Wiadomo, ze przy wytapianiu metali, zwlasz¬ cza stali, usuwanie zawartego w nich fosforu napotyka na znaczne trudnosci.Usuniecie jego wymaga zastosowania znacz-. nejv ilosci róznych czynników odfosforowujacych, np. wapna albo topników utleniajacych, sam zas zabieg trwa dlugo. Powoduje to strate czasu oraz znaczny rozchód ciepla.Odfosforowywanie metali jest szczególnie trudne, gdy chodzi o prawie calkowite usuniecie fosforu, zwlaszcza w elektrycznym piecu Thoma¬ sa Duplexa.Stal tomasowska zawiera srednio 0,06 ru i nalezy obnizyc te zawartosc ponizej 0,02 Proces ten wymaga kilku zabiegów, poniewaz jest wykonywany w warunkach szczególnie nie¬ korzystnych, np. wytwarzany metal znajduje sie pod bezposrednim dzialaniem luku elektryczne¬ go i jest bardzo przegrzany, czas odfosforowywa- nia trwa 1 — 1,5 godz.Zagadnieniem odfosforowywania metali zaj¬ mowalo sie w ostatnich latach szereg powaznych metalurgów. Wprawdzie osiagnieto znaczne po¬ stepy, lecz wszystkie te ulepszone sposoby wy¬ magaly stosowania znacznych ilosci dodatków odfosforowywujacych badz tworzenia odpowied¬ nich zuzli.Sposób wedlug wynalazku pozwala na usu¬ niecie powyzszych niedogodnosci odfosforowywa¬ nia metali przez zastosowanie czynników i zuzli odfosforowywujacych oraz na znaczne obnizenie kosztów. Glówna ceche tego sposobu stanowi o- czyszczanie metali lub stopów metalowych za po¬ moca czynnika wytwarzajacego silna zasade.Do wykonywania sposobu stosuje sie od¬ powiednie urzadzenie do doprowadzania do strumienia oczyszczanego metalu lub stopu — rozproszonego czynnika odfosforowywujacego.Czynnik^ ten moze byc doprowadzany np. za po¬ moca strumienia sprezonego powietrza.Wszystkie dotychczas stosowane sposoby od¬ fosforowywania polegaly glównie na wprowadza-lim da stopionego metalu dodatków odfosforo- WFWqj%cych, np^ wapna lub innych topników u- tleniajacych $ stanie stalym lub w postaci roz- topionycn zuzli.Sposób wedlug wynalazku niniejszego rózni sie calkowicie od dotychczasowych sposobów zmniejszania zawartosci fosforu w metalu. Wed¬ lug l^tiaJazku dziala sie na roztopiony metal czynhiklenn odfosforowywujacym, który podczas reakcji chemicznej wydziela silna zasade. Moz¬ na w tym celu zastosowac rózne czynniki, Jako przyklad, nie ograniczajacy bynajmniej zakresu wynalazku, lecz wskazujacy jedynie na rózne mozliwosci wykonywania go, wymienic nalezy wo¬ dorotlenek sodu.Spóspb ten pozwala na szybkie odfosforowa- nie tnetali bez potrzeby stosowania specjalnych czynników.Doswiadczenia wykazaly, ze dzialajac na stal tomasowska wodorotlenkiem sodu, osiaga sie nad¬ zwyczaj dobre wyniki. Przebieg reakcji, jest bar¬ dzo ;. intensywny i pod wzgledem chemicznym „gwaltowny", poniewaz pn czterech minutach zawartosc fosforu w dwunastu tonach stali zmniejszyla .sie z 0,06 do 0,013 25 kg wyzej wspomnianego czynnika.Jednoczesnie ^z usunieciem fosforu osiaga sie odsiarkowanie metali.Dzieki temu, ze podczas odfosforowywania metal zostaje silnie przemieszany, sposób ten sprzyja równiez wydzielaniu sie z niego gazów i innych zanieczyszczen.Sposób wedlug wynalazku moze byc równiez korzystnie zastosowany podczas doprowadzania surówki do gruszjri tomasowskiej, jak i przy spuscie metalu z jakiegokolwiek innego pieca, np. wielkiego pieca, zeliwiaka, pieca martenowskie- go, elektrycznego lub podobnego do tygla mb tez podczas odlewania metalu do urzadzenia oczysz¬ czajacego albo nawet do form.Czynnik odfosforowywujacy moze byc wpro¬ wadzany do strumienia roztopionego metalu, do rynny pieca, na dno pieca, do tygla albo do form, Jednakze najlepsze wyniki uzyskuje sie, gdy roz¬ pyla sie go do strumienia roztopionego metalu w dowolny stosowny sposób, np. za pomoca opi¬ sanego ponizej urzadzenia.Najkorzystniej' jest stosowac ten czynnik bez innych dodatków^ mozna go jednak równiez za¬ stosowac w mieszaninie z innymi materialami (mineralami, wapnem, topnikami itd.).Na podstawie doswiadczen stwierdzono, ze sposób wedlug wynalazku szczególnie korzystnie nadaje sie do odfosforowywania stali tomasow- sklej, poddawanej nastepnie oczyszczaniu Od- fosforowywanie przeprowadza sie bez dodatku innych mineralów albo zuzli* iecff jedynie za po^ moca wyzej wspomnianego -czynnika. Isuniecie fosforu .ma przebieg samoczynny i jest zupelne.Uzyskana oszczednosc na czasie jest tak duza, ze pozwala W niektórych przypadkach na podwoje¬ nie wydajnosci stalowni elektrycznych' pieców Duplexa.Sposób wedlug wynalazku posiada rózne za¬ stosowania' wTiutnictwier a w szczególnosci przy wytwarzaniu stali tomasowskiej o malej zawar¬ tosci fosforu i siarki, mogacej korzystnie zasta¬ pic stal "martenowska, równiez do daleko idace¬ go odfosforowywania zeliwa, a nawet zeliwa to- masowskiego, zawierajacego 1,9 —' 2,1 ru, przeznaczonego do wytwarzania stali w piecu martenówskim przy stosowaniu roztopionego wsadu. W tym przypadku wynalazek pozwala aa^ uzyskanie znacznych oszczednosci na czasie trwania procesu.Ponadto sposób ten moze byc zastosowany do wytwarzania surówki manganowej, zwierciadla¬ nej i hematytowej o malej .zawartosci fosforu oraz do 'odfosforowywania stopów zelaznych, wytwarzania stali w konwertorach itd.Na rysunku przedstawiono schematycznie, ty¬ tulem przykladu* urzadzenie wedlug Wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przyklad zastoso¬ wania urzadzenia do wykonywania sposobu wed¬ lug wynalazku; fig. 2 — widok z boku w czescio¬ wym przekroju urzadzenia do wprowadzania czynnika odfosforowywujacego do Roztopionego metalii; fig. 3 — widok konwertora w polozeniu odwróconym podczas przelewania stali, zaopatrzo¬ nego ,w urzadzenie wedlug wynalazku; fig. 4 — widok tego urzadzenia przy ustawieniu konwer¬ tora w polozeniu pochylonym; fig. 5 i 6- przed¬ stawiaja* szczególy urzadzenia, W celu uproszczenia rozwazan zalozono w po¬ nizszym opisie, ze odfosfoi*ówjfcwanym metalem- jest stal, jakkolwiek wynalazek moze iniec ogólne zastosowanie.Odfosforowywana stal przelewa sie z tygla 1 do rynny 2 i nastepnie :do pieca Pód rynna 2 znajduje sie urzadzenierb *d.o doprowadzania czynnika odfósfóryzujacegó ,d.G roztopionego metalu. Urzadzenieto iprzedstawio¬ no szczególowo na fig. 2. Urzadzenie 4 sklada sie z przewodu 5 i lejka 6, do którego doprowadza sie stosowany czynnik. Przewód 5 jest zakonczo¬ ny stozkowa dysza 7, a drugi.jego koniec posia¬ da narzad 8 do polaczenia tego przewodu ze zród¬ lem sprezonego powietrza. Lejek 6 jest polaczo¬ ny z przewodem 5 za pomoca odgalezienia 9 przed dysza 10, przez która wdmuchuje sie spre¬ zone powietrze. Strumien powietrza porywa czyn¬ nik doprowadzany z lejka S i rozprasza go w miejscu IX (fig. X), mieszajac go ze strumie-: — 2 -niem roztopionej stali doprowadzanej przez ryn¬ ne 2.Najkorzystniej jest umiescic urzadzenie U na wózku 12,' co pozwala na latwe przesuwanie go.Nizej podano przyklad zastosowania wyna¬ lazku do odsiarkowywania stali tomasowskiej. 12 t stali tomasowskiej poddano odsiarkowy- waniu podczas przelewania jej z tygla 1 do elek¬ trycznego pieca oczyszczajacego 3. Czynnik od- siarkowywujacy, np. wodorotlenek sodu w posta¬ ci brylek lub innej dogpdnej postaci, umieszczo¬ no w lejku 6, a do przewodu 5 doprowadzono strumien powietrza sprezonego do 6 atm. Stru¬ mien ten porywal czynnik doprowadzany z lejka 6 \ przenosil go az do zetkniecia sie z strumie¬ niem stali w miejscu 11. Stal w tyglu 1 zawie¬ rala fosforu 0,06% i siarki 0,05 trwalo 4 minuty i doprowadzono do stali 25 kg wodorotlenku sodu. Próbka stali, pobrana bez¬ posrednio po ukonczeniu •przelewania, zawierala fosforu 0,013o/0 a ¦siarki 0,038«/0.Zuzle pozostale po reakcji zostaly natych¬ miast zebrane z powierzchni roztopionego meta¬ lu, po czym ponownie wytworzono zuzle reduku¬ jace.Zawartosc fosforu w stali po oczyszczeniu jej w piecu elektrycznym wynosila 0,018o/0. W da¬ nym przypadku zastosowano stal o duzej zawar¬ tosci wegla. Czas trwania procesu, który przy odfosfórowywaniu takiej stali wedlug dotychcza¬ sowych «sposobów, wynosil godzine i czterdziesci minutaprzy zastosowaniu sposobu wedlug wyna¬ lazku zostal skrócony do 55 minut.Oczywiscie wynalazek zostal opisany i przed¬ stawiony na rysunku tylko tytulem przykladu.Moze on obejmowac rózne odmiany nieprzekra- czajace zakresu wynalazku.W szczególnosci sposób doprowadzania czyn¬ nika do strumienia roztopionego metalu mozna zastosowac do doprowadzania równiez innych czynników, nie przekraczajac zakresu wynalaz¬ ku niniejszego.Stosujac wynalazek da wyrobu stali w. kon¬ wertorze (fig. 3 — 6) przymocowuje sie na kon¬ wertorze 18 przewód 5, posiadajacy dwa przewo¬ dy do--doprowadzania sprezonego powietrza i za¬ konczony pod wylotem retorty stozkowa dysza 7 (fig. 5 i 6). Przewód 5 jest zaopatrzony w lejek 6 . do doprowadzania czynnika odfosf©ryzujace¬ go, np. wodorotlenku sodu.Stal wyrabia sie w znany sposób, a czynnik odfosforowywujacy wdmuchuje sie bezposrednio do strumienia wylewanej z konwertora stali. Re¬ dukcja przebiega, praktycznie biorac, natych¬ miastowo i nie opóznia w zadnym przypadku przebiegu procesu wytwarzania stali.Powyzszy przyklad zastosowania wynalazku p.O.z.G./is oddz. w b-stoku — 150 zam. bynajmniej nie ogranicza jego zakresu, lecz obej¬ muje równiez inne odmiany. Sposób wedlug wy¬ nalazku mozna równiez zastosowac do odfosfo- rowywanja stali bessemerowskiej.Wiadomo, ze odfosfbrowanie stali w konwer¬ torze bessemeroWskim jest, praktycznie—^biorac niemozliwe.'Wskutek tego przy tym sposobie wy¬ robu stali stosuje sie przewaznie surówke o ma¬ lej zawartosci fosforu.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wytwa¬ rzanie stali bessemerowskiej o zawartosci fosfo¬ ru równie malej, jak i z surówki o malej zawar¬ tosci fosforu. Uzyskuje sie to przez zastosowa¬ nie czynników odfosforowywujacych, skladaja¬ cych sie z mieszaniny zasad i zwitków metali ziem alka/licznych, zwlaszcza z mieszaniny wodo¬ rotlenku wapnia i weglanu sodu. Mieszanina ta zastepuje wodorotlenek sodu, o którym byla mo¬ wa w wyzej przytoczonych przykladach wykona¬ nia wynalazku. PL