PL35352B1 - - Google Patents

Description

Wiadomo, ze pewne zwiazki chemiczne, np. pochodne kumaryny, zwlaszcza ^-metylouinbeli- fefon, podstawione pochodne kwasu dwuamino- stilbenodwtisulfonowego oraz produkty konden¬ sacji wywodzace sie z haloidków cyjanurowjrch, dzialajac na biale i majace byc bialymi mate¬ rialy wlókiennicze i inne substancje, powoduja wzrost ich bialosci w sposób znacznie silniejszy, ni* mozna to osiagnac stosujac zwykle sposoby bielenia lub traktowania srodkami barwiacymi na niebiesko, jak np. ultramaryna lub odpowie¬ dnimi barwnikami, a dzialajac na materialy farbowane zwiekszaja pelnie i glebie barwy oraz jej czystosc. W obu przypadkach przy¬ czyna wymienionego dzialania jest wlasciwosc wspomnianych zwiazków, polegajaca na fluore- flteencji, wywolywanej przez swiatlo ultrafiole¬ towe hiib krótkie fale swiatla fioletowego.Jezeli biale lub majace byc bialymi materialy wlókiennicze zanurzy sie w rozcienczonym roz¬ tworze wodnym jednego z wymienionych na wstepie zwiazków, które, jak wiadomo, sa wszystkie rozpuszczalne w wodzie, wówczas roz* puszczona substancja jest absorbowana przez wlókna i po wysuszeniu powoduje znaczny wzrost bieli wlókna. Obecnosc wymienionych substancji na wlóknach mozna stwierdzic pod¬ dajac wlókno dzialaniu promieni ultrafioleto¬ wych; widoczna jest wówczas fluorescencja mniej lub wiecej niebieska, przy czym intensyw¬ nosc jej zalezy w pewnej mierze od rodzaju za¬ stosowanego zwiazku chemicznego i jego powi¬ nowactwa do danego wlókna. Wlókna trakto¬ wane w podobny sposób wydaja sie przy dzien¬ nym swietle znacznie bardziej biale, co jest spowodowane przemiana promieni ulitrafioleto-wych, zawartych w swietle dziennym, na pro¬ mieniowanie widzialne. Obecnie stwierdzono, ze i inne substancje, nalezace do grupy dwuwodorokblidyny, posia¬ daja wyzej opisane wlasciwosci, i to w stopniu znacznie silniejszym niz jakikolwiek produkt znany dotychczas. Substancje te charakteryzuje ponizjstey wzór ogólny, oparty na podstawionej dwuwodorokoliidynie: CH I * CH / C 5 II C 6 \ \ C II c R 1 CH \ ^NH' NisAt/ / / We wzorze tyni R± i R* oznaczaja grupy estro¬ we alkylowe lub alkarylowe kwasów karbono- wych; np. stwierdzono, ze wspomniane wlasci¬ wosci posiada w szczególnie silnym stopniu ester dwuetylowy kwasu dwuwodorokolidyno- dwukarbonowego (ester dwuetylowy kwasu 2,4,6-trójmety)lo-1,4-dwuwodoropirydyno-3.,5- dwu- karfoonowego). Podobne wlasciwosci posiada równiez ester dwubenzylowy wspomnianego kwasu.Inne nizsze estry takze posiadaja wymienione wlasciwosci, np. ester dwumetylowy. Nie jest konieczne, aby Hi i R* byly jednakowe, gdyz np. produkt taki, jak ester 3-metylowo-5-etylowy towasu 2,4,6-itrójmetylo-2,4-dwuwodoropirydyno- 3,5-dwukarbonowego posiada równiez wspom¬ niane wlasciwosci.We wszystkich podanych wyzej przykladach zwiazków Ri i Rg oznaczaja grupe — COOR, gdzie R jest rodnikiem alkylowym lub alkary- lowym. Nie ogranicza to jednak zakresu wyna¬ lazku, gdyz stwierdzono, ze Ri i R2 moga byc np. grupami —CONHR, gdzie R oznacza fenyl lub pierscien fenylowy podstawiony, jak np.— C9HAOCHs; —CtHiCHi; — C«H4Cl lub — CftHjCZt i produkt otrzymany posiada równiez zadane wlasciwosci.Zamiast grupy metylowej w pozycji gamma, moze byc podstawiona inna grupa alkylowa, np. grupa etylowa lub grupa arylowa.Oprócz wymienionych zwiazków mozna stoso¬ wac równiez inne produkty, oparte na dwuwo- dorokolidynie i posiadajace w róznym stopniu podane wyzej wlasciwosci.Ester dwuetylowy kwasu dwuwodorokolidyno- dwukarbonowego lub produkty jego podstawie¬ nia sa nierozpuszczalne lub slabo rozpuszczalne w wodzie, totez nalezy przygotowywac je zna¬ nymi sposobami w postaci odpowiednio rozdrob¬ nionej. Rozdrobnienie to mozna osiagnac za po¬ moca srodków chemicznych lub fizycznych, ewentualnie z zastosowaniem srodków rozpra¬ szajacych, np. lugów siarczynowych, mydla, pro¬ duktów w rodzaju nekalu lub koloidów ochron¬ nych. Mozna równiez stosowac najpierw odpo¬ wiedni rozpuszczalnik, a nastepnie wytwarzac w roztworze wodnym odpowiednia zawiesine.W postaci rozproszonej zwiazki typu podanego wyzej lub odpowiednie produkty podstawienia tworza drobna zawiesine wodna. Mozna je tez stosowac po wysuszeniu w postaci proszku.Opisane zwiazki chemiczne nadaja sie szcze¬ gólnie dobrze do bielenia przedzy i towarów welnianych. Mozna stosowac je w kapieli kwa¬ snej lub obojetnej, jednak na proces bielenia ma korzystny wplyw dodatek do kapieli 0,02 — 0,04 % kwasu, np. kwasu mrówkowego, octowego lub siarkowego. ' Proces traktowania wymienionymi substan¬ cjami zgodnie z wynalazkiem moze byc prowa¬ dzony lacznie ze zwykla obróbka w redukuja¬ cej kapieli, zawierajacej hydrosiarczyn, albo po tej obróbce. W obu przypadkach po wypluka¬ niu i wysuszeniu efekt wybielenia welny prze¬ kracza rezultaty, osiagane przy zastosowaniu znanych srodków bielacych. Proces wedlug wynalazku mozna równiez prowadzic równo¬ czesnie ze znanym bieleniem za pomoca nad¬ tlenku, jednak korzystniej jest prowadzic bie¬ lenie substancjami wedlug wynalazku po biele¬ niu nadtlenkiem.Stwierdzono równiez, ze ester dwuetylowy kwasu dwuwodorokolidynodwukarbonowego, be¬ dacy typowym przykladem produktów stosowa¬ nych wedlug wynalazku, jest szczególnie sku¬ teczny jako srodek bielacy w odniesieniu do wszystkich wlókien zwierzecych, przy czym osiagniety efekt przewyzsza odpowiedni efekt, osiagany przy stosowaniu znanych metod biele¬ nia.Sposób wedlug wynalazku mozna korzystnie stosowac nie tylko do welny, ale i do jedwabiu, run owczych, futer króliczych oraz kombinacji, utworzonych z mieszanin wlókien zwierzecych.Ponadto produkty wedlug wynalazku maja po¬ winowactwo i sa skuteczne równiez w odniesie¬ niu do jedwabiu octanowego, nylonu oraz w mniejszym stopniu w odniesieniu do wlókien celulozowych. Nalezy jednak nadmienic, ze aczkolwiek produkty wedlug wynalazku maja pewne powinowactwo do wlókien wszystkich rodzajów, to jednak specjalnie nadaja sie do — 2 —bielenia welny i wszystkich wlókien zwierze¬ cych oraz syntetycznych, przy czym mozna pod¬ dawac obróbce wlókna luzne, przedze oraz ma¬ terialy gotowe.Sposób wedlug wynalazku mozna równiez stosowac do welny barwionej na kolory paste¬ lowe, przy czym najkorzystniej jest prowadzic ten proces jako dodatkowy. Welna, farbowana uprzednio blekitem alizarymowym brylantowym B i traktowana dodatkowo np. estrem dwuety- lowym kwasu dwuwodorokolidynodwukarbono- wego, nabiera odcienia czystszego i glebszego.Aczkolwiek ze wzgledu na mala rozpuszczal¬ nosc w wodzie preparatów wedlug wynalazku wskazane jest przygotowywanie ich w postaci silnie rozdrobnionej, to jednak stwierdzono, ze w temperaturze 60 — 70° C rozpuszczalnosc nie¬ których preparatów wzrasta dosc znacznie.Np. rozpuszczalnosc estru dwuetylowego kwasu dwuwodorokolidynodwukarbonowego, wynoszaca w temperaturze 15° C 0,0008 %, wzrasta, w tem- / peraturze 70° C do okolo 0,01 %. Przy tym ste¬ zeniu mozna w kapieli o temperaifcurze 60° C skutecznie bielic welne i inne materialy, stosu¬ jac zwykly roztwór wodny bez uprzedniego spe¬ cjalnego rozdrabniania preparatu.Ester dwuetylowy kwasu dwuwodorokolidyno- dwukarbonowego oraz inne produkty podstawie¬ nia sa rozpuszczalne w wielu rozpuszczalnikach organicznych, np. w alkoholu metylowym, alko¬ holu etylowym, chloroformie, czterochlorku wegla, trójchloroetylenie, solwentnafcie i in¬ nych, oraz w pewnej mierze w wosku parafino¬ wym i podobnych substancjach. Ma to duze znaczenie, poniewaz za pomoca odpowiednich rozpuszczalników mozna przeniesc wspomniane preparaty na materialy takze w tych przypad¬ kach, w których uzycie wody jest niedopuszczal¬ ne lub niewskazane, np. przy tak zwanym pra¬ niu na sucho, lakierowaniu i wykanczaniu me¬ toda natryskowa, w odniesieniu do preparatów toaletowych itd.Przedmiot wynalazku jest objasniony szcze¬ gólowo za pomoca przykladów, w których po¬ dano stosowanie estru dwuetjrlowego kwasu dwuwodorokolidynodwukarbonowego, okreslane - go dla skrócenia jako „srodek bielacy". Nalezy jednak zaznaczyc, ze podane przyklady nie ogra¬ niczaja zakresu wynalazku.Przyklad I. Bielona przedze welniana traktowano w kapieli w stosunku np. 50 : 1, o temperaturze 40 — 50° C, zawierajacej 1,0 — 2,0 % srodka bielacego i 1 — 2 % kwasu mrów¬ kowego. Po uplywie 30 minut przedze wyjeto z kapieli, starannie wyzeto i wysuszono. Po tej obróbce welna posiadala wyglad intensyw¬ nie bialy, przewyzszajacy odpowiedni wyglad, jaki mozna uzyskac przy stosowaniu znanych metod.Przyklad II. Gotowy material welniany traktowano jak w przykladzie L Osiagnieto znaczne polepszenie bieli wykonczonego mate¬ rialu. • Przyklad III. Przedze i gotowy material welniany traktowano w sposób podany w przy¬ kladzie I z ta jednak róznica, ze zawartosc srod¬ ka bielacego wynosila 1 % lub mniej. Po obrób¬ ce, wyzeciu i wysuszeniu material byl wyraznie bielszy.Przyklad IV. Przedze welniana lub ma¬ terial welniany traktowano w kapieli reduku¬ jacej, zawierajacej np. hydrozol lub blankit 1, i poddawano zwyklemu procesowi bielenia w temperaturze 40° C. Podczas redukujacego procesu bielenia, lub dodatkowo po jego ukon¬ czeniu i po wyzeciu, material traktowano srod¬ kiem bielacym w ilosci 2 % w stosunku do jego wagi, z dodatkiem kwasu mrówkowego w takiej ilosci, aby przesunac pjj ponizej 7. Caly ten proces prowadzono w temperaturze 40° C. Po wyplukaniu i wyzeciu przedza lub material welniany byly znacznie bielsze niz w przypadku stosowania samego hydrozolu lub blankitu 1.Srodek redukujacy nie oddzialywal na srodek bielacy.Przyklad V. Przedze lub material wel¬ niany bielono w zwykly sposób nadtlenkiem wodoru i po wyplukaniu /traktowano 1,0 — 2,0 % srodka bielacego wraz z 1,0 — 2,0 % kwasu mrówkowego przez 30 minut w temperaturze 40 % C. Po wyzeciu i wysuszeniu biel mate¬ rialu przewyzszala znacznie biel, otrzymywana przy uzyciu samego nadtlenku wodoru. Ponie¬ waz srodek bielacy nie ulega dzialaniu nadtlen¬ ku wodoru w jego stezeniu stosowanym podczas bielenia, przeto mozna prowadzic proces wedlug wynalazku lacznie z bieleniem za pomoca nad¬ tlenku wodoru.Przyklad VI. Welne farbowano" np, w 0,2 %-wym roztworze brylantowego blekitu ali- zarynowego B i po ostudzeniu sie kapieli do 40 — 50° C dodano 1 — 2 % srodka bielacego bez dodatku kwasu. Kapiel utrzymywano w temperaturze 40° C przez 15 — 30 minut. Po wyplukaniu i wysuszeniu kolor welny byl czy¬ stszy i glebszy w odcieniu, niz to jest mozliwe do osiagniecia bez stosowania srodka bielacego wedlug wynalazku.Proces ten mozna równiez prowadzic w ten sposób, ze srodek bielacy dodaje sie do kapieli farbiarskiej na 15 minut przed koncem procesu farbowania lub bezposrednio po jego ukoncze¬ niu, lecz bez chlodzenia kapieli. W tych przy- — 3 —padkach efekt jest wprawdzie wyrazny, ale jednak gorszy niz w przypadku, podanym na wstepie przykladu.Przyklad VII. Bielenie skórek z jagniat.Wyprawiana skórke z jagniecia zanurzono w roztworze, zawierajacym 220 g hydrozolu w 501 wody i utrzymywano przez 5 godzin w tempe¬ raturze 40° C, po czym skórke wyjeto i trakto¬ wano przez 30 minut w kapieli zawierajacej 0,05 % srodka bielacego z dodatkiem 1 — 2 % kwasu mrówkowego, w temperaturze 40—50° C.Po tej obróbce skórka byla znacznie bielsza niz przy bieleniu wylacznie hydrozolem.Przyklad VIII. Bielone skórki królicze z futrem traktowano w wodnej kapieli o tempe¬ raturze 40° C, zawierajacej 1 — 2 % srodka bie¬ lacego. Po 30 minutach skórke wyzeto i wy¬ suszono. Tak obrobione futerko bylo intensy¬ wnie biale.Przyklad IX. Przedze lub material wel¬ niany traktowano w kapieli zawierajacej 1—2% srodka bielacego w postaci przygotowanej uprze¬ dnio zawiesiny lub nie przygotowanego wstep¬ nie. Kapiel zawierala dodatek 1 — 2 % kwasu • mrówkowego, czas obróbki wynosil 30 minut, temperatura kapieli 60° C. Stwierdzono, ze ma¬ terial po tej obróbce byl znacznie bielszy niz przed obróbka.Przyklad X. Wlókna lub material nylo¬ nowy traktowano przez 30 minut w kapieli o temperaturze 40 — 50° C, zawierajacej 1—2% srodka bielacego oraz 1 — 2% kwasu mrówko¬ wego. Stwierdzono po wyzeciu i wysuszeniu, ze nylon byl znacznie bardziej bialy niz przed obróbka.Przyklad XI. Material nylonowy trakto¬ wano przez 30 minut w kapieli zawierajacej 1% srodka bielacego i posiadajacej temperature 40° C. Po wyzeciu, wysuszeniu i wyprasowaniu stwierdzono, ze wykonczony material jest zna¬ cznie bielszy niz przed obróbka.Przyklad XII. Jedwab octanowy trakto¬ wano w kapieli zawierajacej 1 — 2 % srodka bielacego oraz 1 — 2 % (kwasu mrówkowego i posiadajacej temperature 40 — 50° C. Po 30 minutach material wyzeto i wysuszono. Byl on znacznie bielszy niz przed obróbka.Przyklad XIII. Jedwab octanowy takto¬ wano w sposób podany w przykladzie XI w ka¬ pieli obojetnej. Po obróbce jedwab byl znacz¬ nie bielszy niz przed obróbka.Przyklad XIV. Material bawelniany trak¬ towano w kapieli zawierajacej 2 % srodka bielacego oraz 10 % soli glauberskiej i posiada¬ jacej temperature 50 — 60° C. Po 30 minutach material wyzeto i wysuszono. Byl on wyraznie bielszy niz przed obróbka i w swietle ultrafio¬ letowym posiadal niebiesko - biala fluorescen- cje. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 1. Sposób polepszania wygladu materialów wlókienniczych i innych, znamienny tym, ze na materialy te dziala sie substancja, posia¬ dajaca budowe oparta na pierscieniu pod¬ stawionej dwuwodorokolidyny. 2. Sposób wedlug zastriz. 1, znamienny tym, ze jako substancje dzialajaca stosuje sie ester dwuetylowy kwasu dwuwodorokolidynodwu- kartoonowego (ester dwuetylowy kwasu 2,4,6- trójmetylo-l,4-dwuwodoropirydyno-3,5 - dwu- karbonowego) lub odpowiedni ester dwume- tylowy tegoz kwasu albo ester mieszany me¬ tyIowo-etyIowo (ester 3-metylowo - 5-etylowy kwasu 2,4,6-trójmetylo - 1,4-dwuwodoropiry- dyno- 3,5-dwukarbonowego). 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje dzialajaca stosuje sie ester dwubenizylowy kwasu dwuwodorokolidyno- karbonowego. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje dzialajaca stosuje sie ester dwuetylowy kwasu dwuwodorokolidynodwu- karbonowego z grupa etylowa w pozycji gamma (ester dwuetylowy kwasu 2,6-dwu- metylo-4-etylo-l,4-dwuwodoropiirydyno - 3,5- dwukarbonowego). 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje dzialajaca stosuje sie ester dwuetylowy kwasu dwuwodorokolidy- nodwukarbonowego z grupa fenylowa w po¬ zycji gamma (ester dwuetylowy kwasu 2,6- dwumetylo-4-fenylo - 1,4-dwuwodoropirydy- no-3,5-dwukarbonowego). 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje dzialajaca stosuje sie po¬ chodna 3}5-dwuaminofenylodwuwodorokoli- dyny (2,4,6 - trójmetylo - l,4-dwuwodoro-3,5- dwuaminofenylopirydyna) lub podstawiona pochodna fenylowa. 7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje dzialajaca stosuje sie podstawiona pochodna dwuwodorokolidyny, posiadajaca wlasciwosc dawania w swietle ultrafioletowym niebiesko-bialej fluores- cencji. 8. Sposób wedlug zastrz. 1—6, znamienny tym, ze substancje dzialajaca stosuje sie w po¬ staci pasty, w której substancja ta jest w stanie znacznego rozdrobnienia. 9. Sposób wedlug zastrz. 1 — 6, znamienny tym, ze substancje dzialajaca stosuje sie przygo¬ towana w postaci zawiesiny wodnej. — 4 — 10. Sposób wedlug zastrz. 1—6, znamienny tym, ze substancje dzialajaca stosuje sie przy¬ gotowana w postaci suchego proszku. 11. Sposób wedlug zastrz. 1—6, znamienny tym, ze substancje dzialajaca stosuje sie przygo¬ towana w postaci roztworu. 12. Sposób wedlug zastrz. 1—6, znamienny tym, ze wykonuje sie go równoczesnie z procesem farbowania welny. Sposób wedlug zastrz. 1—6, znamienny tym, ze wykonuje sie go jako czynnosc dodatko¬ wa po wyfarbowaniu welny. L. B. Holliday Co., Limited Henry Biel by Appleton Peter Franz Kiehl Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych 11. „Prasa" Stalinogród, 391. 20.

1. 53 — R-4-13364 — 150 — BI bezdrz. 100 g. PL