RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46604 KI. 21 c, 39/01 KI. internat. H 02 b Zjednoczone Zespoly Gospodarcze „Inco" *) (Zespól Produkcji Mechanicznych i Róznych) Warszawa, Polska Przelacznik pokretny, zwlaszcza do ukladów pomiarowych Patent trwa od dnia 24 pazdziernika (19611 r.Przedmiotem wynalazku jest przelacznik po¬ kretny, zwlaszcza do oporników dekadowych i dinnych ukladów pomiarowych z dekadami oporowymi.Znane dotychczas przelaczniki, sluzace do tego celu, sa zaopatrzone w uklady styikowe zlozone z szeregu styków klockowych umiesz¬ czonych dookola osadzanej oibrotowo glowicy oraz ze slizgaijacej sie po górnej powierzchni lych •tyków sprezystej szczotki polaczonej z glowica. Znane sa itakze przelaczniki zao¬ patrzone w elementy stykowe posiadajace w przekroju ksztalt litery C oraz w szczotki rozprezne Slizgajace sie po wewnetrznej po- wieroohnii elementów stykowych.•) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwórcami wynalazku sa Józef Wejchonig, Józef Nowak 1 Józef Adamski.Zasadnicza wada tych znanych przelaczni¬ ków j-eslt niepewnosc zestyku wspólpracujacych ze soba powierzchni slizgowych, zwlaszcza po pewnym czasie 'uzytkowania,, które jest wyni¬ kiem zmniejiSzajacej sie sprezystosci szczotki oraz zuzycia powierzchni slizgowych, przy czym powstajace wskutek tego indywidualne róznice opornosci zestyku na poszczególnych elemen¬ tach stykowych, powoduja znaczne zmniejsze- mie dokladnosci pomiaru.Powyzszej wady nie posiada przelacznik wed¬ lug wynalazku zaopatrzony w uklad elementów stykowych, stanowiacych plytki z obustronnymi powierzchniami slizgowymi oraz w podwójne szczotki slizgowe z regulowanym doOiskiem, obejmujace z obydwu stron plytkowe elementy stykowe i nieruchomy plaski pierscien slizgowy, co zapewnia wlasciwy zestyk wispólpracuja- cych powierzchni niawet przy znacznym zu¬ zyciu elementów slizgowych. Ponadto przytych saimych wymiarach gabarytowych po¬ siada on dwukrotnie wieksza powierzchnie zestyku.Elementy stykowe przelacznika wedlug wyna¬ lazku w postaci plytek zaopatrzonych wwygiete pod katem prostym koncówki lutownicze sa osadzone w -otworach plyty podstawowej prze¬ lacznika i zamocowane w nich przez skrecenie, dzieki czemu mozliwa jest ich latwa wymiana oraz uzyskanie zadanego usytuowania elemen¬ tów w ukladzie, co w znanych dotychczas prze¬ lacznikach, zaopatrzonych w sityki wtopione lub wpraisowane w plyte podstawowa bylo niemoz¬ liwe.'Przelacznik wedlug wynalazku jest uwidocz¬ niony na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia jego przekrój poprzeczny^ a fig. 2 — widok z góry z czesciowym widokiem ukladu elementów stykowych po zdjeciu galki pokret¬ nej i glowicy.'Przelacznik wedlug wynalazku sklada sie z plyty podstawowej 1 z zamocowanymi w niej elementarni stykowymi 2, pierscieniem slizgo¬ wym 3 i osia 4, z osadzone!j obrotowo na tej osi glowicy 5, zaopatrzonej w uklad podwój¬ nych szczotek 6 z regulowanym dociskiem, z galki pokretnej 7 oraz z kulkowego raiecha- : nizmju zapadkowego 8, 9, 10.Plyta podstawowa 1 posiada na obwodzie szereg prostokatnych otworów U, w których sa zamocowane elementy stykowe 2, a w srod¬ kowej swej czesci kilka otworów 13, sluzacych do zamocowania koncówek i4, pierscienia sliz¬ gowego 3 lub jego segmentów. Elementy styko¬ we 2 stanowia plytki z obustronnymi powierz¬ chniami slizgowymi, zaopatrzone wodgiete kon¬ cówki lutownicze 12t przy czym sa one za¬ mocowane w plycie podstawowej 1 w ten spo¬ sób, ze plytka 2 opiera sie o wystep 15 tej plyty 1, a koncówka lutownicza 12 wetknieta w Otwór 11 plyty zostaje nastepnie skrecona wckól osi. Jak wykazalo tdoswiadczenie ten sposób izamocowanda jest wystarczajaco pewny a równoczesnie umozliwia latwa wymiane Me- menitów stykowych. W pa&dfotiy sposób sa za¬ mocowane w plycie koncówki lutownicze 14 pierscienia slizgowego 3 Oiub jego segmentów.Na osi 4, polaczonej sztywno z plyta podsta¬ wowa 1 jest obrotowo osadzona glowica 5, za¬ opatrzona w uklad [podwójnych, sprezystych szczotek 6, obejmujacych obustronnie' plytki elementów stykowych 2 oraz pierscien sliz¬ gowy 3. Szczotki 6 Skladaja sie z.dwóch wielo- plytkowych resorów lukowych, osadzonych na trzpieniu 16, zaopatrzonym w sprezyne 17 i na¬ kretke 18, dzieki czemu istnieje mozliwosc re¬ gulacji i utrzymania stalego docisku szczotek do powierzchni slizgowych. Piasta glowicy 5 jest zaopatrzona w powierzchnie stozkowa 19 z wypustami 20, sluzaca do wciskowego osa¬ dzenia galki pokretnej 7, co umozliwia latwy de¬ montaz przelacznika, na przyklad w celu czysz¬ czenia powierzchni slizgowych. iMechanizm za¬ padkowy , umozliwiajacy wyczulwalny skok szczotki z jednego elementu stykowego na drugi, sklada sie ze znanego pierscienia za¬ padkowego 8 oraz kulki 9 ze sprezyna 10, przy czym w odróznieniu od stosowanych dotych¬ czas konstrukcji pierscien zapadkowy jest przymocowany do plyty podstawowej 1 wew¬ natrz elementów stykowych 2, dzieki czemu je¬ go podziaJka odpowiadajaca jednemu stykowi jest wieksza w poróiwnaniu do znanych kon¬ strukcji, w których jest on mocowany nad pierscieniem slizgowym, zwiekszajac tym sa¬ mym wyczuwalnosc przeskoku szczotki. Do zewnetrznej powierzchni glowicy 5 jest przy¬ mocowana tarcza metalowa 21 ze skala. W przy¬ padku zastosowania przelacznika do ukladów pomiarowych pradu zmiennego stosuje sie po¬ nadto plyte ekranujaca 22, 'Umieszczona miedzy glowica, a galka. Przelacznik wedlug wynalaz¬ ku moze byc mocowany do plyty czolowej 23 przyrzadów lub tablicy rozdzielczej iza po¬ ca srub 24, umieszczonych w otworach plyty podstawowej 1.Dzialanie przelacznika wedlug wynalazku jest tafcie same jak znanych przelacznlików, jed¬ nak zastosowanie elementów stykowych, zao¬ patrzonych w obustronne powierzchnie slizgowe i obejmujacych je podwójnych szczotek z re¬ gulacja docisku!, gwarantujace pewnosc zesty¬ ku oraz zmniejszajace opory przejscia, umoz¬ liwia zastosowanie przelacznika równiez w ukla¬ dach pomiarowych o wiekszej dokladnosci.Przelacznik wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie do ukladów pomiarowych pra¬ dów stalego i zmiennego oraz ukladów regulacji. PL