Opublikowano dnia 6 lutego 1960 r ??z% £ A H02. l% POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42813 KI. 21 c, 23/08 Centralne Biuro Konstrukcji Kablowych *) Ozarów k. Warszawy, Polska Sposób wykonywania zlaczy i glowic kabli z zastosowaniem zywic termoutwar¬ dzalnych Patent trwa od dnia 2 stycznia 1959 r. ^¦zedmiotem wynalazku jest sposób wyko¬ nywania zlaczy i glowic kabli z zastosowa¬ niem zywic termoutwardzalnych dla wyeli¬ minowania z uzycia korpusów zeliwnych i za¬ lewy bitumicznej. • Znane sposoby wykonywania zlaczy i glo¬ wic kabli sa nieekonomiczne tak pod wzgla¬ dem zajmowanego na mufy miejsca jak i uzy¬ tych materialów, przy czym sam montaz zna¬ nych zlaczy i glowic jest bardzo pracochlonny Przy utrzymywaniu sie podwyzszonej tempe¬ ratury otoczenia znane glowice sa podatne m wyciekanie masy izolacyjnej.W przeciwienstwie do tego, zlacza i glowic: wykonane sposobem wedlug wynalazku odzna¬ czaja sie prostota wykonania, krótkim cza¬ sem montazu, tanioscia, przezroczystoscia ma¬ sy poliestrowej, umozliwiajaca kontrole jakosci .*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Tadeusz Rosa i kiz. Mieczyslaw Wójcicki. wykonania, dobrymi wlasnosciami elektrycz¬ nymi, malymi wymiarami, odpornoscia na dzia¬ lanie wody i kwasów, dobra odpornoscia na nagle zmiany temperatury, dostateczna szczel¬ noscia, przy czym zbedne jest stosowanie plo¬ mienia przy montazu.Wprawdzie tnane sa glowice z mas plastycz¬ nych jednakze wymagaja one stosowania kle¬ jów badz kitów uszczelniajacych, które by da¬ waly dobra przyczepnosc tak do wierzchniej powloki kabla jak i do zywicy zalewowej. Spo¬ sób wedlug wynalazku eliminuje z uzycia wszelkiego rodzaju kleje i kity. Zastepuje sie je stosowaniem metalowych pierscieni uszczel¬ niajacych, metalizowanych bandazy tasmo¬ wych badz metalizowaniem konców powloki kabli. Zwlaszcza ma to miejsce przy kablach w izolacji i powloce* z polwinilu.Zlacza i glowice wyjpnane sposobem wedlug wynalazku sa przedstawione Aa zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia widok wykonania zlacza z uwidocznieniem nalozeniapierscieni metalowych jak i dwudzielnej fo¬ remki odlewowej, fig. 2 uwidacznia przygoto¬ wanie kabla bezposrednio przed uformowaniem glowicy poliestrowej, zas fig. 3 przedstawia nakladanie pólforemek odlewniczych na konce kabli przed odlaniem zlacza.Przygotowanie konców laczonych odcinków kabla odbywa sie w sposób zwykly. Chcac wy¬ konac zlacza kablowe sposobem wedlug wyna¬ lazku, nalezy na koncu powloki izolacyjnej kazdej z dwóch laczonych ze soba czesci ka¬ bla w odleglosci od 2 do 15 mm od ich brze¬ gów nalozyc z trwalym dociskiem metalowe pierscienie uszczelniajacej. Nakladanie piers¬ cieni uszczelniajacych 1 na konce powlok la¬ czonych odcinków kabla zabezpiecza zlaczone miejsce przed przedostawaniem sie wilgoci do wnetrza zlacza. Pierscienie uszczelniajace 1 wy¬ konuje sie z tasmy metalowej, z jednego lub kilku obwojów drutu badz jednoczesnie z tas¬ my i drutu. Zarówno tasma metalowa jak i po¬ szczególne obwoje drutu wciskaja sie dosc gle¬ boko w plastyczna powloke kabla, a z drugiej strony ich powierzchnia metalowa posiada .do¬ bra .^zyczepnosc do zywic termoutwardzal¬ nych. Nalozenie wiec metalowych pierscieni uszczelniajacych 1 badz kilku obwojów drutu na konce powloki kabla pozwala na calkowite wyeliminowanie innych srodków uszczelnia¬ jacych, jak na przyklad powszechnie uzywa¬ nych klejów czy kitów przy stosowaniu zna¬ nych sposobów formowania zlaczy czy glo¬ wic. Upraszcza to w znacznym stopniu tech¬ nologie wykonania zlacza.W odmianie wynalazku zamiast metalowych pierscieni uszczelniajacych lub kilku obwojów drutu stosowac mozna bandaze z tasm termo¬ plastycznych, metalizowane po ich stronie zewnetrznej dla uzyskania powloki metalowej.Zamiast metalizowania bandazy tasmowych mozna metalizowac bezposrednio konce po¬ wloki kabli. Wykorzystuje sie tu wlasciwosc warstw metalizowanych, które posiadaja bar¬ dzo dobra przyczepnosc tak do powloki wyko¬ nanej z tworzyw termoplastycznych, jak i do zywic termoutwardzalnych. Kable o powlokach metalowych, np. olowianych nie wymagaja do formowania zlacza ani zakladania pierscieni metalowych ani metalizowania powlok izola¬ cyjnych.Dla uformowania zlacza lub glowicy sposo¬ bem wedlug wynalazku niezbedne jest zasto¬ sowanie form odlewniczych, np. wykonanych z winiduru. Na kazdy z zarobionych konców laczonych ze soba odcinków kabla nasuwa sie pólfccemke 2. Kazda z pólforemek 2 przykla¬ dowo posiada ksztalt stozka scietego wewnatrz pustego jednóschodkowo zwezonego ku jednemu ze swych konców i jest zaopatrzona w wy- .krój wlewowy 4. Jedna z pólforemek 2 posiada od szerszej jej strony kolnierz obwodowy 3.Przed formowaniem zlacza obydwie pólforemki 2 sa od siebie i od laczonych konców odcinków kabla odsuniete na dowolna odleglosc tak, aby nie przeszkadzaly w dokonaniu polaczenia po¬ szczególnych par zyl obydwu odcinków kabla.Fig. 3 uwidacznia sposób zalozenia pólforemek 2 przed polaczeniem i zaizolowaniem poszcze¬ gólnych zyl kabla. Po polaczeniu zyl obydwie pólforemki zsuwa sie do siebie az obrzeze jed¬ nej wsuniete zostanie w kolnierz obwiedni J drugiej. W ten sposób powstaje jedna forma, której ksztalt wnetrza stanowi o ksztalcie przyszlego zlacza. Najwlasciwszym ksztaltem zlacza jest ksztalt barylkowaty (dwustozkowy), który pozwala1 na utrzymanie nieco wiekszych odleglosci pomiedzy polaczonymi i zaizolo¬ wanymi koncami poszczególnych zyl. Mozna stosowac równiez cylindryczny ksztalt zlaczy.Po nalozeniu metalowych pierscieni uszczel¬ niajacych, dokonaniu polaczenia zyl, zsunie¬ ciu pólforemek w jedna calosc uszczelnia sie szczeline kolnierzowa za pomoca jednego ze znanych uszczelniaczy, np. za pomoca dowol¬ nego rodzaju kitu. Nastepnie przystepuje sie do wykonania wlewu masy zywicznej. Podsta¬ wowym skladnikiem zywicznej masy zlaczo- wej jest zywica poliestrowa, w szczególnosci ftak)wo-maleinowo-dwuglikolowo-propylenowa.Specjalne wlasciwosci tej zywicy powstaja przez dobór odpowiedniego rodzaju ilosci ka¬ talizatora i aktywatora i zalezne sa równiez od temperatury otoczenia, przy której doko¬ nuje sie zlacza. Stanowi to Istotna nowosc sposobu wedlug wynalazku. Proporcje tych do¬ datków zaleza równiez od objetosci formowa¬ nego zlacza lub glowicy. Jako aktywatora uzy¬ wa sie 1% nafteniarau kobaltu, a jako kata¬ lizatora — 50% wo^Jcrarradtlenku cykloheksa¬ nami.Dq wykonania zlacza lub glowicy kabli o cal¬ kowitej objetosci formy nie wiekszej niz 300 ml, najkorzystniejsze jest stosowanie zywicy poliestrowej z nastepujacymi dodatkami: 5fi czesci wagowych katalizatora i 0,1 czesci wa¬ gowych aktywatora na; 106 czesci wagowych ma¬ sy zywicznej próy temperaturze otoczenia od 0 do 10*C; 1,4 czesci wagowych katalizatora i 0,1 czesci wagowych aktywatora na 100 czesci — 2 —wagowych masy zywicznej przy temperaturze otoczenia od 10 do 20°C.Ogólnie biorac dla temperatur od 0*C do 30° C stosuje sie od 1% do 6% katalizatora i 0,1% (niezmiennie) aktywatora. W miare wzrostu objetosci (masy) zlacza lub glowicy dodaje sie procentowo mniej dodatków nizby to wynikalo z proporcji wzrostu masy. Rów¬ niez dla wyzszych temperatur otoczenia do¬ datków bierze sie procentowo mniej, nizb, wynikalo to z proporcji wzrostu temperatury.Przy takich zalozeniach otrzymuje sie naj¬ krótszy czas formowania zlacza lub glowicy oraz unika sie pekania odlewów.Po dodaniu katalizatora i aktywatora mie¬ szanine miesza sie dokladnie przez okolo 3 mi¬ nuty a nastepnie wlewa ja sie do formy uprzednio nalozonej w miejscu zlacza. Wlewa¬ nie nastepuje po bagietce lub po sciance formy w celu odprowadzenia przypadkowych peche¬ rzyków powietrza badz innych gazów. Po za¬ laniu zlacza odczekuje sie od 1 do 3 godzin na utwardzenie sie masy zywicznej. Nastepnie zrywa sie forme, najlepiej przez jej rozciecie i kontroluje jakosc wykonanego zlacza..Formowanie glowic kablowych odbywa sie w analogiczny sposób. W szczególnosci na za¬ robiony koniec kabla nasuwa sie wezszym kon¬ cem pólforme winidurowa 2 stozkowa z jedno¬ schodkowym zwezeniem (fig. 2).Koniec powloki termoplastycznej owija < sie tasma metalowa, drutem lub metalizuje sie jak wyzej. W ten sam sposób uszczelnia sie izo¬ lacje kazdej zyly z osobna. Ma to miejsce rów¬ niez i przy kablach w izolacji z nasyconego papieru, gdzie na wyprowadzone zyly (odizo¬ lowane z papieru) naklada sie koszulki z two¬ rzyw termoplastycznych lub innych materia¬ lów izolacyjnych. Na zalozone koszulki w od¬ leglosci od 2 do 15 mm od powierzchni czolo¬ wej przyszlego zatopienia naklada sie pierscie¬ nie metalowe, bandaze metalizowane lub me¬ talizuje sie je. Dokonuje sie tego dla zapo¬ biegniecia przedostawania sie wilgoci wzdluz nieszczesliwego polaczenia styku zywicy z izo¬ lacja zyly. W przypadku glowic pracujacych w pomieszczeniach zamknietych, zamiast piers¬ cieni metalowych nakladanych na koszulki izo¬ lacyjne, wykonuje sie w tych koszulkach- na przestrzal otworki 5, majace za zadanie ich umocnienie na zylach kabla po uformowaniu glowicy.Przy formowaniu glowic na koncach kabli o zylach wielodrutowych zdejmuje sie izola¬ cje w srodkowej czesci zatapianego odcinka zyly na przestrzeni 2 do 10 cm, przy czym poszczególne druty danej zyly rozlu&nia sie lekko w tym celu, aby masa zywiczna wy¬ pelnic mogla powstajace wolne przestrzenie pomiedzy poszczególnymi drutami zyly. Rozluz¬ nienie poszczególnych drutów zyly przy spo¬ sobie wedlug wynalazku, jest omezndt mniej¬ sze niz w przypadku stosowania przy znanyflH sposobach masy bitumicznej, celem zalani* zlacza lub glowicy. Masa bitumiczna w odróz¬ nieniu od mieszanki zywicznej stygnie mómeii- talnie po zalaniu zlacza, a wiec przy niewiel¬ kim rozluznieniu nie zdazy wypelnic wszyst¬ kich wolnych przestrzeni miedzydrutowyca.Poza tym masa bitumiczna w przeciwienstwie do zywicy nie wytrzymuje niskich temperatur, gdyz w glowicy powstaja liczne pekniecia a nawet szczeliny. W przeciwienstwie do po¬ wyzszego masa zywiczna pozostaje w stanie plynnym od okolo 1/2 do 1 godziny, co pozwafc na doskonale jej przenikniecie pomiedzy po¬ szczególne druty zalewanej zyly i dlatego sto¬ pien rozluznienia poszczególnych drutów zyly przy sposobie formowania glowic kablowych wedlug wynalazku jest znacznie mniejszy.Zlacza i glowice wykonane sposobem wedlug wynalazku odznaczaja sie duza lekkoscia i nie¬ wielkimi rozmiarami objetosciowymi przy za¬ chowaniu wysokiego stopnia izolacji jak i wy¬ trzymalosci mechanicznej. PL