;L Opublikowano dnia 10 sierpnia 1961 r. £ a /BIBLIO ' e ¦" .L ,,„: i POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44880 Electronica Textil S. A. ,,EItexsa' Madryt, Hiszpania KI. 86 c, 21/07 Elektryczne krosno tkackie Patent trwa od dnia 9 maja 1959 r.Czólno i ramki tkackie w znanych urzadze¬ niach moga byc poruszane w krosnie tkackim za pomoca elektromagnesów (patent niemiecki 834378).Prowadzenie czólna i wykonanie jego na¬ pedu w krosnie tkackim bywa równiez tak wykonywane, ze czólno zelazne swobodnie za¬ wieszone, jest utrzymywane przez elektromag¬ nes, przy czym prad tego elektromagnesu prze¬ plywa przez lampe elektronowa, której siatka jest tak sterowana za pomoca czujnika induk¬ cyjnego lub pojemnosciowego reagujacego na zmiany odstepu pomiedzy elektromagnesem utrzymujacym a czólnem, aby odstep ten prak¬ tycznie byl staly, przy czym elektromagnes przesuwany mechanicznie pociaga za soba swo¬ bodnie zawieszone czólno (patent niemiecki 804785).Znany jest równiez naped elektryczny czólna, w którym czólno tkackie wykonane jako rdzen elektromagnesu, uzyskuje swój ruch tam i z powrotem za pomoca umieszczonego na koncach drogi czólna przelacznika obrotowego napedzanego przez krosno tkackie, wlaczajace¬ go i wylaczajacego na zmiane uzwojenie sole- noidu w glównym obwodzie pradowym, przy czym zamykanie i otwieranie pradu glównego przeplywajacego przez uzwojenie solenoidu, od¬ bywa sie za pomoca lampy gazowanej (patent niemiecki 661013).Dalej znanym jest równiez, ze w krosnach tkackich, w których ruch czólna nastepuje za pomoca elektromagnesów umieszczonych na koncach drogi czólna, czólno prowadzone jest tak, ze kazdy z elektromagnesów przerzuca¬ jacych uruchamiany jest przez czesc uzwoje¬ nia i przez magnetyczna sile przerzutu (pa¬ tent niemiecki 468671).Urzadzenie, które jest przedmiotem wyna¬ lazku opiera sie zasadniczo na tym, ze urza¬ dzenie uruchamia sie przy pomocy pradu zmiennego poprzez transformator zmieniajacy to napiecie, przy czym prad pobierany z tego transformatora prostowany jest w ukladziemostkowym, zlozonym z elementów pólprze¬ wodnikowych. Wyprostowany prad zmienny * jest ^magazynowany w kondensatorze, w posta¬ ci energii potencjónalnej, przy czym energia ta wyzwolona nagle wytwarza bardzo silne pole elektromagnetyczne, które jest wykorzystywane do napedu ruchomych czesci krosna tkackiego, np. czólenka tkackiego, które prowadzi nic czólenkowa.Przyklad wykonania krosna tkackiego we¬ dlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym sa przedstawione równiez elementy mechaniczne i elektroniczne charakteryzujace to urzadzenie.Fig. 1 przedstawia schematycznie widok na mechaniczne urzadzenia elektrycznego krosna tkackiego, przy czym cyra 1 jest oznaczony walec, na którym sa nawiniete nici osnowy, które biegna poprzez prowadnice 2, krzyzuja sie w punkcie 3, biegna dalej do oczek lic tkackich 4 i 5, które utrzymywane sa w ramie 6 i 7, przy czym nici przebiegaja przez zeby grzebienia 8 a za pomoca czólenka zostaje przerzucona nic czólenkowa, po czym nici przetykane juz pomiedzy soba prowadzone sa dalej do krazków naprezajacych 9 i 10, a na¬ stepnie juz jako tkanina nawiniete zostaja na rolke zwijakowa.Grzebien 8 utrzymywany jest przez dwa dzwigadla z podpora w punkcie 12. Kazde z tych dzwigadel jest prowadzone przez dra¬ zek przegubowy 14, który jest umocowany za pomoca trzpienia 13. Drazek przegubowy 14 jest polaczony za pomoca czopa 15 z drazkiem przegubowym 16, a ten ostatni jest polaczony z mocnym czopem podporowym 17. Z drazkiem przegubowym 16 jest polaczony przegubowo ruchomy rdzen elektromagnesu, za pomoca ma¬ lego drazka przegubowego 21.•Do czopa 15 jest dolaczony inny drazek przegubowy 18, polaczony ruchomo z prowadni¬ ca 19, która jest dolaczona do szyny prowadni- czej 20 i do dolnej czesci licy tkackiej 4.Gdy teraz w elektromagnesie 23 zachodzi wyladowanie elektryczne, z zachowaniem szcze¬ gólnych warunków, które beda opisane przy ukladzie elektrycznym, to rdzen 22 zostaje przerzucony na lewo, skutkiem czego zostaje wytworzona sila ciagu przez maly drazek prze¬ gubowy 21 na drazek przegubowy 16, przy czym ten ostatni obracajac sie na osi 17 poru¬ sza sie do góry tak daleko, az zajmie pozycje symetryczna wzgledem polozenia wyjsciowego.W ruchu tym, uwarunkowanym przez kolowy ruch do przodu czopa 15 i przez stalosc po¬ lozenia osi 12, punkt 13 bedzie zmuszony naj- wpierw do poruszania sie w przód do momen¬ tu w którym drazki przegubowe 15 i 16 usta¬ wia sie na jednej linii, aby nastepnie powró¬ cic do swego polozenia, wyjsciowego. Jak widac z rysunku przy pomocy jednego ruchu rucho¬ mego rdzenia 22, przebiegajacego w jednym kierunku, dokonuje sie pelny przebieg roboczy w przód i do tylu.Ten jedyny ruch przy kazdym przebiegu jest wykorzystany do poruszania lic tkackich 4 i 5, gdyz przez rurki czopa 15 przenoszacy sie na przegub drazkowy 18, prowadnica 19 zmienia polozenie, przy czym ta ostatnia za pomoca lancucha lub pasa napedowego, po¬ ruszanego przez kola lub tarcze pasowe 7 i 6, wywoluje ruch licy tkackiej 5 w kierunku do siebie i w ten sposób lica 4, za pomoca dola¬ czonego ruchomego mechanizmu jest odpychana lub przyciagana.Lice tkackie 4 i 5 moga skladac sie z jednej lub z wielu ram.Fig. 2 uwidacznia schematycznie zarys elek¬ trycznego krosna tkackiego. Mozna z niej wy¬ odrebnic nastepujace szczególy: cyfra 28 jest oznaczony walek z nicmi osnowy, który spo¬ czywa na dwóch lozyskach 29 i 29*. Cyfra 30 jest oznaczona prowadnica nici, cyfra 31 krzy- zownica rozdzielacza osnowy 32, a cyframi 33 i 34 sa oznaczone lice tkackie, które umocowa¬ ne sa na blokach 35.Nasada 36 utrzymuje grzebien za jego górna czesc i jednoczesnie trzyma dzwigadla 37 i 37*.Te dzwigadla sluza jednoczesnie jako podpory do urzadzenia przerzucajacego 38, przez które przebiega czólenko 39. Tkanina 40 jest napina¬ na przez walek 41 i nawijana jest na walek zwijakowy polozony pod krosnem tkackim. 42 i 42' stanowia podstawe, na której spoczy¬ wa cale krosno. Jest ona przymocowana do podlogi za pomoca czopów 24, 25, 26 i 27. Cy¬ frami 43 i 43' oznaczone jest urzadzenie do elektromagnetycznego napedu czólenka tkac¬ kiego, które to urzadzenie umocowane jest na stale do podstawy 42 i 42'. Podobnie umoco¬ wane sa równiez spychacze 44 i 44', które slu¬ za do chwytania czólenka 39. Regulowane ograniczniki 45, 45', pomiedzy którymi ograni¬ czony jest bieg czólenka, sa umocowane do spychaczy 44 i 44'. Cyframi 46 i 46' oznaczone sa uzwojenia cewek dla napedu urzadzenia przerzucajacego i dla licy.Ruch grzebienia jest wolny od ciezaru spy¬ chaczy chwytajacych i niezalezny od urzadzen napedowych czólenka, które pozostaje nieru- — 2 —chomo na blokach podstawy. Grzebien jest umocowany do dzwigadla z profilowanego me¬ talu lekkiego, którego budowa gwarantuje ko¬ nieczna wytrzymalosc.Poniewaz ruchoma masa korpusu przerzuca¬ jacego w wypadku przedlozonego elektryczne¬ go krosna tkackiego, wynosi mniej niz jedna dziesiata tej masy, która w klasycznych kros¬ nach musi poruszac sie dla wykonania tej sa¬ mej pracy, wynika stad prosty wniosek, ze konieczna energia jest znacznie mniejsza.Na fig. 3 uwidocznione sa obwody elektrycz¬ ne, które maja podstawowe znaczenie dla pra¬ cy elektrycznego krosna tkackiego. Na schema¬ cie tym mozna odróznic dwie czesci konstruk¬ cji: A — Uklad napedu czólenka, B — uklad napedu urzadzenia przerzucajacego i licy.Czesc A sklada sie z klasycznego ukladu doprowadzeniowego, z transformatora napiecio¬ wego T, z prostowniczego ukladu nostkowego Q i oporu ograniczajacego R±. Litera Cx ozna¬ czony jest kondensator gromadzacy energie, a litera Vi lampa elektronowa (tyratron lub urzadzenie o podobnym dzialaniu) sterowana przez polaryzacje siatki. Literami Sx i S2 ozna¬ czone sa zestyki rozdzielcze ograniczajace na przemian doplyw pradu do cewek Lx i L2, a które sa wprawiane w ruclui przez naped urzadzenia przerzucajacego.Sterowanie lampy V, nastepuje za pomoca opornika a podajacego ujemne napiecie polary¬ zujace, oraz przekaznika b. Kondensator d po¬ sredniczy przy impulsie dla przekaznika b.Kondensator b jest ladowany przez prostownik g i opornik ograniczajacy h. Potencjometr i okresla czas trwania rozladowania kondensa¬ tora d. Litera k oznaczony jest wlacznik uru¬ chamiajacy i zatrzymujacy krosno tkackie, a literami e i r oznaczone sa wlaczniki uru¬ chamiajace czólenko, które sa uruchamiane przez urzadzenia przerzucajace.Czesc B sklada sie z opornika ograniczajace¬ go R2 ladowanie, który jest dolaczony do ogól¬ nego ukladu doprowadzeniowego, z kondensato¬ ra C2, z lampy elektronowej oznaczonej lite¬ ra V2 i z cewek L3 i L4 polaczonych szeregowo.Obwód sterujacy polaryzacja jest równowaz¬ ny ukladowi napedu czólenka, jednakze nie posiada wylacznika i wlacznika. Wlaczniki e' i f powodujace ruch urzadzenia przerzuca¬ jacego, sa uruchamiane przez czólenko. Jeden z nich e' znajduje sie na prawym spychadle 44 czólenka (fig. 2), a drugi f znajduje sie na jego lewym spychadle 44\ Sposób pracy jest nastepujacy: Po dolaczeniu ukladu za pomoca wylacznika glównego, do sieci elektrycznej laduja sie kondensatory Cx i C2 poprzez urzadzenia trans¬ formujace i prostownikowe.Grzebien znajduje sie w polozeniu najbar¬ dziej cofnietym. Czólenko 39 znajduje sie w spychadle 44, przelacznik Sx jest zamkniety poniewaz znajduje sie pod naciskiem prowad¬ nicy napedowej urzadzenia przerzucajacego czólenka. Podobnie wylacznik e kontrolujacy rozladowanie, znajduje sie w pozycji „rozlado¬ wanie" powyzej przekaznika b, gdyz jest on uruchamiany w ten sam sposób jak przelacz¬ nik Si.Czólenko 39 uruchamia wylacznik e', który znajduje sie w polozeniu „rozladowanie" po¬ wyzej punktu b\ Przelacznik k znajduje sie w pozycji „P" równowaznej wylaczeniu. W tym polozeniu na¬ stepuje ladowanie kondensatora d za posred¬ nictwem zestyków wlacznika kie, podczas gdy kondensator d' pozostaje rozladowany ponie¬ waz wlacznik e' znajduje sie w polozeniu, w którym obwód pradu ladowania jest przer¬ wany. Przekazniki bib' znajduja sie w stanie spoczynku i na skutek ujemnej polaryzacji wy¬ wolanej przez oporniki a i a', odpowiednie siatki w lampach Vi i V2 blokuja prad plynacy w nich. Jezeli przelacznik k zostanie przesu¬ niety w pozycje m „wlaczony", to kondensator d rozladowuje sie poprzez przekaznik b, któ¬ rego stala czasowa nastawiona jest na poten¬ cjometrze i. W czasie trwania rozladowania dziala przekaznik b, wskutek czego opornik polaryzujacy a jest zwarty i siatka lampy Vi nie jest spolaryzowana, co powoduje po¬ wstanie w lampie Vi silnego pradu elektrycz¬ nego, który przenosi energie zgromadzona w kondensatorze Cx przy jego gwaltownym rozladowaniu, do cewki Llt Ta bezrdzeniowa cewka oddzialywuje silnym polem elektroma¬ gnetycznym na czólenko 39, które jest wyposa¬ zone w rdzen ferromagnetyczny. Celem pola¬ czenia sie masy magnetycznej, której nosni¬ kiem jest czólenko z cewka, czólenko jest poru¬ szane z rosnaca sila i wzrastajacym przyspie¬ szeniem. Tuz przed tym zanim czólenko osiag¬ nie to polozenie laczace, dzialanie pola elek¬ tromagnetycznego zostaje przerwane, na skutek wplywu stalej czasowej kondensatora d zalez¬ nej od wartosci potencjometru i oraz od ukla¬ du mostkowego przekaznika b, którego zestyki — 3 —sa otwarte. Opornik a pozostaje w obwodzie pradowym, a siatka lampy Vx jest spolaryzo¬ wana ujemnie i przerywa strumien elektronów w lampie Vlf wskutek czego kondensator Ci laduje sie ponownie, azeby byc gotowym do nastepnego rozladowania. Dokladnie w tym momencie, w którym czólenko osiaga elektro¬ magnetyczne centrum cewki, w której wnetrzu nastepuje nagle przerwanie pradu, powoduje ono gwaltowny zanik sily napedowej i wy¬ nikajacych z tego skutków dynamicznych. To jest chwila, w której nagromadzona w nim energia objawia sie w postaci momentu sily odsrodkowej. Dzieki temu czólenko przesuwa sie az do zupelnego wyczerpania sie tej sily, wzglednie az do czasu otrzymania nowego im¬ pulsu gdyz na swej drodze napotyka ono na dalsze cewki, które powtarzaja dzialanie po¬ przedniej, powodujac jego przyspieszenie. Mo¬ zliwosc podwyzszenia ilosci impulsów przy po¬ mocy tego sposobu, przewyzsza znacznie grani¬ ce konieczna dla osiagniecia duzej szybkosci.W czasie kiedy czólenko 39 opuszcza spy- chadlo 44 przelacznik e' jest otwarty, co po¬ woduje ladowanie kondensatora d\ Po przesu¬ nieciu sie przez czólenko skrzyzowania nici, które pozostawaly otwarte w nieruchomym grzebieniu, wpada ono w spychadlo 44' gdzie natychmiast jest zatrzymane, podczas gdy wlacznik f zostaje uruchomiony i powoduje rozladowanie kondensatora d* przez potencjo¬ metr i' i przekaznik b'. W ten sam sposób jak przy przerzucaniu czólenka, rozladowuje sie teraz kondensator C2 poprzez polaczone szeregowo cewki L3 i L4, których rAzenie 22 dolaczone sa do poszczególnych dzwigadel grzebieni, przez które przeplywa ten sam prad.Rdzenie 22 sa wykonane z materialu ferroma¬ gnetycznego, sa one przerzucane dokladnie tak jak czólenko, jednakze przy dluzej trwajacym czasie rozladowania celem osiagniecia hamo¬ wania koncowego, które powoduje, ze te rdze¬ nie krzyzuja cewki, azeby zatrzymac je w do¬ godnej pozycji, stanowiacej stanowisko wyjs¬ ciowe dla nastepnego przerzucenia w przeciw¬ na strone. Przy rozpoczeciu ruchu przelacznik Si jest otwarty i odlacza doplyw pradu do cewki Li. Przelacznik e jest równiez otwarty i powoduje ladowanie kondensatora d. Urza¬ dzenie przerzucajace i grzebien 8 wedlug fig. 1 poruszaja sie do przodu i przesuwaja nic prze¬ rzucona przez czólenko we wlasciwe polozenie, a nastepnie zajmuja polozenie wyjsciowe. Lice 4 i 5 zmienily swe polozenie i spowodowaly skrzyzowanie nici osnowy.Po osiagnieciu polozenia koncowego czlony prowadnicy urzadzenia przerzucajacego zajmu¬ ja polozenie symetryczne wzgledem stanowiska wyjsciowego i uruchamiaja najwpierw prze¬ lacznik S2, a nastepnie wlacznik /, który po¬ przez zestyk e (patrz fig. 3), powoduje roz¬ ladowanie kondensatora d. W ten sposób cykl sie powtarza. Poprzez przelacznik S2 nastepuje za posrednictwem cewki L2 rozladowanie, co w rezultacie powoduje przerzucenie czólenka ze spychadla 44' do 44, które zajmuje tym samym polozenie koncowe, w którym uprzed¬ nio bylo zablokowane. Jak z powyzszego wy¬ nika po uruchomieniu pierwszego przerzutu, calkowity ruch czólenka okresla ruch urzadze¬ nia przerzucajacego i licy, jak równiez powo¬ duje zakonczenie ich ruchu, co z kolei po¬ woduje ponowny przerzut czólenka, które po zatrzymaniu ponownie uruchamia urzadzenie przerzucajace i lice. W ten sposób praca ma¬ szyny jest kontynuowana w stale powtarzaja¬ cych sie cyklach. Azeby zatrzymac bieg krosna elektrycznego tkackiego, wystarczy przerzucic wylacznik K w polozeniu P przez co kondesa- tor d jest pozbawiony pradu i przy koncu ru¬ chu urzadzenia przerzucajacego nie moze na¬ stapic nowy przerzut tak , ze ruch przerywa sie automatycznie.W ten sam sposób krosno tkackie zatrzymuje sie automatycznie, czyli przestaje pracowac, gdy na skutek jakiegos bledu lub wady albo nie zupelnie wykonanego ruchu wystapi jakas nierównomiernosc dzialania. W odróznieniu od zwykle uzywanych krosien tkackich nie zatrzy¬ muje sie ono z powodu nienormalnego lub niepelnego rzutu, lecz nie wlacza sie. A to dlatego, ze gdy na skutek jakiejs przyczyny dowolny ruch zostaje zaklócony, to nastepujacy po nim ruch nie moze byc rozpoczety, gdyz impuls, który go powoduje nie jest wytwarza¬ ny.Nie ma równiez niebezpieczenstwa, aby czó¬ lenko zaplatalo sie w niciach osnowy, gdyz nie ma mozliwosci aby oba ruchy nastapily jednoczesnie tak, ze nie potrzebne sa jakie¬ kolwiek zderzaki, ograniczniki i hamulce bez¬ pieczenstwa. Urzadzenie nie potrzebuje rów¬ niez silnika obrotowego. PL