PL48641B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.XI.1964 KI. 22 «?*#**- MKP C 09 b UKD *AD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Jerzy Gasior, inz. Jan Zimnicki, inz. Leon Jajte Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Barwników „Bprttta", Zgierz (Polska) Sposób wytwarzania symetrycznego barwnika tioindygoidowego Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia symetrycznego barwnika tioindygoidowego.Znany jest sposób wytwarzania symetrycznych barwników tioindygoidowych przez cyklizacje kwa¬ sów tioglikolowych do tioindoksyli, które sie na¬ stepnie utlenia.Barwniki wytwarzane tym sposobem charaktery¬ zuja sie dobrymi wlasciwosciami barwiacymi, a mianowicie latwo kadziuja sie, a ich wybarwie- nia wykazuja nieznaczne odchylenie od ustalonych barwników wzorcowych. Jako surowiec wyjsciowy do ich wytwarzania stosuje sie zwykle wielopier¬ scieniowe weglowodory aromatyczne, przy czym do produktu koncowego dochodzi sie na drodze calego szeregu reakcji posrednich, na przyklad przez sulfonowanie naftalenu do kwasu 2-naftale- nosulfonowego którego sól sodowa stapia sie z pie- ciochlorkiem fosforowym, a otrzymany 2-naftale- nosulfochlorek poddaje sie redukcji pylem cynko¬ wym do 2-tionaftolu. Otrzymany 2-tionaftol kon- densuje sie z kwasem monochlorooctowym i otrzy¬ muje kwas 2-naftalenotioglikolowy, który poddaje sie cyklizacji do 1,2-oksytionaftalenu, i utlenia na¬ stepnie np. za pomoca wielosiarczku sodowego lub podchlorynu sodowego, do barwnika tioindygoido¬ wego.Wplywa to niekorzystnie na wydajnosc produktu koncowego i koszt jego wytwarzania.Znane jest równiez wytwarzanie barwników tio¬ indygoidowych, które polega na stapianiu metylo- 10 15 20 25 30 ketonów wielopierscieniowych weglowodorów aro¬ matycznych z siarka elementarna w temperaturze okolo 230-260°C przy uzyciu nadmiaru wyjsciowe¬ go ketonu, który stanowi srodowisko reakcji, przy; czym nastepuje siarkowanie metyloketonu z jedno¬ czesna jego cyklizacja do symetrycznego barwnika tioindygoidowego. Znany jest równiez sposób wy¬ twarzania tych barwników przez siarkowanie me- tyloketonów wielopierscieniowych weglowodorów aromatycznych za pomoca chlorku siarki w srodo¬ wisku obojetnych rozpuszczalników organicznych, np. nitrobenzenu, o-dwuchlorobenzenu lub ligroiny, w temperaturze podwyzszonej do 140—200°C.Wspomniane wyzej metody nie znalazly jednak zastosowania przemyslowego z tego wzgledu, ze wytwarzane wedlug nich barwniki tioindygoidowe trudno ulegaja kadziowaniu z przyczyn dotychczas nieustalonych.Siarkowanie metyloketonów prowadzono rów¬ niez w srodowisku alkoholu o temperaturze wrze¬ nia powyzej 115°C za pomoca wielosiarczków sodo¬ wych, a wiec w srodowisku silnie zasadowym. Me¬ toda ta wykazuje jednak powazne wady, poniewaz tworzace sie podczas reakcji alkoholany metali po- tasowcowych dzialaja destrukcyjnie na ketony. Po¬ nadto czas trwania reakcji jest dlugi (do 24 go¬ dzin), co równiez sprzyja tworzeniu sie produktów ubocznych. W zwiazku z tym produkt koncowy nie zawsze odznacza sie tymi samymi wlasciwosciami farbiarskimi. 486413 48641 4 Stwierdzono, ze powyzsze wady mozna usunac, jezeli siarkowanie prowadzi sie w obecnosci siarki elementarnej w rozpuszczalniku organicznym przy uzyciu jako katalizatora azotynu pdtasowcowego.Sposób wedlug wynaalzku polega na tym, ze me- tyloketon wielopierscieniowych weglowodorów aromatycznych traktuje sie w roztworze alkoholu alifatycznego lub innego niealkoholowego rozpusz¬ czalnika organicznego, np. chlorobenzenu, nitro- benzanu, zawierajacego dodatek alkoholu alifaty¬ cznego, siarka elementarna w obecnosci azotynu potasowcowego, jako katalizatora, w temperaturze wrzenia, uzytego alkoholu lub mieszaniny rozpusz¬ czalników, po czym otrzymany barwnik w postaci enolowej, po usunieciu rozpuszczalników i nieprze- reagowanej siarki, poddaje sie utlenieniu, np. tle¬ nem powietrza, podchlorynem sodowym lub wielo¬ siarczkiem sodowym..„Na_.!_._czesfc wagowa, metyloketonu bierze ,sie 8—20 czesci wagowych rozpuszczalnika, 0,3—0,6 czesci wagowych azotynu sodowego i 0,6—3,0 cze¬ sci wagowych siarki elementarnej w stosunku do wagi metyloketonu.Jest rzecza zrozumiala, ze temperatura wrzenia uzytego alkoholu alifatycznego i(lub) mieszaniny rozpuszczalników wplywa na predkosc przebiegu reakcji. Na przyklad przy zastosowaniu jako roz¬ puszczalnika, alkoholu butylowego, wrzacego w temperaturze 118°C, proces przebiega w ciagu oko¬ lo 2 godzin, przy zastosowaniu zas alkoholu etylo¬ wego, wrzacego w temperaturze 78,3°C, czas re¬ akcji przedluza sie do 16 godzin.Wytwarzane sposobem wedlug wynalazku syme¬ tryczne barwniki tioindygoidowe wykazuja dobre wlasciwosci barwiace, przy czym proces przebie¬ ga z bardzo duza wydajnoscia, siegajaca ponad #0% wydajnosci teoretycznej w znacznie-krótszym czasie i jest ekonomiczny.Przyklad I. 34 kg a-naftylometyloketonu rozpuszcza sie w 320 kg butanolu, po czym do otrzy¬ manego roztworu dodaje sie 32 kg siarki elemen¬ tarnej oraz 14 kg azotynu sodowego. Mase reakcyj¬ na ogrzewa sie w temperaturze wrzenia pod chlod¬ nica zwrotna w ciagu 2 godzin. Po uplywie tego 5 czasu do masy reakcyjnej wprowadza sie 300 kg 20%-owego lugu sodowego, a nastepnie oddestylo- wuje rozpuszczalnik z para wodna. Po oddestylo¬ waniu rozpuszczalnika odsacza sie barwnik wy¬ tworzony w postaci enolowej i nastepnie utlenia 10 sie podchlorynem sodowym znanymi metodami.Otrzymuje sie 36 kg barwnika zwanego Brunatem Helantrenowym RRD, przy czyni kazdorazowo otrzymuje sie barwnik wykazujacy identyczne efekty barwne i latwo ulegajacy kadziowaniu. 15 Przyklad II. 34 kg a-naftylometyloketonu rozpuszcza sie w 300 kg chlorobenzenu i 20 kg al¬ koholu butylowego, po czym do otrzymanego roz¬ tworu dodaje sie 32 kg siarki elementarnej oraz 14 kg azotynu sodowego. Dalszy przebieg procesu 20 " przeprowadza sie wedlug przykladu I. Otrzymuje sie ten sam barwnik jak w przykladzie I, z taka sama wydajnoscia i o tych samych wlasciwosciach farbiarskich. 25 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania symetrycznego barwnika tioindygoidowego z metyloketonu wielopierscienio¬ wych weglowodorów aromatycznych przez jego 3o siarkowanie elementarna siarka, jednoczesna cy- klizacje i nastepnie utlenienie do symetrycznego barwnika tioindygoidowego, znamienny tym, ze siarkowanie prowadzi sie w srodowisku alkoholu alifatycznego lub innego niealkoholowego rozpusz- 35 czalnika organicznego, np. chlorobenzenu lub ni¬ trobenzenu, zawierajacego dodatek alkoholu alifa¬ tycznego w obecnosci jako katalizatora azotynu potasowcowego* w ilosci 0,3—0,6 czesci wagowych w stosunku do wagi uzytego metyloketonu, w tem- 40 peraturze wrzenia zastosowanego alkoholu lub mieszaniny wymienionych rozpuszczalników.. ZG „Ruch" W-wa, zam. 1261-64 naklad 250 egz. PL