OftuMikftwflAo dnia 15 lipca 1957 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPQ,LITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39997 KL 12p, l/Ol Instytut Chemii Ogólnej*) Wayszawa, Polsfca : Sposób otrzymywania kiuasóiu nikotynowego i izonikotynowego z frakcji zasad pikolinoujych Patent trwa od dnia 21 maja 1956 r.Frakcja zasad pikoliinowych, wydzielania przez destylacje z surowych zasad pirydynowych, wrzaca w granicach temperatur okolo 142—14'5°C i zwana dalej frakcja trzystopniowa, zawiera jako glówne skladniki 2,6-iutydyne, 4-pikoline i 3Hpifcoline. 3-pikolina i 4-pikolina zawarte w tej frakcji posiadaja duze znaczenie jako surowce do pro¬ dukcji kwasów nikotynowego i izonikotynowego, przy tym wedlug znanych dotychczas metod w celu otrzymania czystych kwasów nikotynowych rozdziela sie skladniki frakcji trzystopniowej, wydzielajac z niej 2,6-lutydyne za pomocaj soli chlorowodorowych wedlug patentu nr 37006, lub innymi metodami, a nastepnie rozdziela sie mieszanine 3- i 4-pikoliny w znany sposób, po czym utlenia sie wydzielone w stanie czystym 3npikoline i 4-pikoline ido odpowiednich kwasów *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa prof. Wojciech Swie- toslawski, mgr Andrzej Bylicki, mgr Danuta Rostafinska, mgr Zygmunt Lisicki, mgr Wieslaw Lewensztein, inz. Teresa Sikorska i inz. Edward Wardzinski. albo utlenia sie lacznie mieszanine 3- i 4-piko¬ liny i rozdziela otrzymana mieszanine kwasów nikotynowego i izonikotynowego na czyste skladniki.Jednakze znana jest rzecza, ze pomimo dosc znacznych róznic temperatur wrzenie 2npikoliny i skladników frakcji trzystopniowej w czasie ich destylacji, wskutek szczególnego ksztaltu izobar wrzenia, tworzy sie szeroka frakcja posrednia nawet przy zastosowaniu wielopólkowych (np. 70 pólkowych) kolumn destylacyjnych. Poza tym, jak wykazaly badania nad przebiegiem de¬ stylacji zasad pikolinowych z zastosowaniem metody kriometrycznej, zawartosc niewielkich ilosci 2^pikoliny we frakcji trzystopniowej (i na odwrót skladników frakcji trzystopniowej w frakcji 2-pikoliny) nie znajduje w ogóle od¬ zwierciedlenia na krzywej wrzenia, która w tym obszarze wykazuje regularny przebieg, Jak widac z powyzszego, zupelne oddzielenie 2-pikoliny od skladników frakcji trzystopnio¬ wej jest bardzo klopotliwe i polaczone jest ze znacznymi stratami wynikajacymi z wielo¬ krotnych redestylacji.Poniewaz w wyniku utleniania 2-pikolinyotrzymuje sie kwas pikolinowy przeprowadzono badania nad wlasciwosciami fizyko-chemiczny¬ mi tego kwasu i nad ukladami jakie tworzy on z kwasami nikotynowymi i stwierdzono, ze kwas pikolinowy tworzy zarówno z kwasem nikoty¬ nowym jak i izonikotynowym eutektyki dosko¬ nale, przy czym zawartosc kwasu pikolinowego w eutektyku podwójnym z kwasem nikotyno¬ wym wynosi okolo 83°/©, w eutektyku z kwasem izonikotynowym okolo 94°/o, a w eutektyku po¬ trójnym okolo 77°/o. Jak stwierdzono., roz¬ puszczalniki takie jak woda i nizsze alkohole tworza z kwasami pikolinowym i nikotnowym, wzglednie z pikolinowym i izonikotynowym, uklady eutektyczne potrójne niedoskonale, w których stosunek kwasu pikolinowego do jed¬ nego z kwasów nikotynowych jest jeszcze wyzszy anizeli w eutektykach podwójnych.Wskutek tego rozdzielenie mieszaniny tych kwa¬ sów przebiega znacznie latwiej, anizeli rozdzie¬ lanie odpowiednich zasad, a prowadzac krystali¬ zacje z roztopionej mieszaniny samych (kwa¬ sów lub jeszcze lepiej z odpowiednich roz¬ puszczalników, takich jak woda lub alkohole, uzyskuje sie wydzielanie czystych kwasów niko¬ tynowych, jesli tylko ich zawartosc w miesza¬ ninie przekracza kilka procent W praktyce oznacza to, ze do utleniania i przerobu na kwasy nikotynowe uzyc mozna w zasadzie frakcji, której zbieranie rozpoczeto w dowolnym punkcie i 'która zawiera znaczna do¬ mieszke 2-pikoliny, co stanowi znaczne udo¬ godnienie, usuwajac koniecznosc wielokrotnych redestylacji na wielopólkowych kolumnach.Poniewaz wszystkie dotychczas znane metody rozdzielania skladników frakcji trzystopniowej nie prowadza w sposób prosty do ilosciowego oddzielenia 2,6-lutydyny od 3- i 4r-pikolia, lecz wymagaja do tego celu wielokrotnych krysta¬ lizacji lub destylacji z czynnikami azeotropuja- cymi, przeprowadzono badania nad oddzielaniem kwasu dwupikolinowego, otrzymanego z utlenia¬ nia 2,6-lutydyny, od *kwasów nikotynowych w celu stwierdzenia mozliwosci lacznego utleniania inierozdzielonej frakcji trzystopniowej. Jak wy¬ kazaly badania, kwas dwupikolinowy tworzy z kwasami nikotynowymi równiez eutektyki dwu¬ skladnikowe doskonale, natomiast z woda i roz¬ puszczalnikami organicznymi, np. alkoholami, eutektyki niedoskonale, na skutek czego roz¬ dzielenie mieszaniny tych kwasów da sie prze¬ prowadzic w prosty sposób na drodze krysta¬ lizacji.Poza tym stwierdzono, ze jednopodstawione sole kwasu dwupikolinowego z alkaliami od- CWD — lymb. zlec. —zam. Nr 1385/Ww B-57 l.n.57 znaczaja sie znaczna rozpuszczalnoscia w wodzie, co stwarza szczególnie dogodne warunki do od¬ dzielenia domieszek kwasu dwupikolinowego od kwasów nikotynowych przez krystalizacje z roztworów wodnych przy pH 3—4, a wiec w warunkach, w których zazwyczaj przeprowadza , sie krystalizacje kwasów nikotynowych.Sposób wedlug wynalazku polega na lacznym utlenianiu dowolnej, mieszaniny 2-, 3- i 4-pikolki oraz 2,6-rlutydyny do mieszaniny odpowiednich kwasów pirydynokarboksylowych* która na¬ stepnie rozdziela sie na drodze krystalizacji z wody, lub rozpuszczalników organicznych, lub innymi metodami, otrzymujac czyste kwasy nikotynowe lub ich mieszanine.Ze wzgledów ekonomicznych (mozliwosc in¬ nych zastosowan 2-pikoliny i 2^6-lutydyny, oszczednosci srodka utleniajacego), jak równiez ze wzgledu na znalezione sklady eutektyków od¬ powiednich kwasów szczególnie dogodne oka¬ zalo sie wydzielenie z mieszaniny wymienio¬ nych zasad znacznej czesci 2-pikoliny oraz 2,6- lutydyny jedna z prostych metod nie dajacych wyniku ilosciowego i utlenienie pozostalej mieszaniny, zawierajacej iako glówne skladniki 3- i 4-pikolime, obok domieszki 2-pikoliny i 2,6-lutydyny albo jednej z tych zasad. PL PL