Opublikowano dnia 31 maja 1962 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45613 Ludwig Althof Dahlerau/Wupper, Niemiecka Republika Federalna Sposób wytwarzania przedzy systemem zgrzebnym z welny, bawelny lub sztucznych wlókien cietych o podobnych wlasciwosciach oraz urzadzenie do wykonywania tego sposobu Patent trwa od dnia 26 maja 1961 r.Wynalazek dotyczy sposobu przedzenia syste¬ mem zgrzebnym z jednoczesnym rozciagiem z welny, bawelny lub sztucznych wlókien cie¬ tych, przy czym jako material wyjsciowy stosuje sie niedoprzed o twardym skrecie.Jak wiadomo, maszyny cienkoprzedne scie- niaja niedoprzed, a czesciowo tez paralizuja go i wzmacniaja w ten sposób, ze przy pomocy wrzecion przedza otrzymuje skret, który nadaje nici ostateczny ksztalt i moc. Niedoprzed dopro¬ wadza sie do aparatu rozciagowo przedzarki albo bez skretu, albo tylko slabo skrecony. Nie wzmocniony niedoprzed wykazuje przy odwija- niu z cewek sklonnosc do niezamierzonego roz¬ ciagu, co wywoluje wahania w grubosci, wzgled¬ nie w numerze gotowej przedzy.Przy znanym sposobie przedzenia bezskrzydel- kowego, w celu unikniecia wyzej opisanych nie- domagan, doprowadza sie twardo skrecony nie¬ doprzed. Wada tego sposobu polega na tym, ze niedoprzed przed wejsciem do rozciagarki zosta¬ je praktycznie rozkrecony. W ten sposób roz¬ ciaga sie niedoprzed nieskrecony, wskutek czego uzyskuje sie wprawdzie scienienie, ale nie wy¬ równanie nici niedoprzedu.Przy znanym sposobie przedzenia wlókien ko¬ kosowych lub podobnych twardych wlókien, ze wzgledu na wlasciwosci tych wlókien, jako ma¬ terial wyjsciowy stosuje sie twardo skrecona nic.Po wejsciu do aparatu rozciagowego nic ta — na skutek nadania jej skretu falszywego — roz¬ kreca sie na tyle, ze na pewnym odcinku jest praktycznie bez skretu i przy tym jednoczesnie rozciagana. Ten sposób nadaje sie wylacznie do twardych, grubych i szorstkich wlókien w ro¬ dzaju kokosowych. Welny, bawelny i sztucznych wlókien cietych nie mozna przasc tym sposobem, poniewaz calkowicie rozkrecony, pozbawionyskretu splot wlókien rozpadnie sie w przedzalni welny zgrzebnej w rezultacie rozerwania wló¬ kien.Przy znanych sposobach przedzenia wrzeciono sluzy jednoczesnie do skrecania nitki, jak rów¬ niez do przyjmowania nawoju nici. Wada spo¬ sobu jest to, ze wrzecionu odpowiednio do skre¬ tu przedzy musi byc nadawana duza liczba obro¬ tów, która ogranicza objetosc nawoju, z powodu wystepujacej sily odsrodkowej. Z takiej pracy wrzecion wynikaja przy znanych sposobach przedzenia nastepujace niedogodnosci.Przy "przedzeniu wózkowym, na skutek doko¬ nywania na przemian przedzenia i nawijania, powstaje nieracjonalny system pracy. Lawa i wózek wymagaja duzo miejsca i ze wzgledu na skomplikowany sposób obslugi sa bardzo kosztowne.Przy przedzeniu obraczkowym, kloszowym lub skrzydelkowym uzyskuje sie ciaglosc pracy przy pomocy obraczki z biegaczem, klosza lub skrzy¬ delka. Te przyrzady pomocnicze odwracaja, pro¬ wadza i jednoczesnie hamuja nitke obracana przez wrzeciono, co powoduje nawijanie nici na wrzeciono. Konieczny dla prowadzenia nici zmienny ruch przyrzadów pomocniczych wzgled¬ nie wrzeciona wywoluje niejednakowa dlugosc skretu i rózne naprezenia nitki, co powoduje nierównomierny iskret i zrywanie nitki. Z po¬ wodu tarcia obraczki i pierscienia, albo nitki i kapturka, a takze z powodu sily odsrodkowej skrzydelka i innych przyczyn, trzeba liczbe obro¬ tów wrzeciona utrzymywac w stosunkowo cias¬ nych granicach. Dodatkowe urzadzenia, majace na celu ograniczenie tych niedogodnosci, wyma¬ gaja duzego nakladu maszynowego.Przy zastosowaniu przedzarki kapturkowej lub puszkowej niemozliwy jest rozciag paralelizu- jacy. Maszyna ta znajduje wiec zastosowanie tylko do grubej przedzy bez wiekszych wyma¬ gan co do równomiernosci przekroju nici. Aby zapobiec przenikaniu naprezenia nici do kap¬ turka, wlacza sie, jak wiadomo, pomiedzy kap¬ turek a urzadzenie odprowadzajace rurke niby- skretowa, która powoduje, ze niedoprzed otrzy¬ muje miedzy kapturkiem a urzadzeniem odpro¬ wadzajacym tylko czesc planowanego skretu.Przedzenie jednak odbywa sie równiez i przy tym urzadzeniu bez rozciagu.Wszystkie znane sposoby maja te wader ze wyprodukowane nawoje nie odpowiadaja pod wzgledem ksztaltu i wielkosci wymogom dal¬ szych faz produkcji. Uwarunkowane sposobem przedzenia ksztalt i wielkosc nawoju moga ulec zmianie tylko w bardzo ograniczonym stopniu.Przez przewijanie trzeba utworzyc nawój, do¬ stosowany do dalszych procesów produkcyjnych.Sposób i urzadzenie stanowiace przedmiot wy¬ nalazku usuwaja opisane niedogodnosci, tworza korzystne warunki techniczne dla procesu prze¬ dzenia i racjonalizuja proces produkcji. Roz¬ ciaganie przeprowadza sie przy jednoczesnym rozkrecaniu niedoprzedu wewnatrz rozciagarki i tylko do momentu uzyskania zdolnosci rozcia¬ gowej, a do ostatecznego skrecenia i nawiniecia przedzy uzywa sie dwóch róznych przyrzadów.Proces przedzenia dokonuje sie bez wrzecion i przedza zostaje nawinieta w prosty sposób w dowolnej formie i objetosci, wedlug wymo¬ gów dalszego procesu produkcyjnego.Wynalazek pojega na tym, ze twardo skrecony, niezdolny do rozciagu niedoprzed, posiadajacy co najmniej tyle skretów, ile jest to wymagane — po uwzglednieniu rozciagu — dla gotowej prze¬ dzy, wprowadzony do rozciagarki, zostaje w po¬ lu rozciagarki rozkrecony przy pomocy urzadze¬ nia nibyskretowego w strefie przed tym urzadze¬ niem — tylko do momentu uzyskania zdolnosci rozciagowej i ulega rozciaganiu, a po opuszcze¬ niu rozciagarki doprowadzony do urzadzenia na¬ wijajacego. Wymagane dla gotowej przedzy skrety moga byc nadane niedoprzedowi równiez podczas wprowadzenia do rozciagarki.Niedoprzed wprowadzony do rozciagarki w twardo skreconym stanie moze byc kolejno w kilku aparatach rozciagowych, przy pomocy urzadzen nibyskretowych — w strefach przed tymi urzadzeniami — rozkrecany do momentu uzyskania zdolnosci rozciagowej i rozciagniety, a dopiero po opuszczeniu ostatniego apartu roz¬ ciagowego doprowadzony w charakterze gotowej przedzy do urzadzenia nawijajacego.Urzadzenie do wykonania sposobu wedlug wy¬ nalazku jest uwidocznione na rysunku w kilku przykladowych wykonaniach, przy czym fig. 1 przedstawia urzadzenie do przedzenia, pracujace z uprzednio twardo skrecona nicia, fig. 1A — wykres odnosnego skretu nici, fig. 2 — inne urzadzenie do przedzenia, w którym twardo skrecona nic powstaje przed wejsciem do roz¬ ciagarki, fig. 2A — wykres odnosnego skretu nici, fig. 3 — urzadzenie do przedzenia wedlug fig. 2 z wrzecionem podwójnego skretu, fig. 4 — inne urzadzenie do przedzenia z kilkoma apa¬ ratami rozciagowymi, fig. 4A — wyteres odnos¬ nego skretu nici.Urzadzenia te sluza do przedzenia — syste¬ mem zgrzebnym z jednoczesnym rozciagiem — welny, bawelny lub sztucznych wlókien cietych. — 2 —Niedoprzed 1 zostal uprzednio znanym sposobem twardo skrecony na niedoprzedzarce i nawinie¬ ty na szpule 2. Skret moze zostac nadany nie¬ doprzedowi 1 równiez przez obracanie szpuli 2.Od szpuli 2 (fig. 1) niedoprzed 1 zostaje dopro¬ wadzony do rozciagarki. Rozciagarka posiada urzadzenie nibyskretowe 3 z wejsciem 4 i wyj¬ sciem 5, osadzone sztywno lub ruchomo w stre¬ fie rozciagu miedzy walkami zasilajacymi 6 a walkami rozciagowymi 7, majace postac rurki nibyskretowej, rozciagarki obrotowej, turbiny przedzalniczej itp. Niedoprzed 1 ulega rozkrece¬ niu pomiedzy walkami rozciagowymi 6 a urza¬ dzeniem nibyskretowym 3 tylko do momentu uzyskania zdolnosci rozciagowej i jednoczesnie zostaje rozciagniety przez walki rozciagowe 7 w strefie 6—4. Rozciag nastepuje w tym miejscu dlatego, ze jednoczesnie w drugiej strefie 5—7, rozposcierajacej sie do urzadzenia nibyskreto¬ wego 3 az do walków rozciagowych 7, urzadzenie nibyskretowe 3, które dziala w obu kierunkach, nadaje rozciagnietemu juz niedoprzedowi osta¬ teczna ilosc skretów tak, ze w drugiej strefie 5—7 znajduje sie przedza niezdolna do rozciagu.W pierwszej strefie 6—4, w której niedoprzed sie rozciaga, pozostaje przy rozkrecaniu w nici 1 pewna ilosc skretów, które powoduja wzajemne sciskanie wlókien. Sciskanie to zostaje tak obli¬ czone, ze z jednej strony dopuszcza jeszcze ze¬ slizg wlókien, lecz z drugiej strony zapobiega rozpadowi wiazki wlókien, a wiec zerwaniu nici.Po opuszczeniu aparatu rozciagowego 6, 4, 5, 7, uprzedzona nic zostaje nawinieta, podobnie jak w przewijarkach, przy pomocy urzadzenia nawi¬ jajacego 8, które moze byc dostosowane do ce¬ wek krzyzowych, stozkowych lub cylindrycz¬ nych, jak równiez do dowolnego ksztaltu i wiel¬ kosci szpul — w zaleznosci od nastepnego pro¬ cesu produkcyjnego. Odbiór pelnych szpul moze sie odbywac automatycznie, znanym sposobem.Wedlug fig. 2 walki zasilajace 6 sa osadzone w pierscieniu wirujacym i przez niego napedza¬ ne tak, ze dokonuja obrotu zarówno dookola wlasnych osi, jak równiez dookola osi nici. Lo¬ zysko 9 walków zasilajacych 6 jest w ten sposób zbudowane, ze moze zostac sprzegniete z obra¬ cajaca sie równiez wokól osi nici szpula 10 za pomoca czopów 12. Obrót szpuli 10 i walków za¬ silajacych 6 ustala sie w ten sposób, ze kierunek obrotów jest zgodny z kierunkiem obrotu urza¬ dzenia nibyskretowego 3, natomiast liczba obro¬ tów jest wieksza. Niedoprzed 11, który zostal doprowadzony do szpuli 10 w stanie nieskreco- nym, ma potem w pierwszej strefie aparatu roz¬ ciagowego 6—4 tylko tyle skretów, ile wynosi róznica miedzy liczba obrotów szpuli 10 a licz¬ ba obrotów walków zasilajacych 6 i urzadzenia nibyskretowego 3. Ldczbe obrotów dobiera sie tak, aby to bylo najkorzystniejsze dla rozciagu.W ten sposób zapobiega sie nadmiernemu skre¬ ceniu niedoprzedu przy bardzo silnie skreconej nici i przy duzym rozciagu.Skrecanie niedoprzedu 13 za pomoca wrzecio¬ na dwuskretowego 14 umieszczonego przed apa¬ ratem rozciagowym 6, 4, 5, 7 wyjasnia fig. 3.Wrzeciono dwuskretowe 14 jest wykonane w znany sposób i przystosowane do nawoju roz¬ wijajacego sie od wewnatrz, z którego wychodzi nic 13.Niedoprzed moze byc równiez — zgodnie z fig. 4 — rozkrecany po kolei w kilku apara¬ tach rozciagowych 6—61, 6*—62, 6*—7, przy po¬ mocy umieszczonych w kazdym z nich urza¬ dzen nibyskretowych 3, 31, 32 do momentu uzys¬ kania zdolnosci rozciagowej i rozciagany, a do¬ piero pózniej, po opuszczeniu ostatniego apa¬ ratu rozciagowego, doprowadzony do nawijarki 8 w charakterze gotowej przedzy. Odleglosc miedzy urzadzeniem nibyskretowym 3 a wal¬ kami 6 moze byc zarówno jednakowa jak i róz¬ na i moze zarówno w czasie postoju jak i pod¬ czas biegu maszyny zmieniac sie przy pomocy przesuwalnego urzadzenia rozciagarki. Wskutek tego, ze walki 6, 61, 62 — z wyjatkiem ostatniej pary walków rozciagowych 7 — sa tak roz¬ mieszczone, ze obracaja sie zarówno dokola wlasnej osi, jak i za posrednictwem oslon 9, 91 i 92 dokola osi nitki w kierunku obrotu urza¬ dzen nibyskretowych, umozliwione jest, jak juz powyzej omówiono, utrzymywanie przed para walków zasilajacych 6 i zawsze w drugiej strefie aparatów rozciagowych 3—61, 31—62 itd. — za wyjatkiem ostatniego aparatu rozciagowego 32—7 — liczbe obrotów na tak niskim poziomie, ze unika sie nadmiernego skrecenia.Przebieg procesu przedzenia jest wyjasniony ponizej na przykladzie przedstawionym na fig. 1.Znajdujacy sie na szpuli 2 twardo skrecony nie¬ doprzed 1 moze byc wykonany w rozmaity spo¬ sób. Liczba skretów na jednostke dlugosci nici niedoprzedu musi byc po uwzglednieniu roz¬ ciagu równie duza, jak i liczba skretów jaka ma posiadac nic cienkiej przedzy. Nic cienkiej prze¬ dzy ma miec nap. 350 skretów na metr. Roz¬ ciag wynosi 30°/e. Wobec tego nic niedoprzedu musi otrzymac 455 skretów na metrI 1 — 3 —Ze szpuli 2 odwija sie twardo skrecony niedo¬ przed 1 i wprowadza sie go przy pomocy pary walków zasilajacych 6 do rozciagarki 6—7. Urza¬ dzenie nibyskretowe 3 rozkreca niedoprzed w pierwszej strefie 6—4 tylko na tyle, aby mógl byc rozciagniety. Poniewaz przy uprzednim twardym skreceniu niedoprzedu miejsca o cien¬ szym przekroju nici przyjely wiecej skretów niz grubsze, te ostatnie staja sie wpierw zdolne do rozciagu, wskutek czego nastepuje podczas rozciagania wyrównanie dotad róznych prze¬ krojów nici. Rozciaganie przy pomocy pary wal¬ ków rozciagowych 7, które nastepuje w rezulta¬ cie tego, ze walki te obracaja sie z wieksza szyb¬ koscia niz walki zasilajace 6, odbywa sie jedy¬ nie w pierwszej strefie 6—4, gdyz rozciagnieta przedza ulega w drugiej strefie 5—7 trwalemu skreceniu przez urzadzenie nibyskretowe 3 w kierunku odwrotnym niz w pierwszej strefie 6—i, w sposób uniemozliwiajacy rozciag. Liczba skretów, jaka otrzymuje ta rozciagnieta i osta¬ tecznie uprzedzona nic, wynika ze skretu nie¬ doprzedu i rozciagu. A wiec walki rozciagowe 7 wprowadzaja z obrebu rozciagarki 6—7 przedze ze skretem posiadanym przez niedoprzed, po¬ mniejszonym stosownie do rozciagu i prowadza ja do nawijarki 8. Liczba skretów, jaka posiada niedoprzed przy wejsciu w pole rozciagu 6—7, zmniejsza sie w pierwszej strefie 6—i, a potem w drugiej strefie 5—7 znów sie zwieksza bez zmiany kierunku skretu, wskutek czego powsta¬ ja lepsze warunki rozciagu niz przy znanym sposobie rozciagania za pomoca rurki nibyskre¬ towej. Na skutek uprzedniego twardego skreca¬ nia wlókna wewnatrz nici przyjmuja ksztalt spi¬ ralny. Podczas rozciagu spirale te wyciagaja sie w kierunku swojej osi, przy czym ich przekrój ulega zmniejszeniu i w rezultacie ponownego skrecenia w drugiej strefie powstaje stosunko¬ wo silne scisniecie wlókien. Przedza ta wyka¬ zuje wiec przy jednakowej liczbie skretów wyz¬ sza wytrzymalosc na zryw i wieksza elastycz¬ nosc, anizeli przedza uzyskana wedlug klasycz¬ nego sposobu przedzenia. Wielkosc rozciagu i dlugosc strefy rozciagu 6—i zostaje kazdorazo¬ wo dostosowana do dlugosci stapia uzytego ma¬ terialu. W celu precyzyjnego uregulowania dlu¬ gosci strefy rozciagu 6—4 przesuwa sie urza¬ dzenie nibyskretowe 3 podczas postoju maszyny lub w czasie pracy. Na zakonczenie procesu przedzenia gotowa przedza zostaje przy pomocy urzadzenia nawijajacego 8 w prosty sposób, po¬ dobnie jak to ma miejsce przy nawijarkach, nawinieta na dowolnie duze szpule o dowolnym ksztalcie. PL