Wynalazek dotyczy mechanizmu przelacza¬ jacego pracujacego krokowo do programowe¬ go sterowania, np. obrabiarek.Stosowanie mechanizmów przelaczajacych, krokowych we wszystkich galeziach przemy¬ slu, których procesy robocze pozwalaja sie zautomatyzowac jest znane. Sa one glównie tam stosowne, gdzie przelaczania zaworów, silników, sprzegiel i urzadzen nastawczych musza byc przeprowadzane w okreslonej cza¬ sowo kolejnosci.W znanych mechanizmach przelaczajacyeh pracujacych krokowo na wale przelaczajacym, osadzone sa najczesciej obok siebie liczne tar¬ cze krzywkowe. Krzywki tarcz krzywkowych uruchamiaja np. elektryczne styki, za posred¬ nictwem których sa wlaczane luib wylaczane rózne czynnosci, np. przy obrabiarkach: obro¬ ty, posuwy i ruchy nastawcze. Wal przelacza¬ jacy z tarczami krzywkowymi poruszany jest w sposób krokowy, np. za pomoca elektroma¬ gnesu, wskutek czego wprowadzana zostaje coraz to inna faza procesu roboczego Tarcze krzywkowe sa tak umieszczone i uksztaltowa¬ ne, ze w kazdej fazie wyzwalane s$ Wjm»ga- ne czynnosci. Ksztalt krzywek ustala sie zale¬ znie cd uruchomienia lub nfeuruohom&enia, jtfk równiez cd okresu trwania urudnomsenia np. wspomnianych styków. Wskutek tego dla da¬ nego procesu roboczego potrzebne sa najprze¬ rózniejsze ksztalty krzywek. Przy przeatiwia* niu na nowy proces roboczy konieczne sa czesciowo inne ksztalty krzywek. Pomijajac koszty, które powstaja wskutek wykonywa¬ nia krzywek o róznych ksztaltach, wymiana tarcz krzywkowych tj. przestawienie na inny proces roboczy, zwiazana jest ze znaczna strata czasu.Niekiedy z tego powodu wykonywane sa specjalnie waly przelaczajace A^raz z kcinple-tnie ustawionym zespolem tarcz krzywko¬ wych i stosowane sa od czasu do czasu tylko do okreslonego powtarzajacego sie procesu.Wykonywanie takich zespolów jest wpraw¬ dzie równiez kosztowne, jednak w róznych przypadkach jest bardiziaj ekonomiczne niz stale powtarzane ustawianie. Liczba automa¬ tycznie wyzwalanych czynnosci posiada ten¬ dencje wzrostowa wskutek coraz szerszego stosowania sterowania programowego. Wsku¬ tek tego wzrastaja zarysy konstrukcyjne, tj. zapotrzebowanie miejsca iA koszty znanych mechanizmów do przelaczania, pracujacych krokowo.Zadaniem wynalazku jest stworzenie mecha¬ nizmu przelaczajacego pracujacego krokowo, niewymagajacego duzych nakladów, który przy* malym zatpatrzebowaniu miejsca dozwa¬ la na duza liczbe ruchów krokowych i które¬ go przestawianie1 z jednego procesu roboczego na inny jest mozliwe do wykonania w krót¬ kim czasie za pomoca istniejacych srodków bez koniecznosci wykonyAvanda specjalnych dodatkowych czesci. Krzywki maja byc ksztal¬ towane latwo i wymiennie i powinny nawet przy dluzszym uzywaniu podlegac tylko nie¬ znacznemu zuzyciu.Wedlug wynalazku osiagnieto to w ten spo¬ sób, ze jako wystepy krzywek zastosowane zostaly kulki, które zaleznie od potrzeby umie¬ szczone sa latwo wymiennie za pomoca przy¬ rzadu w otworach licznych rzedów otworów na przelaczanymi w sposób krokowy nosni¬ ku kulek, npjbebnLe przelaczajacym lub sri~ waku, i sa zabezpieczone przed' wypadaniem za pomoca korpusu zaopatrzonego w szczeli¬ ne oraz ze nosnik kulek z kulkami poruszany w sposób krokowy wzgledem szczeliny korpu¬ su, przy czym szczelina w kazdym polozeniu nosnika kulek po przelaczeniu odslania kulki znajdujace sie w jednym z rzedów otworów, które wskutek tego uruchamiaja za posred¬ nictwem dzwigni elementy przelaczajace, np. laczniki krancowe, które sa umieszczone nad szczelinami w liczbie odpowiadajacej liczbie otworów jednego rzedu otworów.Jako rzad1 otworów nalezy rozumiec otwory, które znajduja sie w jednej linii obok siebie na nosniku kulek pod katem prostym do kie¬ runku ruchu. Liczba otworów mieszczacych sie w jednym rzedzie odpowiada liczbie po¬ trzebnych elementów przelaczajacych. Liczba równolegle polozonych rzedów otworów odr powiada liczbie wymaganych ruchów kroko¬ wych nosnika kulek.Jako sizereg nastepczy otworów nalezy ro¬ zumiec otwory, które przynaleza do danego elementu przelaczajacego i leza w jednym szeregu na obwodzie bebna przelaczajacego lub na suwaku do kierunku ruchu.Uruchomienie elementów przelaczajacych np. laczników krancowych przez kulki naste¬ puje za posrednictwem dzwigni, których po¬ wierzchnie stykajace sie z kulkami uksztal¬ towane sa jako krzywki.Jezeli ma byc osiagniete nieprzerywane uru¬ chamianie elementu przelaczajacego, wtedy ksztalt krzywki przynaleznej dzwigni jest tak dobrany, ze uruchomienie dzwigni i zarazem elementu przelaczajacego ' przez jedna kulke przy dalszym przelaczaniu nosnika kulek zo¬ staje przerwane dopiero wtedy, gdy nastepna kulka przyjela juz uruchomienie. Dopiero przez opuszczenie jednej lub wielu kulek nastepuje przerwa w uruchamianiu dzwigni i tym sarniym elementu przelaczajacego. Trwanie uruchomlie)- nia lub nieuruchomienia jest okreslone w tym przypadku przez liczbe i rozmieszczenie wlozo¬ nych kulek w jednym szeregu nastepczym otwo¬ rów.Przez krótsze wykonanie krzywki na po¬ wierzchni dzwigni stykajacej sie z kulkami otrzymuje sie uruchamianie dzwigni i tym samym elementu przelaczajacego tylko prrez jedna kulke jednoczesnie, tak iz przy dal¬ szym przelaczaniu nosnika kulek uruchomie¬ nie zostaje na krótko przerwane Boczne umieszczenie krzywki przy dzwigni powoduje impuls przeskokowy, poniewaz kulki uru¬ chamiaja dzwignie i element przelaczajacy tylko podczas przelaczania i krzywka przy osiagnieciu swego polozenia odpowiadajacego przesuwowi krokowemu ustawia sie pomie¬ dzy kulkami.Wkladanie i wyjmowanie kulek izostajc udogodnione przez zastosowanie odpowied¬ niego przyrzadu.Uzbrojenie nosnika 'kulek dla róznych pro¬ cesów roboczych jest najbardziej celowo za¬ wierac w instrukcji przygotowawczej.Przy czesciej powtarzajacych sie procesach roboczych jest mozliwe poslugiwanie sie wzor¬ nikiem zaopatrzonym w otwory, podobnym do znanych kart z otworami.Na rysunku przedstawiony jest przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia me¬ chanizm przelaczajacy pracujacy krokowo w - 2 -przekroju, fig. 2 — czesc rozwiniecia nosnika kulek, fig. 3 — czesc przekroju podluznego nosnika kulek, fig. 4 — wykonanie dzwigni do przerywanego uruchomiania elementu przelaczajacego pomiedzy polozeniami kroko¬ wymi, fig. 5 — wykonanie dzwigni do krótko¬ trwalego uruchomiania elementu przelaczaja¬ cego pomiedzy polozeniami krokowymi, fig. 6 — przyrzad do wkladania i wyjmowania ku¬ lek w" widoku od przodu, w czesciowym prze¬ kroju, fig. 7 — widok tego przyrzadu w przekro¬ ju, a fig. 8 — widok boczny zwezonej czesci przyrzadu.Nosnik kulek 1 wykonany jako beben prze¬ laczajacy, który przelaczany (poruszany) jest krokowo za pomoca nie uwidocznionego elektromagnesu pracujacego skokowo i me¬ chanizmu zapadkowegoi, sklada sie z rurowe¬ go korpusu zasadniczego 2 i korpusu dziuro- wanego 3, kttóry jest nasuniety na korpus za¬ sadniczy 2 i polaczony z nim trwale. W otwo¬ rach 4 nosnika kulek 1 moga byc dowolnie umieszczone kulki 5. Otwory 4 sa rozstawio¬ ne odpowiednio' do wymaganej liczby „kro¬ ków" w rzedach poprzecznych do kierunku ruchu nosnika kulek 1 na obwodzie tego nos¬ nika 1. Nosnik kulek 1 z kulkami 5 obraca sie w obudowie 7 zaopatrzonej, w sziczeline 6, któ¬ ra to obudowa sluzy jednoczesnie jako' ulozysko- warnie walu 8, na którym osadzony jest nosnik kulek 1. Nad szczelina 6 umieszczone sa dzwi¬ gnie 9 do uruchamiania laczników krancowych 10. Liczba laczników krancowych io, które w dianym przypadku ze wzgledu na oszczednosc miejsca umieszczcne sa w dwóch rzedach naL przeciw szczeliny, okreslona jesit przez liczbe wymaiganych czynnosci. Liczba otworów w nosniku kulek 1, które mieszcza sie w je^ dnym rzedzie obok siebie pod katem prostym do kierunku ruchu, odpowiada liczbie istniej a^ cych laczników krancowych 10.Przy kazdym przesuwie krokowym nosnika kulek 1 zostaje osloniety przez szczeline 6 jeden szereg otworów polozony poprzecznie do kie¬ runku ruchu, azeby moglo nastapic uruchcimiie*- nie laczników krancowych 10 za posrednic¬ twem dzwigni 9 przez odpowiednio zalozone kulki 5.Otwory 4 jednego szeregu, które przynalezne sa do jednego z laczników krancowych 10, two¬ rza sizereg nastepczy otworów.Jak to uwidoczniono na fig. 1, uksztaltowa- nie powierzchni dzwigni 9 stykajacej sie z kul1- kami 5 jest tak dobrane, ze urudiomienie dzwir gni 9 przy dalszym przelaczaniu nosnika kulek 1 dopiero wtedy zostaje przerwane, gdy naste- pnakulka 5 przejmie to uruchomienie. Dopiero przy opuszczeniu jednej IuJd wielu kulek zosta¬ je przerwane uruchomienie dzwigni 9 i tym sa¬ mym lacznika krancowego 10 podczas odpowie- dniego przesuwu krokowego.Jezeli przy przelaczaniu nosnika kulek 1 ma nastepowac pomiedzy przesuwami krokowymi w kazdym przypadku przerwa w uruchamianiu lacznika krancowego, wtedy zamiast dzwigni 9 instaluje sie dzwignie 12 (fig. 4), której krzywka 13 dlcibierana jest tak krótka, ze zawsze mcze byc uruchamiana tylko przez jedna kulke jednoczesnie.Jezeli przy kazdym przesuwie krokowym ma byc nadany do lacznika krancowego 10 tyilko impuls przeskclkowy, wtedy zamiast dzwigni 9 instaluje sie dzwignie 14 (fig. 5), której bocznie polozona krzywka 15 uruchamiana jest krótko- trwale przez kulke 5 podczas przelaczania no¬ snika kulek 1 i po wykoneniu przelacaenia o przesuw krokowy ustawia sie pomiedzy kulka»- mi.Do uzbrajania nosnika kulek 1 przewidziany jest otwór 16 w obudowie 7, zamykany pokry¬ wa 17. Aby umozliwic wyjmowanie kulek 5 z otworów 4 nosnika; kulek 1, na obwodzie no¬ snika kulek 1 wytoczone sa rowki 18 w liczbie równej liczbie szeregów nastepczych kulek.Do wkladania i wyjmowania kulek 5 stosowa¬ ny jest przyrzad (fig. 6-8). Rurowy zasobnik 19 tego przyrzadu, który na swoim dolnym koncu zwezony jest w przyblizeniu do srednicy kulki, sluzy do pomieszczenia i skladowania kulek 5.Zasoibnik 19 na swym górnym koncu jest zamy¬ kany za pomcca gwintowanej przykrywki 20.Przy dolnym zwezonym koncu zasobnika 19 umieszczone sa dwa ramiona 21 dzialajace jak sprezyny plaskie, których ukosne zagiecia. 22 niedopuszczaja do wypadania kulek 5 znajdu¬ jacych sie w zasobniku 19. Ramiona 21 sa roz¬ chylane wbrew sile sprezynowania przez przyjL mowana kazdorazowo (kulke 5 na tyle, az zagie¬ cia 22 uchwyca poza srednice kulki i wepchna przy tym kulke 5 do zasobna/ka 19. Przy wkla-r daniu kulek 5 do nosnika kulek 1, powinna kazdorazowo wypadac z zasobnika 19 jedna kulka 5. Zostaje to osiagniete dzieki trzpienio¬ wi 23, który wystaje do otworu 24 w zwezo¬ nym koncu zasobnika 19 i jest osadzony na - 3 -dwuramiennej dzwigni 25 o punktach obrotu 26. Jezeli trzpien 23 zostanie przesuniety za po¬ srednictwem dzwigni 25 przeciw naciskowi sprezyny plaskiej 27, wtedy wypiera, on jedna kulke 5 z zasobnika 19, bowiem ramiona 21 z zaigleciami 22 dzialajace jako sprezyny plaskie zostaja przez dolna kulke na tyle rozchylone, ze kulka ta wypada. Po zwolnieniu dzwigni 25 jej dolne ramie ustawia sie pcd wplywem lekkiego nacisku sprezyny plaskiej 27 przy zderzaku 28 i trzpien 23 usitawdai sie w polozeniu wyjscio¬ wym. PL