Stal weglowa, w której skladniki za¬ sadnicze, jak wegiel, krzem, mangan, fos¬ for, siarka Lub inne domieszki znajduja sie w ilosciach zwykle stosowanych, czesto wykazuje przy zastosowaniu jej bardzo rózne wlasciwosci. Przedmioty, wykonane z takieij stali, posiadaja rózne wlasciwosci mechaniczne i fizyczne, zwlaszcza zas róz¬ na zdolnosc utwardzania sie i naweglania; wlasciwosci te stanowia charakterystyke danego gatunku stali.Stwierdzono, ze powyzsze wlasciwo¬ sci stali sa w znacznym stopniu zalezne od wielkosci jej ziarn. Zaleznosc ta zosta¬ la zbadana przez Mac Quaid Ehna, który opracowal specjalna metode przeprowa¬ dzania prób opisana w ,,Standard E. 1933" Towarzystwa ,,American Society for Te¬ sting Materials".Metoda ta polega na naweglaniu po¬ branej próbki stali w ciagu 8 godzin w temperaturze 925°C i nastepnie na po¬ wolnym ochladzaniu jej tak, aby wysta¬ pila siatka cementytu otaczajaca ziarna.Wówczas przelicza sie liczbe ziarn na po¬ wierzchni jednego cala kwadratowegoi nadaje sie stali wskaznik wedlug tabeli nastepujacej: Wielkoscziarn Liczba ziarn -Wskaznik w calu kwadratowym 1 2 3 4 5 6 7 8 O 1 2 4 8 16 32 64 128 256 Wielkosc ziarna stali, okreslona za po¬ moca tej próby i oznaczona w literaturze technicznej Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki jako ,,Mac Quaid-Ehn grain size" po¬ nizej bedzie nazywana ,,wielkoscia ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna'\ Stwierdzono, ze stal, zawierajaca 0,8% wegla, 0,25% manganu oraz 0,25% krze¬ mu i posiadajaca wielkosc ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna równa 3—5, wykazuje po zahartowaniu w temperaturze 780°C w wodzie znacznie wiekszy wzrost twar¬ dosci, niz ta sama stal o wielkosci ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna równej 6—7, Moznosc wytwarzania stali o danym skladzie i z góry okreslonej wielkosci ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna umozliwia z kolei uzyskiwanie okreslonych jednako¬ wych wlasciwosci stali w gotowym pro¬ dukcie. Z drugiej zas strony daje w pew¬ nych granicach moznosc nadawania stalom o danym skladzie chemicznym dowolnych wlasciwosci mechanicznych, jak twardo¬ sci, ciagliwosci lub innych.Dotychczas pracowano bez wytycz¬ nych i pomimo zastosowania rozmaitych srodków nigdy nie mozna bylo byc pew¬ nym osiagniecia zadanych wlasciwosci stali. Przy odlewaniu stali o tym samym skladzie chemicznym, a nawet w ciagu jednego zabiegu odlewania otrzymywano stal o rozmaitych wielkosciach ziarn we¬ dlug Mac Quaid-Ehna, a tym samym o róz¬ nych wlasciwosciach, wskutek czego za¬ chodzila potrzeba klasyfikacji otrzymywa¬ nej stali na rozmaite gatunki. Jakkolwiek zamierzano uzyskac z góry okreslona wiel¬ kosc ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna, to jednak zdarzalo sie bardzo czesto, ze nie otrzymywano stali o zadanej wielkosci ziarn, przez co takiej stali nie mozna by¬ lo uzyc do danego okreslonego celu. Bar¬ dzo czesto otrzymywano stal o mieszanej, rozmaitej wielkosci ziarn, co bylo jeszcze mniej korzystne.Moznosc stalego wytwarzania stali o pozadanej i wymaganej na ogól przez odbiorców wielkosci ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna przy kazdym procesie odle¬ wania stali posiada duze znaczenie prze¬ myslowe.Wyjasnienie przyczyny powstawania róznej wielkosci ziarn wedlug Mac Quaid- Ehna, stwierdzonego w stalach o jedna¬ kowym skladzie chemicznym, nie opiera¬ no dotychczas na zadnych podstawach naukowych, ustalonych i sprawdzonych doswiadczalnie. Wypowiadano rozmaite hipotezy, zwlaszcza takie, jakie sa oparte na wtraceniach widocznych w stali, lecz kolejno je porzucano. Obecnie przypisuje sie duze znaczenie zawartosci w stali bar¬ dzo malych czasteczek, niewidocznych pod mikroskopem, zwlaszcza rodzajowi tych niewidocznych czasteczek oraz sta¬ nowi ich rozproszenia w metalu, ale i to jest tylko hipoteza, która prócz tego po¬ siada te wade, ze wprowadza pojecie cza¬ steczek nie dajacych sie sprawdzic do¬ swiadczalnie. Hipoteza ta, podobnie jak inne, nie prowadzi do wyników praktycz¬ nych i nie rozwiazuje zagadnienia prawi¬ dlowego otrzymywania stali o z góry okre¬ slonych wielkosciach ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna.W praktyce obecnie wiadomo jedynie, ze skladniki dodawane do stali moga miec bardzo rózny wplyw na wielkosc — 2 -ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna, przy czym niektóre z nich, jak np. aluminium i wa¬ nad, oddzialywaja w znacznym stopniu.Jednakze dzialanie tych skladników nie jest jedyna przyczyna, gdyz wiadomo, ze jednakowy dodatek tego samego sklad¬ nika lub kilku skladników w jednako¬ wych warunkach do stali o tym samym skladzie chemicznym daje w poszczegól¬ nych procesach wytwarzania stali ziarna o rozmaitej wielkosci wedlug Mac Quaid- Ehna.Znane obecnie sposoby hutnicze nie pozwalaja na systematyczne i stale otrzy¬ mywanie stali o z góry okreslonej wielko¬ sci ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna. Zacho¬ dzi to zwlaszcza w przypadku wytwarza¬ nia stali, zawierajacej wegiel nie zwiaza¬ ny chemicznie i znanej w Stanach Zjedno¬ czonych Ameryki pod nazwa ,,plain car- bon steels", oraz przy systematycznym wytwarzaniu róznych stali o ziarnach nie- zmieszanych i posiadajacych srednia wiel¬ kosc wedlug Mac Quaid-Ehna (np. wiel¬ kosc 3—5), których otrzymywanie jest bardzo trudne, a wydajnosc nadzwyczaj mala, przy czym nalezy zaznaczyc, ze otrzymywanie ich jest w znacznym stop¬ niu zalezne od przypadku.Wynalazek niniejszy daje praktyczne rozwiazanie tego zagadnienia w tym sen¬ sie, ze umozliwia równomiernie stale otrzymywanie dla kazdego gatunku stali z góry przewidzianej wielkosci ziarn we¬ dlug Mac Quaid-Ehna, odpowiadajacej da¬ nemu skladowi stali, jak równiez z góry okreslonej wytrzymalosci i ciagliwosci.Powyzsze wyniki otrzymuje sie wedlug wynalazku poddajac stal calemu szerego¬ wi nastepujacych procesów: a) Niezaleznie od stopnia utlenienia stali dodaje sie do niej te sama ilosc, okre¬ slona z góry dla kazdego przypadku i wieksza od 0,05%, jednego lub kilku srodków odtleniajacych, np. krzemu, man¬ ganu lub krzemu i manganu, przy czym moga one wystepowac w postaci meta¬ licznej lub w postaci stopu oraz w stanie stalym lub cieklym. Dodawanie srodków odtleniajacych do kapieli metalowej moz¬ na uskuteczniac jednorazowo lub stopnio¬ wo, mozna przy tym stosowac jeden lub kilka takich srodków, dodawanych z oso¬ bna lub lacznie. Srodek lub srodki odtle- niojace, stosowane w róznych zabiegach, moga byc w poszczególnych przypadkach te same lub inne. Dodawanie powyzszych srodków przeprowadza sie przed 'nnymi czynnosciami zwyklego sposobu wytwa¬ rzania stali, równoczesnie z czynnosciami podanymi nizej w punktach b) i c) wzgled¬ nie po którejkolwiek z nich, badz wresz¬ cie po kazdej z nich. W kazdym przy¬ padku zabieg ten polega na jednorazowym lub wielokrotnym dodawaniu srodków od- tieniajacych w rozmaitych okresach i w warunkach zaleznych od wlasciwosci za¬ stosowanego srodka odtleniajacego.Tym srodkiem lub srodkami odtlenia- jacymi dziala sie na stal w ciagu z góry okreslonego czasu, przy tym ilosc zasto¬ sowanych srodków odtleniajacych zalezy w znacznej mierze od stopnia utlenienia stali przez tlen otoczenia. Jesli srodków odtleniajacych dodaje sie do kapieli nie pokrytej zuzlem lub znajdujacej sie pod zuzlem bardzo utlenionym, wówczas przed przeprowadzaniem nastepnej czynnosci nalezy przeczekac pewien okres czasu, potrzebny do dokladnego zmieszania po¬ wyzszych srodków z kapiela. Ten okres czasu powinien byc tym krótszy, im mniej wegla zawiera stal. W przypadku stoso¬ wania zuzla malo utlenionego albo doda¬ wania manganu, jako jedynego srodka od¬ tleniajacego, wprowadzanego pod zuzel, okres przeczekiwania moze byc dluzszy, ale w kazdym przypadku musi on byc mozliwie zblizony do okresu, oznaczone¬ go z góry w kazdym poszczególnym przy¬ padku. — 3 —b) Oddziela sie od stali zuzel. Oddzie¬ lanie to przeprowadza sie w ten sposób, ze usuwa sie z pieca zuzel lub usuwa sie stal wzglednie przelewa sie i stal i zuzel razem do zbiornika posredniego i nastep¬ nie oddziela -sie stal od zuzla wypuszcza¬ jac ja przez otwór w dnie tego zbiornika. c) Za pomoca dowolnego sposobu po¬ stepowania miesza sie stal, oddzielona od poprzedniego zuzla wedlug wyzej podane¬ go sposobu b), z syntetycznym zuzlem za¬ sadowym, kwasnym lub obojetnym, skla¬ dajacym sie glównie z tlenków o bardzo duzym utajonym cieple tworzenia sie, np. wapna, tlenku glinu, tlenku magnezu, dwu¬ tlenku krzemu, dwutlenku tytanu. Gdy zu¬ zel ten jest kwasny, moze on zawierac dosc znaczne ilosci tlenku manganu. W kazdym przypadku musi zawierac tylko nieznaczne ilosci tlenku zelaza.Nalezy zaznaczyc, ze w chwili styka¬ nia sie stali z zuzlem syntetycznym zu¬ zel ten, w przypadku uprzedniego wpro¬ wadzenia do niego srodków odtleniaja- cych, winien ponadto zawierac stosunko¬ wo znaczne ilosci tych srodków.Mieszanie zuizla ze stala przeprowa¬ dza sie jak najpredzej po uprzednich czyn¬ nosciach w ten sposób, aby zuzel szybko pokryl stal, przy czym stal wlewa sie do zuzla w zwyklych warunkach, stosowa¬ nych ogólnie przy otrzymywaniu metali, li b tez wlewa sie go z taka szybkoscia, aby zuzel zostal dokladnie rozdrobniony wskutek rozbicia go przez metal i zmie¬ szany z cala masa metalu. Zuzel synte¬ tyczny mozna wprowadzac równiez do drugiego pieca, do którego doprowadza sie równiez metal. Jezeli zuzel usunieto z plieca, a stal w nim zatrzymano, to moz¬ na zuzel syntetyczny wprowadzic do tego pieca.Dodatki do zuzla syntetycznego moga byc dodawane w stanie stalym, najkorzyst¬ niej przedtem ogrzane, jednakze pod wa¬ runkiem, ze ilosc tych dodatków bedzie wystarczajaca do latwego i szybkiego przeprowadzenia zuzla w stan ciekly.W kazdym badz razie zuzel syntetycz¬ ny musi pokrywac stal, az do chwili odle¬ wania jej do form odlewniczych. d) Do stali, po jej zetknieciu sie z roz¬ topionym zuzlem syntetycznym, dodaje sie z góry okreslona ilosc takiego metalu, jak np. wanad, tytan, a zwlaszcza aluminium, którego dzialanie na wielkosc ziarn we¬ dlug Mac Quaid-Ehna jest specjalnie wy¬ razne. Metali tych dodaje sie w postaci metalicznej lub w postaci stopów, zawie¬ rajacych w okreslonej ilosci jeden lub kil¬ ka tych metali, i ewentualnie wprowadza jeszcze inne metale, jak np. mangan, krzem lab zelazo, w ilosci z góry okreslonej.Wzmiankowanych metali nalezy doda¬ wac mozliwie tuz przed krzepnieciem stali w formie odlewniczej. Moga byc one wprowadzane do kapieli metalowej w sa¬ mym piecu lub w kadzi odlewniczej, ale najlepiej jest dodawac ich do metalu od¬ lanego juz do form odlewniczych. Stal, znajdujaca sie pod zuzlem syntetycznym, odlewa sie w sposób zwykly. Nalezy ja odlewac w warunkach jak najbardziej zbli¬ zonych do tych, jakie stosuje sie przy od¬ lewaniu bloków o okreslonym danym cie¬ zarze i rozmiarach.Przy wytwarzaniu kazdego gatunku stali, po okresleniu sposobu postepowania w danym znanym piecu oraz po okresle¬ niu rodzaju i ilokrotnosci dodawania srod¬ ków odtleniajacych oraz okresu przecze¬ kiwania dzialania tych srodków, o ile w ogóle to przeczekiwanie zachodzi, a tak¬ ze po okresleniu sposobu usuwania zuz¬ la pierwotnego, rodzaju i ilosci stosowa¬ nego zuzla syntetycznego, dodaje sie do stali po zetknieciu jej z zuzlem syntetycz¬ nym okreslone ilosci specjalnego dodatku, vp. aluminium, oddzialywaj acego na uprzednio okreslona wielkosc ziarn we- dluig Mac Quaid-Ehna. — 4 —Ilosc dodawanego metalu, dobrana z góry w celu otrzymania zadanej wiel¬ kosci ziarn, moze byc bardzo mala, a na¬ wet w specjalnym przypadku, gdy pozada¬ ne jest otrzymywanie ziarn stosunkowo duzych, moze byc równa zeru. Moze to zachodzic wówczas, gdy srodków odtle- nrajacyeh dodaje sie w ilosciach dosta¬ tecznych, np. 0,3% krzemu, w zaleznosci od z góry wyznaczonych wlasciwosci stali.Doswiadczenia wykazaly, ze przy po¬ stepowaniu w warunkach wyzej, wymie¬ nionych otrzymuje sie bardzo dobre wy- n!ki i przy dodawaniu w jednakowych warunkach stale tych samych ilosci srod¬ ków odtleniajacych, np. krzemu i manga¬ nu, mozna nieco zmieniac ilosc dodawa¬ nego manganu i (lub) krzemu oraz ze przy dodawaniu tej samej ilosci czynników od¬ dzialywajacych na wielkosc ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna, np. aluminium, otrzy¬ muje sie stal o danym skladzie, praktycz¬ nie biorac, zawsze o tej samej wielkosci z:arn wedlug Mac Quaid-Ehna.Wobec powyzszego mozna ustalic, ze przez wstepne dodawanie srodków odtle- niaijacych i stosowanie zuzla syntetyczne¬ go wedlug wynalazku niniejszego mozna uzyskiwac równomierne stale dzialanie czynników oddzialywajacych na wielkosc ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna, przy czym jednak dzialanie to w sposobach dotych¬ czas stosowanych nie bylo równomierne i stale.Najkorzystniejszy sposób postepowania polega na oddzielaniu stali od zuzla po¬ czatkowego w dowolny znany sposób i na gwaltownym wylewaniu jej na roztopiony bardzo ciekly zuzel syntetyczny, znajdu¬ jacy sie w kadzi odlewniczej, przy czym szybkosc wlewania powinna byc dobra¬ na tak, aby zuzel zostal rozdrobniony przez zderzenie sie z metalem i dokladnie z nim zmieszany. Wprowadzanie stali w ruch wirowy wskutek gwaltownego wlewania zostalo opisane w patentach nr nr 18279, 19842, 20086 i 20913.Srodków odtleniajacych dodaje sie przed gwaltownym mieszaniem metalu i zuzla, podczas tego mieszania, albo cze¬ sciowo przed mieszaniem, a czesciowo po nim, w mysl wyzej podanych wskazówek.Czynników wplywajacych silnie na wiel¬ kosc ziarn najkorzystniej jest dodawac od- razu do form odlewniczych.Poniewaz czynnosc intensywnego mie¬ szania stali i zuzla sprzyja osiagnieciu stanu bliskiego do stanu równowagi mie¬ dzy zuzlem i metalem, wiec, praktycznie rzecz biorac, zostaje tym samym wyklu¬ czone wszelkie nastepne oddzialywanie zuzla na stal.Doswiadczenia wykazaly, ze w sposo¬ bie wedlug wynalazku przy dodawaniu tych samych albo prawie tych samych srodków odtleniajaccyh uzyskuje sie je¬ szcze wieksza regularnosc ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna podczas jednego i tego samego zabiegu odlewania, jak przy in¬ nych procesach odlewania stali o tym sa¬ mym, skladzie chemicznym. Mozna nawet uzyskac w stalach wegliistych wielkosc ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna równa 3—5, co jak wiadomo jest szczególnie trudne.Dzieki calkowitej samorzutnosci prze¬ biegu sposobu wedlug wynalazku, oparte¬ go na równowadze chemicznej, osiaganej tylko w ciagu wyjatkowo krótkich okre¬ sów czasu, przy równoczesnym zabezpie¬ czeniu metalu od dzialania czynników po¬ wodujacych zaklócenia, uzyskuje sie do¬ skonale rozwiazanie zagadnienia otrzy¬ mywania stali o okreslonej wielkosci ziarn wedlug Mac CJuaid-Ehna, z uwzglednie¬ niem oczywiscie mozliwosci odmian, za¬ leznych od skladu chemicznego stali. Je¬ dnoczesnie nie ma potrzeby pobierania próbek roztopionej stali, a jedynie nalezy kontrolowac temperature i badac wlasci¬ wosci chemiczne stali. — 5 —W zwiazku z koniecznoscia pózniej¬ szego wprowadzania do stali odpowied¬ nich skladników, zaleznych od rodzaju wytwarzanej stali, przeprowadza sie wste¬ pne ustalanie odpowiednich warunków.Ilosc czynników oddzialywajacych w znacznym stopniu na wielkosc ziarn we¬ dlug Mac Quaiid-Ehha, jaka nalezy dodac, aby otrzymac w odlewie o o/kreslonym skladzie chemicznym wielkosc ziarn we¬ dlug Mac Quaid-Ehna równa 3—5, przy wprowadzaniu do stali 0,25% krzemu i 0,3% manganu okresla sie w sposób na¬ stepujacy.Do kapieli metalowej, niepokrytej zuz¬ lem, dodaje sie na kilka minut przed zmierzaniem jej z zuzlem syntetycznym krzemu i manganu w ilosci, potrzebnej do otrzymania zawartosci tych metali w da¬ nej stali, wymaganej przez odbiorców, z pewnym jednak nadmiarem, np. 0,3% krzemu oraz 0,6% manganu. Nastepnie metal miesza sie energicznie z zuzlem syntetycznym i odlewa wprowadzajac ko¬ lejno nastepujace ilosci aluminium. 1-szy raz 0,002% 2-gi „ 0,005% 3-ci ,, 0,008% i ostatni raz 0,05%.Nastepnie przeprowadza sie próbe na wielkosc ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna i jesli okaze sie ona równa 3—5, np. przy dodawaniu 0,01% aluminium, to postepuje sie nadal tak samo podczas trwania pro¬ cesu otrzymywania danego gatunku stali uzyskujac potrzebna wielkosc ziarn z du¬ za regularnoscia.A wiec w odniesieniu do kazdego ga¬ tunku stali mozliwe jest okreslenie stale¬ go sposobu postepowania, umozliwiajace¬ go zupelnie regularne wytwarzanie stali o z góry ^okreslonej wielkosci ziarna we¬ dlug Mac Quaid-Ehna, j-aik równiez o za¬ mierzonych wlasciwosciach mechanicz¬ nych.Nizej podano kilka przykladów wyko¬ nywania sposobu wedlug wynalazku ni¬ niejszego, polegajacego na dodawaniu srodków oditleniajacych w piecu do stali utlenionej oraz na nastepnym doSawaniiu aluminium do form odlewniczych. W przy¬ kladach tych przy normalnej pracy pieca usuwanie zuzla zasadowego uskutecznia s:e przed dodawaniem srodków odtlenia- jacych, nastepnie dodaje sie tych srodków i wlewa gwaltownie istal (15 ton) na oko¬ lo 2 tony roztopionego zuzla, zawieraja¬ cego 55% krzemionki i okolo 0,7% FeO, przy czym reszte zuzla stanowi tlenek glinu, tlenek magnezu, wapno i dwutle¬ nek tytanu. Nizej podano wielkosc ziarn wedlug Mac Quaid-Ehna stali otrzymywa¬ nych w tym piecu w sposób bezwzglednie równomiernie staly przy odlewaniu stali w postaci bloków po 500 kg zawsze w tych samych warunkach. Ilosc odmian wytwarzanych stali jest bardzo duza, przeto, tytulem przykladu, podano nizej jedynie cztery rodzaje stali, a mianowicie.Przyklad I. Stal weglowa, zawiera¬ jaca: C — 0,35% oraz dodatki odtleniajace: Mn — 1% Si — 0,25% po dodaniu 0,002% Al otrzymano ziarna o wielkosci 3—5 wedlug Mac Quaid-Ehna, a po dodaniu 0,015% Al otrzymano ziar¬ na o wielkosci 5—6 wedlug Mac Quaid- Ehna.Przyklad II. Stal niklowo-chromowa miekka, zawierajaca C — 0,1%, Ni — 2,75%, Cr — 0,8%, Mn — 0,5%, Si — 0,3%, — 6 —po dodaniu 0,004% Al otrzymano ziarna o wielkosci 3—5 wedlug Mac Quaid-Ehna, a po dodaniu 0,025% Al otrzymano ziar¬ na o wielkosci 5—6 wedlug Mac Quaid- Ehna.Przyklad III. Stal chromowo-molibde- nowa, zawierajaca: C — 0,25rf, Cr — 1%, Mo — 0,3%, Mn — lt2f/r, Si — 0,175'r, po dodaniu 0,006% Al otrzymano ziarna o wielkosci 3—5 wedlug Mac Quaid-Ehna, a po dodaniu 0,05% Al otrzymano ziar¬ na o wielkosci 6—7 wedlug Mac Quaid- Ehna.Przyklad IV. Stal niklowa miekka, za¬ wierajaca: C — 0,08% i Ni — 2% jako dodatki odtleniajace: Mn — 0,65% i Si — 0,25%, po dodaniu 0,002% Al otrzymano ziarna o wielkosci 3—5 wedlug Mac Quaid-Ehna, a po dodaniu 0,05% Al otrzymano ziar¬ na o wielkosci 7—8 wedlug Mac Quaid- Ehna.Co sie tyczy dodawanych ilosci alu¬ minium, podanych powyzej jedynie tytu¬ lem przykladu, to nalezy ustalac je za pomoca doswiadczen w kazdym poszcze¬ gólnym przypadku oddzielnie, co jest jed¬ nak bardzo latwe do wykonania za po¬ moca kilku prób, jesli juz zna sie sposób zasadniczy.Ponizej podano, tytulem przykladu, zmiany wlasciwosci mechanicznych stali o tym samym skladzie chemicznym w za¬ leznosci od ilosci wprowadzanego do niej aluminium.Przy wytwarzaniu miekkiej stali niklo¬ wej, zawierajacej 0,08% wegla i 2% niklu, stosujac ten sam sposób postepowania w warunkach odlewania piodanych wyzej, przy dodawaniu srodków odtleniajacych w ilosci okolo 0,65% manganu i 0,25% krzemu, otrzymuje sie po dodaniu 0,005% aluminium stal o wytrzymalosci na roz¬ rywanie okolo 65 kg/mm~f wydluzeniu okolo 12% i udarnosci (próba Mesnagera) okolo 25 kgm/cnr; po dodaniu do stali 0 05(/r aluminium jej wytrzymalosc na roz¬ rywanie zmniejszyla sie do okolo 55 kg/mm-, podczas gdy wydluzenie i udarnosc zwiekszyly sie odpowiednio do okolo 18% i 37 kgm/cnr.Stosujac posrednie ilosci aluminium otrzymuje sie wartosci posrednie; w ten sposób przy dokladnym sposobie poste¬ powania mozna z góry okreslic w przy¬ blizeniu wlasciwosci stali, jak ijej twar¬ dosc i rozciagliwosc. Stal o powyzszych wlasciwosciach mechanicznych mozna otrzymywac regularnie, ustalajac warunki wytwarzania stali w zaleznosci od tego, jaka stal zamierza sie otrzymywac.W przypadku wytwarzania stali niklo- wo-chromowych z duza zawartoscia we¬ gla i o tym samym skladzie chemicznym mozna okreslic z góry warunki otrzymy¬ wania jej, zaleznie od jej przeznaczenia.Wytrzymalosc na rozrywanie .takiej stali wynosi 105—125 kg/mm" po zahartowa¬ niu jej w oleju w temperaturze 850l)C.Sposób wedlug wynalazku niniejszego pozwala na okreslanie z góry mechanicz¬ nych wlasciwosci wytwarzanych stali. PL