Opublikowano dnia 30 pazdziernika 1962 r. <£ msgm u. publikowano dnia 30 pazdz '^TEK/ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46273 KI. 35 d, KI. internat. B 66 f 1, WQ5 Zaklady Mechaniczne „Ursus" *) Ursus, Polska Podnosnik hydrauliczny do sterowania narzedzi, zawieszanych na ciagniku Patent trwa od dnia 12 wrzesnia 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest podnosnik hy¬ drauliczny sluzacy do sterowania narzedziami zawieszonymi na ciagniku.Dotychczas w rozwiazaniach konstrukcyjnych ciagników stosowane uklady hydrauliczne nie po/siadaly uniwersalnego dzialania, dokladnej regulacji, prostej ibudowy i latwej obslugi.Urzadzenia te mialy osobne dzwignie do regu¬ lacji pozycyjnej, silowej 1 silowo-dociazeniowej, nie mialy pulsatora zmniejszajacego opory skra¬ wania glefoy przez narzedzie. Sterowanie wie¬ loma dzwigniami bylo bardzo klopotliwe, po¬ wodowalo szybkie zmeczenie obslugujacego, gdyz utrudnialo * przedluzalo jego prace.Prócz tego Odwracalo uwage kierowcy od pro¬ wadzenia ciagnika i zmuszalo do skupienia uwa¬ gi nad wybraniem wlasciwej dzwigni steruja¬ cej.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku Jest mgr inz. Roman Zalewski.Niedogodnosci te usuwa urzadzenie wedlug wynalazku obejmujace cylinder, w którym tlcik poddany jest dzialaniu zmiennego cisnienia oleju.Cisnienie to reguluje kierowca ciagnika tylko jedna dzwignia reczna — monoster, przy pomo¬ cy rozdzielacza zaworowego, pozwalajacego na regulacje pozycyjna, a wiec podnoszenie, utrzy¬ manie w pozycji podniesionej „sitop" i opuszcza¬ nie oraz regulacje silowa, silowo-pulsacyjna i dociazeniowa sitala.W zaleznosci od wykonywanych czynnosci ist¬ nieje takze mozliwosc sterowania przy pomocy cylindrów zewnetrznych }narzedzi zawieszanych z tylu lub z przodu ciagnika, takich jak: zgar¬ niacz do siana, sternik, ladowacz czolowy obor¬ nika, plug sniezny, szufla do materialów syp¬ kich i inne.Urzadzenie pozwala na szybkie podnoszenie i opuszczanie narzedzia, co zwieksza wykorzy¬ stanie ciagnika do uprawy niewielkich poletek,skraca stracony czas na nawrotach, usprawnia i ulatwia manewrowanie ciagnikiem.Zastosowanie samoczynnej regulacji glejbo- kosci roboczej narzedzia i pulsatora, (powoduja¬ cego drgania narzedzia, zmniejsza opory skra¬ wania, pozwalajac na stosowanie wiekszej ilosci narzedzi, ulatwia prace traktorzysty, czyni ja wydajniejsza. Oelem urzadzenia wedlug wyna¬ lazku jest zwiekszenie sily uciagu, jaka ciagnik moze wywolac (bez zwiekszenia jego ciezaru oraz wyeliminowanie duzej ilosci dzwigni, które byly stosowane w innych rozwiazaniach do ste¬ rowania wieksza iloscia zaworów w ukladzie hydraulicznym i zastapienia ich dzwignia cen¬ tralna, spelniajaca wszystkie wymagane czyn¬ nosci i ulatwiajaca (sterowanie. Urzadzenie we¬ dlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze po¬ siada zawarta budowe, latwa i prosta obsluge, gdyi istnieje tylko jedna dzwignia sterujaca — monoster i sterowanie suwakowe umozliwia do¬ kladna regulacje pracy narzedzia, zmniejsza ilosc czesci stosowanych w innych rozwiaza¬ niach konstrukcyjnych, zapewnia zawartosc i .-szczelnosc konstrukcji.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok rozdzielacza i podwie¬ szonego narzedzia bez pulsatora, fig. 2 — urza¬ dzenie wedlug fig. 1 z pulsatorem, fig. 3a — fragment rozdzielacza w polozeniu ^Podnosze¬ nie" pTzy regulacji pozycyjnej, fig. 3b — frag¬ ment rozdzielacza w polozeniu „Stop" przy tej¬ ze regulacji, fig. 3c — fragment rozdzielacza w polazeniu „Opuszczanie" równiez przy regu¬ lacji pozycyjnej, natomiast fig. 4a, 4b i 4c przed¬ stawiaja fragmenty rozdzielacza w polozeniach „Opuszczanie", „Równowaga", „Podnoszenie" przy regulacji silowej, tj. tzw. regulacji orki, fig. 5 — przedstawia fragment rozdzielacza przy regulacji dociazeniowej stalej i wreszcie fig. 6 17 przedstawiaja dwie postacie wykonania dzwigni-monoster do sterowania suwakami.W przypadku regulacji pozycyjnej dla pod¬ noszenia (fig. 1, 2 i 3a) [ruch dzwigni steruja¬ cej 7 (fig. 6 i 7) z polozenia zerowego w kie¬ runku podnoszenia] olej zasysany jest ze zbior¬ nika 1, przeplywa przez filtr magnetyczny 2, a nastepnie przez pompe 3 i podawany jest pod cisnieniem przewodem 4 do rozdzielacza, nastep¬ nie unosi kulke zaworu (dla wersji z pulsato¬ rem) i dostaje sie do przestrzeni 5, obracajac dzwignie sterujaca-monoster (fig. 6 i 7) o pe^ wien kat, powoduje obrót dzwigienki 8 wokól punktu 41 przy istniejacym styku rolki 15 z krzywka 16, zwiazana na stale z ramionami podnosnika.W czasie obrotu dzwigienki 8, suwak glówny 9 zostaje przesuniety w lewo (fig. 1, 2 i 3a).Podczas przesuwania suwaka glównego w lewo krawedz 17 przechodzi poza krawedz 18 odci¬ najac przeplyw oleju z przestrzeni 5 do prze¬ strzeni 6, oraz krawedz 42 przesuwajac sie w le¬ wo odslania krawedz 24 i umozliwia naplynie¬ cie oleju z przestrzeni 5 do przestrzeni 25, a stad przewodem 44 na tloczek blokady 29, co powo¬ duje zamkniecie zaworu blokujacego.Znajdujacy sie olej pod cisnieniem w prze¬ strzeni 5 unosi kulke zaworu 22 i przewodem 31 zostaje doprowadzony do cylindra 38. Do¬ prowadzenie oleju do cylindra powoduje prze¬ suniecie itloka 45 w lewo i podniesienie ramion podnosnika.W przypadku regulacji pozycyjnej monoster 7, obracajac dzwignie sterujaca do okreslonego polozenia, powoduje obrót dzwigni 8 wzgledem punktu obrotu 37 i równoczesne przesuwanie suwaka glównego 9, np. w lewo. Wówczas olej tloczony do cylindra roboczego 38 powoduje obrót ramienia 45 podnosnika oraz podnoszenie zawieszonego narzedzia, np. pluga, a takze obrót krzywki 16. W czasie powrotu suwaka 9 do po¬ lozenia neutralnego, krawedzi 17 i 18 oraz 24 i 42 sa tak ustawione, ze odcinaja przeplyw oleju z przestrzeni 5 do przestrzeni 6 i 25.Jednoczesnie krawedz 56 jest przesunieta poza krawedz 55, co umozliwia odplyw oleju dziala¬ jacego na tloczek 29 przewodem 57, a nastepnie 32 do zbiornika i nastepnie odblokowanie za¬ woru blokujacego. Z chwila odblokowania za¬ woru blokujacego 29, podawany przez pompe olej otwiera ten zawór i przewodem 46 przez wyfrezowanie 47 na suwaku cylindrów zew¬ netrznych oraz przewodem 32 splywa do zbior¬ nika. W tym samym czasie zamyka sie zawór 22, gdyz kulka zostaje docisnieta do gniazda sprezynka wraz z olejem znajdujacym sie w cy¬ lindrze pod cisnieniem.W przypadku regulacji pozycyjnej dla „opusz¬ czenia" (fig. 1, 2 i 3) dzwignie sterujaca mono¬ ster 7 (fig. 6 i 7) przesuwamy na „opuszczanie" i powodujemy obrót dzwigienki 8, co powoduje wepchniecie suwaka glównego 9 i wychylenie z polozenia neutralnego do polozenia w prawo.Przesuniecie suwaka powoduje uniesienie za¬ woru 22 przez czop 20, który jest unoszony przez stozek 48 i jednoczesnie krawedz 17 zosta¬ je odslonieta przez krawedz 18, co pozwala na przeplyw oleju z przestrzeni 5 do przestrzeni 6 -*- 2 —przy konstrukcji z pulsatorem. Olej bedacy w cylindrze podnosnika zaczyna wyplywac prze¬ wodem 31 przez uniesieniony zawór 22 do prze¬ strzeni 6, a nastepnie komora 6 i przewodem 40 do zbiornika.Przy konstrukcji 'bez pulsatora (fig. 1 i 3c) za¬ wór blokady 29 zostaje otwarty i olej splywa przewodem 46 do zbiornika. W czasie wyplywa¬ nia oleju z cylindra zmniejsza sie nacisk na tlok, ramiona podnosnika opuszczaja sie ku do¬ lowi, a razem z nimi krzywka 16 zacznie sie obracac.Dzwignia 8 z osadzona rolka 15 stykajaca sie stale z krzywka 16 jest dociskana do tej krzyw¬ ki przez sprezyne 36, dziala na suwak glówny 9.Dzwignia 8 wykonuje rudhy wahliwe wzgledem punktu obrotu 37, poniewaz jest ona zwiazana przegubowo z suwakiem glównym 9, dociska¬ nym sprezyna do krzywki 16, a tym samym w miare zmiany jej promienia krzywizny w kie¬ runku promieni malejacych, suwak glówny 9 przesuwa sie w lewo. Nastepuje teraz stopniowe wyciaganie suwaka glównego i powrót suwaka do polozenia neutralnego oraz przysloniecie krawedzi 17 przez krawedz 18. Przy takim po¬ lozeniu suwaka glównego 9 czop 20 opuszcza¬ jac sie zamyka kulka zawór 22 i tym samym odcina odplyw oleju z cylindra roboczego 38 ^*ewodem 31 (fig. 2).Olej tloczony przez pompe otwiera zawór blo¬ kady 29 i znana droga wedruje do zbiornika.W przypadku regulacji silowej (fig. 1, 2 i 4a) ustawia sie dzwignie-monoster 7 (fig. 6 i 7) w polozenie podane na tarczy dzwigni steru¬ jacej. Regulacja glebokosci (nie pokazana na rysunku) powoduje ustawienie dzwigienki 8 w polozenie przy którym suwak glówny 9 zo¬ staje przesuniety w prawo i wtedy rolka 10 wypycha suwaczek U otwierajac zawór 12, rol¬ ka 13 styka sie ze stozkiem 14, natomiast rolka 15 zostaje pochylona w prawo i wlaczona zosta¬ je do wspólpracy z krzywka 16. f Przy takim ustawieniu suwaka glównego 9 krawedz 17 przyslania krawedz 18 i odcina przeplyw oleju z przestrzeni 5 do przestrzeni 6, czop 20 uniesiony zostaje przez stozek 21, a wiec kulka zaworu 22 zostaje uniesiona a krawedz 23 oddania krawedz 24 umozliwiajac przeplyw oleju z przestrzeni 5 do przestrzeni 25, a nastep¬ nie do przestrzeni 26 przez wyfrezowanie 27.Przy takim ustawieniu elementów sterujacych, olej zasysany jest przez pompe 3 ze zbiornika 1 i przechodzi przez filtr magnetyczny 2 pod pew¬ nym cisnieniem 4 i wedruje do przestrzeni 5 a przy otwartym zaworze 12 przewodem 28 do¬ staje sie na drugi krazek zaworu blokady za¬ mykajac go. Przy konstrukcji z zastosowanym pulsatorem olej przedostaje sie do tego pulsa¬ tora P przewodem 58. Poniewaz zawór 22 jest otwarty, to olej z cylindra splywa przewodem 31 do przestrzeni 5, skad razem z olejem po¬ dawanym przez pompe przeplywa do przestrze¬ ni 25, nastepnie do przestrzeni 26 i przewodem 57 — do zbiornika. Pulsator pracuje zasysajac olej z przestrzeni 5 przewodami 53 i 59, a spre¬ zajac podaje dawke oleju do cylindra wywolu¬ jac ruch pulsacyjny ukladu dzwigniowego. Po¬ niewaz cylinder polaczony jest ze zlewem, plug zaglebia sie i taka sytuacja trwa do chwili wy¬ stapienia chwilowego wzrostu oporów, gdy w czasie orki plug natrafi np. na kamien. Wów¬ czas w laczniku glównym 33 wystepuje sila sciskajaca, która powoduje obrót dzwigni lacz¬ nika górnego 34 do polozenia, wynikajacego z wielkosci oporu sprezyny 35. Obrót dzwigni lacznika 34 w prawo pozwala na przesuniecie sie stozka 14 równiez w prawo. Rolka 13 jest w stalym kontakcie ze stozkiem 14, dopychana do niego przez sprezyne 36 dzialajaca na suwak glówny 9.Dzwigienka 8 dokonuje obrotu w lewo wokól punktu 37 wyciagajac suwak glówny 9. Przy wysuwaniu suwaka glównego 9 w lewo czop 20 schodzi ze stozka 21 zamykajac zawór 22, a tym samym Odcina odplyw z cylindra do zbiornika, a plug przestaje opadac. Sily oporów skrawania ziemi dzialaja na plug i dociazaja kola nape¬ dowe ciagnika. Olej tloczony przez pompe do¬ chodzi znana droga do zaworu blokady, utrzy¬ muje go ciagle zamknietym oraz z przestrzeni 5 mniejsza lecz istniejaca jeszcze szczeline mie¬ dzy krawedzia 23 i 24 przedostaje sie znana droga do zbiornika oleju 1.Przy konstrukcji z pulsatorem, na wlocie do przestrzeni 5, przewidziany jest zaworek za¬ bezpieczajacy przed przekazywaniem cisnienia do pompy 3.Jezeli opory skrawania ziemi wzrastaja su¬ wak przesuwany jest w lewo, az krawedz 23 przysloni krawedz 24, wtedy olej tloczony przez pompe uniesie kulke zaworu 22 i przewodem 32 poplynie do cylindra 38 i zacznie sie podno¬ szenie.W czasie podnoszenia pluga maleja opory skrawania, a wiec maleje sila sciskajaca na laczniku. Dzwigienka 34 pod wplywem sprezy¬ ny 35 obraca sie w lewo wyciagajac stozek 14, co powoduje powrót dzwigienki 8 do pierwot- — 3 —nego polozenia. Suwak glówny 9 przesuwa sie w prawo, a krawedz 23 odslania krawedz 24, umozliwiajac przeplyw oleju podawanego przez pompe na zlew. Taka sytuacja w zaleznosci od warunków moze sie powtarzac.Przy regulacji silowej istnieje bezpiecznik przeciazenia, który dziala w nastepujacy spo¬ sób: przy gwaltownym wzroscie obciazenia na plugu wystepuje bardzo duza sila sciskajaca w laczniku 33, co powoduje gwaltowny obrót dzwigienki 34, stozek 14 przesuwa sie w prawo, dzwigienka 8 obraca sie naokolo punktu 37, wy¬ ciagajac suwak glówny 9. Przy takim wyciag¬ nieciu suwaka glównego krawedz 18 odslania krawedz 17, umozliwiajac przeplyw oleju do przestrzeni 6, a nastepnie przewodem 40 do zbiornika (fig. 4c).Gdy olej z cylindra zostaje spuszczony naste¬ puje odciazenie kól napedowych, a wypadkowa sil dzialajacych na agregat pluga ciagnika do¬ ciaza kola przednie.Dla regulacji stalej dociazeniowej (fig. 1, 2 i 5) glebokosc narzedzia roboczego utrzymywa¬ na jest przez kólko kopiujace tego narzedzia, natomiast dociazenie kól napedowych jest wiel¬ koscia stala Dzwignia reczna monoster 7 (fig. 6 i 7), przy tej regulacji powoduje obrót dzwigienki 8 i przesuniecie suwaka 9 w prawo wskutek tego krawedz 23 mija krawedz 24, umozliwiajac przeplyw oleju z przestrzeni 5 do przestrzeni 25.Przy takim ustawieniu dzwigienki 8 rolka 10 wpycha suwaczek 11, otwierajac zawór 12. Olej zasysany przez pampe 3 ze zbiornika 1, po- przejsciu przez filtr magnetyczny 2 wedruje przewodem 4 do przestrzeni 5, a nastepnie szczelina miedzy krawedziami 24 i 23, czesc oleju przedostaje sie do przestrzeni 25, skad przez wyfrezowanie 27 do przestrzeni 26 i prze¬ wodem S7 oraz 32 do zbiornika 1. Druga dro¬ ga dla podawanego oleju prowadzi przez pom¬ pe, otwarty zawór 12, a nastepnie przewodem 28 do zaworu blokady 29, powodujac jego zam¬ kniecie.Na malej ilosci dlawionej przez szczeline mie¬ dzy krawedziami 23 i 24 zaczyna pracowac pul- sator, podajac olej przewodem 59, nastepnie przewodami 53 i 31 do cylindra. Podawany olej do cylindra utrzymuje uklad zawieszenia w na¬ pieciu, wywolujac dociazenie kól napedowych ciagnika. Do upraw miedzyrzedowych, na ciag¬ niku umieszcza sie narzedzia zawieszane z przo¬ du i z boku. Wtedy wylania sie koniecznosc niezaleznego unoszenia przednich i tylnych na¬ rzedzi, co jest konieczne przy rozpoczynaniu i konczeniu pracy w poszczególnych miedzy- rzedach.Dzwignia monoster 7 sluzy do sterowania dwo¬ ma suwakami 9 i 54. W pierwszej odmianie wy¬ konania (fig. 6) posiada ona trzpien z plyta ha¬ mujaca 6 dociskany sprezyna 5 do nieruchomej tarczy 3.Urzadzenie to zabezpiecza dzwignia monoster 7 od przypadkowych samoczynnych przesuniec.Uchwyt 2 rozpierany sprezyna 11 umozliwia po wcisnieciu go i zblokowaniu ruchów mono- steru 7 z dzwignia suwaków zewnetrznych 4.Dzieje sie to na skutek przyciagniecia trzpie¬ nia z plytka hamujaca 1 do wystajacej tarczki 4 przez sprezyne 9.Druga postac wykonania urzadzenia wedlug fig. 7 Charakteryzuje sie prostsza konstrukcja.Przy tej konstrukcji niezalezny ruch dzwigni monosteru 7 istnieje przy niewcisnietym uchwy¬ cie 2, poniewaz plaskie sprezyny 9 nie sa w sta¬ nie napietym i dzieki temu plytka hamujaca 8 posiada dostateczny luz wzgledem tarczki 4 i nie powoduje sprzezenia dzwigni 7 z tarczka 4 i dlatego sterowanie jest dokonywane wylacz¬ nie suwakiem glównym 9. Od przypadkowego przesuniecia zabezpiecza sprezyna 5 i trzpien 6, przyciskajac ciagle dzwignie monoster 7 do nie¬ ruchomej tarczy 3. Natomiast z chwila wycis¬ niecia uchwytu 2 nastepuje rozprezenie sprezyn 9, które dociskaja tarczke 4 do plytki 8, powo¬ dujac w wyniku zblokowanie dzwigni 7 z ta tarczka 4 i dlatego sterowanie odbywa sie za¬ równo suwakiem glównym 9 jak i suwakiem zewnetrznym 54. PL