Pierwszentwo: 3 marca 1948 r. (Wielka Brytania) Wynalazek dotyczy srodka do wytwarzania gazu, a w szczególnosci ulepszonej mieszaniny, zawierajacej zwiazki szkodnikobójcze, np. zwia¬ zki owadobójcze albo odstraszajace owady, zdol¬ ne do ulatniania sie po odpowiednim ogrzaniu.Wynalazek moze byc zastosowany do zwiaz¬ ków szkodnikobójczych lub odstraszajacych szkodniki albo do takichze zwiazków, które przy przegrzaniu ulegaja latwo rozkladowi. Wytwo¬ rzone gazy moga osiadac na scianach, ograni¬ czajacych zamknieta przestrzen, tak ze na scia¬ nach tworza one cienka warstwe, czynna po oczyszczeniu powietrza z gazu.Jednym z takich srodków owadobójczych, sil¬ nie dzialajacych, który moze osiadac w postaci cienkiej warstewki, jest np. ynszesciochloro- cykloheksan. Jako dalszy przyklad mozna podac bardzo skuteczny srodek owadobójczy o, a-bis- -(parachlarofenylo)-^, fi9 fi - trójchloroetan. Oba srodki moga byc zastosowane w postaci gazu przez odparowanie ich z goracej powierzchni, albo za pomoca innych sposobów ogrzewania.W brytyjskim patencie nr 584 858 opisano mie¬ szaniny pasozytobójcze do gazowania z wytwa¬ rzaniem aerosolu, zawierajacego szesciochloro- benzen. Mieszanina moze zawierac skladnik silnie utleniajacy, podtrzymujacy palenie sie materia¬ lu, przy czym mieszanina ta moze zawierac 30 —35°/t surowego szesciochlorobenzenu, 40 — — 50 % saletry potasowej oraz reszte trocin drzewnych.Okreslenie „srodek pasozytobójczy" obejmuje srodki owadobójcze, grzybobójcze, bakteriobójcze oraz gryzoniobójcze.Wiadomo równiez, ze palna mieszanine, skla¬ dajaca sie z azotanu amonu i wegla zwierzecego lub innych rodzajów wegla, stosuje sie do wy¬ twarzania azotu pod cisnieniem albo ciepla.Stwierdzono, ze wytworzony gaz moze byc uzyty do tepienia robactwa, jako tez, ze palna miesza¬ nina moze skladac sie z 15 czesci wagowych drobno sproszkowanego wegla z krwi oraz z 85 czesci wagowych azotanu anionu.Przedmiotem wynalazku jest ulepszona mie¬ szanina do gazowania.Stwierdzono, ze niemozliwe jest wytworzyc z azotanu amonu, wegla oraz srodka pasozyto- bójczego przez ich zmieszanie mieszanine do ga¬ zowania, zdolna do samodzielnej reakcji ciepl¬ nej. Jakikolwiek bylby bowiem stosunek azo¬ tanu amonu do wegla, temperatura wytworzona podczas reakcji jest tak wysoka, ze powoduje rozklad znacznej ilosci skladnika pasozytobój- czego albo odstraszajacego pasozyty.Stwierdzono jednak, ze mozliwe jest wytwo¬ rzyc mieszanine do gazowania, zawierajaca srodki pa^ozytobójcze albo odstraszajace paso¬ zyty, zdolne do ulatniania sie z tej mieszaniny, jezeli wspomniane srodki zmieszac z ziaren¬ kami, najkorzystniej suchymi, zawierajacymi wegiel i azotan amonu i otrzymywanymi przez zmielenie tych skladników z dodatkiem niewiel¬ kiej ilosci wody i wysuszenie uzyskanej w ten sposób jednorodnej masy.W ziarenkach tych azotan amonu zostaje czes¬ ciowo pochloniety przez wegiel, przy czym naj¬ korzystniej jest, jesli na 65— 80 czesci wago¬ wych azotanu amonu przypada 35—20 czesci wagowych wegla. Najkorzystniej jest, jesli na 100 czesci mieszaniny do gazowania przypada 40 — 55 czesci zwiazku pasozytobójczego albo odstraszajacego pasozyty, która to ilosc jest tak mala, ze nie przeszkadza w przebiegu samoczyn¬ nej reakcji cieplnej w ziarenkach.- Ilosc azotanu amonu, zawarta w mieszaninie do gazowania, jest nie wystarczajaca, azeby utlenic caly wegiel nawet tylko na tlenek wegla.Jak dotychczas, nie udalo sie stwierdzic, czy wegiel w ogóle jest utleniany przez azotan amo¬ nu. Wydaje sie jednak* ze podczas reakcji azo¬ tanu amonu, nastepuje maly ubytek wegla.Prawdopodobne jest, ze reakcja wywiazujaca cieplo w ziarenkach utworzonych z azotanu amonu i wegla, polega glównie na rozkladzie azotanu amonu przy wydzielaniu ciepla.Pozadane jest dodawanie do mieszaniny do gazowania jak najwiekszej ilosci srodka paso¬ zytobójczego lub odstraszajacego pasozyty ze wzgledu na to, ze srodki te ochladzaja miesza¬ nine do gazowania, w której przebiega proces cieplny.W celu ulatwienia zaplonienia mieszaniny do gazowania, w szczególnosci gdy uzywa sie jej w malej ilosci, pozadane jest dodac skladnika, ulatwiajacego zaplonienie, np. azotanu potasu albo dwuchromianu amonu. Jezeli dodaje sie; azotanu potasu, to pozadane jest dodawac go do ziarenek, utworzonych z azotanu amonu i wegla, w czasie ich przygotowywania. W przy¬ padku uzycia dwuchromianu amonu, najkorzy¬ stniej jest domieszac ten skladnik do ziarenek,, zawierajacych azotan amonu i wegiel, po ich wytworzeniu. W celu obnizenia temperatury samoczynnej reakcji cieplnej w ziarenkach, po¬ zadane jest równiez dodanie nieco kaolinu albo soli kuchennej, które. dodaje, sze do ziarenek najkorzystniej pod koniec procesu mielenia.Z mieszaniny do gazowania mozna zrobic z korzyscia nabój, który moze zawierac material zapalajacy albo mase zapalkowa lub inna mie¬ szanine zaplonowa stykajaca sie z ladunkiem, i której zadaniem jest ulatwic zapalenie nabo¬ ju za pomoca zapalki albo jakimkolwiek innym' sposobem. Ladunek do gazowania moze skladac sie z luznego proszku albo miec zwarta postac.Mieszaninie mozna nadac zwarta postac przez sprasowanie lub za pomoca spoiwa albo czynni¬ ków wiazacych, przy czym moze byc ona wytlo¬ czona albo odlana. Najkorzystniej jednak, by la¬ dunek do gazowania byl lekko sprasowany w naboju, posiadajacym otuline z papieru, celo¬ fanu albo innego odpowiedniego materialu.Proces wywiazywania sie gazu przebiega bez- plomieniowo pod wplywem cieplnego rozkladu azotanu amonu i (albo) reakcji pomiedzy azota¬ nem i weglem, przy czym obejmuje caly nabój.Ladunki do gazowania wedlug wynalazku sa bezpieczne i latwe do zastosowania w zamknie¬ tej przestrzeni.Wynalazek objasniono w nizej podanych przy¬ kladach, w których ilosci podane sa w czesciach wagowych.Uzyty szesciochlorocykloheksan sklada sie z mieszaniny czterech izomerów: alfa, beta, gamma i delta, przy czym izomer gamma, czyn¬ ny srodek owadobójczy, zawarty jest w ilosci okolo 12—16%. Uzyty a, a-bis^parachlorofe- nylo)-& /?, fi - trójchloroetan jest wyrobem han¬ dlowym, zawierajacym okolo 80 % czynnego zwiazku owadobójczego.Przyklad I. Mieszanina do gazowania, skladajaca sie z 30 czesci azotanu amonu, 13 cze¬ sci wegla, 2 czesci azotanu potasu, 10 czesci kao¬ linu oraz 45 czesci szesciochlorocykloheksanu, nadaje sie do zastosowania w postaci kulki i przygotowywana jest w nastepujacy sposób: Azotan amonu, wolny od kaolinu, wegiel o wielkosci ziarna, przechodzacego przez sito 40- -oczkowe, oraz azotan potasu miele sie z dodat¬ kiem 3 % wody w ciagu 20 minut. Do miesza- — 2 —niny dodaje sie kaolinu i calosc miele sie w ciagu dalszych 5 minut. Nastepnie mieszanine przesie¬ wa sie przez sito 16-oczkowe, suszy sie w tem¬ peraturze 40 — 50° C i miesza z szesciochloro- cykloheksanem w mieszalniku skrzynkowym albo Manesty'ego.Z mieszaniny tej wykonuje sie kulki przez prasowanie w formie pod cisnieniem 160 kg/cm2.Kuleczki zaopatruje sie w podpalke, utwo¬ rzona z miazgi drzewnej, nasyconej azotanem potasu i przymocowanej do kulki za pomoca kleju. Podpalka posiada ksztalt jezyczka.W kulkach tego rodzaju reakcja przebiega w temperaturze okolo 570° C.Przyklad U. Mieszanina do gazowania o skladzie: 29,4 czesci azotanu amonu, 12,6 cze¬ sci wegla, 3 czesci chlorku potasu, 10 czesci chlorku sodu, 5 czesci dwuchromianu amonu oraz 40 czesci szesciochlorocykloheksanu, nadaje sie do uzytku w postaci kulki i przygotowuje sie ja jak nastepuje: Azotan amonu miele sie z weglem z dodat¬ kiem 3 % wody. Tak uzyskana mieszanine prze¬ siewa sie i suszy, a suche ziarna miesza sie zpo¬ zostalymi skladnikami: Kulki, wykonane z tej mieszaniny, zaopatruje sie w podpalke, podobna do opisanej w przykla¬ dzie I.W kulkach tego rodzaju reakcja przebiega w temperaturze okolo 485° C.Przyklad III. Mieszanina do gazowania o skladzie: 26 czesci azotanu amonu, 11 czesci wegla, 3 czesci dwuchromianu amonu, 10 czesci kaolinu oraz 50 czesci szesciochlorocykloheksa¬ nu, nadaje sie do uzytku w postaci proszku i przygotowuje sie ja nastepujaco: Azotan amonu miele sie z weglem i 3 %-owym dodatkiem wody w ciagu 20 minut. Nastepnie dodaje sie kaolinu i miele w ciagu dalszych 5 minut. Uzyskany material przesiewa sie przez sito 16-oczkowe i suszy w temperaturze 40 — — 50° C. Nastepnie dodaje sie pozostalych sklad¬ ników i calosc miesza sie w mieszalniku skrzyn¬ kowym albo Manesty'ego. Tak uzyskany pro¬ dukt przechowuje sie w naczyniach szczelnie zamknietych.W tej mieszaninie do gazowania reakcja prze¬ biega w temperaturze okolo 490° C.Przyklad IV. Mieszanina do gazowania o skladzie: 27 czesci azotanu amonu, 16,4 czesci wegla, 1,8 czesci azotanu potasu, 9,6 czesci kao¬ linu oraz 50 czesci szesciochlorocykloheksanu, nadaje isde do uzytku jako proszek i przygoto¬ wuje sie ja, jak podano w przykladzie I.W mieszaninie tej reakcja przebiega w tem¬ peraturze okolo 520° C.Przyklad V. Mieszan ima do gazowania o skladzie: 28 czesci azotanu amonu, 12 czesci wegla, 10 czesci kaolinu oraz 50 czesci «, a-tods- -tparachlorofenylo)-^, fi, /7-trójchloroetanu, nada¬ je sie do uzytku w postaci proszku i przygoto¬ wuje sie ja, jak podano w przykladzie I.Samoczynna reakcja przebiega w takiej mie¬ szaninie do gazowania w temperaturze okolo 440° C.Przyklad VI. Mieszanina do gazowania o skladzie: 29,4 czesci azotami amonu, 12,6 cze¬ sci wegla, 15 czesci chlorku sodu, 3 czesci chro¬ mianu potasu i 40 czesci a, a-flMs-iparachloro- fenylo)-/?, /?, ^-trójchloroetanu, nadaje sie do uzytku pod postacia kulek i przygotowywana jest, jak podano w przykladzie II.Samoczynna reakcja w kulikach tych przebie¬ ga w temperaturze okolo 560° C.Przyklad VII. Mieszanina do gazowania o skladzie: 50 czesci pdeciiochiorofenolu, 3 czesci dwuchromianu amonu, 10 czesci kaolinu, 26 cze¬ sci azotanu anionu oraz 11 czesci wegla, nadaje sie do uzytku jako proszek i przygotowywana jest w nastepujacy sposób: . Azotan amonu i wegiel miele sie razem w cia¬ gu 20 minut z dodatkiem 3 % wody. Nastepnie dodaje sie kaolinu i calosc miesza sie w ciagu dalszych 5 minut, po czym przesiewa sie przez sito 16-oczkowe, suszy w temperaturze 40—50° C, dodaje pozostalych skladników i calosc miesza w mieszalniku skrzynkowym lub Manesty'ego."Tak uzyskanym produktem napelnia sie odpo¬ wiednie blaszanki i szczelnie je zamyka.Samoczynna reakcja w tej mieszaninie do ga¬ zowania przebiega w temperaturze okolo 410° C. ( PL