Opublikowano dnia 10 maja 1963 r.Kal POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46610 KI. 12 p, 10 KI. internat. C 07, d Politechnika Lódzka *) (Katedra i Zaklad Wykonczalnictiua) Lódz, Polska Sposób wytwarzania reaktywnego zwiazku nadajacego wyrobom wlókienniczym hydrofobowosc z równoczesna poprawa ich odpornosci na miecie oraz sposób wykonczania tych wyrobów przy pomocy tego zwiazku Patent trwa od dnia 219 masrca 19612 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania reaktywnego zwiazku nadajacego wy¬ robom wlókienniczym hydrofobowosc z równo¬ czesna poprawa ich odpornosci na miecie oraz sposób wykonczania tych wyrobów przy pomo¬ cy tego zwiazku.Znane sa liczne zwiazki nadajace hydrofobom wosc materialom wlókienniczym, jak równiez znane sa zwiazki zwiekszajace odpornosc tych 'materialów na miecie, natamiaiat nie znane sa zwiazki nadajace materialom wlókienniczym jednoczesnie hydrofobowosc i zwiekszona od¬ pornosc na miecie. W celu nadawania mate- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwórcami wynalazku sa doc. mgr inz. Józef Majzner, mgr inz.Andrzej Wawrzyniak i mgr inz. Zdzislaw Jankowski. rialom wlókiennym zarówno hydrofobowosci jak i zwiekszania ich odpornosci na miecie stosuje sie dwa rózne zwiazki, przewaznie w dwóch odrebnych procesach technologicznych.Istota wynalazku jest wytwarzanie zwiazków, które jednoczesnie nadaja materialom wló¬ kienniczym hydrofobowosc oraz zwiekszaja ich odpornosc na miecie.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze 2,4 dwuchloroH6-aikiloamiine kondensuje sie z dwu- amiina, przy czym reakcja przebiega wedlug wzoru ogólnego 1, w którym X oznacza rodnik dwuaminy alifatycznej o wzorze 2, lub rodnik dwuaminy aromatycznej wedlug wzorów 3 i 4, albo rodnikx karbonylodwuaminy wedlug wzo¬ rów 5 i 6.We wzorze 1 Ri i R2 oznaczaja reszty weglo¬ wodorowe o lancuchu weglowodorowym zawie-rajacym 1 n oznacza llcdbe od 2 do 5. We wzorze 3 14 grupy aminowe '• w pierscieniach benzenowych *»inoga arajdowac sie w (polozeniu orlo, meta lub para, przy czyim te dwuaminy moga miec rozne podstawniki' w pierscieniach, np. grupy OCH*, Cl lub OCzHs. We wzorze 0 zi i a oznaczaja liczby grup metylenowych ód 2 do 4.W wytworzonych sposobem wedlug wyna^ laizku zwiaafcach wolne atomy chloru stano¬ wia o reaktywnosci tych zwiazków laczacych sie chemicznie z wlóknem. Do wykonczenia materialów wlókienniczych zwiazkami wytwa- riymi sposobem wedlug wynalazku stosuje np. materialy z wlókien celulozowych, z re¬ generowanej celulozy, z welny lub wlókien poliamidowych.Do wykonczenia materialów wlókienniczych opisanymi wyzej zwiazkami stosuje sie ich wodna emulsje, typu^olej w wodzie, zawiera¬ jaca dodatek zagestntia, -srodka emulgujacego oraz ewentualnie srodka dyspergujacego.Jako zagestniki stosuje sie np. tragant, zela¬ tyne lub alkohol poliwinylowy, jako zas srodki emulgujace i dyspergujacego stosuje sie srodki niejonowe, np. Emulphor O, Peregal O, Dis- persol AC lub Dispersol VL.Wykonczanie materialów wlókienniczych przy pomocy wyzej opisanych zwiazków polega na tym, ze material wlókienniczy napawa sie wod¬ na emul^ia tego zwiazku, typu olej w wodzie, o stezeniu 25 — 60 gA, po czym odiyma, na¬ pawa wodnym roztworem weglanu dwusodo- wego, suszy i dogrzewa w temperaturze 12(0 — H60°C w ciagu & — 10 minut. Podczas procesu dogrzewania nastepuje trwale polaczenie po¬ chodnych l^-trójazyny z wlóknem.Przyklad I. Do roztworu 92,2 g chlorku cyjanuru w 111000 ml acetonu zawierajacego 5% wody i ochlodzonego do temperatury 0°C wkrapla sie 15 g etylenodwuamiiny rozpuszczo¬ nej w 12190 ml acetonu, po czym dodaje 105 g weglanu dwusodowego. Temperature masy re¬ akcyjnej podnosi sie do 7 — 10°C i utrzymuje ja w ciagu 3 godzin, a nastepnie wkrapla sie w temperaturze 10°C roztwór WZL g heksade- cyloaminy w 7150 ml acetonu, przy czym tem¬ peratura masy reakcyjnej podnosi sie samorzut¬ nie do 20°C. W tej itemperaturze dodaje sie nastepnie 1*08 g weglanu dwusodowego i miesza w ciagu godziny podnoszac temperature do 40°C.Po 12-ch godzinach mieszania podwyzsza sie temperature masy reakcyjnej do 50°C, a po uplywie 3 godzin odsacza i osad przemywa acetonem. Wydzielony osad traktuje sie 2000 ml wody, która rozpuszcza produkty uboczne, po czym ponownie saczy i przemywa woda, a osad suszy sie w temperaturze 40°C pod próznia.Otrzymuje sie 1160g N^-dfWutM^^chloro-O-he- ksadecyloalmino)-l,3^-trója^yinylo] etylenodwm- amjny w postaci bialego proszku. Synteza prze¬ biega wedlug wzoru 7.Jest rzecza mozliwa prowadzenie procesów kondensacji w odmiennej kolejnosci, przy czym nie wplywa to ujemnie na wydajnosc procesu ani na wlasciwosci wytwarzanego produktu. 50 g wyzej wytworzonego zwiazku rozpusz¬ cza sie w 70 ml benzenu, a otrzymany roztwór wkrapla do uprzednio przygotowanego roztwo¬ ru 6 g Itaulphor O, 10 g alkoholu poliwinylo¬ wego oraz 2 g Dispersolu AC w 200 ml wody.Otrzymuje sie gesta, biala emulsje, która przed uzyciem rozciencza! siewoda do zalganego stezenia.Emulsja, o stezeniu 190 g/l zawierajaca pochod¬ na '1,3,5-trójazyny, napawa sie wyrób wlókien¬ niczy, który nastepnie odzyma sie, napawa wodnym roztworem dwuweglanu sodowego, su¬ szy i dogrzewa w temperaturze 130 — 160°C w ciagu & — 6 minut. Tak potraktowany ma¬ terial wlókienniczy uzyskuje dobre i trwale wlasciwosci hydrofobowe oraz poprawe kata miecia od 60 do 100% w stosunku do mate¬ rialów nie wykonczonych.Nalezy podkreslic, ze materialy wlókiennicze wykonczone przy pomocy zwiazków wytwarza¬ nych sposobem wedlug wynalazku uzyskuja po¬ za tym dobry chwyt Przyklad II. Do roztworu 92$ g chór¬ ku cyjanuru w 1O0O mi acetonu technicznego i ochlodzonego do temperatury 0°C wkrapla sie 27 g fenylenodwuamtaiy rozpuszczonej w 400 ml acetonu, po czym dodaje sie 1019 g weglanu dwusodowego. Temperature masy reakcyjnej podnosi sie do 7 — flO°C i utrzymuje ja w cia¬ gu 3 godzin, a nastepnie wkrapla sie w tempe¬ raturze il0°C roztwór 93 g dodecyloamdny w 500 ml acetonu, przy czym temperatura masy re¬ akcyjnej samorzutnie podnosi sie do 20°C. Na¬ stepnie dodaje sie 105 g weglanu dwusodowego i miesza w ciagu godziny podnoszac tempera¬ ture 'do 40°C. Po dwóch godzinach mieszania podwyzsza sie temperature masy reakcyjnej do 50°C, po uplywie dwóch godzin odsacza i przemywa osad acetonem. Wydzielony osad traktuje sie 2000 ml wody, odsacza i suszy.Otrzymuje sie 147 g N^^-^dwu-[l2-(4^chflo^o^e- -o^decyiloamino-lv34,-trójazynylo] - fenyleno- dwuaminy w postaci zóltawego proszku. Syn¬ teza przebiega wedlug wzoru 6.Otrzymywanie z tego zwiazku emulsji i dal¬ sze 'traktowanie nia mafeciadów wlókienniczych przebiega wedlug przykladu I.Przyklad III. Do roztworu 92,2 g chlor¬ ku cyjanuru w 1000 ml acetonu 1 ochlodzone¬ go do temperatury 0°C wkrapla sie roztwór 1135 g cktadecyloaiminy w 7130 ml acetonu, po czyim dodaje sie 103 g weglanu dwusodcwego.Temperature masy reakcyjnej podnosi sie do 7 — 10°C i utrzymuje ja w ciagu trzech go¬ dzin. Mase reakcyjna przesacza sie, a osad przemywa acetonem. Do przesaczu stanowiacego roztwór 2^akttaidecyloamiinioj4^Hdwucihloiio-l^,5- -trójazyiny, o temperaturze 18 — H5°C, wkrapla sie podczas mieszania 350 g wodnego roztworu <5%fHgo amoniaku. Mieszanine reakcyjna ogrze¬ wa sie nastepnie do temperatury 30°C i utrzy¬ muje ja w ciagu 4 godzin, po czym dodaje sie 1)3)00 im! wody. Wydziela sie przy tym osad, który odsacza sie i przemywa woda. Otrzymana paste zarabia sie .1611)0 ml wody i poddaje fos- genowainiu wiazac wydzielajacy sie chloro¬ wodór wodnym roztworem weglanu dw-uraodo- wego. Reakcje fosgenowania przeprowadza sie w temperaturze 30 — 35°C utrzymujac war¬ tosc pH srodowiska w granicach 6 — 7. Otrzy¬ mana zawiesine po zakonczeniu reakcji fos¬ genowania odsacza sie, przemywa woda i suszy w temperaturze 50°C pod próznia.Otrzymuje sie 1157 g N^N'-Jdwu-[i2-(4HCihiloro-6- -oktadecyloamdino41^r5,trójaizynyi]|0] - kairbonylo- dwuaimdny" w postaci bialego proszku. Synteza Iprzefofega wedlug wzoru 9. Otrzymywanie z te¬ go zwiazlcu emulsji i dalsze traktowanie nia materialów wlókienniczych przebiega wedlug przykladu I. PL