni kapieli.Kazda z tych tulei siega poza konce czesci 35 tak, ze plaskie konce sasiednich tulei stykaja sie ze so¬ lo 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60u 50012 12 t t»a, jak pokazano to na fig. 6 i 7. W odmiennym wy- I konaniu tuleje 37 moga miec konce uksztaltowane 1 tak, aby tworzyly polaczenia na styk z sasiednia tuleja. Stykajace sie ze soba tuleje 37 na obu stro- ' nach zbiornika znajduja sie w pewnym odstepie od scian 13 zbiornika, tworzac w ten sposób koryto wzdluz kapieli, usytuowane w; pewnym odstepie od scian bocznych 13 zbiornika. Koryto to sluzy do utworzenia na kapieli roztopione} warstwy szkla 24 ze szkla, dostarczanego w postaci tasmy 23 za po¬ moca walców 6 i 7. Warstwa szkla 24 jest utrzymy¬ wana miedzy dwoma, szeregami tulei 37, jak poka¬ zano to na fig. 7.Jak widac na fig. 6 i 7 zastosowano krawedziowe walce 38, wspóldzialajace z krawedziami warstwy szkla w obszarze, gdzie szklo zostalo ochlodzone do przejsciowego $tanu plastycznego i nie styka sie* z szeregiem tulei 37. Na warstwe szkla wywierane sa poprzeczne sily rozciagajace w celu utrzymywa¬ nia zadanej jej szerokosci gdy sila ciagnaca wy¬ wierana za pomoca walców 27, 28 zostaje zwiekszo¬ na w celu znacznego zmniejszenia grubosci tasmy, jaka posiadala ona gdy znajdowala sie miedzy tule¬ jami 37. Wspomniany stan przejsciowy tasmy wy¬ stepuje, przy temperaturze szkla 850—700°C., Przestrzen nad kapiela w zbiorniku moze byc po^ i dzielona za pomoca zasuw 19, nastawnych w plasz¬ czyznie pionowej, które ulatwiaja regulacje tempe¬ ratury w obrebie urzadzenia./ Aby uniemozliwic uchodzenie atmosfery ochron¬ nej z przestrzeni nad kapiela w miejscach, gdzie ra¬ miona 36. przechodza przez otwory 40 w scianach zbiornika otwory te sa odpowiednio zabezpieczone.Kazdy z nich jest przykryty plyta 41 przymocowa¬ na do konstrukcji scian, a kazda z plyt jest zaopa¬ trzona w wystajacy element 42f przez który przecho¬ dzi ramie 36. Ramie 36 przy swym zewnetrznym koncu wyposazone jest w uszczelke gazowa, utwo¬ rzona za pomoca elastycznej komory 43, najlepiej w postaci harmonijki, zacisnietej na ramieniu 36, jak to ogólnie oznaczono na rysunku liczba 44.. Laczniki elementów rurowych sa umieszczone w otworach nastawnego w plaszczyznie pionowej wspornika 46 i zacisniete w nim dociskowym wkre¬ tem 47. Wspornik 46 przymocowany jest do sworz¬ nia 48, osadzonego w tulei 49, przymocowanej do konstrukcji zbiornika, i unieruchomionego za • pomo¬ ca sruby 50. Sworzen 48 jest wyposazony w srube 51, przechodzaca przez otwór 52 w górnej czesci wspornika 46; zacisk 53, umieszczony na srubie 51 sluzy do unieruchamiania wspornika na sworzniu 48 w kazdym wymaganym polozeniu.Z powyzszego wynika, ze kazdy z elementów ru¬ rowych umieszczony jest wraz z tulejami 37 na za¬ danym poziomie przez regulacje pary pionowych wsporników 46, z których kazdy podtrzymuje jeden z dwóch ramio (i 36, chlodzonych woda wraz z tuleja 37.Po nastawieniu kazdego z ramion 36 wraz z tule¬ jami 37, zabezpiecza sie je za pomoca dociskowego wkretu 47. W celu unieruchomienia ramienia 36 przy regulacji poosiowej zastosowano zaciski 44, 54, osa¬ dzone na ramieniu 36 z obydwóch stron wspornika 4% Niezwilzalne powierzchnie 138 tulei 37 sa zatem nastawne zarówno w plaszczyznie poziomej i piono¬ wej.Odmiana tulei 37a przedstawiona, jest na fig. 10, -wykonana z ogniotrwalego materialu, uksztaltowana na prostej czesci 35 rurowego elementu. Niezwilzal- na powierzchnia tulei jest plaska zewnetrzna po- ,wierzchnia 138, utworzona z niezwilzalnej plytki 3la, zamocowanej w ogniotrwalej tulei 37a. Plaskie po¬ wierzchnie 138 wkladek we wszystkich tulejach przylegaja do siebie, tworzac rozciagajace sie wzdlu* znie niezwilzalne powierzchnie, ograniczajace koryto przez które jest prowadzona warstwa szkla 24.W innej odmianie urzadzenia, przedstawionej na fig. 11 i 12 tuleje 37 sa wykonane na prostych czes¬ ciach 35 elementu rurowego, który w tej konstrukcji jest zakonczony krótkimi, rurowymi ramionami 35a.Tuleje, na przyklad wykonane z grafitu, sa zawie¬ szone na kanstrukcji sklepienia 17, stykajac sie ze soba i tworzac w ten sposób niezwilzalne powierzch¬ nie. Sa one umieszczone w pewnym odstepie od kaz¬ dej sciany bocznej 13 zbiornika i ograniczaja srod¬ kowe koryto wzdluz kapieli.Elementy mocujace tuleje 37 w sklepieniu 17 przedstawione sa na fig. 11 i 12; prosta czesc 35 elementów rurowych jest polaczona ze sruba 55 za pomoca zlaczki 56. Sruba 55 jest otoczona warstwa 57 materialu ogniotrwalego, a jej górny gwintowa¬ ny koniec jest umocowany w konstrukcji sklepie¬ nia 17 za pomoca nakretek 55a, opartych na pod¬ kladce 55bT spoczywajacej na sklepieniu 17. Dlu¬ gosc sruby 55 jest taka, aby przy docisnieciu na-, kretek 55a warstwa 57 opierala sie swoja górna plaszczyzna o spód sklepienia 17; tuleja 37 usytuo¬ wana jest na zadanym poziomie w kapieli i przylega do sasiednich tulei szeregu wzdluz zbiornika po obu jego stronach.Krótkie ramiona 35a, znajdujace sie z tylu tulei grafitowej 37, jak widac na fig. 12, moga byc przy¬ laczone do zródla zimnej wody poprzez otwory w bocznych scianach konstrukcji za pomoca giet¬ kich laczników 58, które umozliwiaja ustawienie tulei w kapieli we wlasciwym polozeniu. Plaska po¬ wierzchnia 138 kazdej tulei znajduje sie w takim po¬ lozeniu przy prawidlowym jej ustawieniu, aby wspól¬ dzialala ona z plaskimi powierzchniami 138 pozo¬ stalych tulei, tworzac ciagla niezwilzalna powierzch¬ nie wzdluz kapieli, Tuleje zawieszone na konstrukcji dachowej moga byc równiez wykonane z materialu ognotrwalego z wkladkami w postaci wpuszczanych plytek 31a z materialu niezwilzalnego, jak pokazano na fig. 10.Zamiast stosowania szeregu stykajacych sie ze soba elementów o niezwilzalnych powierzchniach, rozmieszczonych wzdluz kapieli po obu jej stronach, niezwilzalne powierzchnie moga byc wykonane z ciaglej tasmy z niezwilzalnego materialu, przymo¬ cowanej do bocznych scian zbiornika na poziomie powierzchni kapieli metalowej lub w pewnym odste¬ pie od tych scian, tworzac koryto dla warstwy szkla.Przy stosowaniu wyzej opisanego urzadzenia w na¬ wiazaniu do fig. 6 — 12, warstwa szkla prowadzona jest w srodkowym korycie na powierzchni kapieli 15. Warstwa szkla 24 ma zasadniczo równomierna lepkosc na jej szerokosci tak, ze otrzymuje sie za¬ sadniczo równomierna predkosc przesuwu w po- 10 15 20 5* 80 85 40 41 50 55 •Q50912 13 14 przek tej warstwy. Ponadto odksztalcenia szkla, po¬ wodowane zwykle nierównomiernoscia predkosci w poprzek kapieli, zostaja calkowicie wyeliminowa¬ ne. .Nawet gdy tuleje 37 lub wkladki 31a tulei nie sa zwilzane roztopionym szklem, w przypadku gdy sa na przyklad wykonane z grafitu tak, aby krawedz warstwy szkla slizgala sie na tulejach 37, wówczas moze wystepowac pewien opór tarcia na krawedziach warstwy szkla, przesuwajacej sie wzdluz kapieli, któ¬ re stykaja sie z plaskimi powierzchniami zewnetrz¬ nymi 38. Opór tarcia, który jest niewielki, moze jed¬ nak wywolac pewne hamowanie na krawedziach war¬ stwy szkla. Celem unikniecia tego, zastosowano elementy o niezwilzalnych powierzchniach w po¬ staci ruchomych plytek 37, przesuwanych wzdluz ka¬ pieli jednoczesnie z warstwa szkla.Jak widac z fig. 13 i 14 niezwilzalne tuleje 37 w tej postaci wykonania wynalazku sa w przekroju poprzecznym czesciowo zaokraglone i umieszczone w wglebieniach 59, przebiegajacych wzdluz scian bocznych 13 zbiornika na poziomie powierzchni ka¬ pieli. Wysokosc ruchomych tulei 37 jest taka, aby dól kazdej plytki byl zanurzony w kapieli 15, a ich górna czesc znajdowala sie nad poziomem warstwy roztopionego szkla 24. Ruchome tuleje 37 sa docis¬ kane w wglebieniach 59 pod dzialaniem warstwy roztopionego szkla 24 i utrzymywane sa za pomoca pokryw prowadzacych 60, zamocowanych w bocznych scianach 13 zbiornika za pomoca srub 60a. Ruchome tuleje 37 stykaja sie ze soba i moga byc polaczone na przyklad na zakladke. W odmiennym rozwiazaniu wynalazku ruchome tuleje 37 moga byc wykonane z materialu ogniotrwalego zwilzalnego przez szklo, lecz wyposazone we wkladki 31a z materialu nie- zwilzalnego umieszczone na poziomie szkla, jak to uwidoczniono na fig. 4.Ruchome tuleje sa wprowadzane do wglebien 59 z pochylonych ku dolowi pochylni 61 przy obydwóch bokach zbiornika. Pochylnie 61 wyposazone sa w sciany boczne tworzace koryto, które siega po¬ nizej powierzchni 16 kapieli.Elementy do przesuwania tulei 37 na przyklad pas 62, osadzony na dwóch kolach pasowych 63 i 64, zmontowany jest przy kazdej pochylni, a tuleje 37 umieszczone na foczatku pasa 62, stykaja sie ze so¬ ba i sa przesuwane ku przodowi za pomoca tego pa¬ sa ze stala predkoscia. Poniewaz ruchome tulejki stykaja sie wzajemnie, sa one przesuwane wzdluz rowka 59 z predkoscia regulowana przez regulacje napedu kól pasowych 63, 64. Zasadniczo jednakowa predkosc utrzymuje sie w poprzek calej szerokosci warstwy, tj. od krawedzi do krawedzi warstwy 24 roztopionego szkla w miare przesuwania sie jej wzdluz kapieli metalowej.Predkosc przesuwania kazdego szeregu ruchomych tulejek jest zsynchronizowana tak, ze tulejki przy obydwóch scianach zbiornika sa przesuwane jedno¬ czesnie wzdluz kapieli z jednakowa predkoscia. Po¬ niewaz niezwilzalne powierzchnie tulejek 37, z któ¬ rymi stykaja.sie krawedzie warstwy szkla 24, poru¬ szaja sie wzdluz kapieli z ta sama predkoscia co warstwa 24, przeto nie wystepuje tu poslizg szkla na \ niezwilzalnych powierzchniach i przez to nie dzia¬ laja jakiekolwiek sily tarcia na krawedzie warstwy roztopionego szkla w czasie jej,przesuwania.Przy wylotowym koncu zbiornika ustabilizowana i ochlodzona tasme, szklana usuwa sie przez otwór 5 wylotowy 22 za pomoca walców 27, 28, a tulejki sa) wyjmowane z kapieli przez osobne koryta 65 na przenosnik 66, napedzany kolami pasowymi 67, 68.Tulejki 37 sa ukladane przy wlotowym koncu zbior¬ nika do ponownego wykorzystania. 10 Tasma szklana wytwarzana z roztopionej warstwy szkla 24 ma z góry okreslona grubosc, która jest uwarunkowana szerokoscia koryta ograniczonego na kapieli miedzy niezwilzalnymi elementami dowolne¬ go ksztaltu, predkoscia dostarczania szkla na kapiel 15 i predkoscia odprowadzania ochlodzonej tasmy przy wylotowym koncu zbiornika za pomoca walców 27, 28. - . .Grubosc warstwy szkla moze jednak byc zmniej¬ szana przy zachowaniu wlasciwosci warstwy utwo- 20 rzonej miedzy niezwilzalnymi powierzchniami przez dzialanie wzdluznie skierowanej sily ciagnacej na warstwe szkla 24, znajdujaca sie w przejsciowym stanie plastycznym; w tym stanie szklo moze byc poddane regulowanemu zmniejszaniu grubosci. 25 Inny sposób zmniejszania grubosci warstwy szkla¬ nej jest przedstawiony na fig. 15. Przegrody 69 i 70, umieszczone w poprzek kapieli i siegajace ku dolowi od sklepienia 17, ograniczaja strefe, w której szklo chlodzone jest do przejsciowego stanu plastycznego. 30 Szklo w przejsciowym stanie plastycznym oznaczone jest liczba 71 i w tym stanie jego wymiary nie pod¬ legaja dzialaniu sil napiecia powierzchniowego ani sily ciazenia. Temperatura szkla w obrebie pierwszej przegrody 69 wynosi okolo 850°C, a temperatura 35 przy drugiej przegrodzie 70 wynosi okolo 700°C przy wytwarzaniu szkla wapienno-sodowego; tasma wysuwajaca sie spod drugiej przegrody 70 jest wy¬ starczajaco sztywna, aby zachowac swój ksztalt, to jest wymiary jej sa ustabilizowane. 40 Sila ciagnaca, wywierana na ochlodzona tasme szklana przeprowadzana przez kapiel za pomoca walców 27 i 28 jest wystarczajaca do utrzymywania tasmy w-ruchu wzdluz kapieli i jednoczesnie do prze¬ kazywania wzdluznie skierowanej sily ciagnacej na 45 plastyczne szklo 71. Sila ciagnaca zostaje wyelimino¬ wana w szkle plastycznym 71, chociaz ruch roztopio¬ nego szkla w warstwie 24 moze byc przyspieszany przy jego przejsciu pod przegroda 69. Nastepnie wskutek regulowania zmniejszenia grubosci warstwy 50 plastycznego szkla 71 powoduje sie stopniowy spa¬ dek jego szerokosci i grubosci do z góry okreslonej wartosci, co przykladowo pokazano jako zwezajacy sie ksztalt plastycznego szkla 71 na fig. 15.Wymiary tasmy szklanej o zmniejszonej grubosci 55 sa stabilizowane przez dalsze chlodzenie, które od¬ bywa sie podczas wysuwania sie tasmy spod prze¬ grody 70. Gdy tasma szklana zostanie ustabilizowana grubosc jej nie moze byc dalej zmniejszana przez sile ciagnaca wywierana za pomoca walców 27 i 28. eo Tasma szkla, zdejmowana z kapieli ma z góry okres¬ lona grubosc, mniejsza niz grubosó warstwy szkla utworzonej miedzy tulejkami 37 o niezwilzalnych powierzchniach, lecz o nienaruszonej plaskosci i wol¬ na jest od znieksztalcen podobnie jak tasma szKla, 65 utworzona miedzy tulejkami 37.50912 15 16 W celu wytwarzania tasmy szklanej o mniejszej grubosci stosuje sie odpowiednio wieksza, wzdluz¬ nie skierowana sile ciagnaca, wywierana na warstwe szkla 24 za pomoca urzadzenia, uwidocznionego na fig. 16 i 17. W takim urzadzeniu roztopiona warstwa szkla 24 jest chlodzona za pomoca tulejek 37 o niez- wilzalnych powierzchniach. Chlodzenie trwa tak dlu¬ go, az szklo zesztywnieje i stanie sie mozliwe do uchwycenia. Jak uwidoczniono na fig. 16 i 17, zbior¬ nik jest podzielony wzdluz niezwilzalnych powierzch¬ ni na stiefy za pomoca przegród rozciagajacych sie w poprzek zbiornika, siegajacych ku dolowi od sklepienia.Po przejsciu szkla pomiedzy tulejkami 37 o nie¬ zwilzalnych powierzchniach warstwa szkla 24 jest przesuwana pod przegroda 72, która lacznie z druga przegroda 73 ogranicza strefe zawarta w komorze.Skrzynki 74, chlodzone woda sa umieszczone miedzy bocznymi scianami 13 zbiornika nad droga, jaka prze¬ bywa szklo opuszczajac przestrzen miedzy tulejka¬ mi 37. Kazda skrzynka, chlodzona woda ma przekrój prostokatny i plaski spód, który pochlania, cieplo promieniowane przez szklo, przesuwajace sie pod skrzynkami w taki sposób, ze tasma jest chlodzona podczas przesuwania sie pod skrzynkami 74 w stop¬ niu wystarczajacym do uchwycenia jej.Woda chlodzaca jest doprowadzana i odprowadza¬ na ze skrzynek 74 przez rurki 75, sluzace jednoczes¬ nie do umocowania skrzynek 74 na bocznych scia¬ nach 13 zbiornika.Ochlodzona, sztywna tasma szklana 76, wysuwa¬ jaca sie spod skrzynek 74, jest chwytana za pomoca dwóch par walców krawedziowych 77 i 78, umiesz¬ czonych w przeciwlegle usytuowanych miejscach w poprzek zbiornika. Dolny walec kazdej pary zanu¬ rzony jest w kapieli 15, a górny walec znajduje sie ponad powierzchnia kapieli tak, ze krawedzie sztyw¬ nej tasmy 76 sa chwytane walcami, jak pokazano na fig. 17. Osie walców 77 i 78 sa prostopadle do kie¬ runku przesuwu tasmy. Urzadzenia napedowe wal¬ ców 77, 78 umozliwiaja regulowanie ich predkosci obwodowej, przy czym walce obracaja sie w kierun¬ ku zaznaczonym strzalkami, uwidocznionymi nad gór¬ nymi walcami. Dzieki temu mozliwe jest regulowanie predkosci przesuwu sztywnej tasmy 76 wzdluz po¬ wierzchni kapieli.Warstwa szkla 24, przesuwajac sie pod skrzynkami 74 sztywnieje na calej swej szerokosci tak, iz zosta¬ je ona w postaci sztywnej tasmy 76 uchwycona wal¬ cami krawedziowymi 77 i 78, stanowiac bariere prze¬ ciwdzialajaca przenoszeniu sie wzdluznych sil, przy¬ spieszajacych na warstwe roztopionego szkla 24 mie¬ dzy niezwilzalnymi powierzchniami.Predkosc obwodowa walców 77 i 78 jest dobrana tak, aby predkosc przesuwu sztywnej tasmy 76 wzdluz kapieli byla taka sama, jak predkosc prze¬ suwania sie warstwy szkla 24. W odmiennej postaci wykonania wynalazku predkosc obwodowa walców 77 i 78 moze byc taka, aby predkosc przesuwu sztyw¬ nej tasmy 76 wzdluz kapieli byla nieco wieksza, niz predkosc przesuwania sie roztopionej warstwy 24.Nastapi wówczas nieznaczne zwezenie warstwy w miejscu w poblizu przegrody 72.Sztywna tasma 76 jest przesuwana pod przegro¬ da 73 do drugiej strefy, ograniczonej przegroda 73 i przegroda 79, rozciagajaca sie w poprzek zbiornika, ku dolowi od sklepienia. W" przestrzeni nad kapiela w drugiej strefie rozmieszczone sa grzejniki 80. Inne grzejniki 81 sa. zanurzone w roztopionej kapieli 15 5 w miejscu miedzy przegrodami 73 i 79.Sztywna tasma 76 w miejscu przejscia pod prze¬ groda 73 ma temperature okolo 700°C, a tempera¬ tura miedzy przegrodami 73 i 79 zmienia sie i tem¬ peratura tasmy podczas przechodzenia jej przez te io strefe wzrastala do okolo 850°C przy wytwarzaniu tasmy ze szkla wapniowo-sodowego. W ten spo¬ sób warstwa szkla podczas przesuwania przez te strefe jest stopniowo ogrzewana ponownie do przejs¬ ciowego stanu plastycznego, jakkolwiek nie jest ona 15 ogrzewana w takim stopniu, aby sily napiecia po¬ wierzchniowego i sily ciazenia mialy zasadniczy wplyw na ustalenie wymiarów tasmy znajdujacej sie *w stanie plastycznym, oznaczonej liczba 82.Warstwa 82 plastycznego szkla poddawana jest 20 kontrolowanemu zmniejszaniu grubosci do z góry okreslonej wartosci w sposób opisany wyzej w zwiaz¬ ku z fig. 15. Wzdluznie skierowana sila ciagnaca jest wywierana na warstwe 82 plastycznego szkla za po¬ moca walców 27, 28 odprezarki. Sila ta jest wystar- 25 czajaca do utrzymywania tasmy w ruchu wzdluz kapieli i takze do wywolania sily ciagnacej, nie¬ zbednej do nadania przyspieszenia warstwie plas- tyqznego szkla w celu spowodowania zadanego zmniejszenia jego grubosci. Sila ciagnaca jest 30 zmniejszana przy zmniejszaniu grubosci warstwy 82 plastycznego szkla, a sztywna tasma 76 i chwytaja¬ ce walce 77, 78 tworza bariere przeciwdzialajaca przenoszeniu sie jakichkolwiek wzdluznie skiero¬ wanych sil ciagnacych na warstwe szkla 24 miedzy 35 niezwilzalnymi powierzchniami.Szerokosc tasmy szklanej, wysuwajacej sie spod przegrody 79 reguluje sie za pomoca sil rozciaga¬ jacych, dzialajacych poprzecznie do tasmy w stanie plastycznym, które sa wywolywane za pomoca 40 dwóch par pomocniczych walców krawedziowych 83, 84, osadzonych w przeciwlegle usytuowanych miejscach za przegroda 79. Walce te chwytaja kra¬ wedzie plastycznej tasmy wysuwajacej sie spod przegrody 79 celem regulowania i utrzymywania szerokosci plastycznej tasmy w miare dalszego zmniejszania jej grubosci.Osie walców krawedziowych 83, 84 sa pochylone w kierunku posuwania sie tasmy i obracane w kie- 60 runku zaznaczonym strzalkami na fig. 17. Elementy 85 do regulowania temperatury sa zanurzone w ka¬ pieli 15, a elementy 86 znajdujace sie w przestrzeni ponad kapiela miedzy przegroda 79 i sciana kran¬ cowa 19, reguluja temperature w tej strefie przez zmiane temperatury w zakresie do 650 °C przy otworze wylotowym 22. Dzieki temu wymiary na¬ dane tasmie opuszczajacej walce krawedziowe 83, 84 zostaja ustabilizowane. Ustabilizowana tasma jest nastepnie odpowiednio ochladzana, aby bylo moz- eo liwe zdjecie jej z kapieli w stanie nieuszkodzonym* za pomoca walców 27, 28 odprezarki.Walce krawedziowe 83, 84 obracaja sie swobod¬ nie lub tez moga byc napedzane w kierunku prze¬ suwania sie tasmy, na przyklad moga one byc nape- 65 dzane z wieksza predkoscia*niz walce 77, 78 w celu 4550912 17 18 wspóldzialania w zmniejszaniu grubosci warstwy szkla plastycznego.Jest rzecza zrozumiala, ze pomocnicze walce- krawedziowe 83, 84 moga byc uzupelnione dalszymi parami pomocniczych walców krawedziowych, dzia¬ lajacych na warstwe szkla w stanie plastycznym tak, aby miedzy walcami 83, 84, a wylotowym kon^ cem zbiornika znajdowaly sie kolejne pary walców krawedziowych, oddzialywujacych na tasme szkla zanim jej wymiary nie zostana ustabilizowane. Ta¬ kie walce krawedziowe sa napedzane ze stala wzrastajaca predkoscia w celu przyspieszenia ruchu tasmy szklanej w miare jej przesuwania sie.Warstwa 24 roztopionego szkla ma równomierna grubosc i plaskie równolegle powierzchnie,oraz nie¬ naruszona plaskosc powierzchni tej warstwy jest utrzymywana w sztywnej tasmie 76 i szkle plastycz¬ nym 82 w czasie zmniejszania jego grubosci. Tasma 87, usuwana ze zbiornika ma równomierna, z góry okreslona grubosc, wolna jest od znieksztalcen oraz ma plaskie równolegle powierzchnie i polysk poli¬ tury ogniowej.Wynalazek obejmuje równiez, jako nowy artykul produkcji, szklo, wytwarzane w postaci ciaglej tas¬ my na kapieli z roztopionego metalu miedzy nie- zwilzalnymi powierzchniami, jak równiez artykuly wyrabiane z takiego szkla. PL

Claims (12)

1. Zastrzezenia patentowe v 1. Sposób wytwarzania szkla plaskiego w postaci tasmy o regulowanej grubosci przy wytwarza¬ niu na kapieli metalowej warstwy roztopionego szkla, znamienny tym, ze roztopiona warstwe szkla .przesuwa sie miedzy niezwilzalnymi po¬ wierzchniami i chlodzi do takiej temperatury, aby bylo mozliwe zdjecie jej w stanie nieuszko¬ dzonym z kapieli metalowej.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze warstwe roztopionego szkla, przesuwana miedzy niezwilzalnymi powierzchniami stopniowo chlo¬ dzi sie do stanu plastycznego w celu nadania jej takiej lepkosci, aby mozliwe bylo przesuwa¬ nie tej warstwy niezaleznie od wspomnianych powierzchna niezwilzalnych i nastepnie chlodzi sie ja do temperatury, w której mozliwe jest zdjecie jej z kapieli w pastaci tasmy w stanie nieuszkodzonym.

3. Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug zastrz. 1, majace konstrukcje zbiornikowa, której zbiornik zawiera roztopiona kapiel oraz elemen¬ ty do doprowadzania roztopionego szkla na ka¬ piel metalowa, znamienne tym, ze sciany boczne zbiornika maja przynajmniej na poziomie po-, wierzchni kapieli metalowej niezwilzalne po¬ wierzchnie (31), miedzy którymi jest przesuwana wzdluz kapieli warstwa szkla w postaci tasmy oraz zawiera elementy do regulowania tempera¬ tury, umieszczone w- kapieli i sluzace do stop¬ niowego chlodzenia warstwy szkla do tempera¬ tury, umozliwiajacej zdjecie jej w stanie nie¬ uszkodzonym z kapieli.

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze niezwilzalne powierzchnie sa utworzone z wkladek, osadzonych w ogniotrwalych elemen¬ tach, z których wykonane sa sciany zbiornika.

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze ma niezwilzalne powierzchnie, wykonane w po- 5' staci dwóch szeregów niezwilzalnych stykaja¬ cych sie ze soba plytek, umieszczonych w pe¬ wnym odstepie od bocznych . scian zbiornika i tworzacych koryto wzdluz kapieli, sluzace do uksztaltowania na kapieli warstwy szkla w po¬ staci tasmy z doprowadzanego roztopionego szkla.

6. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze •zawiera dwa szeregi elementów o niezwilzalnych powierzchniach, z których elementy kazdego szeregu* przylegaja do siebie i sa umieszczone na wspornikach, przymocowanych do konstru¬ kcji zbiornika w pewnym odstepie od nosnych scian bocznych zbiornika i przynajmniej na-po¬ ziomie kapieli.

7. Urzadzenie wedlug zastrz.. 5 lub 6, znamienne tym, ze ma elementy o niezwilzalnych powierzch¬ niach, umocowane na nastawnych wsporni¬ kach, umozliwiajacych poziome boczne prze¬ mieszczanie tych elementów w celu regulowania odstepu ich od odnosnych bocznych scian zbior¬ nika. '

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze ma nastawne wsporniki podtrzymujace elementy o niezwilzalnych powierzchniach, umozliwiajace boczne przemieszczanie plytek w plaszczyznie pionowej w celu regulacji wysokosci polozenia kazdej z niezwilzalnych powierzchni nad po¬ ziomem powierzchni kapieli przy doprowadzeniu na kapiel warstw szkla o*róznej grubosci.

9. Urzadzenie wedlug zastrz. 6 — 8, znamienne tym, ze wsporniki podtrzymujace plytki o nie- zwilzalnej powierzchni maja postac chlodzonych ciecza elementów rurowych, zawierajacych pros¬ ta czesc, umieszczona równolegle do sciany zbiornika i polaczone z nia laczników bocznych, wystajacych na zewnatrz zbiornika przez otwory w jego scianach, w których sa one uszczelnione w celu zapobiezenia przedostawaniu sie gazów pi zez te otwory.

10. Urzadzenie wedlug zastrz/ 9, znamienne tym, ze ma tuleje z materialu niezwilzalnego, osadzone na prostej czesci elementu rurowego, zawiera¬ jace plaska niezwilzalna powierzchnie zewne¬ trzna, stykajaca sie z warstwa szkla.

11. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze tuleje z ogniotrwalego materialu sia zaopatrzone w plytki o niezwilzalnych powierzchniach, o sty¬ kajacych sie wzajemnie krawedziach tworzace niezwilzalne powierzchnie, stykajace sie z prze¬ suwajaca sie warstwa szkla.

12. Urzadzenie wedlug zastrz. 3 — 11, znamienne tym, ze zawiera walce krawedziowe, umieszczo¬ ne przy wzdluznych krawedziach tasmy szkla¬ nej, sluzace do wywierania na tasme poprzecz¬ nej sily ciagnacej w celu utrzymywania szero¬ kosci tasmy, takiej samej jak szerokosc warstwy szkla, znajdujacego sie miedzy niezwilzalnymi plytkami. 15 20 25 30 35 40 45 50 5550912 * F/g 3. 24 16' fó- & J/a Fig4 /3 ,n 3$34 2 'CG23 / /J2 l32 33 /? -33 ° / '- L- WJ5 u 39 ,3 36 : ; & 3/ ^71 ' ir' "" ,LiJ,.S ~—11\-, r-w-^Y-.! t a /J \m 37 1 ' 13 ' ' '5091250912 5 4 1025 ,^19 30 30 30 f? J° Fig. 13. r^M 1S 27 3? -^^^=^^^^=^^ = =*-£r. 63A 64 ~I4 6/ IG 15 21 29 12 29 60(l 37 '^M & £oa toJL^f 24 /5 ^s* G A\^/A £7 1. 68 29 65 8 & Fig 14 F/G./Ó te \ JL 63 7/ 18 ¦59 13 i 7 i ni i ii i fd JOU KS3 JL ^^ pp /7 76 73 30 17 80 73 83 20 17 36 o T|q Ho o © ó o ono o o o o o o 86 7 oTl on o p óo[| o 5ok K 19 28 ^T^TATT/mm?, W. 12 74 77 82 20a 81 83 85 ^aW\^Wa^^ 200. 87 /3 85 /4 F/G IG. 76 7? /J 82 73 „ 83 75 ?8 73 AS 84- F/G// 87 /S nm // '" ii i i i i i 27 Zaklady KeiLogiaficzne Wroclaw, zam. 40, naklad 230 egz. •laLLOTEKA; JUneów Pal«rvloy/c^o PL