Wynalazek dotyczy sposobu odkazania przed¬ miotów i powierzchni metalowych, zwlaszcza ze stali stopowej, i urzadzenia do przeprowa¬ dzania tego sposobu.Odkazanie przedmiotów z metali, zwlaszcza ze stali stopowych, wymaga czesto zebrania warstwy powierzchniowej, poniewaz elementy radioaktywne i zwiazki reaguja z powierzchnia stalowa, albo sa przez powierzchnie pochla¬ niane. W urzadzeniach techniki jadrowej jest znane zastosowanie stezonego kwasu azotowe¬ go. Ten znany proces odkazania prowadzi do *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwórcami wynalazku sa dr Gerhard Siewert i inz. Jochen Ludwig. pogorszenia jakosci powierzchni przedmiotu i do duzego zuzycia silnie stezonych kwasów, które musza byc przerobione i gromadzone jako odpady promieniotwórcze.Wady znanego sposobu zostana usuniete dla¬ tego, ze wedlug wynalazku przedmioty odka¬ zane zostana poddane w kapieli tego rodzaju zabiegowi polerowania elektrotechnicznego, ze odkazany przedmiot lub odkazona powierzch¬ nia zostana polaczone z dodatnim biegunem, a ruchoma elektroda z ujemnym biegunem wlasciwego zródla pradu stalego.Wedlug wynalazku jest mozliwe stworzenie sposobu i urzadzenia, pozwalajacego uniknac stosowania silnie stezonych i mocno koroduja¬ cych kwasów, i otrzymania dobrej jakosci po-wierzchni zakazonej, zmniejszenie wysokiego zuzycia srodków odkazajacych oraz otrzymanie roztworów odpadkowych, które szczególnie do¬ brze nadaja sie do dalszej przeróbki.W sposobie wedlug wynalazku unika sie uzy¬ cia silnie stezonych i korodujacych kwasów dlatego, ze zostanie zastosowany znany sposób polerowania elektrolitycznego dla odkazania przedmiotów i powierzchni radioaktywnych.Konieczny potencjal utleniajacy zostanie dopro¬ wadzony w postaci energii elektrycznej. Prze¬ to nieodzowne zebranie materialu zostanie umozliwione takze w obecnosci slabszych kwa¬ sów przy umiarkowanym stezeniu.Dobra jakosc powierzchni w sposobie wedlug wynalazku zostanie zachowana. Przez zastoso¬ wanie pradu o wlasciwym natezeniu mozna regulowac szybkosc zbierania materialu i jed¬ noczesnie ksztaltowac powierzchnie przedmiotu.Rozstrzygajacym jest cel, aby otrzymac roztwór odpadkowy, który z uwagi na rodzaj i wzgled¬ nie nieznaczna ilosc zawartych wewnatrz elek¬ trolitów szczególnie dobrze nadaje sie do dal¬ szej przeróbki i magazynowania. Male przed¬ mioty jak na przyklad chwytaki manipulato¬ rów, szczypce do tygli i inne podobne przy¬ rzady laboratoryjne i narzedzia, zwlaszcza ze stali stopowej, które sa zakazone radioaktyw¬ nie, zostana umieszczone jako anoda w kwasie a zwlaszcza w kapieli z kwasu fosforowego i poddane procesowi polerowania elektrolitycz¬ nego. Po zdjeciu warstwy powierzchniowej, której grubosc moze byc regulowana przez ilosc doprowadzonego pradu, przedmioty zostana wy¬ jete z kapieli, oplukane woda destylowana i osuszone. Jezeli odkazenia byly niecalkowite, zabieg nalezy powtórzyc ponownie.Duze powierzchnie metalowe, zwlaszcza ze stali stopowych, które sluza np. jako powloka okladzinowa stolów w laboratorium radioaktyw¬ nym, jako wykladziny wyciagów lub cieplych i goracych komór w urzadzeniach techniki ja¬ drowej, obrabia sie przez polerowanie elektro¬ lityczne za pomoca urzadzenia, które sklada sie z czesci elektrodowej odpowiedniej wielko¬ sci i ksztalcie dopasowanym do obrabianej po¬ wierzchni, które moze byc uzywane albo za pomoca z góry zadanej ilosci elektrolitu albo przy stalym obiegowym doplywie swiezego elektrolitu.Proces odkazania duzych powierzchni meta¬ lowych polega na tym, ze elektrode z elektro¬ litem albo jezeli elektrolit jest doprowadzony obiegowo, bez niego doprowadza sie recznie lub za pomoca manipulatorów do odkazanej powierzchni.Przy tym przyczepnosc do powierzchni zo¬ stanie zmniejszona, przez wywolanie prózni w komorze elektrolitycznej, niezaleznie od te¬ go w jakim polozeniu znajduje sie odkazona powierzchnia. Po wlaczeniu pradu elektryczne¬ go elektroda komorowa jest oprowadzona po odkazanej powierzchni lub pozostawiona w okreslonym poiozeniu az do chwili, kiedy po ponownym wytworzeniu cisnienia atmosferycz¬ nego w komorze, elektroda komorowa zosta¬ nie ponownie przesunieta na nastepna czesc powierzchni przeznaczonej do odkazania, gdzie w komorze zostanie ponownie wytworzona próznia. Doplyw i odplyw roztworu odkazaja¬ cego, który krazy w obiegu na przyklad po¬ przez filtr lub podobne urzadzenie jest regulo¬ wany. Zuzyty elektrolit jest wydalony jako odpad radioaktywny.Na rysunku jest uwidoczniony i blizej objas¬ niony przyklad wykonania przedmiotu wyna¬ lazku.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie na przyklad z elektrody, której izolacyjna kra¬ wedz elastyczna 2 szczelnie zamyka element 1, tworzac jednoczesnie komore 3 przy zacho¬ waniu wybranej odleglosci elementu 1 od od¬ kazonej powierzchni.W komorze 3 powstalej wskutek zachowa¬ nego odstepu elementu 1 od oczyszczonej po¬ wierzchni 4 istnieje próznia, której odpowied¬ nia wielkosc umozliwia szczelne docisniecie urzadzenia przez cisnienie atmosferyczne do obrabianej powierzchni i zasysanie cieczy od¬ kazajacej przez króciec 5, która nastepnie zo¬ stanie odciagnieta przez króciec ssacy 6 i kra¬ zac poprzez odpowiednie urzadzenie zostanie ponownie doprowadzona przez króciec 5 do komory 3.Podczas krazenia cieczy elektrolitycznej obra¬ biana plaszczyzna sluzy jako anoda a element naciskajacy jako katoda, przez co odkazenie wzglednie zebranie materialu zostanie usku¬ tecznione przez proces polerowania elektroli¬ tycznego.Króciec 5 jest zaopatrzony W zawór 7, aby doplyw roztworu odkazajacego rriozna bylo re¬ gulowac odpowiednio do wielkosci prózni nie¬ zbednej dla docisniecia urzadzenia do obrabia¬ nej powierzchni.Króciec odpowietrzajacy 8 z zaworem 9 po¬ zwala opróznic komore 3 po zamknieciu za- — 2 —woru obiegowego 7 i ponownie wytworzyc w komorze 3 cisnienie atmosferyczne, przez co urzadzenie moze byc przesuniete do innnej obrobionej powierzchni, gdzie proces zostanie powtórzony. PL