Opublikowane dnia 17 listopada 1958 r.V £ 4l POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY JT^Ta Nr 41253 ^r.3^.k.$Q± 1 ^^ VEB Werkzeugfabrik Trcptow Treptow — Berlin Niemiecka Republika Demokratyczna Glowica do nawalcowywania gwintów Patent trwa od dnia 6 marca 1956 r.Znane sa juz glowice do nawalcowywania gwin¬ tów zarówno nieruchome jak i obrotowe. Za po¬ moca znanych podobnych glowic moga byc wy¬ twarzane badz tylko gwinty lewe, badz tez tylko gwinty prawe. Dalsza niedogodnosc tych znanych glowic polega na tym, ze mimosrodowe osie, na których osadzone sa krazki walcujace, sa za¬ mocowane na stale miedzy plytami trzymako- wymi pod jednakowo dobranym katem skoku.Znane glowice do nawalcowywania gwintów o róznym skoku i róznej srednicy, wykazuja bardzo powazna niedogodnosc polegajaca na tym, ze przy nawalcowywaniu profilów o jednako¬ wym skoku, lecz róznej srednicy, kat pochylenia osi mimosrodowych nie jest zgodny z katem skoku obrabianego przedmiotu, wskutek czego boki walcowanych profili zostaja znieksztalcone.Znieksztalcenia te sa niepozadane ze wzgledów jakosciowych. Dalsza istotna niedogodnoscia jest to, ze przy uzyciu znanych glowic moze pow¬ stawac tak zwane skrzywienie skoku, zalezne od urzadzenia stosowanego do nawalcowywania oraz od materialu obrabianego przedmiotu. To skrzywienie daje sie zauwazyc na dlugosci gwin¬ tu w kierunku dodatnim lub ujemnym i jest równiez powodem niedokladnosci wytwarzane¬ go gwintu.Wynalazek dotyczy nieruchomej lub obrotowej glowicy do nawalcowywania gwintów.Istota wynalazku polega na tym, ze osie mimo¬ srodowe krazków walcujacych sa osadzone swy¬ mi czopami przegubowo z pewnym podluznym luzem, np. w ruchomych panewkach lozyskowych miedzy plyta lozyskowa a oslona, przy czym pozadany kat skoku daje sie nastawiac przez promieniowe przekrecanie plyty lozyskowej wzgledem oslony, czopy zas mimosrodowych osi siegajace do oslony, zahaczaja swymi zabderaka- mi o prowadnice elementów wlaczajacych w celu przezwyciezenia wzglednego ruchu miedzy mimo- srodowymi osiami a elementami wlaczajacymi.Azeby ruch wzgledny miedzy mimosrodowymi osiami a elementami wlaczajacymi przezwycie¬ zyc w nalezyty sposób, jest rzecza koniecznalozysko plyty lozyskowej i oslony wykonac w postaci oslon lozyskowych, tworzacych w prze¬ kroju poprzecznym srodkowa strefe kulowa, w której jest zamocowany odpowiedni ruchomy na wszystkie strony pierscien kulowy o cylin¬ drycznej powierzchni wewnetrznej. Przez ten pierscien przechodza mimosrodowe osie tworzace z nim jedna calosc, przy czym przewidziany jest posrednio wlaczony przegub kulowy lub krzyzo¬ wy polaczony z elementami wlaczajacymi i przez nie sterowany, te osie mimosrodowe i wspomnia¬ ny przegub stanowia równiez jedna calosc.Wskutek takiego wykonania zostaja usuniete niedogodnosci wspomniane na wstepie i osiaga sie to, ze bez zmiany konstrukcji glowicy moze ona byc zastosowana do gwintów zarówno pra¬ wych jak i lewych* W tym celu w korpusie glowicy zastosowane sa dwie sprezyny skokowe, z których jedna niezaleznie od drugiej moze byc naprezana i luzowana w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara i w kierunku odwrot¬ nym. Sprezyny te daja sie w kazdej chwili wy¬ mieniac. Mozna usunac te sprezyne, która nie jest uzywana. Jest to bardzo korzystne poniewaz dzieki temu moze byc znacznie zmniejszona ogólna dlugosc glowicy do wytwarzania gwin¬ tów.. To zmniejszenie dlugosci jest szczególnie korzystnie, gdy maszyna robocza, zaopatrzona w taka glowice, posiada niedostateczne wymiary.Glowica wedlug wynalazku moze byc zamo- cowywana w kazdej dowolnej tokarce, wiertar¬ ce lub podobnej obrabiarce, wskutek czego zbed¬ na jest osobna walcarka. Kat pochylenia mimo- srodowych osi, zaopatrzonych w krazki nawalco- wujace daje sie dowolnie zmieniac. Uzyskuje sie to przez prorhieniowe przekrecanie plyty lo¬ zyskowej wzgledem oslony dla wszystkich mimo¬ srodowych osi jednoczesnie i z jednakowa liczba obrotów, czyli zgodnie. Zapewnia to nalezyta prace glowicy wedlug wynalazku. Powodowane przez zmiany skoku wydluzenia lub skrócenia gwintu daje sie, stosownie do zyczenia, uskutecz¬ niac lub usuwac. Uzyskuje sie to równiez przez promieniowe przekrecania plyty lozyskowej wzgledem oslony. Wykonane wedlug wynalazku przegubowe ulozyskowanie osi mimosrodowych, osadzonych z pewnym luzem, umozliwia calko¬ wicie dokladne nastawianie kata naniesienia.Wynalazek jest, tytulem przykladu, blizej wy¬ jasniony na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia podluzny przekrój glowicy do nawalco¬ wywania wraz z czesciowym widokiem w kierunku strzal¬ ki E, fig. 2 i 3 przedstawiaja czesciowe przekroje podluzne urzadzenia wedlug fig. 1 wzdluz linii C — D, przy czym mimosrodowe osie z krazkami walcowymi miedzy plyta lozyskowa a oslona sa pokazane w dwóch róznych polozeniach kato¬ wych, fig. 4 — widok z góry lozyskowej plyty glowicy do nawalcowywania gwintów wraz z. czesciowym widokiem tej plyty z kierunku strzalki F, a fig. 5 — podluzny przekrój innej postaci wykonania ulozyskowania osi mimosro- dowych.Cyfra 1 oznaczono zaopatrzona w talerzowate wykroje la plyte lozyskowa na czolowej stronie glowicy. Plyta ta posiada klocki dystansowe 2, przymocowane srubami 3 osadzonymi w szcze¬ linach 3a plyty. Klocki dystansowe 2 sa polaczo¬ ne za pomoca trzpieni 4 i srub 5 z oslona 6.Miedzy plyta lozyskowa 1 i oslona 6 sa umiesz¬ czone krazki 7 do nawalcowywania gwintów, osadzone na mimosrodowych osiach 8. Osie 8 sa osadzone swymi czopami lozyskowymi 8a w lo¬ zyskach przegubowych 9, które za pomoca czo¬ pów centrujacych Ja sa utrzymywane w otwo¬ rach 9a plyty lozyskowej 1. Lozyska 9 sa zamo¬ cowane w okienkach 11 plyty lozyskowej 1 i w okienkach lla tulej 12 umieszczonych w oslonie 6. Tuleje te posiadaja otwory 9ai, w których ? osadzone sa centrujace czopy 9a lozyska 9. Na mimosrodowych osiach 8 krazki 7 osadzone sa tarcze dystansowe 10, 10a, przy czym tarcza 10 przy nastawianiu krazków 7 w okreslonym po¬ lozeniu katowym zahaczaja sie o talerzowate wykroje la plyty lozyskowej 1. Poprzez plyte lo¬ zyskowa 1 i oslone 6 przebiega osiowo otwór przelotowy 13 do umieszczania obrabianego przedmiotu. W oslonie 6 umieszczone sa elementy lacznikowe 14 i 15. Do wykrojów 14a elementów lacznikowych 14 wchodza zabieraki 16 np. czwo¬ rokatne czopów lozyskowych 8a osi mimosrodo¬ wych 8, przy czym trzpienie 17 zabieraków 16 zapobiegaja osiowemu przesuwaniu osi mimosro¬ dowych 8. Oslona 6 jest utrzymywana wspól¬ osiowo przez kadlub 18 i swa powierzchnia 19 przylega do kadluba 18 za pomoca pierscienia 20 bez luzu, lecz w sposób umozliwiajacy jej obrót.Zamocowywanie oslony-ff wzgledem korpusu 18 odbywa sie za pomoca, raczki 21 uksztaltowanej w postaci uchwytu srubowego. Raczka 21 jest osadzona w podluznej szczelinie 22 oslony 6 i zamocowana w gwintowanym otworze 23 kadlu¬ ba 18. W kadlubie 18 sa osadzone osiowo i pro¬ mieniowo napiete sprezyny 24 i 24a, umieszczo¬ ne w pierscieniu zamocowujacyTO 25, 25a oraz — 2 —w pierscieniu naprezajacym 26 lub 26a. Pierscien 2d lub 26a jest utrzymywany za pomoca wymien¬ nej sruby 26b w otworze 26c pierscienia na¬ prezajacego, sluzacym do umieszczenia w nim sprezyn 24 i 24a. Poprzez srodkowy otwór kor¬ pusu 18 przechodzi tuleja 27, której uskokowy koniec 27a zaczepia o wykroje pierscieni 25, 25a i elementu lacznikowego 15. Azeby zapobiec osiowemu przemieszczaniu sie pierscieni zamo- cowujacych 215, 25a w tulei 27 zastosowany jest sprezynujacy pierscien 27b, wstawiony w rowek 27c tulei 27 i element lacznikowy 15. Tuleja 27 posiada przelotowy otwór 27d. Na kolnierzu 27e tulei 27 sa zastosowane kciuki 28 o powierz¬ chniach w ksztalcie jaskólczego ogona, które sa przymocowane srubami 28a do kolnierza 27e i wchodza do wykrojów 29 kadluba 18.Wlasciwa glowica do nawalcowywania gwin¬ tów, zaopatrzona w krazki nawalcowujace, jest oznaczona liczbami 1—29. Do kadluba 18 tej glo¬ wicy 1—29 nalezy równiez cylinder 30, przymo¬ cowany trzpieniami 31 do kadluba 18. W cylin¬ drze tym jest umieszczony pierscien uchwytowy 32, przymocowany srubami 33 do tulei 27 wlasci¬ wej glowicy 1-^29.Na cylindrze 30,mniej wiecej na wysokosci pierscienia 32 jest prowadzony na kulkach 36 pierscien hamulcowy 34, zaopatrzony w znana przymocowana do niego okladzine ha¬ mulcowa 35. W podluznych szczelinach 37 cylin¬ dra 30 oraz w rowkach 38 pierscienia uchwyto¬ wego 32 sa osadzone sprezyny 39, polaczone srubami 40 z pierscieniem 32. Poza pierscieniem hamulcowym 34 jest umieszczony poprzeczny pierscien 41, który jest uksztaltowany tak, ze styka sie slizgowo z okladzina hamulcowa 35 pierscienia hamulcowego 34. Do naprezania glo¬ wicy 1—29 wraz ze wszystkimi jej czesciami w nie przedstawionym na rysunku urzadzeniu napedowym sluzy kolnierz 43 zamocowany za pomoca trzpieni 42 na cylindrze 30. Pierscien 41 powoduje otwieranie glowicy 1—29, gdy przy wlaczeniu sprezyn kontaktowych 39 tuleja 27 zostaje odsprzegnieta na wlasciwej glowicy 1—29.W konstrukcji przedstawionej na fig. 5 lo¬ zyska 9 (fig. 1—3), znajdujace sie w plycie lo¬ zyskowej 1 i w oslonie 6, sa wykonane jako panewki przegubowe 9b, osadzone bezposrednio na plycie lozyskowej 1 i w oslonie 6. Tworza one z profilu poprzecznego przekroju strefe kulowa. W panewkach przegubowych 9b jest zamocowany ruchomo na wszystkie strony odpo¬ wiedni pierscien kulowy 9c o cylindrycznej po¬ wierzchni wewnetrznej. W pierscieniach 9c osadzone sa czopy lozyskowe 8a mimosrodowej osi 8, tworzace z ta osia jedna calosc. Czop lo¬ zyskowy 8a mimosrodowej osi 8 wchodzacy we¬ dlug fig. 1—3 do oslony 6, jest polaczony za pomoca posrednio wlaczonego kulowego lub krzyzowego przegubu 9d z elementami laczni¬ kowymi 14, 15 (fig. 1) i jest nimi sterowany.Czop lozyskowy 8a osi mimosrodowej 8 oraz srednio wlaczony kulowy lub krzyzowy prze¬ gub 9b stanowia równiez jedna calosc.Urzadzenie pracuje w sposób nastepujacy: W zaleznosci od rodzaju wytwarzania gwintów prawo lub lewo skretnych, stosuje sie pierscien napinajacy 26 lub 26a, przy czym zostaja na¬ piete sprezyny 24, 24a. Ponadto krazki nawal¬ cowujace 7, które sa oznaczone wytloczonymi w nich cyframi 1, 2, 3, musza byc nastawione w okreslonym ukladzie, nie przedstawionym na rysunku, w glowicy do nawalcowywania gwin¬ tów. W tym celu trzeba jedynie krazki walcu¬ jace, nastawione np. na wyrób gwintów prawych tak przestawic w kierunku wskazówek zegara w kolejnosci 1, 2, 3, do wytwarzania gwintów lewych, azeby zostaly przestawione krazki wal¬ cujace z wytloczonymi liczbami 2, 3, wskutek czego powstaje kolejnosc 1, 3, 2 w kierunku ru¬ chu wskazówek zegara. Po wykreceniu raczki 21 z korpusu 18 i wykreceniu pierscienia 20 z oslony 6 oslona ta zostaje odciagnieta i do otworów pierscieni 26 lub 26a wstawia sie, po¬ przez nie przedstawiona na rysunku podluzna szczeline kadluba 18, nie przedstawiony równiez na rysunku uchwyt naprezajacy. Po obróceniu pierscienia naprezajacego 26 lub 26a zostaje on za pomoca wymienionej sprezyny 26b zatrzy¬ mywany w przewidzianym dla sprezyny 24 lub 24a otworze 26c pierscienia naprezajacego, zas oslona 6 zostaje znowu polaczona za pomoca pierscienia 20 z kadlubem 18. Znak „O" na oslonie 6 zostaje teraz nastawiony tak, ze po¬ krywa sie ze znakiem „O" na kadlubie 18 (patrz fig. 1 E). Tak samo po zluzowaniu srub 3 znak O plyty lozyskowej pokrywa sie ze znakiem „O" noniusza czesci dystansowej 2 (fig. 4 F).W tym polozeniu najwyzszy punkt osi mimosro¬ dowej 8 musi lezec prostopadle w dól do po¬ dluznej osi, a zabierak 16 oraz wykroje 14a elementu lacznikowego 14 sa dokladnie prosto¬ katne. Nastepnie potrzebny kat wzniesienia dla 'gwintów prawo luib lewoskretnych nastawia sie przez promieniowe przekrecanie plyty lozysko¬ wej 1 wzgledem oslony 6 za pomoca znaku „O" na noniuszu czesci dystansowej 2, plyte zas lo- — 3 —zyskowa 1 przymocowuje sie znowu za pomoca srub 3 do czesci dystansowej 2. Talerzowe wy¬ kroje la plyty lozyskowej 1 sluza przy tym jako luz dla tarczy dystansowej 10 krazka walcuja¬ cego 7, nastawionego w okreslonym polozeniu.Oslone 6 obraca sie teraz w prawo lub w lewo az jej znak O pokryje sie z kreska R (prawy) lub kreska L (lewy) kadluba 18 (fig. 1 E). Na skutek tego przekrecania osie mimosrodowe 8 zostaja umieszczone w polozeniu wyjsciowym za pomoca obracajacych sie jednoczesnie ele¬ mentów lacznikowych 14. Na noniuszu mozna wykonac, zaleznie od mimosrodowosci osi mi- mosrodowych 8, dodatkowe nastawianie krazków walcujacych w kierunku plus lub minus. Po (jpkonaniu nastawienia krazków oslone 6 unie¬ ruchomia sie za pomoca raczki 21.Glowice 1—29 zaciska sie za pomoca kolnierza 43 w urzadzeniu napedowym, wprawiajacym te glowice w ruch obrotowy. Znajdujaca sie na urzadzeniu napedowym, a nie pokazana na ry¬ sunku poprzeczke urzadzenia napedowego prze¬ suwa sie ponad wspomniana glowica i laczy sie ja za pomoca nie przedstawionych na rysunku trzpieni z pierscieniem trawersowym 41 tak, aby z chwila uruchomienia urzadzenia napedo¬ wego wszystkie czesci glowicy zostaly wprawio¬ ne w ruch obrotowy z wyjatkiem pierscieni 41.Wspomniana poprzeczka laczy sie z gwinto¬ wanym przedmiotem w ten sposób, ze przy uzyskanej dlugosci gwintu, nie pokazany na rysunku uchwyt obrabianego przedmiotu na¬ ciska na poprzeczke. Nacisk ten dziala poprzez pierscien ii na sprezyny 39. Tuleja 27 jest pyzez to wyzwalana ze sprzegla wlasciwej glowicy 1 — 29, wskutek czego glowica walcujaca jest otwierana za pomoca jednej z umieszczonych W niej sprezyn 24 lub 24a i obrabiany przedmiot* zastaje zluzowany. Glowice zamyka sie, gdy pierscien 41 zostaje za pomoca poprzeczki wpra¬ wiony w ruch przeciwbiezny, wskutek czego poprzeczka ta zostaje przycisnieta do okladziny hamulcowej 35 pierscienia hamulcowego 34.Nacisk ten dziala na pierscien hamulcowy 34, wskutek czego zostaje on wprawiony w ruch Obrotowy przez obracajacy sie pierscien 41, Przez to wprawiona zostaje w ruch obrotowy takze \ tuleja 27 wraz z pierscieniem 3Z i spre¬ zynami 39; kierunek obrotu jest odwrotny kierunku ruchu obrotowego glowicy walcujacej 1—29. Przeciwbiezny ruch obrotowy trwa dotad az sprezyny 39 zostana przycisniete do scianki szczeliny podluznej 37. W tym polozeniu tuleja 27 zostaje znowu sprzegnieta z wlasciwa glowica 29, a pierscien 41 slizga sie po okladzinie ha¬ mulcowej 35. Poniewaz obrót w kierunku wal¬ cowania przy sprzezonej tulei 27 jest wiekszy, anizeli opór cierny pomiedzy pierscieniem ha¬ mulcowym 34 i pierscieniem poprzecznym 41 tarcie to ustaje i pierscien 41 zostaje unierucho¬ miony. Wówczas moze byc rozpoczete znowu nawalcowywanie gwintu. PL