Wynalazek dotyczy urzadzenia podnosniko¬ wego do wywrotek samochodowych, których skrzynie zaladowcze w koncowej fazie prze¬ chylania sa przechylane wbrew sprezyscie dzialajacej sile powrotnej, która po przechy¬ leniu skrzyni zapewnia powrót co najmniej do chwili, gdy dalszy powrót staje sie zapew¬ niony pod ciezarem wlasnym skrzyni zaladow¬ czej.W wywrotkach, których skrzynie odchylaja sie az do kata okolo 45°, zbedna jest w zasa¬ dzie specjalna sila powrotna do opuszczania z powrotem uprzednio przechylonej skrzyni zaladowczej, gdyz w tym przypadku wystar¬ czajacy — w kierunku opuszczania — moment obrotowy otrzymuje sie juz przez ciezar wla¬ sny skrzyni zaladowczej. Jednakze pewne trudnosci wynikaja w nowych konstrukcjach wywrotkowych, gdyz w stosowanym obecnie podnoszeniu az do 60 i wiecej stopni pochy¬ lenia srodek ciezkosci skrzyni zaladowczej przechodzi czesto az poza jej os przechylania i wskutek tego nie mozna wcale uzyskac wy¬ starczajacego momentu powrotnego za pomoca ciezaru wlasnego skrzyni.W celu usuniecia wymienionej wady na lych bocznych krawedziach wywrotki samo¬ chodowej, gdzie odbywa sie przechylanie skrzy¬ ni zaladowczej, zaproponowano juz zainstalo¬ wanie poziomo, w kierunku na zewnatrz zde¬ rzaków, które podczas koncowego okresu prze¬ chylania skrzyni zaladowczej za pomoca jej elementów bylyby elastycznie przesuwane wbrew dzialaj-acej sile powrotnej w kierunku prostopadlym do plaszczyzny symetiii wzdluz¬ nej samochodu. Do uzyskania sily powrotnej zderzaków przewidziane byly mocne sprezyny srubowe, obejmujace prety zderzaków, umiesz¬ czone wewnatrz specjalnych oslon. Pozartym, przy duzych wymiarach skrzyn zaladowczych, bywaja stosowane dwa takie zderzaki, w celu zapewnienia wystarczajacej sily powrotnej.W przypadku wywrotki samochodowej, która przechylala by sie na obydwie strony samo-chodu, potrzebne bylyby cztery takie zderzaki, kazdy z mocna sprezyna srubowa i jej oslo¬ na. Do zwiazanych z tym wydatków dochodzi jeszcze koniecznosc systematycznego smarowa¬ nia i konserwacji sprezyn, umieszczonych w oslonach.Istota wynalazku polega na usunieciu wy¬ mienionych wyzej wad i na uproszczeniu i ulepszeniu potrzebnych do uzyskania sily powrotnej narzadów sprezynujacych w taki sposób, aby mogly one skladac sie z niewielu czesci, wymagaly malo miejsca i oprócz tego równiez w miare moznosci nie wymagaly zadnej konserwacji.Postawione wymagania zostaly rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze do uzyskania sily powrotnej zastosowano pret, pracujacy na skrecanie. Tego rodzaju skretny pret, bez zbytniego zajmowania miejsca moze byc zaprojektowany o takiej sztywnosci, ze konieczna sile powrotna mozna uzyskac bez zadnych trudnosci równiez dla duzych skrzyn zaladowczych. Wystarcza wiec jeden jedyny pret skretny, który do rozwiazania postawio¬ nego tu zadania specjalnie dobrze sie nadaje równiez dlatego, ze zakres katowy, w którym wymagana jest sila powrotna, jest stosunkowo maly, a wiec odpowiada granicom kata skre¬ cania preta.Zgodnie z jednym z rozwiazan konstrukcyj¬ nych wynalazku, skretny pret, który jednym koncem zakonczonym na kwadrat, osadzony jest w odpowiednim otworze walu roboczego, drugim zas koncem pret ten wystaje z walu, w ksztalcie prostopadle zgietego ramienia, opierajacego sie o nieruchomy zderzak ramy samochodu wywrotki. Poza tym polozenie zde¬ rzaka i polozenie wspólpracujacego z nim ra¬ mienia preta mozna latwo wzajemnie ustalac, gdyz w czasie pierwszego okresu przechylania skrzyni zaladowczej swobodnie obracajace sie ramie skretnego preta dopiero w ostatnim okresie przechylania skrzyni zaladowczej za¬ czyna opierac sie o zderzak, tak ze w okresie koncowym przychylenia sprezyste skrecanie preta powoduje sile powrotna.Specjalnie uproszczona konstrukcja jest wy¬ nikiem, ze wspomniane ramie stanowi zgiety koniec samego skretnego preta, a ulozyskowa- nie preta w miejscu wystawania jego zgietego konca z walu roboczego za pomoca samosma- rujacej tulejki nie wymaga dogladu.Wedlug wykonania zgodnie z wynalazkiem urzadzenia podnosnikowego, wal roboczy jest elementem skladowym ukladu dzwigniowego, przy czym dzwignia, umocowana w srodku walu roboczego swoim swobodnym koncem jest sprzezona z tloczyskiem cylindra czynni¬ ka sprezonego urzadzenia podnosników, pod¬ czas gdy dwie wahliwie dzwignie umocowane w miejscach podparcia walu roboczego swoimi swobodnymi koncami sa powiazane przegubo¬ wo z dwoma drazkami urzadzenia podnosni¬ ków, których drugie konce sa polaczone prze¬ gubowo ze skrzynia zaladowcza.Wynalazek jest uwidoczniony na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia schematycznie w widoku z boku urzadzenie podnosnikowe wywrotki samochodowej, a fig. 2 — to samo urzadzenie podnosnikowe w przekroju plasz¬ czyzna pozioma, wzdluz linii II — II na fig. 1.Nalezaca do wywrotki samochodowej skrzy¬ nia zaladowcza 1, która moze przechylac sie do tylu dokola umieszczonych na ramie samo¬ chodu sworzni zawiasowych 2, na swoich dol¬ nych bocznych dzwigarach wzdluznych 3, po¬ siada dwa wsporniki 4, umieszczone przed sworzniami zawiasowymi 2 i znajdujace sie we wspólnej poziomej poprzecznej plaszczyznie skrzyni zaladowczej. Za pomoca odpowiednich sworzni 5 przymocowano do tych wsporników przegubowo dwa, dokola wspólnej osi waha¬ jace sie i do urzadzenia podnoszacego skrzyni zaladowczej nalezace drazki 6, które od skrzy¬ ni zaladowczej sa skierowane ku dolowi. Oby¬ dwa drazki 6 opieraja sie swoimi dolnymi koncami, za pomoca czopów 7, na koncach dzwigni 8, przy czym obydwie dzwignie 8 sa przymocowane na koncach walu roboczego 9 urzadzenia podnosnikowego. Sam wal roboczy 9, ulozony poziomo w poprzek samochodu, na obydwóch koncach jest podparty obrotowo we wspornikach 10, umieszczonych na podluznych dzwigarach ramy samochodu. Jak wynika zwlaszcza z fig. 2 wal roboczy 9 jest drazony, przy czym biegnacy przez wieksza czesc dlu¬ gosci wydrazonego walu otwór 11, w jednym koncu walu 9 przechodzi w kwadratowy otwór 12 W tym kwadratowym otworze jest osa¬ dzony nieruchomo pret 13, swoim jednym kon¬ cem uksztaltowanym jako odpowiednich wy¬ miarów kwadrat 14. Pret 13 przebiega przez cala dlugosc walu roboczego 9 i pracuje na skrecanie, drugim zas koncem wystaje z walu roboczego 9 i jest zagiety pod katem 90°, two¬ rzac dzwignie 15. Pret 13, pracujacy na skre-' canie w miejscu wyjscia z walu roboczego 9, jest podparty wewnatrz tego walu za pomoca - 2 -samosmarujacej tulejki 16, ktpra jednoczesnie sluzy do uszczelniania wnetrza walu wydrazo¬ nego. 9.Po srodku walu roboczego 9 jest na nim umocowana dzwignia 17, na której za pomoca sworznia* 18, jest osadzone przegubowo tlo- czysko 19, które wchodzi do cylindra zródla sprezonego czynnika 20 urzadzenia podnosza¬ cego, i na znajdujacym sie w cylindrze koncu ma osadzony tlok roboczy 21, który w cylin¬ drze czynnika sprezonego 20 moze byc przesu¬ wany zgodnie z zewnetrznym ruchem tloczy- ska 19. Sam cylinder czynnika sprezonego 20 na koncu przeciwleglym do tloczyska 19, jest zawiasowo przymocowany do ramy samocho¬ du za pomoca sworznia oporowego 22 w ten sposób, ze moze wahac sie dokola osi, równole¬ glej do walu roboczego 9.Na ramie samochodu znajduje sie wreszcie — nieco ponizej pracujacego na skrecanie pre¬ ta 13 — zderzak 23, który sluzy jako zderzak dla raimienia 15 preta 13 tylko *w obszarze koncowego wychylenia sie skrzyni zaladow¬ czej (przy zakresie obrotu walu roboczego o okolo 15°), podczas gdy w pozostalym ob¬ szarze obracania sie walu roboczego 9 ramie 15 moze sie swobodnie obracac.Opisane urzadzenie podnoszace pracuje w sposób opisany ponizej.W uwidocznionym na rysunku polozeniu skrzyni zaladowczej 1, to jest w jej normal¬ nym opuszczonym polozeniu, ramie 15 pracu¬ jacego na skrecanie preta 13 uklada sie po¬ ziomo i jest skierowane do tylu, podczas gdy polaczony z tloczyskiem 19 tlok 21 znajduje sie najglebiej w cylindrze czynnika sprezone¬ go 20. Jezeli teraz w celu przechylenia skrzy¬ ni zaladowczej 1 tloczysko 19, na skutek dzia¬ lania na jego tlok 21 czynnika sprezonego, zo¬ stanie wysuniete z cylindra 20 w kierunku strzalki 24, to wówczas wal roboczy 9 (fig. 1) obróci sie w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara, przy czym jednoczesnie dzwignie 8 wychyla sie do góry — równiez w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara, a zwiazane ?: nimi drazki 6 pójda do góry. Ten ruch do góry drazków 6 powoduje przechylenie do tylu skrzyni zaladowczej 1 dokola sworzni zawiasowych 2.Mniej wiecej po wykonaniu pól obrotu wa¬ lu roboczego 9, ramie 15 preta 13 opiera sie o zderzak 23 i na skutek tego przy dalszym koncowym wysuwaniu sie tloczyska 19 z cy¬ lindra 20 pret 13 jest sprezyscie skrecany i w ten sposób wytworzy sie sila powrotna, która wzrasta wraz z dalszym przechylaniem skrzyni zaladowczej (az do maksymalnego ka¬ ta przechylania równego okolo 65°). Ta sila powrotna zapewnia szybki, samoczynny powrót skrzyni zaladowczej 1, po spadku cisnienia czynnika poruszajacego tlok 21 nawet wów¬ czas, gdy punkt ciezkosci przechylanej skrzy¬ ni zaladowczej przesunie sie az do sworznia oporowego 2 lub nawet poza niego i gdy w* tych warunkach nie ma juz zadnej sklado¬ wej sily ciazenia, potrzebnej do samoczynne¬ go cofniecia skrzyni zaladowczej.Opisane urzadzenie wyróznia sie specjalnie prosta, a mimo to niezawodna konstrukcja, wykorzystujaca sile powrotna urzadzenia spre¬ zynujacego. Oprócz tego, ze zastosowany tu skretny pret 13, przy zajmowaniu tak niewie¬ le miejsca, mógl byc tak sztywno skonstruo¬ wany, ze jeden jedyny pret, nawet przy du¬ zych skrzyniach zaladowczych moze dawac wystarczajaca sile powrotna, to równiez ten skretny pret 13 na przewazajacej czesci swej dlugosci chroniony jest we wnetrzu wydrazo¬ nego walu roboczego 9 za pomoca samosma¬ rujacej tulejki 16, a sama tulejka 16 nie wy¬ maga zadnego dogladu.Wynalazek nie ogranicza sie do szczególów konstrukcyjnych, opisanego przykladu wykona¬ nia. A wiec na przyklad nie jest konieczne, aby skrzynia zaladowcza na ramie samochodu byla osadzona w ten sposób, ze mozliwe bylo¬ by przechylenie jej tylko do tylu. Tylko nie¬ znacznie zmienione urzadzenie podnoszace, w którym wal roboczy zostanie ustawiony w kierunku wzdluznym samochodu, a cylin¬ der czynnika sprezonego wypadnie w poprzek samochodu — umozliwi bez zadnych trudnosci przechylanie na bok skrzyni. PL