Pierwszenstwo: Zgloszono 30 pazdziernika 1937 \l Udzielono 16 lutego 1943 31 maja 1937 dla zastrz. 3—5; 15 marca 1937 dla zastrz. 6 —11 (Szwecja) Wynalazek dotyczy wytwarzania plyt izolacyjnych do celów budowlanych, wy¬ konywanych ze slomy lub podobnego ma¬ terialu wlóknistego i pokrytych jednostron¬ nie lub obustronnie okladzina z papieru, tektury, tkaniny lub podobnego materialu.Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do wykonywania takich plyt wysokiej jakosci w nieprzerwanym prze¬ biegu roboczym z malymi kosztami pro¬ dukcji.Sposób wedlug wynalazku wyróznia sie tym, ze slome lub inny do tego celu stoso¬ wany material wlóknisty stlacza sie w sta¬ nie suchym i niepocietym w zespolona ma¬ te, przesuwana przez glowice wylotowa lub kanal o prostokatnym przekroju poprzecz¬ nym, odpowiadajacym przekrojowi wytwa¬ rzanej plyty, przy czym z jednej lub z dwóch stron maty wprowadza sie ma¬ terial na okladzine, np, papier, tekture, tkanine lub podobna substancje, a miedzy mate i material okladzinowy — warstwe szkla wodnego, gipsu zarobionego w wo¬ dzie lub innego odpowiedniego spoiwa, przy czym material okladzinowy przy wej¬ sciu do glowicy wylotowej lub kanalu zo¬ staje docisniety do powierzchni maty i wskutek twardnienia spoiwa laczy sie z nia na stale, tworzac po wyjsciu matyz glowicy wylotowej lub kanalu zupelnie plaska powierzchnie dobrze przyczepiona na jednej lub po obu stronach maty. Wy¬ tworzona w ten sposób plyta budowlana posiada oprócz plaskich powierzchni duza wytrzymalosc mechaniczna i wielka zdol¬ nosc izolowania ciepla i dzwieku, nadaje sie wiec szczególnie dobrze do budowy scian, zwlaszcza przepierzen w budyn¬ kach. Na plaskiej powierzchni mozna tapetowac lub malowac. Dalsza zaleta polega na tym, ze plyta zachowuje swoja grubosc, nadana jej wskutek stloczenia w glowicy wylotowej lub kanale.W celu otrzymania ksztaltówlki budow¬ lanej o duzej zdolnosci izolowania ciepla i dzwieku, bierze sie warstwe slomy dosc gruba, np. 1 — 10 om lub wiecej, zas szklo wodne jako spoiwo doprowadza sie tylko w takiej ilosci, jaka jest potrzebna do nie¬ zawodnego polaczenia materialu okladzi¬ nowego z mata. Przy uzyciu gipsu jako spoiwa grubosc warstwy gipsowej nie musi byc wieksza niz to jest potrzebne do otrzy¬ mania zupelnie plaskiej powierzchni maity.W tym przypadku nastepuje ksztaltowanie i wyrównywanie warstwy gipsowej przy wejsciu do glowicy wylotowej lub kanalu przed stezeniem gipsu. Po wyschnieciu gipsu przytrzymuje on powloke mocno na macie slomianej.Zaleznie od zastosowania plyty i poza¬ danej zdolnosci izolacyjnej nalezy mate ze slomy stlaczac z rózna sila. Na macie mocno stloczonej pozostaje spoiwo wy¬ lacznie na powierzchni, na macie zas luz¬ niejszej spoiwo moze wnikac mniej lub wiecej w glab maty i powoduje wtedy jej usztywnienie w poblizu powloki. Naste¬ puje to zwlaszcza przy zastosowaniu gipsu jako spoiwa. Gips moze byc stosowany sam lub zmieszany z materialami wlókni¬ stymi, np. wiórami, trocinami lub podob¬ nym materialem, w celu zmniejszenia ge¬ stosci lub powiekszenia wytrzymalosci.Stosowanie szkla wodnego okazalo sie z pewnych wzgledów korzystniejsze niz stosowanie gipsu, gdyz zmniejszaly sie w ten sposób koszty wyrobu, a plyty same byly lzejsze. Poza tym wytworzone w ten sposób plyty moga byc bez trudnosci pilo¬ wane na brzegach. Jezeli pozadane sa plyty wodoszczelne, to aczkolwiek stoso¬ wane spoiwo nie jest samo przez sie wy¬ trzymale na dzialanie wody, to jednak mozna wytworzyc powloke wytrzymala na dzialanie wody, np. przez smarowanie pa¬ pieru lub innego materialu okladzinowego asfaltem lub podobna substancja. W pew¬ nych przypadkach mozna takze brzegi plyt spryskac wytrzymalym na dzialanie wody srodkiem impregnujacym, np. asfaltem.Wskazane jest równiez ogrzewac plyty podczas lub po doprowadzeniu do nich spoiwa. W ten sposób przyspiesza sie twardnienie i wzmocnienie spoiwa, zwlasz¬ cza przy stosowaniu szkla wodnego jako spoiwa.Rysunek uwidocznia przyklad wykona¬ nia urzadzenia do stosowania sposobu we¬ dlug wynalazku przy uzyciu gipsu jako spoiwa. Fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju podluznym; fig. 2 — w prze¬ kroju poprzecznym wzdluz linii // — // na fig. 1; fig. 3 — czesc urzadzenia w prze¬ kroju poziomym, a fig. 4 — widok od kon¬ ca tej czesci urzadzenia.Przedstawione urzadzenie posiada pio¬ nowy kanal, w którym odbywa sie stlacza- nie maty jak równiez doprowadzanie ma¬ terialu okladzinowego i spoiwa. Ta kon¬ strukcja nadaje sie zwlaszcza wtedy, gdy wytwarzane plyty maja byc zaopatrzone z dwóch stron w powloke z papieru lub po¬ dobnego materialu.W górnej czesci kanalu 1 odbywa sie wytwarzanie stloczonej mniej lub wiecej maty ze slomy. W jednej ze scian bocz¬ nych kanalu znajduje sie zamykany klapa 2 otwór do doprowadzania slomy. W obre¬ bie tego otworu przesuwa sie w kanale 1 w góre i w dól tlok 3. Doprowadzanie slomy — 2 —odbywa sie recznie lub mechanicznie za po¬ moca nie przedstawionego na rysunku po¬ dajnika, np. obrotowego, zaopatrzonego w podluzne korytka lub podobne przenosniki, który doprowadza pek slomy przez otwór kazdorazowo po otwarciu klapy, gdy tlok znajduje sie nad otworem. W tym celu na¬ ped przyrzadu doprowadzajacego slome i otwieranie klapy jest polaczone przymu¬ sowo z napedem tloka. Przy doprowadza¬ niu slomy jej zdzbla powinny znajdowac sie poziomo, mianowicie równolegle do scia¬ ny bocznej kanalu 1. Po zamknieciu klapy 2 tlok 3 przesuwa sie w dól i stlacza dopro¬ wadzona wiazke slomy ku znajdujacej sie w kanale macie, przesuwanej jednoczesnie stopniowo w dól. Stopien stlaczania zalezy od dlugosci kanalu i od oporu tarcia, wy¬ wieranego przez sciany kanalu przy prze¬ suwie maty w dól.Bezposrednie przedluzenie kanalu 1 sta¬ nowi kanal 4, zaopatrzony u góry w lejki 5 do doprowadzania spoiwa. W przedstawio¬ nym przykladzie wykonania jako spoiwo stosuje sie papke gipsowa, ciekly asfalt lub podobny material. Na górnym koncu kana¬ lu 4 znajduja sie przyrzady do doprowa¬ dzania materialu okladzinowego, np. papie¬ ru, tektury lub tkaniny. Te przyrzady po¬ siadaja krazki 61 z materialu okladzinowe¬ go i krazki prowadnicze 7, znajdujace sie bezposrednio pod otwartymi dolnymi kon¬ cami lejków 5. Material okladzinowy 6 jest odwijany z krazków 61 i wprowadzany na krazkach 7 do kanalu 4. Przed wejsciem do kanalu powierzchnia materialu okladzino¬ wego zostaje powleczona spoiwem wyply¬ wajacym z lejków 5, które zostaje przenie¬ sione ku macie i rozpostarte równomiernie pod cisnieniem w kanale 4. Szerokosc kana¬ lu 4 jest oi tyle wieksza od szerokosci kana¬ lu 1, o ile to jest potrzebne do wprowadze¬ nia warstwy ze spoiwa i materialu okladzi¬ nowego z obu stron wyrabianej plyty. Sko¬ ro spoiwo zostanie rozdzielone na po¬ wierzchni maty, nie zmienia swego poloze¬ nia wzgledem maty lub materialu okladzi¬ nowego, lecz calosc stanowi jednolity pro¬ dukt przesuwajacy sie w dól w kanale 4 w miare wytwarzania i przesuwania maty w kanale 1 za pomoca tloka 3.Dolna czesc kanalu 4 jest zaopatrzona w grzejniki w celu osiagniecia mniej lub wiecej calkowitego wysuszenia okladziny po ukonczeniu twardnienia gipsu.W celu wytwarzania plyt o róznej gru¬ bosci w jednym i tym samym urzadzeniu, kanaly sa wykonane o zmiennej szerokosci, np. w ten sposób, ze ich boczne sciany 8 sa przymocowane srubami 9 do wymiennych belek 10 o rózne] grubosci, wskutek czego belki te tworza koncowe sciany kanalu.Sciany boczne 8 sa usztywnione najlepiej za pomoca poprzecznych belek 11, aby mo¬ gly wytrzymac nacisk stloczonego materia¬ lu znajdujacego sie w kanale. W celu zmniejszenia tarcia w kanalach 1 i 4, we¬ wnetrzne powierzchnie scian 8 moga byc wylozone tasmami stalowymi 12, albo tez, sciany te moga byc wykonane z ruchomych tasm stalowych bez konca, uruchamianych w ten sposób, ze jedna czesc znajduje sie w kanale, a druga na zewnatrz, przy czym wewnetrzna czesc tasm przesuwa sie w dól razem z mata. Na dolnym koncu kanalu 8 znajduje sie nie uwidoczniony na rysunku przyrzad do odcinania maty na plyty o za¬ danej dlugosci. Do urzadzenia naleza po¬ za tym przyrzady do obcinania pionowych brzegów maty przy przesuwie jej w dól.Przy stosowaniu irmego spoiwa niz gips, np. szkla wodnego, urzadzenie jest zmie¬ nione o tyle, ze zamiast lejków 5 zastoso¬ wane sa krazki czerpiace szklo wodne z ko¬ rytka i nakladajace je w postaci warstwy o odpowiedniej grubosci na material okla¬ dzinowy, gdy on przesuwa sie na krazku prowadniczym 7. Przy stosowaniu szkla wodnego zmniejsza sie znacznie czas jego wysychania. Z tego wzgledu dlugosc ka¬ nalu 4 w kierunku przesuwu maty moze byc znacznie mniejsza niz przy stosowaniu — 3 —gipsu. W celu dalszego skrócenia czasu wiazania szkla wodnego, mozna mate ogrzewac bezposrednio pod krazkami 7.W tym przypadku nalezy jednak miec na uwadze, aby material okladzinowy i do¬ prowadzane do niego szklo wodne nie ogrzewalo sie nadmiernie przed zetknie¬ ciem sie szkla wodnego z mata, gdyz w przeciwnym razie wysuszaloby sie za wczesnie i wskutek tego polaczenie mate¬ rialu okladzinowego i maty byloby gorsze.Urzadzenie moze byc jeszcze zmienione w inny sposób, nie wychodzac poza ramy wynalazku. Taki przyklad wykonania jest przedstawiony na fig. 3 i 4, który nie po¬ siada belek 10 i 11. Zamiast belek 10 za¬ stosowane sa koncowe scianki 13, wystaja¬ ce poza boczne sciany 8. Szerokosc kon¬ cowych scianek 13 jest dostatecznie duza, odtpowiadajac najwiekszej szerokosci ka¬ nalu 4. Koncowe scianki 13 sa polaczone ze scianami 8 za pomoca sworzni 14, umoco¬ wanych w tych scianach 8 i przesunietych przez podluzne zlobki 15 scianek konco¬ wych, przy czym powyzsze sworznie 14 sa zakonczone nakretkami 16. Po zluznieniu nakretek sciany boczne 8 moga byc w gra¬ nicach podluznych zlobków 15 dosuniete wzglednie odsuniete od siebie. Zamiast usztywniajacych belek 11 sciany boczne 8 sa zaopatrzone w zebra usztywniajace 17, stanowiace jedna calosc z tymi scianami.Urzadzenie moze posiadac poziome ka¬ naly zamiast pionowych. Taka budowa nadaje sie zwlaszcza do wytwarzania plyt zaopatrzonych w okladzine tylko z jednej strony. W tym przypadku doprowadza¬ nie materialu okladzinowego i spoiwa od¬ bywa sie za pomoca przyrzadów znajduja¬ cych sie na górnym koncu kanalu. W przy¬ padku stosowania gotowych mat ze slomy i powlekania ich okladzina zbedny jest oczywiscie kanal 1 i zamiast niego stosuje sie glowice wlotowa bezposrednio na kon¬ cu wejsciowym kanalu 4.Ksztalt plyt moze byc oczywiscie rózny.Zamiast prostokatnych plyt z prosto obcie¬ tymi brzegami mozna wyrabiac plyty z wrebem. PL