Przy pochlanianiu azotu, stosowanem, naprzyklald, w syntetycznym sposobie wy- twarzanial amonjaku z azotu i wodoru, mozna otrzymac pomyslne wyniki przez zastosowanie w charakterze katalizatorów metali, które wytwarzaja bezposrednio w obecnosci azotu i przy ogrzaniu do pewnej temperatury azotki i których azotki) ule¬ gaja ponownemu rozkladowi1 pod dziala- niem ciepla w atmosferze wodoru. Metale podobne w stainie czystym oddzielnie lub lacznie, albo lacznie ze swemi azctkatmi lub rzeczone azotki oddfcielnie lub w mie¬ szaninie stosuje sie w stanie sproszkowa¬ nym. W gre wchodzic moiga lit, cer, uran, lantan, tor, tytan!, metale ziem alkalicz¬ nych jak wapn,, tor, stront, nastepnie cyr¬ kon, wanaid, molibden i t, d. Mozna rów¬ niez stosowac mieszanine tych metali lub ich azotków z metalami grupy platynowej.Katalizatory skladajace sie z! podobnych metali umozliwiaja reakcje bez stosowania nadcisnienia a wiec pod cisnieniem atmo- sferycznem i w temperaturach wzglednie niskich, lezacych pomiedzy 350° C i 60(K C (stosownie do patentu Nr 2502). Nalj lep¬ sze wyniki mozna osiagnac, nie przekra¬ czajac przytem granic wskazanych tempe¬ ratur, jezeli stosowac mase, zlozona z mie¬ szaniny wymienionych metali lub ich azot¬ ków, albo pomienionych metali i ich azot¬ ków. Sposób przygotowania1 masy stano¬ wi przedmiot niniejszego wynalazki?, W rozrzedzonej atmosferze powietrz¬ nej, w srodowisku azotowem albo niekiedy wprost w powietrzu na metal odtleni-ajacy,jak glin, magnez, wapn i t. p, dziala eo¬ najmnfej jeden z tlenków metali, które o- grzame w, obecnosci azotu bezposrednio wy¬ dzielaj) a azotki, które naietepitile pod dzia- latniem ciepla i wodoru rozpadaja sie zpo- wrertem.Temperatura, w której zaJchodzi reak¬ cja],, zalezy ód stosowanego metalu i od od- tleniamegp tlenku. Po ostudzeniu powsta¬ je sproszkowana maJsai, przez która gazy maja przechodzic-if która W pewnych wy¬ padkach posiada Wlasnosci pyroforyczine.Masa póczesci zawiera odtleniony metal albo J^a*"ajzbtek w wybitnie rozdrobnio- n^m stanie, zmieszany z tlenkiem metalu odtleniiajacego, który (glina, magnezja al¬ bo wapno) stanowi bierne podloze metalu czynnego. Metal czynny moze równiez byc stosowalny samodzielnie albo w mieszani¬ nie wylacznie ze swemi azotkami, które po¬ wstalja przy odtllenilajniu tlenku w azocie albo w powietrzu. Metal ten znajduje sie z biernem podlozem w scislej mieszaninie.Masa] tego rodzaju stanowi bardzo czyn¬ ny katalizator, który z powodzeniem moz¬ na stosowac naprzyklad przy syntezie a- monjaku pód cisnieniem atmosferycztnem i w temperaturze wzglednie niskiej. Masa znajduje takze zastosowanie wszedzie tam, gdzie chodzi o wiazanie azotu. f Uzywane do wyrobu takiej masy tlenki sa to przedewszystkiem tlenki litu, uranu, cerurpotem lantanu, toru, wapniowców jak wapnia) baru; strontu* cyrkonu, wanadu i molibdenu, wolframu i t p. Oziebienie masy po odtlenieniu tlenku moze sie odby- Wajc na powfetrzu albo lepiej w atmosferze aizotu. jW ostatnim wypadku masa sklada siie w przewaznej swej czesci z azotków odtleniion^go metalu. Taka masa, jako ka- taJUzaitor, jeszcze skuteczniej bedzie wiar zaila azot, niz, gdyby zawierala sam tylko metaL Maise przygoibwac mozna w sposób nastepujacy: 1) Sproszkowane wapno m&- gaszone zostaje zmieszane z drobnym proszkiem glinu, Mileszatnine prazy sie w tyglu, aiz do powstania reakcji, która moze zachodzic na powietrzu* w prózni, najlepiej zm w atmosferze azotu. Nastep¬ nie masa stygnie, tworzac proszek, zawie¬ rajacy gline Al203, zawierajaca drobno rozpylony wapn oraz jego aizotek. Masa ta posiada te wlasnosc, ze w jej obecnosci synteza amonjaku, t. j. reakcja) pomiedzy azotem a wodorem zachodizi w tempera¬ turze nizszej anizeli w tym wypadku, gdy reakcja' odbywa sile Wylacznie w obecnosci wapnia albo jego azotku w roli katalizal- tora, chociaJzby katalizator ten byl jak naj¬ bardziej rozldrobiony. Wapn metaliczny dziala na mieszainine azotu i wodoru do¬ piero w 600° C wówczas, gdy waJpn w zwiazku z glina Wywoluje reakcje juz w40. 2. MiaJszamy tlenek ceru z l1/^ cze¬ sciami wagjowemil przesianego ii odtlu¬ szczonego ptfoszku glinuj Mieszalnilne od¬ grzewa sie w atmosferze azotowej az do odtlenilenilai tlenku ceru. Poi ostudzeniu w azlocie otrzymuje sile czarna pyroforyczna mase, pochlafniajacaj w zwyklej temperatu¬ rze zalrównoi azot, jak wodór.Magnez; odtlenila w zupelnie podobny sposób. W niektórych wypadkach, kiedy tlenkil stosowalne powstaja w niskich tem- peraturaJchi, mozna stosowac metody gllno- termji. Jezeli odtleniatniie zapomoca glinu lub magnezu odbywa sie zbyt gwaltownie, jak to zdarza sie naprzyklad1 z tlenkiem litynu, mozna odtleniac zapomoca wapnia.Dla wiecej równomiernego rozkladu czynnego metalu lub jego zwiazku azoto¬ wego w biernej podstawie mozna otrzyma¬ ny pnzy pierwszej reakcji! produkt pod¬ dac powtórnemu procesowi. W tym wy¬ padku dodac nalezy pewna okreslona ilosc glinu, magnezu, wzglednie wapnia.Jezeli katalizator traci swe wlasnosci, mozna go wzmocnic przez dodamie glinu, magnezu lub waipnia oraz pewtoej ilosci — 2 —,swiezego tleriku w takim stosunku,, by % zawartego metalu po reakcji zachowac bez zmiany.W sposób powyzszy miozma wyralbiac mase: 1) liftyn i gliinaj, albo lityn i maJgfnezja lub wapno; 2) cer ii gita, albo cer ii magne- zijaJ lub wapno; 3) uran i) gliina, albo urain i magnezja lub w&Jhio; 4) wapien i glina, albo waipiiein i magnezja; 5) bar i gliina, al¬ bo bar ii magnezjai lub wapno; 6) stront i glina, albo stront i magnezja lub wapno; 7) lantatn, tor i glina,, albo lantata), tor i ma¬ gnezja lub wapno; 8) cyrkom i glihai, albo cyrkon i magnezja! lub waipno; 9) wanad i glina], albo wanaJd i magnezja lulb wapno; 10) molibden i glina, albo moliibdetn i maJ- gnezja lub waipno; 11) wolfraim1 i gliina, al¬ bo Wolfram i niiaignezjal lub wapno.Oprócz czystych metali w sklad maisy moze wchodzic mniejsza lub wieksza ilosc ich azotków. *&£ i PL