Przedmiotem wynalazku jest maszyna do wyrobu opraw do ksiazek, które sa wykonane z jednego arkusza tektury lub materialu podob¬ nego i których brzegi sa na calej dlugosci pod¬ wojone przez zlozenie tektury i nie posiadaja przerw na koncach zagiec. W porównaniu ze zwyklymi oprawami ksiazek, skladajacymi sie z oddzielnej okladki górnej, czesci grzbietowej i okladki dolnej, oprawa wedlug wynalazku ma te zalete, ze koszt jej sporzadzenia jest znacznie zmniejszony. Maszynowe wytwarzanie opraw do ksiazek nastrecza trudnosci', gdyz oprawy wykonuje sie o róznych wymiarach.Przedmiotem wynalazku jest maszyna, któ¬ ra odpowiada tym praktycznym wymaganiom.W tym celu posiada ona szereg przyrzadów do przesuwania arkusza i obróbki jego brzegu.Przyrzady te sa nieruchome w stosunku do ima¬ dla, które wraz z tymi przyrzadami jest osadzo¬ ne przesuwnie wzgledem drugiego imadla, po¬ siadajacego takie same przyrzady do przesuwa¬ nia i obróbki przeciwleglego brzegu arkusza.Przyrzady do obróbki brzegu arkusza wykona¬ ne sa w postaci profilowanego walca wraz z przeciwwalcem do wykonywania naciecia rów¬ noleglego do brzegu arkusza, walca wra2 z przeciwwalcem do dostarczania substancji kle- jacej na jeden lub na oba brzegi arkusza, przy¬ rzadu do zginania brzegu wzdluz naciecia oraz walca z przeciwwalcem, który przyciska zlozo¬ ny brzeg do srodkowej- czesci arkusza. Jezeli maszyna ma byc wyposazona w dwa imadla umieszczone naprzeciw siebie i dajace sie na¬ wzajem dopasowywac, wówczas przyrzady prze¬ znaczone do obróbki brzegów arkusza, umiesz¬ czone w imadlach naprzeciw siebie, moga byc osadzone parami na wspólnym wrzecionie pro- wadniczym w ten sposób, ze jeden czlon z kaz¬ dej pary daje sie przesuwac, ale nie daje sie obracac. Jedno lub wszystkie imadla wraz \z przyrzadami na nich umocowanymi, sluzacymi do obróbki brzegu arkusza, moga byc wyposa-. zone lub poprzedzone walcem tnacym wspól¬ dzialajacym z przeciwwalcem. Gdy arkusz zo¬ stanie wprowadzony miedzy te dwa walce, wa¬ lec tnacy obcina naroza arkusza. _ Walec lub walce tnace moga byc uruchamiane przy pomo¬ cy urzadzenia, uruchamianego wskutek zetknie¬ cia sie z arkuszami posuwanymi. Za imadlem lub imadlami, ,na których umieszczone sa przy¬ rzady do obróbki brzegów, umieszczone sa w kierunku posuwania sie arkusza w maszynie jeden lub wieksza liczba profilowanych walców z przeciwwalcami, które zaokraglaja grzbiet oprawy i wykonuja na nim wykarbowania.Maszyna wedlug wynalazku opisana jest po¬ nizej w odniesieniu do rysunku, na którym fig. i wyjasnia kolejne operacje, jakim podda¬ wany jest kawalek tektury w celu sporzadzenia z niego gotowej okladki do ksiazek, fig. 2 — wi¬ dok z góry maszyny do wytwarzania opraw do ksiazek, fig. 3a i fig.- 3b — widok maszyny z bo¬ ku, fig. 4 — widok maszyny z przodu w miej¬ scu, w którym wprowadza sie tekture, przy czym niektóre szczególy zostaly opuszczone, fig. 5 — przekrój maszyny wzdluz linii V-V na fig. 2, fig. 6 — przekrój wzdluz linii VI-VI na fig. 2, fig. 7 — rzut poziomy czesci przedstawio¬ nej na fig. 6, fig. 8 — przekrój wzdluz linii VIII-VIII na fig. 2, fig. 9 — widok z przodu urzadzenia uwidocznionego na fig. 8, fig. 10 — przekrój wzdluz linii X-X na fig. 9, fig. 11 — czesciowo widok, czesciowo przekrój wzdluz linii XI-XI na fig. 2, a fig. 12 — przekrój po¬ przeczny konca jednego z imadel.Przy wytwarzaniu opraw do ksiazek za po¬ moca maszyny bedacej przedmiotem wynalazku czworokatny arkusz tektury (fig. 1, pozycja 1) przesuwa sie w sposób ciagly przez maszyne.Podczas tego ruchu zostaja najpierw obciete dwa naroza przednie (pozycja 2 na fig. 1), póz¬ niej dwa naroza tylne (pozycja 3), a dalej, w ra¬ cie potrzeby, przecina sie arkusz w kierunku poprzecznym (pozycja 4). Nastepnie zaznacza sie ' Linie zgiecia, laczaca srodki obcietych narozy równolegle do dluzszych boków arkusza (pozy¬ cja 5), smaruje sie substancja klejaca (pozycja 6), po c«ym podluzne brzegi arkusza sklada sie wzdluz linii zgiecia (pozycja 7) i przykleja do srodkowej czesci arkusza, dociskajac brzegi (po¬ zycja 8). Tak obrobiony arkusz wychodzi z ma¬ szyny i po obróceniu o 90° wprowadza sie go znów do maszyny, która uprzednio zostala na¬ stawiona na odpowiednia szerokosc (pozycja 9).Nastepna czynnoscia jest przyciecie arkusza do miary, o ile to jest konieczne, przez obciecie wa¬ skich pasków z jego brzegów dotychczas nie obrabianych (pozycja 10), po czym wzdluz tych brzegów zaznacza sie linie zgiecia (pozycja 11).Nastepnie po nalozeniu substancji klejacej (po¬ zycja 12) sklada sie brzegi arkusza wzdluz linii zgiecia (pozycja 13) i dociska mocno do srodko¬ wej czesci arkusza (pozycja 14). W dalszym cia¬ gu wykonuje sie kolejno wykarbowania na obu stronach czesci grzbietowej oprawy i wytlacza sie grzbiet, o ile jest to potrzebne.Maszyna, przy pomocy której wykonuje sie wyzej podane operacje, posiada rame 1 zaopa¬ trzona w dwie poziome belki podtrzymujace 2, umieszczone równolegle do siebie wzdluz maszy¬ ny. Na obu belkach podtrzymujacych 2 umie¬ szczonych jest wiele par lozysk. Z kazdej pary tozysk nizsze lozysko 4 jest osadzone nierucho¬ mo na belce podtrzymujacej 2, podczas gdy dru¬ gie lozysko 3 daje sie przesuwac w kierunku pionowym i osadzone jest ruchomo na lozysku dolnym 4. Odpowiadajace sobie lozyska obu be¬ lek sluza do podtrzymywania walu, umieszczo¬ nego prostopadle do dlugosci maszyny, to jest dwa lozyska 3 podtrzymuja wal 5, a dwa lozy¬ ska 4 podtrzymuja wal 6. Waly te siegaja jed¬ nym koncem poza odpowiednie lozyska i na tym koncii posiadaja osadzone nieruchomo kola ze¬ bate 7 lub kola lancuchowe 8. JZola te zazebia¬ ja sie nawzajem lub sa ze soba polaczone lan¬ cuchem i sa/ napedzane z jednego zródla sily.Miedzy belkami 2 znajduja sie dwa podluz¬ ne imadla 9 i 10 (fig. 4, 8, 9)< Imadlo 9 sklada sie z czesci dolnej 9a i czesci górnej 9b. Podob¬ nie imadlo 10 sklada sie z czesci dolnej 10a i cze¬ sci górnej lOb. Obie czesci kazdego imadla 9 i 10 sa polaczone i w tym celu kazda dolna czesc posiada w poblizu konca podstawe 11, osadzona nieruchomo, lrzez te podstawy 11 przechodza waly 62, które za pomoca podpór 62a przymocowane sa do belek 2. Górny koniec 1 kazdej podstawy 11 jest osadzony przesuwnie w prowadnicach 12, przymocowanych do górnej czesci imadla. W ten sposób osiaga sie to, ze obie czesci imadla daja sie przesuwac wzgledem siebie w kierunku pionowym, lecz w kierunku podluznym i poprzecznym sa wzgledem siebie nieruchome. Dolne czesci 9a i lOa imadel posia¬ daja w poblizu srodka maszyny ramie 13, siega¬ jace poza górna, czesc imadla i posiadajace na koncu sprezyne sciskajaca 14, dajaca sie prze¬ stawiac. Przy pomocy sprezyny 14, dajacej sie regulowac, górna czesc imadla moze byc docis¬ nieta do odpowiedniej dolnej czesci imadla.- Górne czesci 9b i lOb imadel (fig. 11 i 12) po- iiadaja na koncach kola pasowe 15 i 16, osadzo¬ ne obrotowo. Dolne czysci 9a i lQa imadel po- — 2 —liadaja na koncach podobne kola pasowe 17 i 18.Kola pasowe 15 napedzane sa walem 5, kola pasowe 16 — walem 19, kola pasowe 17 — wa¬ lem 6, a kola pasowe 18 — walem 20.Po kolach pasowych dolnej i górnej czesci kazdego imadla biegna pasy podawcze, utrzymy¬ wane w naprezeniu krazkami 22 i 23. Pasy po¬ dawcze dolnej i górnej czesci obu imadel 9 i 10 biegna w przeciwnych kierunkach, tak ze cze¬ sci tych pasów miedzy czesciami imadel biegna zgodnie i moga miedzy soba posuwac obrabia¬ ny arkusz od poczatku 24 maszyny az do jej konca 25.W czasie tego ruchu arkusz napotyka naj¬ pierw urzadzenie pobudzajace 26 i uderza o nie przednim brzegiem (fig. 2, 3a, 3b, 5). Urzadze¬ nie 26 jest umocowane na szynie 56, przytwier¬ dzonej do czesci 9b imadla. Bezposrednio potem arkusz wchodzi miedzy walce tnace 28, osadzo¬ ne na wale 27, i przeciwwalce 30, osadzone na wale 29. * Waly 27 i 29 z osadzonymi na nich walcami 28 i 30 zostaja w miedzyczasie urucho¬ mione wskutek dzialania urzadzenia pobudzaja¬ cego 26, które porusza mechanizm przekazniko¬ wy, powodujacy czesciowy obrót walców z jed¬ noczesnym obcieciem przednich narozy arkusza oraz nastepne ponowne zatrzymanie walców.Arkusz posuwa sie dalej i wchodzi miedzy wal¬ ce karbujace i zarazem tnace 32, osadzone na wale 31, a pirzeciwwalce 34, osadzone na wale 33, przy czym przy brzegu arkusza zostaje za¬ znaczona linia zgiecia i arkusz zostaje przyciety do pozadanej szerokosci. W dalszej drodze przez maszyne arkusz styka sie z pobudzaczem 57, osadzonym na szynie 56 w odpowiedniej od¬ leglosci od urzadzenia 26 i uruchamiajacym wa¬ ly 27 i 29, przy których czesciowym obrocie tyl¬ ne rogi arkusza zostaja obciete walcami tnacy¬ mi 28 i przeciwwalcami 30.Nastepnie arkusz przechodzi przez urzadzenia sklejajace, gdzie przy pomocy walców (nie przedstawionych na rysunku) klej, dostarczany do zbiorników 36, jest czerpany ze zbiorników 35 i nanoszony na arkusz wzdluz zaznaczonych w miedzyczasie zgiec. Po wysuszeniu kleju przy przejsciu arkusza przez urzadzenia suszace 37, które w opisywanej maszynie stanowi zespól palników gazowych* arkusz wchodzi do urza¬ dzen zaginajacych 38, gdzie brzegi z nacieciami zostaja zlozone tak, ze z obu boków arkusza powstaja brzegi podwójne. Brzegi te wchodza dalej miedzy walce prasujace 40, osadzone na wale 39, i przeciwwalce 42, osadzone na wale 41.Wreszcie brzegi przechodza miedzy walcami karbujacymi 44, równiez osadzonymi na wale 43, a przeciwwalcami 46, osadzonymi na wale 45, dzieki czemu podwójne brzegi zostaja dodatko¬ wo wykarbowane, np. do celów dekoracyjnych, po czym arkusz zostaje odebrany z maszyny w koncu 25.Nie obrobione brzegi arkusza moga byc pod¬ dane serii operacji wyzej opisanych. Jednakze z reguly odleglosci miedzy tymi brzegami sa rózne od odleglosci miedzy brzegami poprzednio obrabianymi, totez maszyna musi byc do tego dostosowana przez wzajemne dostosowanie w sposób prosty imadel 9 i 10 wraz z urzadzenia¬ mi do nich nalezacymi. W tym celu imadlo 9 osadzone jest nieruchomo w stosunku do bel¬ ki 2, a imadlo 10 z przynaleznymi urzadzeniami- daje sie przesuwac wzdluz walów, które dzwi¬ gaja te urzadzenia. Równolegle do tych walów, w lozyskach 47 (fig. 3b, 4), osadzonych w belkach podtrzymujacych 2, osadzone sa obrotowo dwa wrzeciona srubowe 48. Wrzeciona te przecho¬ dza przez czesci 9a imadla i gwintem swym wchodza w czesci gwintowane, umieszczone na czesciach lOa imadel. Na koncu kazdego wrze¬ ciona przechodzacym przez belke 2 znajduje sie kolo lancuchowe 49 i kolo reczne 50. Kola lan¬ cuchowe sa polaczone lancuchem 51 tak, ze gdy jedno z kól 50 jest poruszane, wówczas obraca¬ ja sie dwa wrzeciona srubowe 48. Wskutek te¬ go obrotu wrzecion imadlo 10 zmienia swe polo¬ zenie w stosunku do imadla 9, stosownie do sze¬ rokosci arkuszy, które maja byc obrabiane. Opi¬ sywana maszyna jest tak zbudowana, ze walce i przeciwwalce do obróbki brzegów arkusza tek- , tury, które maja byc napedzane poprzecznymi walami maszyny, daja sie przesuwac wzdluz tych walów. W tym celu odpowiednie waly po¬ przeczne posiadaja podluzne wyciecie 52 (fig. 6), w które wchodzi wystep 53 (fig. 11) odnosnego walca. Kazdy walec i przeciwwalec posiada równiez na obwodzie rowek 54 (fig. 6, 7), w któ¬ ry wchodza wystepy 55 odpowiednich czesci imadla, tak ze gdy imadlo 10 zmienia pozycje, pociaga za soba rózne walce i przeciwwalce.Gdy arkusze juz raz przeszly przez maszy¬ ne, wówczas obraca sie je o 90° i wprowadza ponownie do maszyny w miejscu 24 miedzy pa¬ sy podawcze 21. Poniewaz w nastepujacych te¬ raz operacjach nie jest juz konieczne obcinanie narozy arkusza, szyna 56 z pobudzaczami 26 i 57 zostaje umieszczona na drodze arkusza przez obrócenie jej dookola linii srodkowej, dzieki cze¬ mu wlacza sie pobudzacze 26 i 57 oraz walce tnace 28 i przeciwwalce 30. Nastepnie brzegi arkusza przechodza przez wszystkie opisane wyzej urzadzenia i poddawane sa powyzszym operacjom. — 3 —Arkusz przechodzi równiez miedzy profilo¬ wanymi walcami i przeciwwalcami 58 i 59 (fig. 3a), które w tym celu osadzone sa na walach 60 i 61 i sluza do nadania przewidzianego za¬ okraglenia grzbietu oprawy do ksiazek. Zao¬ kraglenie to uzupelnia sie przez przeprowadze¬ nie arkusza miedzy walcem 63 i przeciwwalcem 64, osadzonymi odpowiednio na walach 6Ja i 66.W koncu na obu bokach zaokraglonego grzbietu wykonywa sie wykarbowania. W tym celu ar¬ kusz wprowadza sie miedzy walec karbujacy 68, osadzony na wale 67, i przeciwwalec 70, osadzo¬ ny na wale 69, po czym calkowicie wykonczona oprawa ksiazki wychodzi z ^maszyny.Przy zaokraglaniu czesci grzbietowej i for¬ mowaniu wykarbowan zmniejsza sie szerokosc arkusza w zaleznosci od wygiecia grzbietu.W zwiazku z tym w tych koncowych opera¬ cjach nie mozna prowadzic arkusza przy pomo¬ cy pasów podawczych 21, które trzymaja brzegi obrabianego arkusza stale w tej samej odleglo¬ sci. Z tego powodu arkusz przejmowany jest przejsciowo dwiema parami pasów podawczych 71, które sa zbiezne w kierunku ruchu arkusza.Pasy te sa podtrzymywane oddzielnymi ima¬ dlami 72, osadzonymi wahliwie przy pomocy wa¬ lów 73 w wystepach 73a imadel 9, 10 (fig. 11).Kazde imadlo 72 posiada czesc tylna 74, w której umieszczona jest sruba 75, opierajaca sie o odpowiednie imadlo 9 lub 10 (fig. 2). Po¬ za tym kazde imadlo 72 jest zaopatrzone w dwa kola pasowe 77. Kazda para kól pasowych 76 i 77 podtrzymuje pas podawczy 71. Kola paso¬ we 76* i 77 sa osadzone sztywno na wydrazonych walach 78, osadzonych obrotowo w imadle 72.Poprzez te wydrazone waly przechodzi jeden z walów 19, 20, 67 lub 69 z pewnym luzem.*' Wa¬ ly 65 i 66 równiez przechodza z luzem przez spe¬ cjalne otwory w imadlach 72. To umozliwia po¬ ruszanie imadel wzgledem tych walów.Do napedu pasów podawczych 71 kazde kolo pasowe 76 posiada wydrazenie, w które wcho¬ dzi czop, polaczony z kolem pasowym 16 lub 20 tak, ze bez wzgledu na polozenie imadel 72 za¬ pewnia sie napedzanie pasów podawczych 71 synchroniczne z napedem pasów podawczych 21.W maszynie wedlug "wynalazku mozna po¬ czynic pewne zmiany, nie odbiegajac przy tym od ogólnej zasady konstrukcji, np. jedno z ima¬ del wraz z pasami podawczymi i urzadzeniami do obróbki brzegów arkusza tektury mozna za¬ stapic prowadnica, dajaca sie dostosowywac do pozostalego imadla tak, ze zawsze tylko jeden brzeg arkusza jest w danym czasie obrabiany.Mozna równiez koniec opisywanej maszyny, w którym wychodzi arkusz obrobiony, polaczyc z poczatkiem podobnej maszyny, ustawionej pod katem prostym do poprzedniej, tak ze w jednej operacji arkusz tektury introligatorskiej zosta¬ je przerobiony na wykonczona oprawe do ksiazki. PL