Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania lin ze sztucznych wlókien.Sposoby takie sa juz znane, np. z patentu brytyjskiego nr 603838, w którym opisano wy¬ twarzanie sznurów i lin z wlókien wysoko poli¬ meryzowanych tereftalanów polimetylenowych.W zwyklych sposobach wytwarzania lin ze sztucznych wlókien wychodzi sie z pojedyn¬ czych nici o stosunkowo malej liczbie denierów, zwykle 45 — 300. Pewna liczbe takich pojedyn¬ czych nici skreca sie ze soba w jednym lub kil¬ ku zabiegach, tworzac przedze linowa. Takie przedze linowe sa zwykle rzedu 5000 — 50000 denierów i z kolei skreca sie je lub plecie w ce¬ lu wytworzenia zyly, która mozna nastepnie uzyc jako jedna z trzech lub czterech przy wy¬ twarzaniu koncowej liny.Wynalazek dotyczy zabiegów prowadzacych do wytworzenia przedzy linowej. W opisanych znanych sposobach kazda z pojedynczych nici rozciaga sie, skreca i nawija oddzielnie przed uzyciem ich do wytworzenia przedzy linowej.Przy wytwarzaniu przedzy linowej pojedyncze nici skreca sie w szeregu operacji, zwykle co najmniej dwóch, i nawija je po kazdej operacji skrecenia. W rezultacie do wytworzenia prze¬ dzy linowej potrzeba duzej liczby oddzielnych zabiegów rozciagania, skrecania i nawijania. Ta¬ ka duza liczba zabiegów powoduje oczywiscie duze koszty wytwarzania przedzy linowej.Uzyte w niniejszym opisie okreslenie „prze¬ dza linowa" oznacza przedze o wysokiej liczbie denierów stosowana przez powrozników* jako material do wytwarzania lin. Nalezy zaznaczyc, ze przedza linowa moze byc skrecana przez po- wroznika badz sama, badz w polaczeniu z inny¬ mi przedzami linowymi.Wynalazek podaje prosty sposób wytwarza¬ nia przedzy linowej ze sztucznych wlólpen i po¬ lega na tym, ze zbiera sie razem w postac linki dostateczna liczbe cienkich ciaglych nici, bez skrecania ich, przy czym nici rozciaga sie przedalbo po uformowaniu linki, po czym najkorzy¬ stniej powleka sie linke odpowiednim klejem.Najdogodniejszym sposobem postepowania jest zebranie ciaglych nici w postac linki zaraz po wyjsciu z dyszy przedzalniczej, nastepnie rozciaganie linki i w koncu powleczenie linki klejem ¦ przed nawinieciem. Klej zmniejsza sklonnosc wlókien w lince do splatywania sie i ulatwia przez to rozwijanie linki z opako¬ wania.Rozciaganie mozna przeprowadzac przy uzy¬ ciu zwykle stosowanych urzadzen. W razie po¬ trzeby linke mozna ogrzac lub poddac innym zabiegom w czasie rozciagania lub po rozciaga¬ niu, mozna ja tez poddac zabiegom utwardzania na goraco w celu uzyskania wiekszej odporno¬ sci na cieplo. Wytworzona linka, po,rozciagnie- ciu i ewentualnym utwardzeniu i (lub) powle¬ czeniu klejem, moze byc dostarczona powrozni- kowi, który w znany sposób wytwarza z niej .liny, .' • ;.vNd Przyklad. Na zalaczonym rysunku przed¬ stawiono schematycznie urzadzenie do wytwa¬ rzania lin wedlug wynalazku. Przedze linowa o 6000 denierów wytworzono z tereftalami poli¬ etylenowego w nastepujacy sposób. Ciagle nici przedzono ze stopu przez dysze przedzalnicza o 70 otworkach i nawijano na jedna cewke; I. 42 takie cewki 1 (z których tylko 4 uwidocznio¬ no na rysunku) umieszczono w drabkach sno- warskich i przedze z nich zebrano w postac linki 9 przy pomocy wodzików. Wytworzona linke 9 prowadzono przez pare rolek chwytaja¬ cych 3 i zespól rolek przenosnikowych 4 o sred¬ nicy 10,8 cm obracajacych sie z szybkoscia 150 obrotów na minute, przy czym ostatnia rolka utrzymywana byla w temperaturze 80°C przy pomocy grzejników elektrycznych na rysunku pominietych. Nastepnie prowadzono linke po¬ miedzy dwiema plytami 5 ogrzanymi do tempe¬ ratury 180°C i dalej przez zespól rolek rozcia¬ gajacych 6, obracajacych sie z szybkoscia 825 obrotów na minute. Rozciagnieta linke przepro¬ wadzano przez urzadzenie 8 do powlekania kle- j-em i nastepnie nawijano bez trudnosci na mo- towWlo 7. Wytworzona linka wykazala srednio wytrzymalosc na zrywanie 5,9 g na denier (5483 g/cm2) i srednia rozciagliwosc 11,4%.Linke mozna bylo bez trudnosci rozwijac i powroznik mógl z niej zrobic mocne liny o naj¬ rozmaitszych przekrojach.Sposobem wedlug wynalazku mozna wytwa¬ rzac przedze linowe bez stosowania duzej liczby rozciagan, skrecan i nawijan potrzebnych przy dotychczasowym wytwarzaniu przedzy linowej z nici o malej liczbie denierów. Dlatego tez przedze linowe wytwarzane sposobem wedlug wynalazku sa znacznie tansze anizeli przedze wytwarzane dotychczas. Zmniejsza to znacznie koszty wytwarzania lin, tak ze cena lin ze sztu¬ cznych wlókien staje sie nizsza od ceny lin np. z konopi manilla. Liny wytworzone z przedz linowych, otrzymanych sposobem wedlug wy¬ nalazku, sa tak samo mocne jak liny ze sztucz¬ nych wlókien wytworzone innymi sposobami i co najmniej dwa razy mocniejsze od lin z konopi manilla o tym samym przekroju.Aczkolwiek sposobem wedlug wynalazku mozna wytwarzac przedze z jakiegokolwiek sztucznego materialu zdolnego do tworzenia ni¬ ci, to jednak najodpowiedniejsze okazaly sie syntetyczne liniowe poliamidy znane pod naz¬ wa nylonu i wysoko spolimeryzowane tereftala- ny polimetylenowe opisane w patentach brytyj¬ skich nr 578079 i nr 590451.Materialy te mozna przasc ze stopu na nici, które po rozciagnieciu odznaczaja sie duza wy¬ trzymaloscia w stanie mokrym i suchym, duza odpornoscia na scieranie, na promienie poza- fiolkowe i na chemikalia, a takze nie sa atako¬ wane przez owady, bakterie i gryzonie. Liny wytworzone z nich nadaja sie do uzycia jako liny okretowe, jako liny w przemysle chemicz¬ nym, jako liny spadochronowe, szybowcowe i turystyczne. PL