Wynalazek dotyczy jedno- lufo wielosprezyno- wego ukladu sprezyn srubowych na okresowe wysokie obciazenia.W znanych ukladach sprezyn o jednej lub kil¬ ku sprezynach srubowych, stosowanych do okresowego odbierania i oddawania energii w wielu maszynach i urzadzeniach, sprezyny nie¬ mal wylacznie sa ulozone miedzy dwiema rów¬ noleglymi wzgledem siebie powierzchniami opo¬ rowymi, które w stosunku do siebie okresowo sie zblizaja i oddalaja. Powierzchnie wykonuja ruch tylko o jednym stopniu swobody. Przekrój spirezyn jest przy tym obciazony na skrecenie.Tylko w nielicznych przypadkach, w których ze wzgledów czynnosciowych powierzchnia oporo¬ wa moze- sie obracac, zaklada sie miedzy obro¬ towa powierzchnia oporowa i ukladem sprezyn tarcze slizgowa. Tarcza ta ma za zadanie unie¬ mozliwienie przenoszenia ruchu obrotowego z powierzchni oporowej na uklad sprezyn, gdyz wszelki ruch obrotowy, przeniesiony przez po¬ wierzchnie oporowa, dodawalby sie w sprezy¬ nach, jako naprezenie gnace do istniejacego juz naprezenia skrecajacego, co obnizaloby dopusz¬ czalne obciazenie uzytkowe. Poniewaz wlozone jeden w drugi zespoly sprezyn ze znanych (po¬ wodów sa naprzemian sprezynami prawo- i le¬ wo skretnymi, sprezyny te w pewnych okolicz¬ nosciach wykazuja sklonnosc do wzajemnego zetkniecia sie, gdyz odpowiednio do swego kie¬ runku skretu odkrecaja sie lub zakrecaja sie, przez co ich srednica zwieksza sie lub zmniejsza.Rozwazajac jednak dokladniej sily wystepu¬ jace w sprezynach mozna stwierdzic, ze oprócz naprezen skrecajacych wystepuja jeszcze inne sily. Na skutek zmiany kata nachylenia pod wplywem obciazenia powstaje przesuniecie albo ciagnienie w kierunku drutu, które to sily daza do przekreceniia ku sobie (powierzchni czolowych sprezyn przylegajacych pod obciazeniem. Ponie¬ waz jednak w przewaznej liczbie przypadków tarcie nie pozwala na przekrecenie powierzchni czolowych sprezyn wzgledem podpory, powstaje w sprezynie sila gnaca, która odgina lub doginasrednice sprezymy. W praktyce taka zmiana srednicy jejst uwzgledniona iprzez pozostawienie odpowiedniego odstepu od innych czesci styko¬ wych d prowadniczych.W ukladach sprezyn srubowych na okresowe duze obciazenie, w których zmiana kata nachy¬ lenia moze dochodzic do maksymalnych warto¬ sci, sily skrecenia na powierzchniach czolowych sprezyn osiagaja taka wielkosc, ze tarcie przy¬ czepne miedzy sprezyna i podpora zostaje prze¬ zwyciezone, a powrotne przekrecenie czolowej strony sprezyny na podparciu zmienia napreze¬ nie w sposób udarowy. Takie udarowe zmiany naprezen sa jednak nadzwyczaj szkodliwe dla trwalosci sprezyn. Poza tym sprezyny z biegiem czasu wrzynaja sie w podparcie.Zagadnienie stworzenia osadzenia sprezyn, dzieki któremu osiaga sie ciagle zmiany napre¬ zen w sprezynach i nieznaczne scieranie po¬ wierzchni oparcia rozwiazuje sie wedlug wyna¬ lazku w ten sposób, ze jedna z powierzchni opo¬ rowych sprezyn jest osadzona obrotowo dokola osi sprezyny, przy czym osadzenie dla powierzch¬ ni podparcia otrzymuje sie za pomoca lozyska slizgowego, tocznego., kulkowego, wahliwego lub innego odpowiedniego lozyska. Wobec takiej zdolnosci obracania sie powierzchni oporowej sprezyna moze skrecac sie bez udaru odpowied¬ nio do swego stanu naprezenia. Dzieki takiemu bezudarowemu skrecaniu, trwalosc sprezyn, a tym samym i .pewnosc dzialania maszyny, staje sie wieksza. Oprócz tego sprezyny nie wrzynaja sie do powierzchni oparcia, gdyz miedzy sprezy¬ nami i oparciem nie zachodzi wogóle zaden ruch.Powierzchnie oporowe wykonane w postaci pierscieni lozyskowych sa zabezpieczone wzgle¬ dem siebie przez wzajemne nalozenie." Na rysunku uwidoczniony jest przyklad wy¬ konania wynalazku, przy czyoi fig. 1 przedsta¬ wia przekrój w kierunku osi lub w kierunku pracy wielosprezynowego ukladu sprezyn srubo¬ wych, a fig. 2 przedstawia w widoku z góry wykrój czesciowy nowego oparcia sprezyn.Jak uwidoczniono, na fig. 1, w korpusie pod¬ stawowym 1 jednej z powierzchni oporowych sa wytoczone wspólsrodkowe rowki biezne dla na¬ rzadów tocznych pierscieni 2 — 6. Pierscienie 2 — 6 narzadów tocznych sa wykonane w znany sposób. Na tych pierscieniach sa ulozone wspól- srodkowo wlasciwe pierscienie oporowe 7 —11 dla sprezyn. Pierscienie oporowe sprezyn maja taki ksztalt, ze na swych torach tocznych moga laitwo poruszac sie, nie ocierajac sie przy tym wzajemnie. Poza tym jednak wewnetrzny piers¬ cien w przypadku / pelnego odciazenia nie po¬ zwala na oddalenie sie od korpusu podstawowe¬ go 1 pod dzialaniem opierajacej sie na nim nor¬ malnie sprezyny srubowej i przedostanie sie do komory sprezynowej 12, a wiec np. pierscien 8 zabezpiecza pierscien 7, pierscien 9 zabezpiecza pierscien 8, pierscien 10 — pierscien 9, a piers¬ cien 11 -— pierscien 10. Pierscien 11, który przez swoje polozenie zabezpiecza pierscienie 7 —10 jest zabezpieczony w znany sposób przez piers¬ cien zabezpieczajacy 12, który jest osadzony na czopie 13, znajdujacym sie na korpusie podsta¬ wowym 1, i jest umieszczony wspólsrodkowo.Zespól sprezynowy skladajacy sie ze sprezyn srubowych 14, 15, 16, 17 i 18 jest centrowany za' pomoca oslony sprezystej 19. Sprezyny 14, 16 i 18 sa prawoskretne, a sprezyny 15 i 11 — le- woskretne. Oparcie 20 wielosprezynowego ukla¬ du drgajacego jest wykonane w znany sposób.Gdy zespól sprezyn jest scisniety, to oparcia sprezynowe 7, 9 i 11, patrzac z góry, obracaja sie w kierunku wskazówek zegara, natomiast pierscienie 8 i 10 wykonywuja ruch obrotowy w kierunku przeciwnym {co zaznaczono na fig. 2 grubymi strzalkami). Ruchy odpowiadaja silom tnacym sprezyn.Przy odciazeniu zespolu sprezyn kierunki ru¬ chu pierscieni oporowych odwracaja sie (na fig. 2 Merunki te oznaczane sa strzalkami'kres¬ kowanymi). Ciagla zmiana naprezenia, uzyskana dzieki swobodnej obracalnosci pierscieni oporo¬ wych sprezyn, zwieksza trwalosc sprezyn i tym samym zwieksza pewnosc pracy maszyny.Opisany w"niniejszym przykladzie uklad obro¬ towych podpór sprezynowych, osadzonych na narzadach tocznych, moze byc wykonany rów¬ niez jako osadzenie wahliwe, obrotowo-elastycz- ne lub osadzenie slizgowe. PL