Obrabianie profili w duzych blokach kamien¬ nych odbywalo sie dotychczas prawie wylacznie recznie, a co najiwyzej za pomoca niewielkich narzedzi mechanicznych, glównie z tej przyczy¬ ny, ze znane obrabiarki do metali nie nadaja sie do obróbki kamienia, gdyz sa zasadniczo za kosztowne i za lekkie w konstrukcji, a chcac je uczynic ciezszymi, znów zwiekszyloby sie ich koszt i tak juz wysoki.Jednak zagadnienie to daje sie rozwiazac i to stanowi istote wynalazku, jezeli uwzgledniajac specyficzne wymagania przy obróbce kamienia, np. sztywnosc konstrukcji, potrzebna moc, eli¬ minowanie drgan i walka z pylem, zastosuje sie dostatecznie mocny i ciezki korpus (loze i slupy suportowe z zelbetu oraz zeliwne lub stalowe prowadnice typu najprostszego, które zamocuje sie w tym ciezkim korpusie zelbetowym.Dla ilustracji i tytulem przykladu podany jest ponizej opis frezarki wedlug wynalazku do fre- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa inz. Roman Sobieszek i inz. Eugeniusz Praczuk. zowania glebokich profili w duzych blokach ka¬ miennych z, wapniaków i miekkich piaskowców w sposób ciagly (potokowy) dla potrzeb budow¬ nictwa miejiskiegO'. Frezarke ta uwidoczniono na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia widok z góry, fig. 2 — przekrój w plaszczyznie piono¬ wej, fig. 3 — widok z przodu i fig. 4 — widok aksonometryczny korpusu zelbetowego.Poniewaz ma sie tu do czynienia z, blokami kamienia oi wymiarach np. 1000 X 1000 X'1500 mm i wadze do 4 ton oraz, z, glebokoscia frezo¬ wania do 125 mm przy obróbce potokowej, przy czym tolerancje sa w milimetrach a nie w set- " nych milimetra jak przy obrabiaikach do meta¬ lu z warunkiem jednak gladkiej powierzchni, przeto zastosowano ciezki korpus zelbetowy 2, 2, 3 typu bramowego, uwidoczniony na fig. 4, bloki zas kamienia 11, znajdujace sie na ciezkich wózkach 12 sa podczas obróbki samoczynnie przesuwane lancuchem 14 wzdluz korpusu bra¬ mowego.Bo przejsciu przez obrabiarke w-kierunku strzalki (fig. 1) wózek 13 z obrobionym blokiemdostaje sie na obrotnice 15, gdzie zostaje rozla¬ dowany i wraca pusty przez obrotnice 16, 18 i tor 17 na obrotnice J9, §dzie zostaje ponownie zaladowany.Przesuw pustych wózków odbywa sie za po¬ moca przekladni zebalej i*grzechcrtki, ale moze byc równiez zm^crianiziowfatoy.Wedlug fig. 3 i 4 frezarka profilowa posiada- jednolity ciezki korpus zelbetowy, skladajacy sie z loza 1 i slupów 2, 3, na których sa wbudowane pionowo zeliwne prowadnice 4, 5.Na prowadnicach tych jest zamocowany na¬ stawnie imost poziomy 6 z wrzecionem 7, glowi¬ ca napedowa 8 i okularem 9. Okular 9 moze byc przesuniety w bok w celu wymiany wrzeciona 7 z kompletem frezów profilowych.Obrabiarka posiada dwa niezalezne silniki elektryczne, z których silnik 20 za posrednictwem odpowiedniej przekladni i glowicy 8 napedza wrzeciono 7 i drugi mniejszy 21, który za po¬ srednictwem innych przekladni napedza lancuch 14 ciagnacy wózki 12. Naciag lancucha jest re¬ gulowany za pomoca kola naciagowego 22.Obrabiany kamien 11 spoczywa'na zdejmowa¬ nej z wózka plycie 13, posiadajacej odpowiednie zaczepy dla latwego nakladania suwnica mosto¬ wa na wózek przy obrotnicy 19 i latwego zdej¬ mowania z obrobionym kamieniem przy obrot¬ nicy 15.Przy obróbce kamienia ogromnie wazne jest aiby zabezpieczyc narzedzie i obrabiany blok od nadmiernych drgan i dlatego oprócz zastosowa¬ nia ciezkiego korpusu nalezy rozlozyc prace na¬ rzedzia na szereg odpowiednio wzgledem siebie ustawionych nozy. Na przyklad narzedzie skra¬ wajace sklada sie z pieciu czlonów, których rowki klinowe sa odpowiednio przestawione w stosunku do krawedzi tnacych i to inaczej w kazdym czlonie.Równiez wazne jest, aby tory pod wózki na odcinku obrabiarki byly dobrze zabetonowane w lozu I.Woda chlodzaca narzedzie jest doprowadzana przewodem 23 pod oslona 24. Odprowadzenie szlamu z loza maszyny dokonuje sie przewoda¬ mi 25 do studzienki 26^ zaopatrzonej w kubel zbiorczy dla latwego oprózniania. Caly obszar maszyn z torami i obrotnicami jest skanalizo¬ wany z tym, ze szlam i woda zbieraja sie w studzience "26 skad woda po oczyszczeniu w odstojnikach moze byc uzyta do powtórnego obiegu. PL