Wynalazek dotyczy sposobu wytwarza¬ nia impulsów synchronizacyjnych droga elektryczna. Impulsy synchronizacyjne wierszowe i obrazowe powinny byc wzgle¬ dem siebie jak najdokladniej synchronicz¬ ne i wspólfazowe. Warunek wspólfazowo- sci ma wielkie znaczenie przede wszyst¬ kim przy przeskokowych sposobach trans¬ mitowania. Przy stosowaniu tych sposo¬ bów kazdy obraz rozklada sie kolejno dwu¬ krotnie w czasie 1/50 sekundy. Wiersze jednego rozkladania leza przy tym mie¬ dzy wierszami drugiego. Caly obraz roz¬ klada sie wiec w ciagu 1/25 sekundy.Jest rzecza znana stosowanie do wy¬ twarzania impulsów synchronizacyjnych tarczy z otworkami. Okazalo sie jednako¬ woz, ze dokladnosc wytwarzania tych im¬ pulsów, osiagalna za pomoca tej tarczy, nie spelnia bynajmniej stawianych wymagan.Jest tez inna mozliwosc wytwarzania impulsów synchronizacyjnych, polegajaca na wytwarzaniu ich w sposób elektryczny.Impulsy wierszowe mozna otrzymac z im¬ pulsów obrazowych np. zwielokrotniajac sinusoidalne drgania o czestotliwosci sie¬ ciowej. Wydziela sie przy tym z napiecia sieciowego np. 3-cia lub 5-ta harmoniczna i wzmacnia sie ja. W nastepnym stopniu wydziela sie znów z tak otrzymanych drgan harmoniczna. Za pomoca wiekszej liczby stopni, polaczonych w kaskade, mozna zwielokrotnienie czestotliwosci pro¬ wadzic tak daleko, by z drgan o cze¬ stotliwosci sieciowej 50 Hz powsta¬ ly drgania o czestotliwosci wierszowej220,5X50=11025 Hz. Szeregi impulsów sa przy takim sposobie wytwarzania ich co prawda synchroniczne, lecz stosunek ich faz jest nieustalony. Gdy tylko ksztalt drgan o czestotliwosci podstawowej podle¬ ga chociazby nieznacznym wahaniom, faza drgan o czestotliwosci otrzymanej przez zwielokrotnienie zmienia sie.Znany jest sposób, wedlug którego im¬ pulsy obrazowe i wierszowe otrzymuje sie droga dzielenia drgan o czestotliwosci ma¬ cierzystej, tj. pochodzacych z generatora X* Sposób ten mozna stosowac jednakowoz tylko, w okreslonych granicach (patrz fig. la). Dzielenie czestotliwosci przeprowa¬ dza sie takze w tym przypadku przez wieksza liczbe stopni, polaczonych w ka¬ skade, przy czym w kazdym stopniu odby¬ wa sie podzial czestotliwosci, np. w sto¬ sunku 1:7 lub 1:3. Poszczególne stopnie pracuja na sposób urzadzen do wytwarza¬ nia drgan relaksacyjnych. Zapoczatkowa¬ nie relaksacji jest powodowane kazdora¬ zowo poprzedzajacym stopniem. Ponie¬ waz punkt zapoczatkowania jest scisle okreslony, przeto drgania, uzyskane droga opisanego zmniejszania ich czestotliwosci sa nie tylko synchroniczne, lecz takze pod wzgledem fazy nieodbiezne od drgan o cze¬ stotliwosci wyjsciowej.Czestotliwosc wyjsciowa lub czestotli¬ wosc macierzysta przy stosowaniu rozkla¬ dania przeskokowego równa sie zdwojonej czestotliwosci wierszowej. Jest ona we¬ dlug normy obecnie przyjetej 441-krotnie tak wielka jak czestotliwosc obrazowa.Czestotliwosc macierzysta jest wyzyska¬ na raz do rozrzadu generatora Y, wytwa¬ rzajacego impulsy wierszowe, a powtór¬ nie — do zmniejszania jej w kaskadzie cze¬ stotliwosciowej. Zmniejszanie czestotliwosci mozna np. uskutecznic za pomoca kaskady o czterech stopniach, przy czym dwa pierwsze stopnie dziela czestotliwosc w stosunku 1:7, dwa ostatnie zas w sto¬ sunku 1:3. Przy stosowaniu takiego sposo¬ bu przerwa obrazowa nttisi na przemian pó* krywac sie raz z przerwa wierszowa, dru¬ gi raz rozpoczynac sie dokladnie posrod¬ ku wiersza. Przez zmniejszenie czestotliwo¬ sci generatora macierzystego za pomoca ge¬ neratorów relaksacyjnych uzyskuje sie im¬ pulsy Obrazowe w generatorze Z dostatecz¬ nie sztywno zwiazane co do fazy z impul¬ sami wierszowymi. Poczatek impulsu obra¬ zowego jednakowoz nie pokrywa sie bez zarzutu z poczatkiem impulsu wierszowego.Toszkodliwe przesuniecie fazy (B) powsta¬ je w kaskadzie wskutek stalych opóznien synchronizowania poszczególnych stopni.W celu unikniecia tego bledu, wedlug wynalazku generator macierzysty X wyko¬ nywa sie tak, by nadawal impulsy takiego rodzaju, za pomoca których mozna byloby regulowac szerokosc wytwarzanych przez niego impulsów. Na fig. Ib czolo impulsu generatora macierzystego jest oznaczone przez V, tyl zas przez R. Do synchroniza¬ cji pierwszego stopnia kaskady, w której odbywa sie zmniejszanie czestotliwosci, uzy¬ wa sie czola impulsu. Synchronizacja zas impulsów wierszowych odbywa sie za po¬ moca tylu impulsu.Odstep B miedzy krawedziami impulsu doibiera sie tak, by byl on równy przesu¬ nieciu fazy, j&kie powstaje w kaskadzie, Nastawianie odstepu krawedzi moze od¬ bywac sie np. przez zmiane opornosci od¬ powiedniego elementu urzadzenia. Ponie¬ waz przy tym czestotliwosc generatora la¬ two ulega zmianie, trzeba ewentualnie war¬ tosc jej znów odpowiednio skorygowac za pomoca dodatkowego przyrzadu regulacyj¬ nego. Przez odpowiednie sprzegniecie me¬ chaniczne lub elektryczne obu przyrzadów nastawczych osiaga sie to, iz ich czestotli¬ wosc przy zmianie odstepu krawedzi po¬ zostaje stala.Przyklad urzadzenia do stosowania spo¬ sobu wedlug wynalazku przedstawia fig. 2.Generator macierzysty X i generator wier- - 2 —szowy Y sa wykonane jako multiwibrato- ry o znanym ukladzie polaczen. Krzywe napiecia siatkowego i anodowego sa przed¬ stawione na fig. 3. Krzywe Ual (napiecie anodowe) i U x (napiecie siatkowe) odnor sza sie do lamp lii' obu multiwibratorów, krzywe U a2 i Ug2 —¦ do lamp 2 i 2\ Czo¬ lem V impulsu napiecia siatkowego U0 mozna synchronizowac poprzez kondensa¬ tor Ci pierwszy stopien kaskady, sluzacej do dzielenia czestotliwosci Nadajac taki sam impuls poprzez C2 na siatke lampy V generatora wierszowego, rozrzadza, sie go tylem R impulsu. Odstep krawedzi V i R jest zalezny od nastawienia przyrzadów regulacyjnych Ck i Rk genera¬ tora macierzystego. W razie powiekszenia oporu opornika R w celu zmiany odstepu krawedzi krzywa E przybiera przebieg wie¬ cej plaski, a mianowicie przebieg krzywej E\ Z powodu powolniejszego wzrostu na¬ piecia siatkowego przedluza sie czas chwili relaksacji lampy. Powoduje to zwiekszenie odstepu krawedzi. Równoczesnie z tym zwiekszeniem sie maleje czestotliwosc mul- tiwibratora, poniewaz stala czasu ulega po¬ wiekszeniu. Powrót do pierwotnej czesto¬ tliwosci mozna znów osiagnac przez odpo¬ wiednie zmniejszenie oporu opornika R .Krawedz V wyprzedza w czasie krawedz R .o odstep B. Za pomoca odpowiedniego do¬ bom kondensatorów Ck i Cg oraz oporów oporników R k i R nastawia sie czestotli¬ wosc i odstep krawedzi tak, ze wyrównuje sie przesuniecie fazy powstale w kaskadzie redukujacej czestotliwosc. PL