PL46707B1 - - Google Patents

Description

ublikowano dnia 28 lutego 1963 r.^?ME^ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46707 KI. 42 k, 46/06* KI. internat. G 01 1 Politechnika Warszawska*) (Zaklad Elektroakustyki) Warszawa, Polska Urzadzenie sonolokacyjne lub ultradzwiekowe do badania materialów i osrodków Patent trwa od dnia 19 sierpnia 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie so¬ nolokacyjne lub ultradzwiekowe do badania materialów i osrodków.W znanych urzadzeniach tego typu pracuja¬ cych metoda impulsowa stosuje sie czestotli¬ wosc powtarzania impulsów stala dla kazdego zasiegu. Przy zmniejszeniu zasiegu nastepu¬ jacym w sposób ciagly, powoduje to zmniej¬ szanie jasnosci obrazu na ekranie oscyloskopo¬ wym wskaznika, poniewaz plamka swietlna rysuje oseylogram z coraz to wieksza predkos¬ cia, a czestotliwosc powtarzania jest przy tym stala. Mala jasnosc obrazu utrudnia wzglednie uniemozliwia w takim przypadku obserwacje ekranu.W niektórych urzadzeniach, aby zapobiec takiej sytuacji, stosuje sie skokowa regulacje *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest doc. dr inz. Leszek Filipczyn- ?ki. zasiegu polaczona z jednoczesna, równiez sko¬ kowa zmiana czestotliwosci powtarzania im¬ pulsów. Sposób ten wykazuje jednak powazne wady. Moze sie bowiem okazac przy badaniu materialów o niewielkim tlumieniu fal, ze na ekranie oscyloskopowym wskaznika wystepuja tzw. bledne echa wzglednie impulsy, których czas przebiegu w badanym osrodku jest dluz¬ szy, niz okres powtarzania nadawanych impul¬ sów. Impulsy takie, pochodzace z poprzednich okresów powtarzania nakladaja sie na impul¬ sy pochodzace z aktualnego okresu powtarza¬ nia, powodujac przez to bledny odczyt na ekranie wskaznika.Ponadto przy kazdym skokowym nastawie¬ niu zasiegu na ekranie wskaznika wystepuje inny uklad impulsów, co zmusza obserwatora do kazdorazowej interpretacji otrzymanego oscylogramu, najczesciej dosc zagmatwanego.Niedogodnosci te usuwa urzadzenie wedlug wynalazku, w którym specjalny regulator I Vzmienia w sposób .plynny jednoczesnie zasieg urzadzenia oraz czestotliwosc powtarzania wy¬ twarzanych impulsów i które jest przedsta¬ wione na rysunku.Fig. 1 przedstawia zasadniczy fragment urza¬ dzenia sonolokacyjnego lub ultradzwiekowego do badania materialów i osrodków, fig. 2 — uklad pozwalajacy na realizacje jednoczesnej zmiany zasiegu oraz czestotliwosci wytwarza¬ nych impulsów, a fig. 3 — odmiane tego ukla¬ du.Generator impulsów prostokatnych 1 (fig. 1) synchronizuje nad&jnik 4, który doprowadza drgania elektryczne do glowicy nadawczej 5.Jednoczesnie generator 1 doprowadza impuls synchronizujacy 'do generatora podstawy czasu 2, który wytwarza napiecie podstawy czasu, wyznaczajace zasieg urzadzenia. Napiecie to doprowadzane zostaje do*plytek odchylajacych oscyloskopowego wskaznika 6. Regulator 3 zmienia jednoczesnie w sposób ciagly czestotli¬ wosc powtarzania generatora impulsów syn¬ chronizujacych 1 oraz generatora podstawy czasu. 2. Dzieki temu przy mniejszych zasie¬ gach wystepuje wieksza czestotliwosc powta¬ rzania, co w efekcie daje jednakowo duza ja¬ snosc obrazu na ekranie wskaznika oscylosko¬ powego. Sposób ten umozliwia ponadto na- tychlmiastoroye. wykrycie bledmych ^ich wzgled¬ nie impulsów! Te bowiem przy jednoczesnej zmianie zasiegu i czestotliwosci powtarzania przesuwaja sie na ekranie wskaznika z pred¬ koscia inna niz echa i impulsy wlasciwe.Ponadto przy takim rozwiazaniu wystarcza jednorazowa interpretacja wystepujacego oscy- logramu, gdyz przy ciaglej zmianie zasiegu, im¬ pulsy, którym juz przypisano odpowiednie znaczenie fizyczne, przesuwaja sie na ekranie równiez w sposób ciagly, pozwalajac na ich obserwacje na tle zazwyczaj zagmatwanego i zmieniajacego sie ukladu róznorodnych iin- pujsów. Ulatwia to powaznie przeprowadzanie pomiarów.Najczestszym ukladem wytwarzajacym ste¬ rujace impulsy z odpowiednia czestotliwoscia powtarzainia w urzadzeniach omawianego ty¬ pu jest multiwibrator o dwóch stopniach swo¬ body. Zmiane czestotliwosci powtarzania uzy¬ skuje sie przez skokowe zmiany stalych cza¬ su utworzonych przez pojemnosci i opornosci ukladu multiwibratora.Sposób ^iSfii jest bardzo niedogodny, gdyz przy zmianie stalej czasu w jednej galezi mul¬ tiwibratora ulega zmianie stosunek trwania bramki dodatniej do ujemnej multiwibratora, powodujac przez to zmiane tzw. wspólczynnika wypelnienia. Wskutek tego w dalszych ukla¬ dach elektronowych, wspólpracujacych z multi- wibratorem .powstaja przesuniecia punktów pracy poszczególnych lamp. Powoduje to oczy¬ wiscie koniecznosc przeprowadzania odpowied¬ nich korekcji wzglednie powaznego rozbudo¬ wania urzadzenia, co przy ograniczonych wy¬ miarach i ciezarze nie jest zawsze mozliwe.Dlatego pozadane jest jednoczesne przelacza¬ nie stalych czasu w obu galeziach multiwibra¬ tora. Powoduje to jednak równiez rozbudowa¬ nie i skomplikowanie ukladu. Równiez i te niedogodnosci usuwa uklad wedlug wynalaz¬ ku, którego dwie postacie wykonania sa przed¬ stawione na fig. 2 i 3.W ukladzie wedlug fig. 2 czestotliwosc pow¬ tarzania multiwibratora regulowana jest w ten sposób, ze do oporników uplywowych 7 i ^ zalaczonych do siatek sterujacych lamp 9 i 10 doprowadzony zostaje potencjal o zmienne} wartosci. Czestotliwosc powtarzania jest naj¬ wieksza wówczas, gdy potencjal ten przyjmu¬ je wartosci najwieksze. Z chwila zmniejsza¬ nia tego potencjalu czestotliwosc powtarzania maleje. Przy tym sposobie regulacji zmienia sie jednoczesnie czas trwania bramki dodatniej i ujemnej. Przy odpowiednim doborze elemen¬ tów uzyskuje sie staly wspólczynnik wypel¬ nienia, niezaleznie od czestotliwosci powtarza¬ nia. Przez sprzezenie potencjometru 11 z po¬ tencjometrem regulujacym zasieg uzyskuje sie w bardzo prosty sposób jednoczesna ciagla regulacje czestotliwosci powtarzania i zasiegu urzadzenia.Takie same wlasciwosci wykazuje uklad we¬ dlug fig. 3.Uklad wedlug fig. 3 rózni sie od ukladu we¬ dlug fig. 2 tym, ze w szereg z opornikami uplywowymi 7 i 8, z których kazdy jest do¬ prowadzony z jednej strony do siatek steruja¬ cych lamp 9 i 10, wlaczony jest opornik 12 re¬ gulowany w sposób ciagly lub skokami.Zamiast lamp. elektronowych mozna zastoso¬ wac tranzystory w ukladzie uziemionych emi¬ terów do wykonania multiwibratora. Odpo¬ wiednikiem siatek sterujacych lampy elektro¬ nowe sa wówczas bazy tranzystorów. Dbpro- wadzajac napiecie o zmiennej wartosci do baz w sposób analogiczny do pokazanego na fig. 2 i 3 otrzymuje sie multiwibrator o zmiennej - 2 -czestotliwosci powtarzania i o prawie stalym wspólczynniku wypelnienia. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie sonolokacyjne lub ultradzwieko¬ we do badania materialów i osrodków, zna¬ mienne tym, ze jest zaopatrzone w genera¬ tor impulsów synchronizujacych, generator podstawy czasu oraz regulator zmieniajacy w sposób ciagly czestotliwosc powtarzania impulsów synchronizujacych oraz zasieg podstawy czasu.

2. Urzadzenie sonolokacyjne lub ultradzwie¬ kowe do badania materialów i osrodków wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze do wy¬ twarzania czestotliwosci powtarzania zasto¬ sowany jest multiwibrator (fig. 2), w któ¬ rym do oporników uplywowych (7 i 8), do¬ laczonych z jednej strony 'do siatek steru¬ jacych lamp (9 i 10), jest doprowadzony ze strony drugiej potencjal regulowany w spo¬ sób ciagly lub skokami. Fig. i 3. Urzadzenie sonolokacyjne lub ultradzwieko¬ we do badania materialów i osrodków we¬ dlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w multi- wibratorze (fig. 3) w szereg z opornikami uplywowymi (7 i 8), z których kazdy jest doprowadzony z jednej strony do siatek ste¬ rujacych lamp (9 i 10), zalaczony jest opor¬ nik (12), regulowany w sposób ciagly lub skokami. 4. Odmiana urzadzenia sonolokacyjnego lub ultradzwiekowego do badania materialów i osrodków wedlug zastrz. 1 i 2, znamienna tym, ze multiwibrator wykonany jest z tran¬ zystorów z uziemionymi emiterami, do któ¬ rego baz poprzez oporniki doprowadzane jest napiecie o zmiennej wartosci. Politechnika Warszawska (Zaklad Elektroakustyki) Zastepca: inz. Józef Felkner rzecznik patentowj' \ \ 6Do opisu patentowego nr 46707 Fij.Z fiy.'& 2975. RSW „Prasa", Kielce BIBLIOTEKA^ i Ul^i-iL- 11 i!±L£LiiJ PL