W ostatnim czasie okazalo sie, ze zwy¬ kle stale budowlane, uzywane dotychczas w stanie walcowanym, posiadaja znaczne wady z tego wzgledu, ze przy stosowaniu konstrukcji budowlanych z takiej stali o wiekszych wymiarach wewnatrz ich pro¬ filów moga powstac bardzo niekorzystne wlasciwosci fizyczne, zwlaszcza powoduja¬ ce znaczne zmniejszenie ich zwiezlosci udarowej. O ile przy badaniach stali bu¬ dowlanych przeprowadza sie próby na zginanie, jak to zalecano ostatnio, na pre¬ tach z wypukla spoina podluzna, to próby te w odniesieniu do ksztaltowników o prze^ kroju wiekszym niz 30 mm wykazuja bar¬ dzo male katy zginania. Niekorzystne war¬ tosci zwiezlosci udarowej praz jnale katy zginania zwyklych stali budowlanych, wy¬ kazywane w próbach na zginanie takich pretów, ujawniaja pewne niebezpieczenst¬ wo przy stosowaniu tych stali do wyko*- nywania duzych spawanych konstrukcji bu¬ dowlanych. W rzeczywistosci tez w ostat¬ nich czasach mialo miejsce wiele wypad¬ ków przy budowach, w których stosowano ksztaltowniki o grubosci wiekszej niz 30 mm.Dokladne badania wykazaly, ze wlas¬ ciwosci zwyklych stali budowlanych moz¬ na znacznie polepszyc i usunac ich wady, o ile stale te przed zastosowaniem ich pod¬ da sie scisle okreslonej obróbce cieplnej.Obróbka ta polega na 'krótkim ogrzewaniu stali do temperatury powyzej ich punktuprzemiany Ac3 I nastepnym szybkim ochla¬ dzaniu. W zaleznosci od grubosci stosowa¬ nych ksztaltowników i skladu chemicznego stali chlodzenie mozna przeprowadzac np. w wodzie, oleju, w strumieniu powietrza sprezonego lub tez w powietrzu otoczenia, to jest przez powolne chlodzenie/walcowa¬ nych pretów, Wpewnych przypadkach oka¬ zalo sie korzystnym ponowne krótkie, wy¬ zarzanie stali w graliicacb : tettiperatur 300—700°C. W wielu przypadkach jednak ulepszajace dzialanie obróbki cieplnej wy¬ stepuje Wfpelnym zakresie juz po pierw¬ szej obróbce cieplnej.Przyklad: Stal budowlana, tak zwana „St 52", za¬ wierajaca 0,19% C, 0,29% Si, 1,04% Mn, 0,40% Cr i 0,52% Cu poddano obróbce cieplnej wedlug wynalazku niniejszego.Wszystkie prety próbce pochodzily z rldzenita ksztaltownika o grubosci 50 mmi.Doswiadczenia wykazaly nastepuj ace dane: <*b °s .0os/ao5 l 5s Kz Stal „St 52" bez obróbka cieplnej' . . 59 38 64 65 27 6 Stal MStS2" z obróbka ciepl¬ na . . . . 58 43 74 74 33 18 % polepszenia wskutek obró¬ bki cieplnej . — 13 16 14 22 200 W zestawieniu tym oznaczaja: ob — wytrzymalosc na rozgrzanie, °s — granice ciagliwosci, <] — przewezenie, Ss — wydluzenie i K ] — zwiezlosc udarowa.Jak wynika z powyzszego zestawienia, obróbka cieplna najbardziej polepsza gra¬ nice ciagliwosci i zwiezlosc udarowa stali przy jednoczesnych doskonalych wartos¬ ciach wydluzania i przewezania. O ile po¬ równa sie wlasciwosci próbnych pretów, wykonanych ze srodkowej czesci ksztal¬ townika ze stali „St52'\ poddanej obrób¬ ce cieplnej w mysl wynalazku niniejszego, z wlasciwosciami takich samych pretów ze stali „St52M bez obróbki cieplnej, to oka¬ zuje sie, ze zwiezlosc udarowa wskutek zastosowania obróbki zwieksza sie o okolo 200%, stosunek granicy ciagliwosci do wy- / tr^yrnalosci na rozrywanie — o okolo 16%, granica ciagliwosci o okolo 13%, wydluze¬ nie o okolo 212% i przewezenie o okolo 14%. To polepszenie wlasciwosci fizycz¬ nych stali -wskutek obróbki cieplnej wedlug wynalazku jest niezwykle i daje zupelnie nowe mozliwosci zastosowania wysokowar- tosciowych stali budowlanych. A wiec moz- naby latwo przy obliczaniu konstrukcji bu¬ dowlanych, wykonywanych np. ze stali „St52", przyjac wyzsza granice ciagliwo¬ sci, niz to mozliwe bylo dotychczas przy zastosowaniu tej samej stali budowlanej „St 52". Godna uwagi jest okolicznosc, ze wytrzymalosc stali na rozrywanie nie zwieksza si^ wskutek obróbki cieplnej i wskutek tego stale te nie staja sie bar¬ dziej kruche lub bardziej twarde niz uprze¬ dnio. Przeciwnie, zwiekszenie zwiezlosci udarowej i wydluzenia wskazuje) na zwiek¬ szenie zwiezlosci tycH stali pomimo Wysoc¬ kiej granicy ciagliwosci. Zastosowanie tak obrabianych cieplnie stali budowlanych, wskutek mozliwosci stosowania wyzszej granicy ciagliwosci, daje zatem znaczne oszczednosci na ciezarze przy wykonywa¬ niu konstrukcji budowlanych. Wobec tego obróbka wedlug wynalazku daje nie tylko oszczednosci gospodarcze, ale i mozliwosc stosowania ksztaltowników o mniejszym przekroju, co daje korzysci pod wzgledem jakosciowym.Obróbka cieplna wedlug wynalazku po¬ zwala na osiaganie szczególnych korzysci, jezeli stale budowlane przy wytwarzaniu ich zostaja poddane bardzo dokladnemu odtlenianiu. — 2 - PL