Znany sposób drazenia tuneli do miejskich kolei podziemnych polega na przesuwaniu cylindrycz¬ nego pierscienia czyli tak zwianej tarczy za po¬ moca dzwigników hydraulicznych, przy czym na przodzie tarczy grunt kopie sie z reguly recz¬ nie, a na jej koncu zaklada sie betonowe lub ze¬ liwne pierscienie obudowy zwane tubiingami.Przesuw tarczy nastepuje ,po urobieniu przodka na glebokosc odpowiadajaca szerokosci pierscie¬ nia obudowy.Urabianie reczne odbywa sie z kilku pomostów ustawianych na dwóch do trzech poziomach. Zie¬ mia jest zrzucana do dolu skad jest zabierana przez przenosnik zgrzeblowy lub ladowarke zasie- rzutna. Urabianie reczne powoduje, ze przesuw tarczy postepuje bardzo powoli i postep robót wy¬ nosi 1—2 m na 8 godzin pracy przy srednicy tarczy-6 m.Mechaniczne urabianie stosowane jest w tar¬ czach o bardzo malych srednicach do 3 m przy zastosowaniu pewnego rodzaju swidra wiercacego odrazu caly przekrój o srednicy tarczy.Przy tarczach o srednicy 6—9 m, jak to ma miejsce w nowoczesnych kolejach podziemnych, laki sposób urabiania jest utrudniony wobec róz¬ norodnosci cisnien i róznorodnosci gruntów w gór. nej i dolnej czesci tarczy oraz olbrzymich oporów skrawania na calej srednicy tarczy.Przedmiotem wynalazku jesit koparka frezujaca do tarczy tunelowej, któna umozliwia urabianie gruntu w przodkach przy zastosowaniu tarcz tu¬ nelowych o dowolnych srednicach.Koparka wedlug wynalazku je;t uwidoczniona na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawila prze¬ krój pionowy przez tarcze tunelowa, fig. 2 — przekrój poziomy, fig. 3 — widok z przodu od sciany urabianej, fig. 4 — przekrój przez rame konstrukcji nosnej koparki, a fig. 5 — przekrój przez glowice frezujaca.Tarcza jest wykonana w postaci cylindra l o dlugosci L w górnej czesci i Li w dolnej czegci oraz o srednicy wewnetrznej D odpowiadajacej srednicy obudowy. Cylinder 1 posiada plaszcz z blachy stalowej i jest usztywniony pierscienia-mi jjkmcifaiffffyp wzdfcfc o^p<|u,cyli^a|IM^^-. faoju teowym, powieszonym w srodkowej czel* sci cylindra (fig. 2), w celu jego wzmocnienia i przeniesienia pionowych nacisków ziemnych.Pierscienie sa usztywnione wspornikami, 2, wyko¬ nanymi z blachy i przegrodami. W srodkowym pierscieniu 2 osadzona jest rama 5 w dwóch lo¬ zyskach górnym 3 i dolnym 4 w sposób obrotowy.Rama cfldada sie z 4-ch slupów 6, w których prze¬ suwaja sie nakretki 8 na srubach 7.Na górnej plycie ramy 9 jest umieszczone urza¬ dzenie napedowe, które sklada sie z silnika 10, przekladni 11, dwóch sprzegiel 12 i 12' oraz prze¬ kladni stozkowych napedzajacych wszysftkie czte¬ ry sruby. Silnik moze napedzac wszystkie sruby równoczesnie lub zaleznie od wlaczenia sprzegiel, przednia lub tylna pare srub. Na srubach urno. cowane sa nakretki 8, na których jest zawieszona nirowa konstrukcja 13 koparki. Przy zaitrzyma- nych nakretkach tylnych a uruchomieniu srub t nakretek przednich — podnosi sie rurowa' kon¬ strukcja przednia czescia do góry lub w dól. Nie¬ zaleznie od tego ruch wszystkich nakretek po¬ zwala na podnoszenie i opuszczanie calej kostruk- cji rurowej.Rama 5, uruchamiania za pomoca dzwignika 15, moze wahac sie w prawo lub w lewo na czopach lozysk 3 i 4.Wlasciwa koparka sklada sie z rurowej kon¬ strukcji 13 z teleskopowo wysuwalna rura 14, za¬ konczona glowica frezujaca 16, która jest nape¬ dzana silnikiem 19 za posrednictwem przekladni 17 skrzyinM przeMadndowej 18. Przekladnia 17 jest polacaona ze skrzynka przekladnaowa 18 za pomoca teleskopowo wysuwalnego walu.Glowica 16 sklada isde z czerpaków 20 (fig. 5) z krawedzia o linii srubowej, zaopatrzonych za¬ leznie od rodzaju granitów w zeby na krawedzi skrawtajacej. Glowica zakonczona jest stoizfcowo dla umozliwienia posuwu do przodu na glebokosc równa dlugosci glowicy. Glowica jest ulozysko- wana na rurze 14 z jednej strony i na czopie w koncu stozka glowicy z drugiej strony.Wewnatrz rurowej konitrukcji koparki umiesz¬ czony jest przenosnik tasmowy 21, na który czer¬ paki zrzucaja urabiany grunt przez otwór 22 w rurze 14. Otwór umieszcony jest na dlugosci glowicy frezujacej w górnej czesci rury, z odpo¬ wiednimi sciankami bocznymi wprowadzajacymi r|iaterial na tasme. Przenosnik wysypuje urobek tia swym koncu wedlug strzalki 23 na jakiekol¬ wiek urzadzenie odbiorcze. Przenosnik napedza¬ ny jest za pomoca urzadzenia napedowego 24, umieszczonego na koncu rury 14. Uklad rolek (przenosnika 25 pozwala na jego wydluzanie ,*i skracanie równoczesnie z wydluzaniem lub skracaniem teleskopowo wysuwalnej rury 14.Mechanik obslugujacy koparke znajduje sie w kabinie podwieszonej na, rurze 13 w miejscu 26 W polozeniu poczatkowym konstrukcja rurowa koparki ulozona jest w osi tarczy z glowica co¬ fnieta do polozenia 16. W tym polozeniu nastepuje przesuwanie tarczy 1 do przodu po wybraniu sciany przodka na szerokosc 70 —100 cm odpo¬ wiadajaca szerokosci tubingów. Po przesunieciu tarczy podnosi sie konstrukcje rurowa koparki ku górze przez obrót wszystkich srub i podnosze¬ nie wszystkich nakretek. Urzadzenie napedzajace sruby posiada taka przekladnie, ze przednie sruby daja wieksza predkosc podnoszenia nakretek niz tylne. Na skutek tego ruchu nakretek ku górze konstrukcja rurowa ustawi sie skosnie z glowica wysunieta pod górna czesc plaszcza cylindra. Wy¬ suwajac rure 14 glowica frezujaca znajdzie sie w polozeniu 16" wrzynajac sie na cala glebokosc w grunt i wybierajac warstwe ziemi z tego miej¬ sca. Nastepnie cofa sie glowice i wbija ja w przo¬ dek, w nizej polozona warstwe ziemi z prawej strony tarczy patrzac w strone przodka i obraca¬ jac rame 5 za pomoca dzwignika 15, przesuwa sie glowice poziomo po cieciwie kola przodka. Cofa Bie znów glowice dzwignikiem, wyfrezowujac w ten sposób pas gruntu wzdluz nastepnej cieci¬ wy. Glowica znajdzie sie w polozeniu 16'", po Wybraniu calego przodka na gebokosc równa dlu¬ gosci glowicy frezujacej.Nastepuje teraz cofniecie glowicy przez wsu¬ niecie rury 14 do czesci 13, po czym przesuwiai sie tarcze 1 do przodu, kierujac równoczesnie glowica ku górze, aby po dojsciu tarczy do nsfcepnego po¬ lozenia rozpoczac prace z miejsca 16"'. PL