Wygórowane koszty budowlane sa o- becnie przeszkoda w wielu galeziach prze¬ myslu przy urzadzaniu nowych budynków.Odnosi sie to miedzy innemi do zakladów do wytwarzania kwasu siarkowego. Sy¬ stem komorowy o wydajnosci dziennej 35 tonn kwasu 50 Be wymaga przy intensyw- nem dzialaniu najmniej 200 tonn olowiu.Dochodza jeszcze do tego znaczne wydatki, spowodowane wielkiemi kosztami budowy obszernych pomieszczen komorowych. Ce¬ lem unikniecia zwlaszcza na te czesci przypadajacych kosztów, czyniono juz od dluzszego czasu próby natury zasadniczej.Rezultaty tych prac ogloszono W ,,Chemi- ker Zeitung" i w ,,Ze?tung fur angewandte Chemie" w artykulach: 1) Racjonalne udoskonalenie metody komorowej przy wytwarzaniu kwasu siar¬ kowego, wyklad wygloszony na glównem zebraniu „Stowarzyszenia niemieckich chemików", Z. f. a. Ch. rok 1907, zeszyt 26. 2. Regulator komorowy, Chemiker Zei- tung 1919, Nr, 45. 3. Otrzymywanie kwasu siarkowego przez utlenienie kwasu siarkawego zapo- moca tlenku azotowego bez uzycia komór olowiowych. Chemiker Zeitung 1911, Nr. 55.Metoda fabrykacji bez uzycia komór, a nawet wiez,, zarzuca zwykly sposób wy¬ twarzania kwasu siarkowego przez dzia¬ lanie gazowego tlenku azotowego na SO, wymaga natomiast wylacznego uzycia na jego miejsce nitrozy. Do tego celu jest po¬ trzebny kwas siarkowy, zdolny do pochla¬ niania i latwego oddaw&nia znacznych ilo¬ sci tlenku azotowego. Wlasnosci te zostaly stwierdzone przy kwasie 55° Be. System wiezowy Opla jako tez system bezkoimoro-!S?y i bezwiezowy Schmiiedel - Klenckego oparte sa wlasnie na tych wlasnosciach i przez nie Wlasnie\mozna wytlómaczyc la¬ twe i "natychmiastowe powstawanie i prze¬ bieg reakcji, o której we wspomnianej me¬ todzie jest mowa. Równie wazna, jak deni- tryzacja, jest zdolnosc latwego wlchlania- nfa #0-zwiazków.Metoda Schmiedel-Klenckego nadaje sie zwlaszcza do wytwarzania gazów o ni¬ skich albo zmiennych zawartosciach S02 i NO, jednakowoz te same rezultaty osiaga sie przy stosowaniu kwasu 55°-go Be, Zostaly wiec juz dawno stwierdzone chemiczne warunki wytwarzania kwasu siarkowego przy NO, jako srodku utlenia¬ jacym dla aparatury bezkomorowej i bez- wiezowej, ale dotychczas jeszcze nie usta¬ lono mechanicznych i aparatowych wa¬ runków. Stawiany tutaj problem wymaga najdokladniejszego wymieszania gazu z plynem i trwalej aparatury dla tego pro¬ cesu, Schmiedel-Klencke zamierzaja osia¬ gnac najdokladniejsze wymieszanie gazu z plynem glównie przez rozpylanie kwasu zapomoca walców krazacych w kwasach oraz zapomoca przeprowadzenia S02-ga¬ zów przez powstale opary kwasowe. Uzy¬ wa sie do tego celu specjalnego mecha¬ nicznego urzadzenia do rozpylania, znaj¬ dujacego sie w malych komorach olowio¬ wych, w których ma miejsce reakcja. Po¬ trzebna do walców sila jest jednak tak wielka, ze za jej cene moga byc nabyte nie- tylko sam olów, ale tez inne czesci zwy¬ klego systemu komorowego do tej samej produkcji. Nalezy dodac, ze walce, któ¬ rych potrzebny jest caly szereg, tamuja czesto ruch, zwlaszcza wskutek uciazliwe¬ go mechanicznego napedu i ze sciany olo¬ wiowe komór zuzywaja sie wskutek silnej reakcji znacznie wiecej, niz olów wielkich pomieszczen komorowych, tak ze przepro¬ wadzenie koniecznych reparacyj, zwiaza¬ nych ze wstrzymaniem ruchu, powoduje nieraz ogromne straty.Niniejszy wynalazek oparty jest na wy¬ korzystaniu ruchu gazów dla najzupelniej- szego wymieszania gazu z plynem. Ten sposób wymieszania stosowano juz czesto w wielkich przedsiebiorstwach, jadnako- woz w sposób niedoskonaly, gdyz* zuzycie sily jest przytem stosunkowo wielkie, t&k ze sciany olowiowe, sluzacych, jako apa¬ ratura, skrzyn olowiowych sa narazone na zuzycie przez dzialanie silnej reakcji. We¬ dlug wynalazku zamiast (poziomego przepro¬ wadzania gazów przez warstwe kwasowa stosuje sie kierunek pionowy. Wprowa¬ dzenie gazów wykonywa1 sie w kierunku wznoszacym sie lub opuszczajacym przez skrzynie lub wiezowe pomieszczenia, zao¬ patrzone w wypelniacze. Przestrzenie te mozna napelniac w sposób dotychczas stosowany cialami wypelniajacemi, trzeba przytem zachowac miedzy niemi takie od¬ stepy, aby powstawaly wielkie opory pod¬ czas przeprowadzania gazów, albo uzywa sie wypelniaczy o wiele drobniejszych, niz dotychczas stosowano. W pierwszym wy¬ padku nalezy zastosowac wywietrznik, zdolny przezwyciezyc sztucznie wywolane opory, który przeciska gazy przez wypel¬ niacze, dziala przytem na znajdujaca sie w nich lub na nich warstwe plynna, zrywa ja z powierzchni napelniaczy i rozpyla.Gaz i plyn zostaja w ten sposób równo¬ czesnie rozpylone na najdrobniejsze cza¬ steczki i moga intensywnie nawzajem na siebie oddzialywac. Napelniacze sa zwy¬ kle materjalem odpornym na dzialanie kwasu, a jako wsady moga sluzyc gesto przedziurawione plyty, przez których o- twory gaz i plyn przechodza równoczesnie w pradzie stalym i w przeciwpradzie, W drugim wypadku osiaga sie niezwy¬ kle dokladne rozpylenie gazu i plynu przez wprowadzenie do aparatury napelniaczy o takiej drobnoziarnistosci, ze i w ten spo- — 2 —sób mozna sprostac zadaniu bez stosowa¬ nia sztucznych oporów, Materjal napelnia¬ jacy powinien byc o wtele drobniejszy, ri± dotychczas uzywany w wiezach. Stosowa¬ no dotychczas napelniacze badz o ksztal¬ tach regularnych (dla których istnieje geo¬ metryczne okreslenie), badz nieregular¬ nych, które mierzono na centymetry, pod¬ czas gdy dla wspomnianego celu istotnie tylko napelniacze o srednicy, stanowiacej ulamek centymetra, moga znalezc zasto¬ sowanie. Poza tern nalezy napelnic apara¬ ture denitryzacyjna cokolwiek wiekszemi kawalkami/, niz aparature absorbcyjna, po-, niewaz pierwsza znacznie szybciej dziala od drugiej. Aparatura, sluzaca do celów redukcyjnych, powinna byc zaopatrzona w kawalki wielkoscii mniej wiecej orzecha wloskiego (3 cm) podczas, gdy dla napel¬ nienia naczyn absorbcyjnych redukuje sie ziarnistosc do wielkosci 1 — 10 mm. Oba rodzaje ziarnistosci, wielkosci orzecha wloskiego róznfa sie znacznie od dotych¬ czas uzywanych w wiezach. Wobec ich drobnoziarnistosci, celem unikniecia wiek¬ szych oporów, które moga sie stac lak wielkiemii, ze sa w stanie zupelnie zatamo¬ wac ruch gazów, nalezy zmienic dotych¬ czasowe przekroje poprzeczne i wysokosc wiez, a mianowicie zmniejszyc wysokosc na korzysc srednicy, co odpowiednio do bedacej do dyspozycji ilosci gazu i ziarni¬ stosci materjalu napelniajacego moze isc tak daleko, ze srednica bedzie wieksza od wysokosci, a nawet wysokosc moze wy¬ niesc tylko ulamek srednicy. Mozna tez zastosowac mniejsze opory, jak w pierw¬ szym wypadku, i grubsza ziarnistosc ma¬ terjalu napelniajacego, niz wymagane jest w drugim wypadku, ale ziarnistosc ta be¬ dzie jednak zawsze mniejsza od dotych¬ czas w wiezach stosowanej.Dla wyzej wymienionych /celów moze znalezc zastosowanie albo wylacznie kwas siarkowy w granicach 54 — 58° Be, albo tez moze byc uzyty równiez 60°-owy kwas, lecz tylko na poczatku i koncu pro¬ cesu.Równie korzystnem okazalo sie umie¬ szczenie przestrzeni reakcyjnej miedzy a- paratura denitracyjna i aparatura absorb¬ cyjna. Przestrzen reakcyjna napelniona jest w dowolny sposób regularnym i niere¬ gularnym materjalem napelniajacym i w niej odbywa sie istotne wytwarzanie kwasu siarkowego przez oddzialywanie gazowe¬ go tlenku azotowego na kwas siarkawy.Przestrzen reakcyjna moze sie poza tem skladac z kilku czescii, które sa lub tez nie sa zraszane. W razie zraszania mozna u- zyc do tego celu kwasy o rozmaitej pro- centowosci albo tez wode. Uzyteczny dla tego celu okaizal sie równiez kwas siarko¬ wy o 63° Be i powyzej, który mozna wy¬ twarzac w samym zakladzie.Niezwykle dogodny sposób dzialania osiagnieto przez przeprowadzenie gazów przez przestrzen reakcyjna zgóry nadól, poniewaz sa one w ten sposób zmuszone rozdzielic sie podczas przeprowadzania przez aparat.Aparatura posrednia nie wymaga tak malych napelniaczy albo tak rozdrobnio¬ nego materjalu napelniajacego, jak apa¬ ratura glówna. PL