Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania zwiazków dwubenzocykloheptaenowych o ogól¬ nym wzorze: 7 ^ / 6 3 e a\ W * *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Gerald Rey-Bellet i Hans Spiegelberg. w którym A oznacza nasycony rodnik niearo¬ matyczny o wiecej niz dwóch atomach wegla z trzeciorzedowymi grupami aminowymi, a pierscien siedmioczlonowy posiada ewentual¬ nie dalsze wiazanie podwójne, które moze byc ewentualnie w pierscieniu podstawione przez grupy alkilowa, aralkilowa, aryIowa alkoksy, — alkilotio-, aralkilotio^, arytotio-, chlorowcowa, acylowa, aminowa, hydroksylowa i karboksylo¬ wa, jak równiez produktów odszczepienia wody i uwodornienia oraz soli i czwartorzedowych zwiazków amoniowych tego rodzaju pochod¬ nych.Sposób wedlug wynalazku polega na podda¬ niu reakcji zwiazku o ogólnym wzorze:o II w którym pierscien siedmioczlonowy posiada ewentualnie dalsze wiazanie podwójne, a jego pochodne sa ewentualnie podstawione przez grupe alkilowa, aralkilowa, aryIowa, alkoksy-, aralkoksy-, arylooksy-, alkilotio-, aralkilotio , arylotio-, chlorowcowa, zabezpieczona grupe acylowa, zabezpieczona grupe aminowa, zabez¬ pieczone grupy wodorotlenowe i zabezpie¬ czone grupy karboksylowe, ze zwiazkiem metaloorganicznym, posiadajacym trzeciorzedo¬ we grupy aminowe niearomatyczne, którego grupy organiczne zawieraja wiecej niz dwa atomy wegla. Produkt reakcji poddaje sie hy¬ drolizie, ewentualnie istniejace grupy ochronne odszczepia sie traktujac srodkami odszczepiaja- cymi wode, a pólcykliczne wiazanie podwój¬ ne ewentualnie uwodarnia sie i otrzymane za¬ sady przeprowadza sie ewentualnie w ich ad¬ dycyjne sole kwasów lub sole czwartorzedowe.Otrzymywanie produktów wyjsciowych po¬ trzebnych do przeprowadzenia sposobu wedlug wynalazku moze sie odbywac wedlug znanych metod. Tak na przyklad podstawione dwubenzo (a, e) cykloliepta (1, 5) dieno-5-ony mozna otrzy¬ mac przez redukcje odpowiednich pochodnych benzylidenoftalidów i nastepnie zamkniecie pierscienia powstalych w danym przypadku podstawionych kwasów o-dwubenzylokarboksy- lowych. Dwubenzo (a, e) cykloliepta (1, 3, 5) trien-5-ony mozna latwo otrzymac np. z odpo¬ wiednich dwubenzo (a, e) cykloliepta (1, 5) dien-5-onów przez bromowanie i odszczepienie bromowodoru (Berichte der deutschen chemis- chen Gesellschaft, 84 (1951), 678). Otrzymywa¬ nie nasyconych zwiazków metaloorganicznych zawierajacych jedna lub kilka trzeciorzedo¬ wych grup aminowych przeprowadza sie rów¬ niez znanymi sposobami. Potrzebne w tym celu zwiazki magnezowe haloidków dwualkilo- aminoalkilowych otrzymuje sie na przyklad przez bezposrednia. reakcje. magnezu z etero¬ wym roztworem haloidków dwualkiloamino- alkilowych. Nalezy przy tym wprawdzie uzy¬ wac metal w szczególnie aktywnej postaci, na przyklad drobno sproszkowany stop miedzio- wo-magnezowy, jaki podaje Gilman (Recueil des trav. chim. des Pays-Bas, 47 (1928), 19), a reakcje pobudza sie przez dodanie odpo¬ wiednich haloidków alkilowych, na przyklad jodku metylowego i bromku etylowego.W sposobie wedlug wynalazku w pierwszym stadium procesu przede wszystkim stosuje sie zwiazki metaloorganiczne magnezu, litu i cyn¬ ku. Najkorzystniejsze jest dodawanie dwuben¬ zo (a, ej cyklohepta (1, 5) dien-5-onu lub dwu¬ benzo (a, e) cykloliepta (1, 3, 5) trien-5-onu w postaci drobno sproszkowanej, albo w obo¬ jetnym rozpuszczalniku organicznym, na przy¬ klad w eterze absolutnym, benzenie, czterohydro- furanie do polaczenia magnezowego haloidku alkilo aminy trzeciorzedowej, znajdujacego sie w obojetnym rozpuszczalniku organicznym. Po zakonczeniu reakcji otrzymany produkt pod¬ daje sie hydrolizie. Szczególnie korzystnie ksztaltuje sie rozklad powstalych zwiazków metaloorganicznych w praktycznie obojetnych srodowiskach, na przyklad w wodnym roztwo¬ rze chlorku amonowego. Utworzone zwiazki dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienu lub dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 3, 5) trienu zawierajace III rzedowe grupy aminowe otrzy¬ muje sie bezposrednio w wolnej postaci zwiaz¬ ki te przez traktowanie odpowiednimi nie mieszajacymi sie z woda rozpuszczalnikami or¬ ganicznymi, jak na przyklad eterem, octanem etylu, chloroformem, chlorkiem etylenu, oddzie¬ la sie od towarzyszacych im ubocznych pro¬ duktów reakcji.W razie potrzeby istniejace grupy acylowe, aminowe, hydroksylowe i karboksylowe nale¬ zy zabezpieczyc przed reakcja ze zwiazkami metaloorganicznymi. Odszczepienie tych grup ochronnych zachodzi korzystnie jednoczesnie z hydrolitycznym rozkladem utworzonych zwiazków metaloorganicznych.Tak otrzymane, podstawione w polozeniu 5 przez zasadowe lancuchy boczne, dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) — dien-5Kle i dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 3, 5) trien-5-ole moga byc poddane w dalszym stadium reakcji odszcze- pieniu wody. To odszczepienie wody przepro¬ wadza sie szczególnie korzystnie przez ogrze¬ wanie i za pomoca alkoholowego roztworu kwasu solnego. Udaje sie to jednak równiez przy uzyciu innych zwyklych- czynników, jak na przyklad pieciochlorku fosforu, kwasu siar- - 2 -kowego, chlorku cynku, siarczanu potasu itp.Przy zastosowaniu asymetrycznie podstawio¬ nego produktu wyjsciowego mozna przy od- ezczepianiu wody otrzymac mieszanine izome¬ rów, która rozdziela sie wedlug znanych me¬ tod, na przyklad na drodze destylacji frakcjo¬ nowanej.W dalszym stadium reakcji pólcykliczne wia¬ zanie podwójne tak otrzymanych, podstawio¬ nych w polozeniu 5 przez zasadowy, o podwój¬ nym wiazaniu boczny lancuch dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienów i dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 3, 5) trienów moze byc uwo¬ dornione. Uwodornienie katalitycznie zachodzi najlepiej w obecnosci niklu Raney'a.Wynalazek dotyczy w szczególnosci otrzymy¬ wania takich zwiazków dwubenzocykloheptae- nowych z trzeciorzedowa grupa alkiloaminowa w polozeniu 5, której reszta alkilowa zawiera 3—7 atomów wegla. Pierwszenstwo maja grupy dwualkiloaminowe, jak na przyklad grapy dwumetyloaminowa, morfolinowa, pirolidyno wa lub piperydynowa. Podstawnik w poloze¬ niu 5 moze równiez zawierac wiecej trzeciorze¬ dowych grup aminowych.Wynalazek obejmuje równiez otrzymywanie addycyjnych soli kwasów i czwartorzedowych soli dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienu i dwubenzo (a, e) cyklohepta — (1, 3, 5) trienu.Takie sole powstaja na przyklad z kwasami nieorganicznymi jak kwas chlorowodorowy, bromowodorowy i kwas siarkowy, z kwasami organicznymi jak szczawiowy, cytrynowy, octo¬ wy, mlekowy, winowy oraz z czynnikami kwa¬ ternizujacymi, na przyklad bromkiem metylu, jodkiem etylu, siarczanami dwualkilowymi np. siarczanem dwumetylu i haloidkami aralkilo- wymi np. bromkiem benzylu.Zwiazki otrzymywane wedlug wynalazku wy¬ kazuja róznorodne dzialanie na system nerwo¬ wy. Wywieraja one dzialanie potegujace nar¬ koze, adrenolityczne, uspokajajace, antyhista- minowe,, przeciwwymiotne, przeciwpiretyczne i przeciwgoraczkowe. Nowe zwiazki maja rów¬ niez zastosowanie jako srodki lecznicze.Przyklad I. W kolbie 1 — litrowej trójszyj- kowej, zaopatrzonej w mieszadlo, wkraplacz i chlodnice, umieszcza sie 2,5 g stopu Gilmana, pokrywa sie 10 ml bezwodnego eteru i traktu¬ je 0,5 ml jodku metylu.Gdy gwaltowna reakcja nieco sie uspokoi, dodaje sie jednorazowo 7,5 g wiórków •magne¬ zowych i wkrapla sie w ciagu jednej godziny 40 g swiezo destylowanego chlorku co — dwu- metyloaminopropylowego w 180 ml suchego eteru. Mieszanine ogrzewa sie do wrzenia jesz¬ cze w ciagu 5 godzin w temperaturze 40°C pod chlodnica zwrotna i nastepnie miesza sie w ciagu nocy w temperaturze pokojowej.W nastepnym dniu dodaje sie stopniowo mieszajac roztwór 21,2 g dwubenzo (a, e) cy¬ klohepta (1, 5) dien-5-onu w 400 ml bezwodne¬ go eteru. Calosc miesza sie jeszcze 20 godzin w temperaturze 20—25°C. Nastepnie mieszanine reakcyjna ochladza sie woda lodowata i trak¬ tuje nasyconym na zimno roztworem chlorku amonowego. Warstwe organiczna oddziela sie, faze wodna wytrzasa sie dwukrotnie ze 100 ml eteru i polaczone porcje eterowe suszy nad siarczanem sodowym* i odparowuje* Pozostalosc po krystalizacji w wysoko wrzacym eterze naftowym daje bezbarwne, topiace sie w tem¬ peraturze 118—119°C krysztaly 5 — hydiroksy — 5 — (co — dwumetyloaminopropylo) — ¦ dwuben¬ zo (a, et cyklohepta (1, 5) dienu. 20 g otrzymanego 5 — hydiroksy — 5 — (co dwumetyloamiinopropylo) — dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienu rozpuszcza sie w 200 ml absolutnego alkoholu, traktuje sie 20 ml 30%-owego alkoholowego roztworu kwasu sol¬ nego i ogrzewa do wrzenia przez 1,5 godziny pod chlodnica zwrotna. Po odparowaniu alko¬ holu pod zmniejszonym cisnieniem pozosta¬ losc przekrystalizowuje sie w mieszaninie al¬ koholu i eteru. Chlorowodorek 5 — ( co — dwu- metylo-aminopropylideno) — dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienu tworzy bezbarwne, rozpuszczalne w wodzie krysztaly o temperatu¬ rze topnienia 194-195°c. 16 g chlorowodorku 5 - ( co -dwumetyloami- nopropylideno) — dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienu rozpuszcza sie w malej ilosci wody 1 roztwór alkalizuje sie lugiem sodowym, przy czym wytraca sie wolna zasada. Zasade te ekstrahuje sie przez wytrzasanie z octanem etylu, roztwór w octanie etylowym suszy sie i oddestylowuje rozpuszczalnik. Pozostaje ole¬ ista wolna zasada, która rozpuszcza sie w 100 ml alkoholu i uwodaoiia w obecnosci niklu Faney'a w temperaturze 60—70°C pod cisnie¬ niem 30 atm. Przez odsaczenie, odparowanie alkoholu i destylacje pozostalosci otrzymuje sie 5 — ( co — dwumetyloaminopropylo) — dwu¬ benzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dien jako bez¬ barwny olej, o temperaturze wrzenia 145°C/0,1 mm. Zwiazek ten przeprowadza sie w zwykly sposób w chlorowodorek, który przekrystalizo- - 3 -wuje sie w mieszaninie alkoholu i eteru; tem¬ peratura topnienia 181—182CC.Przyklad II. W kolbie 1-litrowej, trójszyj¬ kowej zaopatrzonej w mieszadlo, wkraplacz i chlodnice, umieszcza sie 2,5 g stopu Gilmana, pokrywa sie go 10 ml bezwodnego eteru i za¬ daje sie 0,5 ml jodku metylowego.Gdy gwaltowna reakcja nieco sie uspokoi, dodaje sie jednorazowo 7,5 g wiórków magne¬ zowych i wkrapla w ciagu godziny 40 g swie¬ zo przedestylowanego chlorku to -dwumetylo- aminopropylowego w 180 ml bezwodnego ete¬ ru. Ogrzewa sie do wrzenia jeszcze w ciagu 5 godzin w temperaturze 40°C pod chlodnica zwrotna i nastepnie miesza sie w ciagu nocy w temperaturze pokojowej*.W nastepnym dniu wkrapla sie powoli mie¬ szajac roztwór 24,75 g 3-chlorodwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dien-5-onu w 400 ml bez¬ wodnego eteru. Calosc miesza sie jeszcze 20 godzin w temperaturze 20—25°C. Nastepnie mieszanine reakcyjna ochladza sie woda lo¬ dowata i zadaje zimnym roztworem chlorku amonowego. Warstwe organiczna oddziela sie, wodny roztwór wytrzasa dwukrotnie ze 100 ml eteru i polaczone wyciagi eterowe suszy sie nad siarczanem sodowym i odparowuje. Pozo¬ stalosc daje po przekrystalizowaniu w wysoko- wrzacym eterze naftowym, bezbarwne, topiace sie w 127—128'C krysztaly 3-chloro-5-hydroksy- -5-( (o-dwumetyloaminopropylo)-dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienu. 10 g otrzymanego 3-ch3oro-5-hydroksy-5-(iu- dwumetyloaminopropylo)-dwubenzo (a, e) cy- klohepta (1, 5) dienu rozpuszcza sie w 100 ml absolutnego alkoholu zadaje sie 10 ml 30%owe- go alkoholowego roztworu kwasu solnego i ogrzewa sie w ciagu dwóch godzin pod chlod¬ nica zwrotna. Po odparowaniu alkoholu pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosc przekry- stalizowuje sie w mieszaninie alkoholi eteru.Chlorowodorek 3-chloro-5-( (o-dwumetlyoamino- propylideno)-dwubenzo (a, e)-cyklohepta (1,5) dienu tworzy bezbarwne, rozpuszczalne w wo¬ dzie krysztaly, o temperaturze topnienia 210— 212°C. - Produkt wyjsciowy otrzymuje sie w sposóo nastepujacy: 100 g bezwodnika kwasu ftalowego, 137 g kwasu 4-chlorofenyloootowego i 2,6 g swiezo stopionego octanu sodowego miesza sie razem w kolbie okraglodennej o pojemnosci 500 ml i mieszanine ogrzewa sie na lazni piaskowej szybko * do temperatury 230'C, nastepnie wolno w ciagu 2 godzin do temperatury 240°C i utrzy¬ muje sie tak dlugo w temperaturze 240°C, az woda calkowicie oddestyluje. Po ochlodzeniu, utworzona stala mase przekrystalizowuje sie w duzej ilosci absolutnego alkoholu. Otrzymuje sie 4-chlorobenzylideno ftalid c temperaturze topnienia 151—152°C. 51,3 g 4-chlorobenzylidenoftalid, 100 ml kwa¬ su jodowcdorowego (d =1,7) i 18 g czerwonego fosforu ogrzewa sie do wrzenia w ciagu 15 go¬ dzin pod chlodnica zwrotna. Po ochlodzeniu mieszanine reakcyjna traktuje sie taka iloscia wody i chlorku metylenowego, ze calkowita ilosc czerwonego fosforu ulegnie rozpuszczeniu, roztwór w chlorku metylenu oddziela sie, prze¬ mywa woda i wytrzasa jeszcze raz z 5%-owym roztworem wodnym weglanu sodowego. Przez zakwaszenie polaczonych faz wodnych kwasem solnym straca sie kwas 4-chloro-dwubenzylo- 2'-karboksylowy. Pozostaly z wysuszonego roz¬ tworu chlorku metylenowego po odparowaniu kwas 4-chloro--dwubenzylo-2'karboksylowy to¬ pnieje po powtórnym rozpuszczeniu i wytrace¬ niu w temperaturze 129—130°C.Do 270 g ogrzanego do temperatury 170°C kwasu polifosforowego wprowadza sie miesza¬ jac, porcjami w ciagu 2 godzin 57,6 g kwasu 4-chlorodwubenzylo^;2,-karboksylowegioL Miesza¬ nine reakcyjna miesza sie jeszcze w ciagu 3 go¬ dzin w temperaturze 170°C, nastepnie wylewa sie na lód i produkt reakcji ekstrahuje przez wytrzasanie z eterem. Roztwór eterowy prze¬ mywa sie wodnym roztworem weglanu sodo¬ wego, nastepnie woda, suszy nad siarczanem sodowym i odparowuje. 3-chlorodwubenzo (a, e) -cylkohepta (1~ 5) dien-5Km oczyszcza sie przez destylacje w temperaturze 150—155°C/0,05 mm Hg, a nastepnie przez przekrystalizowanie w wysokowrzacym eterze naftowym. Temperatura topnienia 64—65°C.Przyklad II. 2,5 g stopu Gilmana w 1-litro- wej kolbie trójszyjkowej, zaopatrzonej w mie¬ szadlo, wkraplacz i chlodnice pokrywa sie 10 ml bezwodnego eteru i zadaje 0,5 ml jodku metylu.Gdy burzliwa reakcja sie nieco uspokoi, do¬ daje sie jednorazowo 7,5 g wiórków magnezo¬ wych i wkrapla w ciagu jednej godziny roz¬ twór 40 g swiezo destylowanego chlorku co -dwumetyloaminopropyfowego w 180 ml bez¬ wodnego eteru. Ogrzewa sie do wrzenia w cia¬ gu 5 godzin w temperaturze 40°C i nastepnie - 4 -miesza w ciagu nocy w temperaturze pokojo¬ wej.W nastepnym dniu wkrapla sie stopniowo mieszajac 21 g dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 3, 5) trien-5-onu otrzymanego z dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dien-5onu przez bromowa¬ nie i destylacje produktów bromowania we¬ dlug B cytowanej wyzej literatury w 400 ml bezwodnego eteru. Calosc miesza sie jeszcze 20 godzin w temperaturze 20—25°C. Nastepnie mieszanine reakcyjna ochladza sie woda lodo¬ wata i zadaje nasyconym na zimno roztworem chlorku amonowego. Warstwe organiczna od¬ dziela sie, roztwór wodny wytrzasa ze 100 ml eteru i polaczone wyciagi eterowe suszy nad siarczanem sodowym i odparowuje.Pozostalosc daje po przekrystalizowaniu w wysokowrzacym eterze naftowym, bezbarwne topniejace w temperaturze 139—140°c krysztaly 5- hydiroksy - 5 - (w- dwumetylo - aminopropylo) - dwubenzo- (a, e) cyklohepta (1, 3, 5) trienu. 18 g otrzymanego 5-hydroksy-5-( co -dwumety- lo-aminopiopylo)-dwubenzo (a, e) cyklohepta (1* 3, 5) trienu rozpuszcza sie w 180 ml absolutne¬ go alkoholu, zadaje 18 ml 30%^owego alkoho¬ lowego roztworu kwasu solnego i ogrzewa sie w ciagu 3 godzin na lazni parowej pod chlod¬ nica zwrotna. Po odparowaniu alkoholu pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosc przekry- stalizowuje sie w mieszaninie alkoholi eteru.Chlorowodorek 5-( co -dwumetyloaminopropylide- no)-dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 3, 5) -trienu topi sie w temperaturze 213—214°C.Przyklad IV. 5 g stopu Gilmana w 2-litro- wej kolbie trójszyjkowej, zaopatrzonej w mie¬ szadlo, wkraplacz i chlodnice pokrywa sie 20 ml bezwodnego eteru i dodaje sie 1 ml jod¬ ku metylu. Gdy burzliwa reakcja nieco sie uspokoi, dodaje sie jednorazowo 15 g wiórków magnezowych i wkrapla sie roztwór 70 g swie¬ zo destylowanego chlorku co -piperydyno-pro- pylowego w 360 ml bezwodnego eteru w ciagu jednej godziny. Nastepnie ogrzewa sie w ciagu 6 godzin w temperaturze 40°C pod chlodnica zwrotna i nastepnie miesza sie w ciagu nocy, w temperaturze pokojowej.W nastepnym dniu wkrapla sie roztwór 42,4 g dwubenzo (a, e) cyklohepta (1,5) dien-5- onu w 600 ml bezwodnego eteru. Calosc miesza sie jeszcze 18 godzin w temperaturze 20—25°C.Nastepnie mieszanine reakcyjna ochladza sie woda lodowata, zadaje sie nasyconym na zim¬ no roztworem chlorku amonowego i odsacza sie. Glówna ilosc produktu reakcji otrzymuje sie ze stalej pozostalosci przez ekstrakcje chlor¬ kiem metylu, a reszte z warstwy organicznej przez odparowanie.Po przekrystalizowaniu w absolutnym alko¬ holu tworza sie bezbarwne krysztaly 5-hydro- ksy-5-(co-piperydyno-propylo)-dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienu, o temperaturze topnie¬ nia 167-168°C. 27 g otrzymanego 5-hydroksy-( co -piperydy- nopropylo)-dwubenzo (a, e) cyklohepta (1, 5) dienu rozpuszcza sie w 270 ml absolutnego al¬ koholu, zadaje 27 ml 30%-owego roztworu kwasu solnego i ogrzewa sie w ciagu 3 godzin na lazni parowej pod chlodnica zwrotna. Po odparowaniu alkoholu pod zmniejszonym cis¬ nieniem pozostalosc przekrystalizowuje sie w mieszaninie alkoholu i eteru. Chlorowodorek 5-( co-piperydynopropelideno)-dwubenzo (a, e) cyklohepta (1,5) dienu topnieje w temperatuurze 217—218°C. PL PL