BIBLIOTfeKAl lUrzedu Putentowa,.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46494 KI. 10 b?, 17 Ki. internat. F 02 d Ganz-Mavag Mozdony — Wagon-er Gepgyar Budapeszt, Wegry Urzqdzenie do zdolnego sterowania, zwlaszcza wysokopreznych silników spalinowych Patent trwa od dnia 13 lutego 1962 r.Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzenia do zdalnego sterowania maszyn, zwlaszcza silni¬ ków spalinowych lub napedów pojazdów szy¬ nowych.Znane sa liczne tego rodzaju urzadzenia do zdalnego sterowania, które realizowane sa ja¬ ko hydrauliczne, pneumatyczne, elektryczne lub jako stanowiace kombinacje tych rodzajów sterowania, i za pomoca których przeznaczony do sterowania parametr moze byc zmieniany w sposób ciagly lub skokami. Pracujace w spo¬ sób ciagly wykonania znanych urzadzen do zdal¬ nego sterowania maja te wade, ze nie moga byc znacznie obciazane ze daja duze bledy nasta¬ wiania, wzrastajace wraz z obciazeniem. Pracu¬ jace skokami urzadzenia do zdalnego sterowa¬ nia maja natomiast te wade, ze powszechnie spotykana liczba stopni, wynoszaca od szesciu do osmiu nie wystarcza zazwyczaj do popraw¬ nej pracy pojazdu. Uwarunkowane jest to rów¬ niez tym, ze wieksza w razie potrzeby róznica liczb obrotów pomiedzy dwoma najnizszymi stopniami jest mozliwa do uzyskania tylko ko¬ sztem czesci polozen, podporzadkowanych po¬ szczególnym stopniom.Znane dotychczas urzadzenia do zdalnego ste¬ rowania nadaja sie ponadto tylko do nasta¬ wiania liczby obrotów i do unieruchamiania urzadzenia, przy czym urzadzenia, przewidywa¬ ne dodatkowo do zabezpieczenia urzadzenia do zdalnego sterowania, moga prowadzic do nie¬ dokladnosci i sa zródlem bledów.Przy przelaczaniu na wyzszy stopien, znane regulatory obrotów nie sa równiez odpowiednie do ograniczenia przyspieszenia maszyny, na przyklad silnika (i urzadzen tej maszyny, na stale z nia zwiazanych), przy czym przy prze¬ laczaniu na nizszy stopien nastawianie powin¬ no Odbywac sie bez opóznien, co jest czesto stawianym wymaganiem.. Celem wynalazku jest stworzenie urzadzenia do zdalnego sterowania, w którym zostana usu¬ niete wymienione wyzej niedociagniecia, a na¬ stawiane wartosci beda dokladnie zachowywane równiez przy wyzszym obciazeniu, przy czym kazda wieksza liczba stopni strony wejsciowej, jest dostarczana na strone wyjsciowa w dowol¬ nie gestym rozkladzie, w postaci w kazdym przypadku wymaganego szeregu wartosci. Urza¬ dzenie wedlug wynalazku do zdalnego sterowa¬ nia musi ponadto zawierac wbudowane urza¬ dzenia zabezpieczajace, konieczne do pracy urzadzenia (silnika), a przy przelaczaniu na wyzszy stopien liczby obrotów musi umozli¬ wiac ograniczenie przyspieszania przeznaczonej do sterowania maszyny, nie powodujac jednak¬ ze przy przelaczaniu na nizszy stopien liczby obrotów opózniania odpowiedniego wymagane¬ go nastawienia.Wynalazek po pierwsze wychodzi z tego za¬ lozenia, ze równiez przy wyzszym obciazeniu dokladne nastawianie moze byc najskuteczniej zapewnione wówczas, gdy szeregi polozen od¬ powiadajace stopniom wejsciowym przekazy¬ wane sa na wal hydraulicznego serwomotoru zajmujacego rózne polozenia katowe. Po wtóre wynalazek wychodzi z zalozenia, ze liniowe lub wedlug innej zasady rozdzielane impulsy wejsciowe, moga byc przeksztalcane na impul¬ sy wyjsciowe, za pomoca umieszczonej na wale serwomotoru wymiennej krzywki, a rozdzielane w zaleznosci od jej zarysu. Wedlug wynalazku urzadzenia zabezpieczajace sa uzupelnione przez wprowadzenie ich do olejowego obiegu serwo¬ motoru, a takze przez wbudowanie zaworu dlawiacego do tego samego obiegu, przy czym przez zmiane dzialania dlawiacego zaworu przy przelaczaniu na szybszy stopien, przyspieszenie silnika moze byc uregulowane.A zatem wynalazek przedstawia soba uni¬ wersalne urzadzenie do zdalnego sterowania maszyn, na przyklad silników, przeznaczone do regulowania liczby obrotów lub napelnienia, albo tez i jednego i drugiego. Nadaje sie ono do zdalnego sterowania i zabezpieczania silni¬ ków dowolnych pojazdów, przy czym moze ono byc dostosowane do regulatorów silnikowych dowolnych konstrukcji (uruchamianych bezpo¬ srednio lub obslugiwanych serwomotorami).Odpowiednio do tego urzadzenie wedlug wy¬ nalazku do zdalnego sterowania jest w ten spo¬ sób skonstruowane, ze na jego stronie wejscio¬ wej, za pomoca ukladu, skladajacego sie z elek¬ tromagnesów wciagajacych oraz ukladu dzwi¬ gniowego, moga byc uzyskiwane rozmaite po¬ lozenia lub osiowe przesuwy ciegna, z których kazde odpowiada jednemu stopniowi liczby obrotów, la pomoca przestawiania tego ciegna, równiez za pomoca ukladu dzwigniowego, jest sterowany suwak rozrzadczy hydraulicznego serwomotoru z obracana lopatka. Przy przesu¬ waniu suwaka rozrzadczego zostaje otwierany otwór, poprzez który doplywa olej zasilajacy, sluzacy do* obracania walu serwomotoru. Ten ruch obrotowy trwa dopóty, dopóki zamocowa¬ na na wale serwomotoru krzywka Q odpowied¬ nim zarysie i zwiazany z ta krzywka uklad dzwigniowy sprzezenia zwrotnego, nie przesta¬ wi z powrotem suwak rozrzadczy do jego pier¬ wotnego polozenia zamykajacego. A zatem kaz¬ demu polozeniu ciegna odpowiada jedno okre¬ slone polozenie katowe serwomotoru, przy czym te polozenia katowe moga byc nastawiane za pomoca zarysu krzywki. Poniewaz w uniwer¬ salnych urzadzeniach sterujacych korzystne jest stosowania obracajacego sie walu jako elementu sterujacego, wiec rozmaite polozenia katowe walu serwomotoru sa przekazywane na wal wyjsciowy poprzez wymienna pare kól zebatych. W ten sposób moment obrotowy i obrót katowy walu wyjsciowego, przy tym samym momencie obrotowym i tym samym polozeniu katowym walu serwomotoru, moga byc zmieniane odpowiednio do kazdorazowych wymagan regulatora. Zaleta ukladu wedlug wy¬ nalazku polega na tym, ze równiez serwomotor stanowi soba urzadzenie o ruchu obrotowym (a nie powszechnie stosowane urzadzenie tlo¬ kowe), tak ze nie jest juz potrzebne zadne urza¬ dzenie do przeksztalcania ruchu postepowego na ruch obrotowy, którego znieksztalcenie ujem¬ nie wplywa na liniowosc. Nastawiona wartosc jest utrzymywana w stanie niezmienionym przez wal przy duzym momencie obrotowym, tak ze moze ono byc stosowane przy nieserworegula- torach o duzym zapotrzebowaniu mocy. Nada¬ je sie ono równiez do bezstopniowego ograni¬ czania napelniania. Za pomoca niego moze byc w taki sposób przeprowadzane wymagajace stosunkowo duzej sily ograniczanie napelniania, ze przesuw nastawiajacego napelnianie drazka ograniczony zostaje przez ramie, które jest sprzegniete z walem wyjsciowym o duzym mo¬ mencie. Zaleta wspomnianego walu wyjsciowe¬ go o duzym momencie uwydatnia sie najko¬ rzystniej tam, gdzie w napedzie sa pomiesza¬ ne mechaniczne i inne stopnie. W mechanicz¬ nych stopniach, za pomoca niego napelnianie zostaje ograniczone wbrew dzialaniu duzych — 2 —sil, natomiast w innych sekcjach sluzy ono do nastawiania liczby obrotów.Urzadzenie zabezpieczajace zostaje w ten sposób wbudowane do urzadzenia zdalnie ste¬ rowanego, ze w ukladzie sprzezenia zwrotnego serwomotoru przewidziany jest zawór, który umieszczony jest w przeznaczonym dc .zabez¬ pieczenia obwodzie maszyny. Zawór ten jest utrzymywany w polozeniu zamknietym za po¬ moca nacisku cieczy roboczej istniejacej w miejscu zabezpieczanym (na przyklad w miej¬ scu wrazliwym co do smarowania). W razie nastapienia zmniejszenia cisnienia w obwodzie zabezpieczajacym, które grozi zaklóceniem pra¬ cy, zawór zostaje otwarty, a wskutek zmiany charakterystyki ukladu sprzezenia zwrotnego maszyna zostaje zatrzymana przez urzadzenie do zdalnego sterowania.Przy przelaczeniu na wieksza liczbe obrotów ograniczanie przyspieszenia zdalnie sterowane¬ go ukladu zostaje w ten sposób zapewnione, ze w obwodzie olejowym serwomotoru wbudowany jest nastawiany dlawik w celu hamowania o- brotu serwomotoru. Przy obrocie serwomotoru w przeciwnym kierunku, tzn. przy przelacza¬ niu na mniejsza liczbe obrotów, nie ma juz dlawika w obwodzie olejowym.Wynalazek zostanie szczególowiej przedsta¬ wiony na podstawie rysunku, przy czym fig. 1 pokazuje schematycznie przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku do zdalnego ste¬ rowania z szesnastoma polozeniami, fig. 2 — rzut z boku w czesciowym przekroju, fig. 3 — przekrój plaszczyzna, oznaczona linia III — III na fig. 2.Jak wynika z rysunku, przedstawiona postac wykonania urzadzenia wedlug wynalazku do zdalnego sterowania sklada sie miedzy innymi z czterech elektromagnesów wciagajacych I, II, III i IV (fig. 1), których rdzenie powiazane sa z rozmaitymi drazkami lub ramionami. A zatem rdzenie elektromagnesów wciagajacych I i IV sa polaczone z drazkiem 1 a rdzenie elektromagnesów wciagajacych II i III — z drazkiem 2. Z obydwoma drazkami 1 i 2 jest polaczony drazek 4, który w srodku jest po¬ laczony z ciegnem 3 za pomoca przegubu ku¬ listego. Latwo spostrzec, ze przy wciaganiu któ¬ regokolwiek z elektromagnesów wciagajacych I—IV, poprzez drazki 1, 2 i 4 przestawiane zostaje równiez ciegno 3. Wielkosc tego prze¬ stawienia jest wyznaczana przez stosunki ra¬ mion drazków 1—4 i skoki elektromagnesów wciagajacych I—IV, przy czym wielkosc tych skoków moze byc nastawiana w granicach od 0 do 8 mm za pomoca srub nastawczych 9, 10, U i 12.Mozliwe jest równiez nastawienie calego sze¬ regu przestawien, przy których ciegno 3, przy wciaganiu poszczególnych elektromagnesów I— IV, przestawiane zostaje w okreslonych sto¬ sunkach. Jezeli zostanie wciagniety elektroma¬ gnes II, to przesuw ciegna 3 wynosi jedna jednostke. Przy wciagnieciu elektromagnesu III przestawienie ciegna 3 wynosi dwie jednostki.Przy wciagnieciu elektromagnesu IV przesta¬ wienie ciegna 3 wynosi cztery jednostki Je¬ zeli zostanie wciagniety elektromagnes I, to przestawienie ciegna 3 wynosi osiem jednostek.Przy wykorzystaniu wszystkich mozliwych kom¬ binacji zadzialan elektromagnesów, ciegno 3 moze zajac szesnascie róznych polozen, które zestawione sa w podanej dalej tabeli.Nr polozenia 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 11 12 13 14 15 16 Wciagany magnes .II III II—III IV II—IV III—IV II—III—IV I I—II I—III I—II—III I—IV I—II—IV I—III—IV I—II—III—IV Liczba jednostek przesta¬ wienia ciegna 3 _ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Drazki 1—4 i sruby nastawcze 9—12 sa przy¬ trzymywane w stanie napietym za pomoca stozkowej sprezyny 14 i sprezyny rozciaganej 19.Wskutek wspólnego dzialania sprezyny 14 i 19, cztery elektromagnesy wciagajace I—IV, od¬ powiednio do stosunku ramion, sa zawsze ob¬ ciazone mniej wiecej tymi samymi silami prze¬ ciwstawiajacymi sie wciaganiu. Ciegno 3 jest polaczone za pomoca lewozwojnej sruby ru¬ chomej z nakretka 13, która przewidziana jest na drazku 5 sprzezenia zwrotnego z trzema — 3 —przegubami A, B, C, serwomotoru olejowego o obracanej lopatce. Ruchy prowadzace do zaj¬ mowania poszczególnych polozen ciegna 3 zo¬ staja za pomoca tego serwomotoru zwiekszane, zmieniane na obrotowe i wzmacniane. Impulsy wyjsciowe serwomotcru przedstawiaja soba zatem szesnascie polozen katowych, które usi¬ luje on utrzymywac przy znacznym momencie obrotowym. Najwiekszy obrót serwomotoru wy¬ nosi 270°.Jezeli punkt B drazka 5 sprzezenia zwrotnego zostanie pociagniety przez ciegno 3, to drazek 5 odchyli sie dookola punktu A, tak ze polaczony z nim w punkcie C suwak rozrzadczy 7 zosta¬ nie przesuniety wbrew dzialaniu stozkowej sprezyny 14. Suwak rozrzadczy 7 umozliwia teraz przeplyw oleju zasilajacego poprzez prze¬ wód a na jedna strone obrotowej lopatki 15 serwomotoru, natychmiast przez otwarty rów¬ niez przewód b i poprzez nastawiany dlawik 16, umieszczony w suwaku rozrzadczym 7, olej z drugiej strony lopatki 15 uchodzi do kadlu¬ ba urzadzenia do zdalnego sterowania. W mie¬ dzyczasie pod wplywem róznicy cisnien po obydwóch stronach obracanej lopatki 15, zosta¬ je ona obrócona w kierunku strzalki. Z lopatka 15 jest zwiazana krzywka 18, która powoduje, ze cylinder 6 sprzezenia zwrotnego wraz z prze¬ gubem A pod dzialaniem sprezyny 14 przesuwa sie naprzód, natomiast polaczony z przegubem O suwak rozrzadczy 7 przesuwa sie z powrotem do polozenia zamkniecia. Przegub B drazka 5 sprzezenia zwrotnego pozostaje w spoczynku w swym nowym polozeniu, tak ze dziala on jak punkt obrotu drazka 5. Obrót lopatki 15 i drazka 5 sprzezenia zwrotnego trwa dopóty, dopóki suwak rozrzadczy 7 nie osiagnie z po¬ wrotem swego polozenia zamkniecia. Wówczas lopatka 15 pozostaje unieruchomiona w swym nowym polozeniu katowym. A zatem te sze¬ snascie polozen ciegna 3 i zwiazanego z nim przegubu B zostaja w taki sposób odtworzone przez serwomotor, ze jest im podporzadkowane szesnascie polozen katowych lopatki 15. Dzia¬ lanie sprzezenia zwrotnego nie ustaje od chwili przedstawienia suwaka rozrzadczego 7 az do jego powrotu do jego polozenia wyjsciowego, tak ze uzyskany zostaje stabilizujacy uklad sprzezenia zwrotnego.Przy przesuwaniu sie przegubu B w prze¬ ciwnym kierunku kolejny przebieg procesów jest podobny, jednakze lopatka 15 porusza sie w kierunku przeciwnym do pokazywanego strzalka. Podstawowe polozenie lopatki, które odpowiada pierwszemu polozeniu, moze byc na¬ stawiane za pomoca nastawczej sruby 8. Przy obracaniu sruby na&tawczej 8 zostaja mianowi¬ cie przestawiane: nakretka 13 na gwincie cieg¬ na 3 i przegub B drazka 5 sprzezenia zwrot¬ nego. Przestawianie lopatki 15 jest proporcjo¬ nalne do przestawiania przegubu B, tak ze podstawowe polozenie lopatki 15 moze byc do¬ wolnie nastawiane za pomoca nastawczej sru¬ by 8.Obrót lopatki 15 zostaje dalej przekazywany na wal wyjsciowy 32 urzadzenia za pomoca pary kól zebatych 42 i 43, przy czym przelo¬ zenie wymiennej pary kól zebatych moze przy¬ bierac rózne wartosci i = 1, i = 2 oraz i= 3.Przy róznych cisnieniach oleju zasilajacego i róznych przelozeniach mozna uzyskiwac róz¬ ne katy obrotu i rózne momenty obrotowe, takie jak wynikaja z podanej dalej tabeli. ozenie ¦s u 3 2 1 Najwiekszykat obrotu walu wyj¬ sciowego 90° 135° 270° Moment obrotowy KGcm przy cisnie¬ niu oleju zasilajacego atn 10 1000 640 280 5 460 280 120 2,5 200 120 50 Dotychczas bylo przyjmowane, ze przy uru¬ chamianiu serwomotoru cylinder 6 sprzezenia zwrotnego i przewidziany w nim tlok 17 stano¬ wia sztywna jednostke. Zachodzi to jednakze dopóty, dopóki cisnienie oleju panujace w przestrzeni poza tlokiem 11 nie spadnie poni¬ zej z góry ustalonej wartosci, na przyklad w przedstawionym przykladzie wykonania ponizej okolo 2 atn. Jezeli mianowicie wywolana cis¬ nieniem oleju sila, jaka dziala na tlok 17, nie moze byc utrzymana w równowadze z sila wy¬ wierana przez sprezyne stozkowa 14, to suwak rozrzadczy 7 i cylinder 6 sprzezenia zwrotnego sa w taki sposób przestawiane przez sprezyne 14 przy obrocie drazka 5 sprzezenia zwrotnego dokola przegubu B, az do przewodu b doplywa olej zasilajacy, i przewód a uzyskuje polacze¬ nie z atmosfera. Za pomoca róznicy cisnien po obydwóch stronach lopatki 15 zostaje ona dopóty obracana w kierunku odwrotnym niz wskazuje strzalka, dopóki nie osiagnie ona swe¬ go skrajnego polozenia zderzakowego. Tlok 17 zostaje z powrotem wciskany do cylindra 6 sprzezenia zwrotnego za pomoca krzywki 18 — 4 —osadzonej wraz z lopatka 15 na tym samym wale 31, obracajacym sie wraz z ta lopatka 15.Olej wyplywa ze zmniejszajacej sie przestrzeni za tlokiem 17 poprzez dlawik 22 z powrotem do przewodu zasilajacego.Na wale wyjsciowym 32 jest osadzone ramie, które w ten sposób powiazane jest z odpowied¬ nim ramieniem regulatora, ze we wspomnia¬ nym zderzakowym polozeniu lopatki 15 silnik zostaje zatrzymany. Jezeli po tym cisnienie Ce¬ leju zasilajacego spadnie ponizej z góry okre¬ slonej wartosci, przestaje dzialac stabilizujaca charakterystyka sprzezenia zwrotnego i silnik samoczynnie sie zatrzymuje.To miejsce obiegu smarujacego urzadzenia, w którym ma byc sledzone cisnienie oleju zasi¬ lajacego, jest polaczone z przestrzenia ponad tlokiem 30 (prawy dolny róg na fig. 1). Olej zasilajacy wywiera sile, która poprzez tlok 30 usiluje docisnac kulke zaworowa 28 do jej gnia¬ zda. Sile tej przeciwdziala sprezyna 29, Kulka zaworowa 28 pozostaje dopóty w po¬ lozeniu zamykajacym, dopóki wywolana cisnie¬ niem oleju sila jest wieksza niz sila sprezyny 29. W odwrotnym przypadku tlok 30 zostaje przestawiany przez sprezyne 29. Kulka zaworo¬ wa zostaje wówczas uniesiona z gniazda za pomoca dzialajacego na nia cisnienia oleju, tak ze otwarty zostaje pewien przekrój przeplywo¬ wy, który jest znacznie wiekszy od przekroju dlawika 22. Powoduje to, ze w przestrzeni za dlawikiem 22 cisnienie oleju spada na przyklad ponizej 2 atn, dzieki czemu w opisany juz wy¬ zej sposób wysokoprezny silnik spalinowy po¬ jazdu zostaje zatrzymany.Przez odpowiednie dobranie wymiarowe spre¬ zyn i powierzchni tloków mozna uzyskac, ze zatrzymywanie silnika pojazdu odbywa sie przy cisnieniu oleju zasilajacego w miejscu sledzo¬ nym zawartym pomiedzy z góry okreslonymi granicami tego cisnienia, przy czym cisnienie oleju zasilajacego urzadzenie do zdalnego ste¬ rowania moze wahac sie w szerokich granicach.Róznica w stosunku do przypadku niewystar¬ czajacego cisnienia oleju zasilajacego polega tylko na tym, ze przy powrotnym obrocie lo¬ patki 15 olej doplywa poprzez dlawik 22 nadal równiez z przewodu zasilajacego. Do tego do¬ chodzi ta ilosc oleju, która wyciskana zostaje z przestrzeni poza tlokiem 17. Ilosci oleju, które plyna zatem z dwóch miejsc do wspólne¬ go przewodu, wyplywaja do kadluba urzadzenia poprzez otwór otwierany przez kulke zaworo¬ wa 28.Przewidziany jest tu równiez zawór 27, któ¬ ry tymczasem dzieki naciskowi swej sprezyny 2$ pozostaje na swym gniezdzie, z którego moze byc podnoszony za pomoca wciagajacego elektromagnesu V. Jezeli do wciagajacego elek¬ tromagnesu, za pomoca przelacznika na stano¬ wisku kierowcy zostanie doprowadzone napie¬ cie, to zawór 27 zostanie otwarty w kierunku przeciwnym do dzialania sprezyny 26. Powo¬ duje to, ze wysokoprezny silnik pojazdu zosta¬ je zatrzymany w opisany juz wyzej sposób.W pojezdzie, w polozeniu rozruchu ramienia rozrusznika silnika pojazdu, najpierw dopóty zostanie uruchamiana tylko jedna pompa oleju smarujacego rozrusznika, dopóki cisnienie oleju w przestrzeni poza tlokiem 36 przelacznika cis¬ nieniowego (prawy dolny róg fig. 1) nie osiag¬ nie wartosci 2 atn. Przy osiagnieciu tej war¬ tosci przelacznik cisnieniowy przesuwa sie do polozenia przedstawionego na rysunku, przy czym styki elektryczne 34 i 35 zostaja zwarte Powoduje to, ze silniki rozruchowe pojazdu o- trzymuja napiecie i wysokoprezny silnik spa¬ linowy pojazdu zostaje uruchomiony. A zatem warunkiem uruchomienia silnika pojazdu jest to, ze w przestrzeni poza tlokiem 36 panuje cisnienie olejii wynoszace co najmniej 2 atn.Jednakze jest to tylko wówczas mozliwe, gdy cisnienie oleju zasilajacego jest wyzsze niz 2 atn., a jednoczesnie cisnienie w sledzonym miejscu smarowania jest wyzsze niz uprzednio ustalone i wziete pod uwage przy ustalaniu wy¬ miarów.Przy cisnieniu mniejszym niz 2 atn, przelacz¬ nik cisnieniowy, który nie nalezy do urzadze¬ nia do zdalnego sterowania, ale jest z nim pola¬ czony, nie moze byc przelaczony w sensie zwarcia styków 34, 35, gdy przy przelaczaniu przy mniejszym cisnieniu, silnik jest wprawdzie obracany za pomoca samoczynnego rozrusznika, ale lopatka 15 pozostaje w swym polozeniu zderzakowym, odpowiadajacym unieruchomie¬ niu silnika, tak ze silnik nie otrzymuje napel¬ nienia, a zatem nie moze ruszyc z miejsca.Jezeli elektromagnes wciagajacy V jest uszko¬ dzony lub gdy istnieje uszkodzenie w jego przewodach zasilajacych, to kierowca pojazdu posluguje sie przewidziana na stanowisku kie¬ rowcy reczna dzwignia wylaczajaca 33 (na le¬ wo u góry na fig. 1), która poprzez linke Bowdena przestawia dzwignie 24 wbrew dzia¬ laniu sprezyny 20. Na koncu dzwigni 24 jest przewidziana sruba zderzakowa 25, za pomoca której drazek suwaka rozrzadczego 7 i sam su- — 5 —wak 7 zostaja przestawione do takiego poloze¬ nia, w którym przewód b zostaje polaczony z przewodem zasilajacym, a przewód a — z at¬ mosfera. Powoduje to, ze lopatka 15 zostaje obrócona z powrotem az do zderzaka i silnik zostaje zatrzymany.Przy przesuwaniu suwaka rozrzadczego 7, drazek 5 sprzezenia zwrotnego, zostaje obróco¬ ny dokola przegubu B. Przegub A przesuwa sie do przodu i olej zostaje wyciskany z przestrze¬ ni poza tlokiem 17. Jezeli przegub A porusza sie powoli, to olej przeplywa z powrotem przez dlawik 22 wbrew cisnieniu zasilajacemu w przewodzie zasilajacym. Natomiast jezeli zacho¬ dzi ruch skokiem, to cisnienie we wspomnianej przestrzeni wzrasa powyzej 10,5 atn, tak ze zawór 27 (na prawo u dolu fig. 1) zostaje otwarty wbrew dzialaniu sprezyny 26 i po¬ przez przelot zaworu olej uchodzi do kadluba urzadzenia.Azeby urzadzenia do przekazywania mocy ze zwiazanych na stale z silnikiem maszyn po¬ mocniczych ustrzec od niedopuszczalnie wyso¬ kich naprezen, zostaje ograniczone przyspiesze¬ nie wysokropreznego silnika spalinowego po¬ jazdu. Poniewaz liczba obrotów silnika zalezy od kata obrotu lopatki 15, wiec przyspieszenie silnika jest proporcjonalne do predkosci obro¬ tu tej lopatki. Na predkosc obrotu lopatki 15 oddzialywuje sie wedlug wynalazku w sposób nastepujacy.Przy obrocie lopatki 15 w kierunku strzalki (tzw. w kierunku wzrastajacych liczboobrotów) wyplywanie oleju odbywa sie poprzez dlawik 16 w suwaku rozrzadczym 7. Stopien zdlawie¬ nia, a tym samym predkosc obrotu lopatki 15, moze byc nastawiana na osiem róznych wiel¬ kosci. Oznacza to, ze za pomoca zmian dziala¬ nia dlawiacego mozna nastawiac osiem róznych przyspieszen silnika pojazdu.Przy ruchu lopatki 15 w kierunku. przeciw¬ nym w stosunku do pokazywanego strzalka (tzn. w kierunku zmniejszania sie liczby obrotów silnika pojazdu) przewód b uzyskuje polacze¬ nie z przewodem zasilajacym, tak ze dlawik 16 nie znajduje sie juz w obiegu oleju. A zatem przy przelaczaniu na nizszy stopien predkosci, nizsza liczba obrotów praktycznie biorac zo¬ staje nastawiana bez zadnego opóznienia w cza¬ sie.Urzadzenie wedlug wynalazku do zdalnego sterowania daje zatem powiazanie pomiedzy obrotem przewidzianej na stanowisku kierowcy dzwigni sterujacej, a liczba obrotów zamonto¬ wanego na pojezdzie silnika lub zwiazanej z tym sily pociagowej pojazdu. Umozliwia ono synchroniczny bieg kilku ustawionych w szereg zespolów silnikowych (lokomotyw), tak ze jed¬ nostki te oddaja mniej wiecej jednakowe moce.W tym celu kazdy silnik pojazdu jest wypo¬ sazony w urzadzenie do zdalnego sterowania.Zgodne z wynalazkiem urzadzenie do zdalnego sterowania nadaje sie równiez do umozliwiania recznego unieruchamiania ze stanowiska kie¬ rowcy, i zapewnienia zabezpieczenia na wypa¬ dek spadku cisnienia oleju w taki sposób, ze wówczas silnik pojazdu samoczynnie sie za¬ trzymuje. Równiez przyspieszenie silnika zosta¬ je ograniczone, dzieki czemu przenoszace sile urzadzenia sprzegnietych na stale z silnikiem pojazdu maszyn pomocniczych zostaja* odcia¬ zone od naprezen, wywolanych zbyt duzymi przyspieszeniami.Równiez odnosnie techniki wykonania zgod¬ nie z wynalazkiem urzadzenie do zdalnego kie¬ rowania wykazuje pewne zalety. Przy wytwa¬ rzaniu serwomotorów, wykonanie tulei suwaka rozrzadczego nastrecza wiele trudnosci. Wytwa¬ rzanie zaopatrzonych w szczeliny tulei dla du¬ zych dokladnosci nastawiania jest pracochlon¬ ne i czesto nie daje sie wykonac bez pomocy specjalnych obrabiarek. W urzadzeniu wedlug wynalazku do zdalnego sterowania, tuleja ta sklada sie z trzech czesci, które sa proste a zatem i korzystne zarówno odnosnie mozli¬ wosci wytwarzania jak i dokladnosci ustawia¬ nia. Równiez tuleja, w której osadzona jest obrotowa lopatka 15 sklada sie z wielu czesci. PL