Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu napre¬ zania w krosnach chwytakowych nitki watko¬ wej, odciaganej przy wejsciu do przesmyku z cewki, znajdujacej sie na zewnatrz przesmyku, oraz urzadzenia do wykonywania tego sposobu.W krosnach, posiadajacych cewki zapasowe ne zewnatrz przesmyku, odciaganie i napreza¬ nie wprowadzonej nitki watkowej,do przesmy¬ ku nastrecza trudnosci, z których najpowazniej¬ sza polega na tym, ze stale naprezenie nitki wat¬ kowej w przesmyku mozna osiagnac jedynie przy pomocy skomplikowanych urzadzen, któ¬ rych nastawianie polaczone jest z trudnosciami.Wady te mozna usunac przy pomocy sposobu i urzadzenia wedlug wynalazku niniejszegp.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze przy pomocy odciagacza zwrotnego nitki, umie¬ szczonego po stronie wejsciowej do przesmyku, naciaga sie nitke watkowa wprowadzona do przesmyku tak, ze zostaje ona odpowiednio na¬ prezona, a przy tym pociagniety zostaje mate¬ rial watkowy z cewki zapasowej. Osiaga sie to dzieki temu, ze do naciagania nitki watkowej, wprowadzonej do przesmyku, stosuje sie odcia¬ gacz zwrotny, umieszczony po stronie wejscio¬ wej do przesmyku i posiadajacy skok tak duzy, ze oprócz naprezenia nitki watkowej wprowa¬ dzonej do przesmyku, dociagniety zostaje rów¬ niez material watkowy z cewki zawierajacej za¬ pas tego materialu.Przyklad urzadzenia do wykonywania we¬ dlug wynalazku niniejszego przedstawiono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia calkowi¬ ty schemat urzadzenia i ruchów watku; fig. 2 — przekrój szczególu urzadzenia wzdluz linii X-X na fig. 3; fig. 3 — widok z góry tego szczególu; fig. 4 i 5 przedstawiaja widoki dalszych szcze¬ gólów urzadzenia; fig. 6 uwidocznia przekrój ha¬ mulca do nitki wzdluz osi hamowanej nitki; fig. 7 — 9 przedstawiaja widok urzadzenia zao¬ patrzonego w dwa hamulce, przy czym fig. 7 uwidocznia przekrój wzdluz linii VII-VII na fig. 9, fig. 8 — rzut poziomy urzadzenia na fig. 7, fig. 9 — widok hamulców na fig. 7 w rzucie pionowym. Fig. 10 przedstawia perspektywicz- * ny widok odmiany urzadzenia;- fig. 11 — po¬ dwójny hamulec dla nitki wykonany z tasmy sta¬ lowej; fig. 12 — sposób umocowania tasmy w przypadku, gdy ma byc ona naprezona sila ciagnaca, a fig. 13 — podobny sposób mocowa¬ nia tasmy na koncach.W krosnie chwytakowym wedlug fig. 1 na stronie wyrzutowej A znajduje sie zapas watku, np. na cewce 1. Z cewki 1 watek 2, który moze miec postac nitki roslinnej, zwierzecej, metalo¬ wej lub z wlosia, przechodzi przez uszko pro¬ wadnicze 3, pierwszy hamulec 4 do odciagacza zwrotnego 5 nitki i wreszcie do drugiego hamul¬ ca nitki 6. Z hamulca 6 watek biegnie przez na¬ stepne uszko prowadnicze 7, przeciagacz zwrotny 8, do czólenka 9, w którym koniec 18 watku 2 utrzymywany jest pod|zas wprowadzania do przesmyku 10. Na czopie 14 osadzone jest biczy¬ sko 11, przedstawione szczególowo na fig. 4, które polaczone jest z napedem krosna i sluzy do przerzucania czólenka 9 przez przesmyk 10.Czólenko 9 wyrzucone ze strony A krosna prze¬ chodzi najpierw kolo nozyc 12 i uchwytu 13 brzegu nitki, po czym wbiega do przesmyku 10.Na stronie chwytowej B krosna czólenko 9 prze¬ chodzi obok drugiego uchwytu brzegowego 15 do mocowania nitki, miedzy kleszcze 16 hamul¬ ca czólenkowego i tam zatrzymuje sie w polo¬ zeniu9a. . v Poniewaz trudno jest czólenko 9, przebiega¬ jace z duza szybkoscia na strone chwytowa B, zatrzymac w takim polozeniu, które odpowiada polozeniu watku 2 przed wprowadzeniem go do ' tkaniny, przeto czólenko 9 moze przesunac sie z tego polozenia o pewien (niekoniecznie staly) odcinek 21. Za pomoca cofacza 17, który zgod¬ nie z fig. 5 moze byc sprzezony z napedem kros¬ na, czólenko 9 zostaje cofniete do swojego po¬ lozenia koncowego 9b. Po . uwolnieniu czólenka 9 (w jego polozeniu koncowym 9b) od watku 2, czólenko to przesuwa sie z toru rzutu do polo¬ zenia 9c i nastepnie powraca swobodnie na stro¬ ne wyjsciowa 9d, po czym dostaje sie ponownie na tor rzutu dla nastepnego wprowadzenia wat¬ ku 2 do przesmyku 10.Sposób pracy opisanych czesci urzadzenia jest nastepujacy. Przy wyrzucie czólenka 9 w przesmyk 10 hamulce 4 i 6 nitki sa zluzowane, odciagacz zwrotny 5 nitki znajduje sie w najdal¬ szym polozeniu bocznym 5b, podczas gdy watek 2 zajmuje polozenie I, uwidocznione na fig. 1.Koniee 18 watku 2 zamocowany jest w czólen¬ ku 9. Przy pomocy biczyska U czólenko 9 zo¬ staje wyrzucone, a równoczesnie odciagacz zwrotny 5 nitki porusza sie w kierunku ozna¬ czonym strzalka 19, przy czym biczysko 11 i od¬ ciagacz 5 sa polaczone tak, ze wychylanie odcia¬ gacza nastepuje w zaleznosci od momentu wy¬ rzutu lub predkosci wyrzuconego czólenka, jak to tytulem przykladu uwidoczniono na fig. 213.Ruch odciagacza zwrotnego 5 moze byc przy tym regulowany tak, ze uwolniony przy tym za¬ pas watku odpowiada w przyblizeniu pierwsze¬ mu odcinkowi dr.ogi, przebytej przez czólenko 9, przy czym w praktyce chodzi tu o dlugosc wat¬ ku, która stanowi tylko ulamek dlugosci watku, potrzebnej do calkowitego wprowadzenia do przesmyku. Aby zapewnic dostosowanie ruchu bocznego odciagacza zwrotnego nitki do momen¬ tu wyrzutu lub szybkosci czólenka 9, nalezy np. naciagnac odpowiednio dobrana sprezyne 32, uwidoczniona na fig. 2 i 3. Wzajemne dostoso¬ wanie tego dzialania daje te korzysc, ze w tym przypadku cewka 1 zaczyna dostarczac watku dopiero wówczas, gdy odciagacz nitki 5 dojdzie do osi toru czólenka 9; dzieki temu watek 2, od¬ ciagniety z cewki 1, w czasie wchodzenia do przesmyku albo wcale nie jest odwijany z cew¬ ki 1 albo tez odwija sie bardzo malo. Gdy czó¬ lenko 9 dojdzie do hamulca czólenkowego 16 i zanim jego predkosc spadnie, zaczyna dzialac co najmniej jeden z hamulców 4, 6 nitki, aby zapobiec zbednemu odwijaniu sie watku z cew¬ ki 1 wskutek energii kinetycznej poruszanego watku, co mogloby spowodowac powstanie wez¬ lów i fal.Gdy czólenko 9 zatrzyma sie w polozeniu 9a, wówczas zgodnie z polozeniem II na fig. 1, wa¬ tek 2 znajduje sie w wyciagnietym polozeniu 2a.Odciagacz zwrotny 5 nitki zostaje uruchomiony, np. za pomoca urzadzenia przedstawionego na fig. 2 i 3, w kierunku oznaczonym strzalka 20, podczas gdy równoczesnie przy zamknietym, ha¬ mulcu 4 nitki cofacz 17 przesuwa czólenko 9 w polozenie 9b i koniec watku 2 z 18a do 18b, zgod- — 2 —nie z polozeniem II i III na fig. 1. Euch cofacza 17, spowodowany np. w sposób uwidoczniony na fig. 5, oraz wychylenie odciagacza 5 wywolywa¬ ne zgodnie z fig. 2 i 3 sa nawzajem dostosowa¬ ne tak, ze odciagacz 5 nitki powoduje nie tylko przesuniecie potrzebne do naprezenia watku 2 przy przesunieciu jego konca z polozenia 18a do 18b, lecz takze odciaga z zapasu, tj. cewki 1, nit¬ ke watkowa przez zamkniety hamulec 4. Na¬ prezenie nitki 2 w polozeniach 2a do 2b (fig. 1) jest wiec zalezne od nastawienia hamulca 4, a wiec i od sily hamowania. Przy silniejszym dzialaniu hamulca 4 naprezenie watku 2 jest wieksze, a przy slabszym mniejsze. W poloze¬ niu 2b, zgodnie z polozeniem III na fig. 1, wa¬ tek 2 o regulowanym naprezeniu zostaje uchwy¬ cony przez oba uchwyty 13, 15 i przeciagacz zwrotny 8, wysuniety w polozenie SB, po czym nozyce 12 przecinaja watek 2. Czesc 2c watku (polozenie IV na fig. 1) odcieta i wprowadzona do przesmyku 10 daje sie wiec wprowadzic do tkaniny z zachowaniem naprezenia, spowodowa¬ nego przez hamulec 4. Dzieki temu regulowaniu naprezenia watku wchodzacego do tkaniny moz¬ na w duzej mierze wplywac na jakosc tkaniny i dostosowanie jej do celów, jakim ma pózniej sluzyc.Przeciagacz zwrotny 8 wysuniety w poloze¬ nie 8a, poruszany np. zgodnie z fig. 4 przez na¬ ped krosna, cofa nowy koniec 22 watku 2 o dlu¬ gosc 23 do polozenia 22a, podczas gdy odciagacz zwrotny 5 porusza sie z polozenia 5a w kierun¬ ku zaznaczonym strzalka 20 do polozenia 5b, jak to uwidoczniono w polozeniach IV i V na fig. 1.Korzystnie jest przy tym predkosc ruchu wste¬ cznego przeciagacza 8 przy jego przejsciu z polo¬ zenia 8a do polozenia zasadniczego oraz pred¬ kosc wychylania odciagacza 5 nitki przy przej¬ sciu z 5a do 55 wzajemnie tak dostosowac, aby takze i w tej fazie nie tylko zapewnione bylo naprezenie watku 2 miedzy hamulcem 4iprze- ciagaczem zwrotnym 8, lecz aby takze nitka watkowa byla dociagana z cewki I poprzez za¬ cisniety hamulec 4.W ten sposób takze i w tej fazie pracy, przed¬ stawionej w polozeniach IV i V na fig. 1, mozli¬ we Jest osiagniecie i zachowanie naprezenia watku w zaleznosci od nastawienia hamulca 4, Skoro tylko watek 2, odciagniety wstecz od przesmyku 10 i naprezony przez hamulec 4, doj¬ dzie do polozenia V, wówczas przeciagacz zwrot¬ ny 8 zakleszcza koniec nitki 22 w czólenku 9, przesunietym z polozenia 9d na tor rzutu tak, ze przebieg pracy, to znaczy wprowadzenie nitki watkowej do przesmyku, moze sie znów po¬ wtórzyc.Pomijajac to, ze przy tkaniu sposobem opi¬ sanym unika sie jakiegokolwiek scierania s.ie nitki, mozna równiez osiagnac ochrone nitki i zapewnic wplyw na jakosc tkaniny. Hamowa¬ nie watku 2 przy wlocie czólenka 9 do hamul¬ ca czólenkowego 16 i przy ruchu wstecznym watku moze odbywac sie przy pomocy jednego tylko hamulca 4, umieszczonego miedzy cewka 1 i odciagaczem zwrotnym 5, albo przy pomocy obu hamulców 4, 6. O ile stosuje sie dwa hamul¬ ce, wówczas moga one byc nawzajem dostoso¬ wane odnosnie czasu i sily dzialania.Wedlug fig. 2 i 3 odciagacz zwrotny 5 nitki przedstawiony schematycznie na fig. 1 moze po¬ siadac jednoramienna dzwignie wahadlowa 24, osadzona na stalym czopie 25. Koniec dzwigni 24 posiada haczyk 26, przez który przebiega wa¬ tek 2. Na czopie 30 w dzwigni 24 osadzona jest obracalnie rolka naciskowa 29, która wspóldzia¬ la z tarcza kciukowa 27, umocowana na wale napedowym 28 krosna. Odciagacz polaczony jest z tak zwanym tlumikiem 32\ którego urzadze¬ nie jest nastepujace.- Na dzwigni 24 osadzone jest ruchomo tloczysko 33, przechodzace przez cylinder 35. Wewnatrz tego cylindra 35 na tlo- czysku 33 umocowany jest tlok 31, obciazony sprezyna naciskowa 32, oparta o pokrywe cylin¬ dra. W dolnej czesci cylindra znajduje sie otwór 34, zakrywany przez tlok 31 podczas zbli¬ zania sie go do dolnego polozenia koncowego.Ruch wahadlowy dzwigni 24 zaopatrzonej w haczyk 26 w kierunku strzalki 20 do skrajne¬ go wychylenia 24a wywolany jest za pomoca tarczy kciukowej 27 przy pokonaniu oporu spre¬ zyny 32, która; sciskana jest tlokiem 31, poru¬ szajacym sie ku swemu górnemu polozeniu. Wy¬ ciecie 27a tarczy 27 jest strome, wskutek czego ruch powrotny wychylonego odciagacza 24 z ha¬ czykiem 26 w kierunku oznaczonym strzalka 19 jest niezalezny od liczby obrotów walu napedo¬ wego 28, a wiec i ruchu krosna, a nastepuje je¬ dynie pod dzialaniem rozprezajacej sie sprezy¬ ny. 32 tlumika 32'. Na krótko przed osiagnie¬ ciem przez dzwignie 24 jej polozenia zasad¬ niczego, przy czym nastepuje przesuniecie watku 2 z powrotem na os toru czólenka 9 (fig. 1), dzwi¬ gnia ta zostaje zahamowana pneumatycznie w ten sposób, ze tlok 31 zakrywa otwór 34 i po¬ wietrze pod tlokiem 31, nie mogace ujsc lub mo¬ gace uchodzic jedynie wolno, zostaje-sprezone.Powrót dzwigni 24 z polozenia wychylonego^ do zasadniczego, niezaleznie od napedu krosna, wskazany jest szczególnie wtedy, gdy wyrzuce- , nie czólenka 9 nastepuje równiez niezaleznie od napedu krosna, np. za pomoca urzadzenia wy¬ rzucajacego, uwidocznionego na fig. 4. Jezeli — 3 —zas wyrzucenie czólenka 9 (lecz nie samo na¬ prezenie ^sprezyny wyrzucajacej) uskuteczniane jest za pomoca tarczy kciukowej, uruchamianej przez naped krosna, wówczas korzystnie jest, aby równiez, ruch dzwigni 24 z polozenia skraj-" nego wychylenia 24a do polozenia zasadniczego byl rozrzadzany przez naped noskowy lub mi- mosrodowy.Kazdy z dwóch hamulców 4, 6, przedstawio¬ nych schematycznie na fig. 1, posiada zgodnie z fig. 2 13 jedno ramie hamujace 36 osadzone ojbrotowo na stalym czopie 37 oraz sprezyne cia¬ gnaca 48. Na kazdym ramieniu hamujacym 36 umieszczony jest trzewik hamulcowy 38, który pod dzialaniem sprezyny ciagnacej 48 dociska¬ ny jest do odpowiedniego materialu miekkiego i naprezonego, np. do tasmy hamulcowej 39 bez konca. Miedzy tasma hamulcowa 39 i trzewi¬ kiem hamulcowym 38 przeprowadza sie watek 2. Tasma hamulcowa 39 osaczona jest na "wal¬ cu napedowym 40 i walcu naprezajacym 41.Oba walce napedowe 40 osadzone sa na wale 42 i zaopatrzone w kola zapadkowe 43 wspólpra¬ cujac* z zapadka wylaczajaca A4, umieszczona obrotowo za pomoca czopa 45 na dz^gni prze¬ chylnej 46, osadzonej obrotowo na stalym czo¬ pie 47. Dzwignia przechylna 46 i dzwignia wah- liwa 24 polaczone sa przegubowo pretem wy- lacznikowym 49. Kazde wychylanie dzwigni 24 powoduje obrót walca napedowego 40 wraz z ko¬ lem zapadkowym 43 tak, ze tasmy hamulcowe 39 przesuwaja sie stopniowo w stosunku do trze¬ wików hamulcowych 38. Pozwala to na unik¬ niecie miejscowego zuzywania sie tasm hamul¬ cowych 39, jakie wystepowaloby, gdyby watek 2 byl stale w jednym miejscu dociskany trzewi¬ kiem hamulcowym 38 do tasm 39. ^ 1 ' ~~\ Walce naprezajace 41 osadzone sa na czo¬ pach 50 w widelkach 5i osadzonych wahliwie okolo walu 52. Na poszczególne widelki 51 dzia¬ la sprezyna ciagnaca 53, której sile dzialania mozna regulowac przy pomocy nastawnych na¬ kretek ,54, a to w tym celu, aby móc dowolnie nastawiac naprezenie tasm hamulcowych 39, czyli hamowanie watku 2.Kazde z obu ramion hamulcowych 36 zaopa¬ trzone jest w krazek zaciskajacy 56 osadzony na czopie 57, który jest dociskany do kciuka 55 za pomoca sprezyny 48, Obie tarcze kciukowe 55 umocowane sa na napedowym wale 28 krosna.Ruch trzewika wzglednie trzewików hamulco¬ wych 38 i wychylenie dzwigni 24 w kierunku . strzalki 20 nastepuje przeto w zaleznosci od ru¬ chu tarcz kciukowych 55 lub 21 a wiec w za¬ leznosci od liczby obrotów napedu krosna. Wza¬ jemne dostosowanie podczas ruchów dzwigni 24 i ramion hamulcowych 36 powodowane jest przez wzajemne polozenie tarcz kciukowych v27 i 55, umocowanych na wale 28, a przez ich prze¬ suniecie katowe na wale mozna ruchy te odpo¬ wiednio zharmonizowac w czasie. Przy tym urzadzeniu przez odpowiednie naprezanie tasm hamulcowych 39 jest nie tylko mozliwe dowol¬ ne nastawianie sily hamowania watku, lecz tak¬ ze, w zaleznosci od ksztaltu tarcz 55 i ich wza¬ jemnego polozenia, mozna w ciagu kazdej fazy pracy zmieniac czasowo sile hamowania. W pra¬ ktyce umozliwia to daleko idaca ochrone nitki watkowej 2 i zmniejszenie niebezpieczenstwa jej zrywania w drodze z cewki 1 do przesmyku 10 oraz osiagniecie zadanego naprezenia watku 2 przy wprowadzaniu go do tkaniny.Na fig. 4 uwidoczniony jest przeciagacz zwrotny 8, który zgodnie z fig'. 1 prowadzi ko¬ niec nitki watkowej 22, z polozenia IV do 22a w polozenie V. Przeciagacz 8 umocowany jest w wodziku 157, osadzonym przesuwnie w pro¬ wadnicy 59. Z wodzikiem 157 polaczona jest przegubowo dzwignia napedowa 58, polaczona z druga dzwignia napedowa 61, osadzona na nie¬ ruchomym czopie 60. Na koncu dzwigni $1 umieszczona jest rolka rozrzadcza 62, która mo¬ ze toczyc sie wzdluz krzywizny 63 cylindra roz- rzadczego 64, umocowanego na napedowym wa¬ le 28 krosna. Przez odpowiednie uksztaltowanie krzywizny 63 i dobór dlugosci ramion dzwigni 61 mozna ruch przeciagacza 8 dostosowywac tak do ruchów odciagacza 5/ którego ruch równiez zalezy od ruchu walu napedowego 28, ze pod¬ czas wychylania przeciagacza z polozenia IV do polozenia V, (fig. 1) osiaga sie nie tylko odsu¬ niecie konieczne do utrzymania nitki watkowej w naprezeniu, lecz takze odciagana jest nitka watkowa z cewki 1.Biczysko U jest osadzone na wale 14 i posia¬ da ramie 72, polaczone przegubowo z dzwignia 73. Za posrednictwem przegubu 75 dzwignia 73 laczy sie z druga dzwignia 74, osadzona, przegu¬ bowo na stalym czopie przegubowym 76. Dzwi¬ gnia naprezajaca 77 umocowana jest wahliwie na czopie 78 i polaczona przegubowo koncem 19 z pretem uderzajacym 80, posiadajacym na kon- jcu rolke naciskajaca 81. Rolka ta za pomoca preta 80 i dzialajacej nan sprezyny ciagnacej 82 naciska tarcze kciukowa 83, osadzona na nape¬ dowym wale 28 krosna. Pret 80 posiada kciuk 89, wspóldzialajacy z ramieniem dzwigni kato¬ wej 84, której drugie % ramie oddzialywuje na czop przegubowy 75. Sprezyna ciagnaca. #3 od- — 4 -^dzialywuje na biczysko' U, nadajac mU przyspie¬ szenie konieczne przy wyrzucaniu czólenka.Na fig. 4 uwidocznione jest polozenie urza¬ dzenia wyrzutowego tuz przed wyrzuceniem czó¬ lenka 9. Jezeli teraz napedowy wal 28 krosna obróci sie, wówczas wskutek odpowiedniego ru¬ chu tarczy 83 i sily ciagnacej sprezyny 82 pret uderzeniowy 80 przesunie sie raptownie do gó¬ ry. Kciuk 89 uderzy o dzwignie katowa Sekto¬ ra uderzajac o przegub dzwigni 75 spowoduje utworzenie przez dzwignie 73 i 74 linii prostej, a nastepnie wyboczenie sie w przegubie w kie¬ runku strzalki'86, silnie zas naciagnieta sprezyna 88, sciagajac sie raptownie, nadaje biczysku U przyspieszenie w kierunku strzalki 87. Ruch ten biczysko przekazuje czólenku 9, które porusza sie z duza predkoscia w kierunku przesmyku, przebiegajac miedzy rozwartymi nozycami obok uchwytu watkowego 13 i przez przesmyk 10 do przeciwnej strony krosna. Ruch biczyska U ogranicza sie po dojsciu dolnego jego ramienia 72 do oporka 90 przyjmujac polozenie Ha. Przy¬ gotowanie do nastepnego uderzenia biczyska w czólenko jest nastepujace. Tarcza, 83 naciska na rolke i przesuwa pret uderzajacy 80 ku do¬ lowi, pokonujac dzialanie sprezyn 82 i 88, wsku¬ tek czego dzwignia ^naprezajaca 77 zostaje wy¬ chylona do polozenia 79a; biczysko 11 ponownie zostaje naprezone czescia wygieta dzwigni 77.To naprezenie biczyska 11 wywoluje wyprosto¬ wanie sie obu dzwigni 73, 74, których energia kinetyczna wystarcza, aby zatrzymaly sie dopie¬ ro w polozeniu nieco wychylonym, na opo¬ rze 85.Naped cofacza uderzeniowego 17 moze nasta¬ pic, zgodnie z fig. 5, z walu 28 napedu krosna w sposób ^taki sam, jak naped przeciagacza zwrotnego 8, przedstawiony na fig. 4. Cofacz 17 porusza sie w prowadnicy 65. Do cofacza 17 przylaczona jest przegubowo dzwignia napedo¬ wa 66, polaczona z dzwignia napedowa 67, która jest osadzona na czopie 68 i posiada na jednym koncu rolke rozrzadcza 69. Rolka ta toczy sie wzdluz krzywizny 70 cylindra rozrzadczego 71, zamocowanego na napedowym wale 28 krosna.Podobnie jak przy napedzie przedstawionym na fig. 4, ksztalt krzjewizny 70 cylindra 71 i wza¬ jemny dobór dlugosci obu ramion dzwigni 67 moga byc takie, ze mimo przesuniecia watku przez odciagacz zwrotny z polozenia II do III (fig. 1) nastepuje nie tylko zachowanie dlugosci koniecznej do utrzymania watku w naprezeniu, ale takze dociagana zostaje nitka watkowa z cewki 1, Hamulce* miedzy którymi przebiega nitka,, sa zazwyczaj utworzone z dwóch sztywnych plyt z hartowanej stali, porcelany, szkla lub po¬ dobnego tworzywa. Przy kazdej nierównomier- nosci wzglednie przy kazdym wezle na nitce musi poruszac sie obciazona czesc hamulca. Przy duzej szybkosci nitki to podnoszenie plyt ha¬ mulcowych wymaga duzej sily, która musi wy¬ wierac sama nitka. Sila ta musi byc ponadto tym wieksza, im bardziej tepy jest kat wlotu hamulca: Wskutek tego znane hamulce posia¬ daja te wade, ze przy podnoszeniu obciazonej plyty hamulcowej naprezenie nitki tak wzrasta, iz przewaznie nitka zostaje zerwana, co nie jest spowodowane przez dobór samego przez sie twardego materialu, lecz przez to, ze znane ha¬ mulce nitki skladaja sie z twardych plyt o wiek¬ szej masie.W celu usuniecia tej wady stosuje sie miekki czlon, utrzymywany w naprezeniu; staje sie on* gietki przez odpowiednie uksztaltowanie, np. przez to, ze jest cienki; a wiec posiada niewiel¬ ka mase. W tym przypadku wystarcza wiec sila znacznie mniejsza niz przy hamulcach znanych, dzieki czemu niebezpieczenstwo zerwania nitki jest znacznie mniejsze.Na fig. 6 przedstawiono element miekki, utrzymywany w naprezeniu, w postaci przepo¬ ny 91 zamykajacej komore 92 na sprezone po¬ wietrze. Na pfzepone 91 dziala w komorze 92 sprezone powietrze doprowadzane przez rurke 93, wskutek czego przepona 91 jest dociskana do czlona dociskowego 94. Miedzy przepona 91 i czlonem 94 jest prowadzona nitka 95 i w ten sposób jest hamowana. Aby zapobiec jedno¬ stronnemu zuzywaniu sie przepony 91, np. wsku¬ tek zlobienia przez nitke 95 rowka, czlon 92 i przepona 91 sa obracane wolno za pomoca przekladni slimakowej 96, której kolo slimako¬ we 97 jest zaklinowane na wale 98* Aby mimo to nitka biegla stale w jednakowym kierunku, prowadzi sie ja przez uszko 99.Czlon dociskowy 94 napedzany jest walem 100, który wykonuje ruch pionowy w dwóch kierunkach w lozyskach 101. Mimosród 102, na¬ pedzany walem 103, dziala na dolna czesc walu 100. Polozenie czesci dociskowej 94 urzadzenia hamulcowego odpowiadajace odhamowaniu nit¬ ki watku 95 oznaczone jest na rysunku linia przerywana. Dla unikniecia strat sprezonego powietrza w komorze 92 przewidzianyrjest prze¬ wód powietrzny 104 osadzony szczelnie w obro¬ towej rurce 93 i posiadajacy uszczelnienia, np. labiryntowe 105.Dwa hamulce 158 i 159 nitki na fig. 7 — 9 umieszczone sa w stosunku do nitki 95 jeden za drugim. W oslonie 113 osadzony jest obrotowo wal 114 z tarczami mimosrodowymi 115 i 116, 5 —dó których dotykaja rolki 117 dzwigni katowej 118, zamocowanej na ruchomym wale 119. Na wale tym zamocowane sa równiez czlony hamul¬ cowe 120 i 121.Czlony hamulcowe 120 i 121 dociskaja nitke 95 do dwóch tasm bez konca 122 i 123, przesu¬ wanych za pomoca dwóch walców 124 i 125. Te tasmy 122, 123 wykonane sa z metalu, np. z har¬ towanej stali, przy czym dzieki bardzo malej grubosci sa gietkie. Walce 124 osadzone sa obro¬ towo w dzwigniach 126, obracajacych sie na czo¬ pach 127 i ciagnionych w lewo przez sprezyny 128, których sila naprezenia moze byc regulo¬ wana ftza pomoca sruby 129 w celu utrzymania w naprezeniu tasm stalowych 122 i 123.Walce 125 sa zaklinowane na wale ^130, osa¬ czonym w stalych lozyskach 131. Oprócz tego na wale 130 zaklinowane jest równiez kolo za¬ padkowe 132, wlaczane za pomoca zapadek 134 i'135, polaczonych wzajemnie za pomoca sprezy¬ ny 137. Zapadka 135 osadzona jest ruchomo na dzwigni 139, zaklinowanej na wale 138, na któ¬ rym równiez zaklinowane jest ramie dzwigni 140, polaczone pretem 141 z dzwignia katowa 118 tak, ze dzwignia 140 wykonuje ruchy waha¬ dlowe. W ten sposób zapadka 135 popycha zeby . •¦ kola zapadkowego naprzód. Za pomoca sprezy¬ ny 137 zapadka 135 przyciaga zapadke 134, któ¬ rej koniec, przesuwajac sie po zebach kola 132, wpada w jego zaglebienie i utrzymuje kolo za¬ padkowe w nowym polozeniu, a w ten sposób wal 130 i walek, 125 z naciagnietymi tasmami bez konca 122, 123 otrzymuja wolny posuwisty ruch naprzód.Dzwignie 118 dociskane sa swoimi rolkami przy pomocy sprezyn 142 do tarcz mimosrodó- wych 115, 116. Sprezyny 142 zahaczone sa jed¬ nym koncem o pret 143, umocowany na oslonie 113, a drugim koncem o walek na dzwigni 118.Dzialanie tego urzadzenia jest nastepujace.Nitka watkowa 95 zostaje przez czlony ha¬ mulcowe 120 i 121 docisnieta do tasm 122 i 123 i zahamowana. Do rozrzadu hamulców sluzy wal 114 z tarczami mimosrodowymi 115 i 116, przy którego obrocie czlony hamulcowe 120 i 121 zostaja odsuniete od tasm 122 i 123 tak da¬ leko, ze odpowiedni hamulec 158 lub 159 prze¬ staje hamowac nitke watkowa 95. W pozycjach posrednich czlonów hamujacych 120 i 121 dzia¬ lanie hamujace jest zmniejszone, Mimosrody 115 i 116 moga miec jednakowe profile, natomiast ustawione wzgledem siebie hamulce 158 i 159 rozrzadzane sa odpowiednimi urzadzeniami kolejno. Na fig. 7 — 9 hamulec 158 jest wylaczony, a hamulec 159 hamuje nitke watkowa. Wal 114 moze byc polaczony np. z wa¬ lem napedowym krosna w ten sposób, ze mimo¬ srody podozas jednej fazy pracy, to znaczy od chwili wprowadzenia jednego watku do chwili wprowadzenia nastepnego, moga wykonac jeden lub kilka pelnych obrotów, dzieki^czemu hamul¬ ce 158, 159 sa uruchamiane w trakcie pracy ko¬ lejno.Sila sprezyny 128 moze byc regulowana za pomoca srub nastawczych tak, iz naprezenie obu tasm 122 i 123 dostosowane jest do predkosci watku oraz materialu i grubosci nitki watkowej.Przy krosnach chwytakowych, w których watek przeciagany jest przez krosno z przerwa¬ mi, jest bardzo korzystnie zmieniac czasowo si¬ le hamowania nitki watkowej 95.Stosowanie czlona, który swa gietkosc za¬ wdziecza postaci, jaka mu nadano, daje korzysc równomiernej sily hamowania nitki, a takze sa¬ moczynnego miarkowania sily hamowania. Im wieksza jest srednica nitki, tym wiekszy jest kat, pod jakim naprezona tasma obejmuje nit¬ ke. Oprócz wiekszego tarcia, jakie wystepuje przy wiekszym objeciu, wiekszy kat obejmowa¬ nia nitki powoduje, ze sila dzialania na nitke zwieksza sie, przez co powstaje wieksza sila ha¬ mowania, a* wiec sila hamowania jest dostoso¬ wana do numeru nitki.Podatny czlon w postaci tasmy moze przebie¬ gac równolegle do hamowanej nitki. W postaci wykonania wedlug fig. 7 — 9 nalezaloby w tym celu tasmy 122 i 123 wraz z ich napedem obró¬ cic o kat 90° tak, aby nitka 95 lezala na srodku kazdej tasmy. Równiez czlony hamujace 120 i 121 musialyby byc umocowane na poziomym ramieniu dzwigni 128 w polozeniu obróconym o kat 90° w stosunku do polozenia na fig. 8. Ta¬ kie umieszczenie daje te korzysc, ze przy nit¬ kach o wiekszych zgrubieniach lub pojedynczych wezlach zmniejsza sie jeszcze bardziej niebez¬ pieczenstwo zerwania nitki. Gdy nitke, która ma byc hamowana, prowadzi s}e poprzecznie w stosunku do miekkiego czlona w postaci tas¬ my, wówczas walce 124 i 125 moga posiadac ksztalt kulisty, tak ze czlon w postaci tasmy wygiety jest lekko poprzecznie do tasmy i brze¬ gi tasmy nie dotykaja nitki. * Na fig. 10 uwidocznione sa dwie tasmy bez konca, trace sie Jedna o druga. Tasma 150 na-< pieta jest miedzy dwoma walcami 151 i 152, a tasma 153 miedzy walcami 154 i 155. Górna czesc tasmy 150 naciska dolna czesc tasmy 153 tak, iz miedzy tasmami wystepuje sila naciska¬ nia* Nitka 95, przebiegajaca miedzy tymi dwie¬ ma tasmami, jest hamowana za pomoca dwóch — 6 —sprezystych czlonów 150 i 153. Tasmom 150 i 153 nadaje sie w sposób nie przedstawiony na rysunku pewien ruch naprzód tak, iz zuzywanie sie, wywolane przez bieg^watku 95, rozklada sie na cala powierzchnie tasm 150 i 153.Hamulec nitki wedlug fig. 11, który sluzy np, do hamowania nitki watkowej 95 krosna blizej nie przedstawionego na rysunku, sklada sie z tasm metalowych 162 i 163, które w przypad¬ ku gdy sa wykonane ze stali, moga byc ewen¬ tualnie hartowane. Jeden koniec tasm 162, 163 utrzymywany jest w zacisku, podczas gdy pozo¬ stale ich konce umocowane sa na górnej czesci dzwigien dwuramiennych 165, osadzonych obro¬ towo na czopach 166 zamocowanych w podsta¬ wie maszyny tkackiej. Sprezyna 167 sluzy do naprezania tasm 162, 163. Dolne konce dzwigien 165 posiadaja naciecia 168 do regulowania na¬ prezenia sprezyny 167 za pomoca koleczków sta¬ lowych 169, o które zahacza ta sprezyna.Czlony dociskowe lub..sztywne czlony 170, 171 dociskaja nitke 95 do tasm 162, 163, przy czym jednak, jezeli te czlony dociskowe maja stale polozenia hamowania, wówczas sila hamo¬ wania powstaje przez naprezenie tasm 162, 163.Czlony hamujace 170 i 171 leza miedzy miejsca¬ mi zamocowania tasm 162, 163, które w obrebie czlonów hamujacych 170, 171 moga byc przegie¬ te swobodnie na dól.Sila hamowania zalezy od sposobu umoco¬ wania i uksztaltowania obu tasm 162, 163. O ile obie te tasmy znajdujace sie u góry, jak przed¬ stawiono na fig. 11, wygiete sa pod katem pro¬ stym, wówczas przez wygiecie na dól powstaja tylko nieznaczne momenty gnace. Wieksze mo¬ menty zginajace natomiast wystepuja w przy¬ padku, gdy tasmy 162, 163 sa przed zamocowa¬ niem zupelnie proste (fig. 13).Poniewaz tasmy 162, 163 utrzymywane sa tyl¬ ko przez sily • ciagnienia, przeto umocowywanie ich w stanie zupelnie wyprostowanym musi na¬ stapic na górnej stronie czolowej 173 dzwigni 165, jak przedstawiono na fig. 12. Dzwignie 165 (fig. 12) sa osadzone obrotowo na czopach 166 i znajduja sie pod dzialaniem sprezyny 167, jak na fig. 11. Sily ciagnace 174, wystepujace w tas¬ mie 162 (fig. 12), okreslaja wielkosc sily hamo¬ wania 175, gdy czlon hamujacy 170 dociska nit¬ ke 95 do tasmy 162.Jezeli sila hamowania ma byc wywolywana przez momenty gnace lub obrotowe, powstale na koncach tasm 162, 163, wówczas zgodnie z fig. 13 konce 177 tasm moga byc zamocowane w wy-" cieciu walcowatych imadel 178K osadzonych ob¬ rotowo na czopach 179, odpowiednio do czopów 166 dzwigni 165, polaczonych z podstawa kros¬ na. Walce 178 obracane sa przez naprezana sprezyne lub w inny sposób, w kierunku ozna¬ czonym strzalka 180, która równiez wyobraza wielkosc momentów, jakie powstaja w tasmie 162 i sa zródlem sily hamowania 181 w uwido¬ cznionym polozeniu czlona dociskowego 182. PL