Opublikowane dali, £8 Utey*** 1*5$ *.Fjrf^^Ht POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LODOWEJ OPIS PATENTOWY asoeóstt Nr 41392 Centralne Biuro Techniczne Przemyslu Maszyn Wlókienniczych *) Lódz, Polska Sprzeglo rozlaczne, dzialajace pod wplywom alabogo Impuls* mechanicznego Patent trwa od dnia 23 grudnia 1957 r.Wynalazek dotyczy sprzegla rozlacznego dzia¬ lajacego pod wplywem slabego impulsu mecha¬ nicznego elementów sterujacych urzadzenia przekaznikowego.Do uruchamiania lub zatrzymywania urza¬ dzen mechanicznych stosuje sie najczesciej róz¬ nego rodzaju sprzegla rozlaczne. W zaleznosci od przenoszonej mocy, liczby obrotów, czesto¬ tliwosci wlaczen, wymaganej pewnosci ruchu, szybkiego lub elastycznego rozruchu itd. stoso¬ wane bywaja najrózniejsze rozwiazania kon¬ strukcyjne tych sprzegiel.Do wlaczania i wylaczania wymagane jest uzycie stosunkowo silnych impulsów, otrzymy¬ wanych z elementów sterujacych albo tez wy¬ wolanych dzialaniem reki ludzkiej. W przypad¬ ku koniecznosci pracy automatycznej i istnienia stosunkowo slabych impulsów z urzadzen ste¬ rujacych, stosuje sie zazwyczaj urzadzenia po¬ mocnicze posrednie, tak zwane serwomotor/, +) Wlasciciel patentu oswiadczyl, te wspól¬ twórcami wynalazku sa in£. mgr Tadeus*Btr- toszkfewle* i Hit. Kazimierz Podgórski, które ife* drodze mechanicznej, elektrycznej czy tez jakiejkolwiek innej wzmacniaja te slabe impulsy na tyle, atly wystarczaly do przelacze¬ nia sprzegla.Przewodnia mysla wynalazku jest usunieci* bardzo skomplikowanych pomocniczych uEfza* dzen przekaznikowych pomiedzy elementem st#* rajacym a sprzeglem, wzmacniajacych dzialanie impulsu mechanicznego i przelaczanie s^rtje- gla za pomoca sily pochodzacej t przekazywa¬ nego momentu obrotowego tego* sprzegla.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony ty¬ tulem przykladu i schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeglo rtftscez- ne w przekroju podluznym, fig. 2 — sprzejgio w widbku od strony czolowej, fig. $ — sftifdtfl* w przekroju wzdluz linii A^A na fig- t, fife. 4 ilustruje dzialanie gtfmego ztfefzak* tm tttfef** wiak, fig. 5 — ifastrufcr dzialanie dolnego wie* rzaka na nastawiak, fik. tf — cji sprzegla w widoku od strony czolowej, # H£ 7 ~Jurt!odmian* sprzegi* w prztfcioju pe-Sprzeglo rozlaczne jfest umocowane na wale napedowym 1 umieszczonym w lozysku 2 przy- mócogtenym w urzadzeniu! sterowanym. Na wa¬ le napadowym 1 jestPosadzona na stale dzwig¬ nia 3, w której ramionach umocowane sa obro¬ towo zapadki 4, wspólpracujace z kolem zapad¬ kowym 5 osadzonym na tulei polaczonej z ko¬ lami lancuchowymi. Tuleja 6 jest osadzona obrotowo na wale 1.Zapadki 4 sa zaopatrzone w nastawki 7 po¬ siadajace wglebienia zapadkowe 7a. W korpusie lozyska 2 wykonany jest wielokatny otwór pro- wadniczy, w którym umieszczony jest przesuw¬ nie pret o przekroju wielokatnym 8 z dwoma zderzakami 9 i 10 przesuwajacymi sie pod wply¬ wem impulsu elementu sterujacego i wspólpra¬ cujacymi z nastawiakiem 7. Dzwignia 3 posiada jedno lub kilka ramion z zapadkami 4.Na dzwigni 3 umocowane sa sprezyny U, któ¬ rych konce Ha wpadaja w jedno z dwóch wgle¬ bien zapadkowych 7a nastawiaków 7. Zderzak 9 lub 10 zapoczatkowuje obrót nastawiaka 7 do¬ kola osi 75, a wprowadzenie go w polozenie krancowe dokonuje sprezyna 11.Lozysko 2 jest przymocowane do scianki 12 maszyny.Dzialanie sprzegla icst nastepujace. Podczas dzialania maszyny wal 1 sprzegla wraz z dzwig¬ nia 3 i osadzonymi na niej zapadkami 4 oraz na- stawiakami 7 obracaja sie stale, przy czym na- stawiaki 7 wraz z zapadkami 4 ustawione sa w jednym ze swych krancowych polozen pod wplywem dzialania sprezyn 11. Zderzaki 9 i 10, osadzone na precie 8, ulozyskowanym suwli- wie w kwadratowym otworze prowadniczym w korpusie lozyska 2, sa polaczone z elementem nadajacym impuls do wlaczenia lub rozlacze¬ nia sprzegla. Przy normalnej pracy maszyny zderzaki 9 i 10 nie stykaja sie z nastawiakaml 7 i sprzeglo jest albo wlaczone lub wylaczone.Jezeli na przyklad sprzeglo bylo wlaczone, a zderzaki 9 i 1Q pod wplywem impulsu elemen¬ tu sterujacego przesuna sie ku dolowi (fig. 4), nastawiak 7 zahacza o zderzak 9, obraca sie wokól osi 7b i wysuwa zapadke 4 z zazebienia z kolem zapadkowym 5. Pod wplywem dziala¬ nia sprezyny 11 nastawiak 7 przyjmuje poloze¬ nie pokazane na rysunku linia kreskowana. Po kolejnym wyzebieniu sie wszystkich zapadek osadzonych na ramionach dzwigni 3 nastepuje wylaczenie sprzegla.Gdy nastepuje impuls elementu sterujacego w kierunku odwrotnym, zderzaki 9 i 10 przesu¬ waja sie ku górze (fig. 5), przy czym nastawiak 7 zahacza o zderzak 10 i obraca zapadke 4 ku dolowi. Pod wplywem dzialania sprezyny U za¬ padka 4 przyjmuje polozenie przedstawione li¬ nia kreskowana, zazebiajac sie z kolem zapad¬ kowym 5 i uruchamiajac w ten sposób kolo lancuchowe 6. W przypadku zastosowania dzwigni z jednym ramieniem, a wiec z jedna zapadka, maksymalny czas wlaczenia lub wy¬ laczenia sprzegla jest jednakowy, natomiast przy wiekszej liczbie ramion maksymalny czas potrzebny na wlaczenie sprzegla ulega odpo¬ wiedniemu skróceniu, wylaczenie zas nastepuje w tym samym czasie co i przy jednym ramie¬ niu. Pozwala to na unikniecie wylaczen sprze¬ gla pod wplywem impulsów przypadkowych, co jest rzecza istotna na przyklad przy zastosowa¬ niu sprzegla na zasilarkach we wlókiennictwie.Zluzowanie sruby 17 i przesuniecie zderzaka 9 w inne miejsce preta 8 pozwala na zmiane czu¬ losci sprzegla.W celu przyspieszenia dzialania sprzegla tak przy jego wlaczaniu, jak i wylaczaniu, nasta- wiaki 7 moga byc polaczone ze soba za pomoca ramienia lacznikowego 13, pokazanego na fig. 6 linia przerywana.Na fig. 7 przedstawiona jest odmiana sprze¬ gla, w której dzwignia 3 jest zastapiona dzwig¬ nia 14' posiadajaca ksztalt kola linkowego i Obracana za pomoca linki 15. Natomiast kolo zapadkowe 5 otrzymany moment obrotowy przekazuje wprost na wal 16, na którym osa¬ dzone jest na stale. Dzwignia 14 jest osadzona luzno na wale Iff.Dzialanie sprzegla w tej odmianie jest iden¬ tyczne z dzialaniem sprzegla wedlug fig. 1. PL