PL42191B1 - - Google Patents

Description

RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42191 Kl. 12 q, 3 Polska Akademia Nauk (Instytut Badan Jadrowych) Warszawa, Polska Sposób otrzymywania N-mono i IN.N' — dwu pochodnych etylenodwuaminy Patent trwa od dnia 24 kwietnia 1958 r.Ostatnio coraz wieksze zainteresowanie wzbu¬ dzaja niektóre pochodne etylenodwuaminy, typu B—NH—CH2—CH2—NH2 oraz R—NH—CH2— —CH2—NH^R, gdzie R moze byc rodnikiem alifatycznym, alicyklicznym, aromatycznym lub heterocyklicznym. Szczególnie na uwage zaslu¬ guja benzylowe pochodne etylenodwuaminy bez podstawników, lub zawierajace podstawniki w pierscieniu. Zwiazki tego typu posiadaja wla¬ snosci anty histamino we, poza tym jako malo toksyczne sa stosowane do otrzymywania soli penicylinowych, nierozpuszczalnych w wodzie i sluzacych do zwalczania iniekcji bakteryjnych.Znana jest równiez mozliwosc zastosowania nie¬ których pochodnych dwubenzyloetylenodwu- aminy w analizie organicznej do wykrywania aldehydów w obecnosci ketonów. Poza tym tego rodzaju dwuaminy moga byc cennymi pólpro- Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwórcami wy¬ nalazku sa Zygmunt Eekstein i Andrzej Lukasiewicz. duktami w syntezie szeregu waznych polaczen organicznych, miedzy innymi srodków grzybo¬ bójczych, a takze dzieki zdolnosci chelatowania, moga byc uzyte wprost, lub po ich fcwaterni- zowaniu do wyodrebniania metali ziem rzad¬ kich.Sposród dotychczas znanych metod ptrzymy- wania N-mono N, N' — dwu pochodnych ety¬ lenodwuaminy praktyczne znaczenie ma kata¬ lityczna redukcja zasad Schiffa wodorem pod cisnieniem oraz reakcja aldehydów z etyleno- dwuamina w kwasie mrówkowym, w wyniku której powstaje mieszanina dwu- i monopo- chodnycft etylenodwuaminy o zmiennym skla¬ dzie w zaleznosci od stosunku komponentów i czasu reakcji.Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymy¬ wania N-mono i N, N' — dwu pochodnych ety¬ lenodwuaminy przez redukcje odpowiednich za¬ sad Schiffa (ktqre otrzymuje sie z bardzo wy-saka wydajnoscia przez ogrzewanie aldehydów z etylenodwuamina w bezwodnym etanolu, lub metoda azeotropowa z benzenem, toluenem, lub innymi rozpuszczalnikami) kwasem mrówko¬ wym w obecnosci zasadowych katalizatorów.Sposób ten w porównaniu z dotychczas zna¬ nymi posiada istotne zalety, a mianowicie jest prostszy anizeli katalityczne uwodornienie, wy¬ magajace zwiekszonego cisnienia oraz daje znacznie wyzsze wydajnosci niz reakcja aldehy¬ dów z etylenodwuamina w kwasie mrówkowym.Poza tym sposób ten dzieki mniejszej ilosci wo¬ dy reakcyjnej anizeli w reakcji aldehydów z etylenodwuamina w kwasie mrówkowym, po¬ zwala odzyskiwac kwas mrówkowy o wiekszym stezeniu, który^ mozna ponownie uzyc do re¬ dukcji.Redukcja zasad Scliiff a kwasem mrówkowym przebiega co prawda bez katalizatorów, jednak dla osiagniecia wysokich wydajnosci wymaga bardzo dlugiego czasu reakcji, podobnie zreszta jak reakcja etyilsnodwuaminy z aldehydami w kwasie mrówkowym. Stwierdzono jednak i to stanowi przedmiot wynalazku, ze dodanie do mieszaniny reakcyjnej niektórych zasadowych soli, jak np. mrówczanu sodu ma dzialanie ka¬ talityczne, wielokrotnie skracajace czas reakcji i zwiekszajace jej wydajnosc.Stwierdzono równiez, ze szczególnie dobre re¬ zultaty uzyskuje sie w przypadku dwubenzalo- etylenodwuaminy niepodstawionej luib zawiera¬ jacej w pierscieniu podstawniki elektrofilne, jak np. chlorowce i grupe nitrowa.Przyklad I. Do roztworu 24 g mrówczanu sodowego w 72 ml 100%-go kwasu mrówkowego dodano 36,5 g dwu-(p-dhloirobenzalo)-etyleno- dwuaminy, po czym mieszanine ogrzewano do wrzenia w ciagu 10 godzin. Po oddzieleniu w rozdzielaczu oleju od warstwy nieoleistej, do¬ dano don 60 ml stezonego kwasu solnsgo (1,18) i mieszanine ogrzewano do wrzienia w ciagu 1 godziny.W czasie ogrzewania wypadl krystaliczny osad. który po ochlodzeniu woda odsaczono i przemyto izopropanolem. Przesacz zageszczono do niewielkiej objetosci, przy czym wypadla jeszcze niewielka ilosc osadu, który przemyto izcpropanolem i polaczono z glówna porcja.Otrzymany w ten sposób osad zadano 20%-wym roztworem wodorotlenku sodowego- a powstaly olej wyekstrahowano eterem. Ekstrakt eterowy wysuszono i po usunieciu eteru olej poddano destylacji pod zmniejszonym cisnieniem. Frak¬ cja odebrana przy 96—99°C (0,15 mmHg) stano¬ wi mono-p-cMorobenzylo-etylenodwuamine (dla C9H13N2CL — obliczono 15,2% N, znaleziono 15,1% N), glówna zas frakcja, zebrana przy 174—176°C (0,1 mm Hg) dala dwu-(p-chloro- benzylo)etylenodwuamine (dla C16H18N2Cl2 — obliczono 9,1% N, znaleziono 9,1% N).Przyklad II. W sposobie jak wyzej,, lecz przy uzyciu zamiast mrówczanu sodowego rów¬ nowaznej ilosci mrówczanu potasowego, otrzy¬ mano wyniki analogiczne.Przyklad III. W sposobie jak w przy¬ kladzie II, lecz przy uzyciu dwu (o-nitrobenza- lo)etylenodwuaminy, dwupochodna etylenodwu- aminy wyodrebniono w postaci polaczenia z al¬ dehydem salicylowym o wzorze: CE. - CH0 I I -CH2-Nv ^N-CH0^ -NCU oraz moncpochodna w postaci chlorowodorku o temperaturze topnienia —• 216—217QC. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patent owe Sposób otrzymywania N-mono i N, N' — dwupochodnych etylen odwuaminy przez reduk¬ cje zasad Scliiffa kwasem mrówkowym, zna¬ mienny tym, ze proces prowadzi sia w obecnos¬ ci katalizatorów zasadowych takich jak mrów¬ czan sodowy, mrówczan potasowy, octan sodo¬ wy itp. Polska Akademia Nauk (I ns ty tu t B ad an Jadrowych) Zastepca: inz. K. Siennicki rzecznik patentowy RSW „Prasa" W-wa, Okopowa 58/72. Zam. 1304. Pap. druk. sat. ki. III 70 g. 100 egz. PL