Pierwszenstwo: Zgloszono 24 pazdziernika 1938 Udzielono 23 pazdziernika 1942 pazdziernika 1937 dla zastrz. 1; 23 listopada 1937 dla zastrz. 2 i 3; 27 stycznia 1938 dla zastrz. 4 (Austria) Znane jest wykonywanie wysokowarto- sciowych wkladek uzbrojeniowych dla kon¬ strukcji zelazobetonowych, pozwalajacych na znaczne obciazenia, z zelaza okraglego, które poddaje sie na zimno skrecaniu i jed¬ noczesnemu rozciaganiu. Sposób tein jest jednak ograniczony do pewnego stopnia z tego powodu, ze rozciaganie w polacze¬ niu ze skrecaniem, przy okreslonym jego stopniu, powoduje zniszczenie struktury materialu. Dlajtego jest konieczne, aby dla umkniecia tego zjawiska stopien skrecania pozostawal ponizej okreslonej granicy, jednak z drugiej strony podniesienie gra¬ nicy rozciagania staje sie niemozliwe poza okreslona wartosc.Wedlug wynalazku proponuje sie spo¬ sób, za pomoca którego osiaga sie znaczne zwiekszenie wlasciwosci wytrzymaloscio¬ wych tworzywa stalowego przez walcowa¬ nie na zimno preta zelaznego, co zmienia jego przekrój. Najlepiej gdy walcowanie odbywa sie na zimno na walcach profilo¬ wanych, które poddaja material preta pro¬ cesowi ugniatania, a jednoczesnie zmienia¬ ja jego powierzchnie tak, ze przyczepnosc zwieksza sie.Na rysunku uwidoczniono pret uzbroje¬ niowy wedlug wynalazku w róznych okre¬ sach obróbki. Fig. 1 przedstawia pret okra¬ gly w widoku perspektywicznym, fig. 2 — przekrój preta walcowanego na zimno w widoku perspektywicznym, fig. 3a, b, c, d przedstawiaja widoki preta uzbrojeniowe¬ go w róznych okresach obróbki, a fig. 4 i 5 — odmienna postac wykonania wkladkiUzbrojeniowej, skreconej W dwóch róznych kierunkach.Wedlug wynalazku pret okragly 1 we¬ dlug fig. 1 i 3a poddaje sie najpierw wal¬ cowaniu na zimno pomiedzy profilowany¬ mi walcami, przy czym pret ton zostaje splaszczony (fig. 2), a jednoczesnie ksztal¬ tuje sie na nim wglebienia 2 (fig. 2 i 3b).Wglebienia te moga miec dowolny ksztalt i polozenie. Korzystne jest, gdy wglebie¬ nia 2 sa polozone ukosnie tak, alby kaz¬ dy przekrój preta byl oslabiony przez wglebienia, znajdujace sie na tworzacej (fig. 2, 3b i 3c), tylko na malej powierzch¬ ni przekroju. Wglebienia znajdujace sie na drugiej stronie preta sa równiez ukosne i krzyzuja sie z wglebieniami polozonymi na pierwszej stronie. Dzieki takiemu wal¬ cowaniu, za pomoca którego pret zostaje splaszczony na zimno na calej dlugosci i zaopatrzony w karby, nastepuje wskutek ugniatania materialu, zwlaszcza w strefach oznaczonych litera A na fig. 2, znaczne po¬ lepszenie materialu. Granica ciagliwosci takiej wkladki uzbrojeniowej, w porówna¬ niu z takaz granica preta okraglego nie poddanego walcowaniu, jest znacznie wyz¬ sza, i taka wkladka moze byc jeszcze pod¬ dana skrecaniu bez wywolania szkodliwych rys.Wedlug wynalazku pret uzbrojeniowy wedlug, fig. 3b, poddany juz walcowaniu na zimno, mozna jeszcze poddawac skre¬ caniu w dwóch róznych kierunkach. Moze on byc skrecany w kierunku strzalki / lub w kierunku strzalki // (fig. 3b). W pierw¬ szym przypadku pret uzbrojeniowy otrzy¬ muje ksztalt uwidoczniony na fig. 3d, a w drugim przypadku — ksztalt wedlug fig. 3c.W precie wedlug fig. 3c karby po skrece¬ niu sa polozone zasadniczo prostopadle do linii srubowej skreconych wlókien ze¬ wnetrznych, natomiast w precie wedlug fig. 3d karby po skreceniu maja zasadni¬ czo ten sam kierunek, co i linia srubowa wlókien zewnetrznych. Te postacie wy¬ konania posiadaja rózne zalety wazne w budownictwie zelazobetónowym. Pret uzbrojeniowy wedlug fig. 3c wyróznia sie bardzo dobra przyczepnoscia, natomiast pret wedlug fig. 3d wykazuje rozciagli¬ wosc na rozerwanie wieksza od wszystkich znanych dotychczas wkladek uzbrojenio¬ wych ulepszonych na zimno.Okazuje sie, ze przez skrecenie w ni¬ niejszym przypadku nie tylko podnosi sie wyzej granice ciagliwosci, lecz uzyskuje sie jednoczesnie ciagliwosc na rozerwanie wieksza niz w znanych ksztaltownikach skrecanych i rozciaganych.W obu rodzajach skrecania (fig. 3c i 3d) ulepsza sie przez skrecanie preta przede wszystkim te obszary, które nie podlegaly bezposrednio wplywowi walcowania na zimno. Z powyzszego wynika, ze strefy A, podlegajace szczególnie wplywowi walco¬ wania na zimno, sa polozone blizej osi skrecania (preta), natomiast obszary B, mniej podlegajace wplywowi skrecania, sa oddalone bardziej od osi skrecania. Jest to szczególnie korzystny wplyw skrecania.Dzieki takiej obróbce osiaga sie wieksze przesuniecie granicy ciagliwosci juz przy stosunkowo malym skrecaniu, a jednocze¬ snie unika sie rys powstajacych przy skre¬ caniu.Wreszcie skrecanie podnosi jeszcze nadzwyczajnie wlasciwosci materialu pod wzgledem granicy ciagliwosci i wytrzyma¬ losci na ciagnienie na cale; dlugosci pre¬ ta. Gdy w materiale wyjsciowym przekrój w poszczególnych miejscach wypadnie nie-, co slabszy, w inhych zas grubszy od sred¬ nicy normalnej, to dzieki walcowaniu ti& zimno czesci grubsze zostana ugniecione silniej niz ciensze i granica ciagliwosci oraz wytrzymalosci na ciagnienie podnosi sie* Wskutek tego miejsca grubsze uzyskuja zdolnosc przejmowania wiekszych sil mi miejsca slabsze. Przeciwnie czesci O prze" kroju slabszym przeciwstawiaja nastepu¬ jacemu skrecaniu opór mniejszy niz miej- - 2 —tta grubsze i skrecaja sie wskutek tego sil¬ niej, a zwiazanie ze skreceniem powieksze¬ nie granicy ciagliwosci oraz wytrzymalosc na ciagnienie sa w nich wieksze. Latwo za¬ uwazyc i latwo przy skrecaniu spostrzec golym okiem, ze skrecanie odbywa sie na calej dlugosci preta, i w kazdym przekroju wystepuje jednakowa odpornosc na skre¬ canie. To wyrównanie odpornosci sprawia, ze obrobiony w mysl wynalazku pret po* siada w kazdym miejscu swej dlugosci wla¬ sciwosci korzystne do spozytkowania go w budownictwie zelazonbetonowym, a prze¬ de wszystkim wszedzie jednakowa granice ciagliwosci oraz wytrzymalosc.Szczególniej korzystne jest to, ze przy tej obróbce uzyskuje sie pozadane podnie¬ sienie granicy ciagliwosci w drodze walco¬ wania na zimno, przy czym nie potrzeba juz tak silnego skrecania jak dotychczas.Wystarcza nieznaczne skrecenie, aby uzy¬ skac wzmiankowane powyzej wyrównanie jakosci materialu. Ponadto uzbrojenie ze¬ lazne wedlug wynalazku wykazuje w wy¬ sokim stopniu przyczepnosc,, rózniaca sie znacznie od przyczepnosci gladkich stali budowlanych.W opisanych postaciach wykonania pre¬ ta uzbrojeniowego, w których w procesie posrednim, przy walcowaniu na zimno, wy¬ tlacza sie w materiale na przeciwleglych powierzchniach preta krzyzujace sie kar¬ by, nalezy przy nastepnym procesie, tj. skrecaniu wzglednie skrecaniu i rozciaga¬ niu, bacznie uwazac, zeby skrecanie odby¬ walo sie w scisle okreslonym kierunku skrecania, aby w gotowej wkladce wytlo¬ czone karby mialy pozadane polozenie w stosunku do srubowo przebiegajacych wló¬ kien podluznych. Takaobróbka niedogod¬ nych dlugich przedmiotów jest bardzo trudna i wobec tego przed procesem skre¬ cania potrzebne sa jeszcze liczne i zabiera¬ jace duzo czasu prace wstepne w celu usta¬ wienia przedmiotu w prawidlowe poloze¬ nie wzgledem maszyny skrecajacej. Dla unikniecia tych niedogodnosci potrzebne sa ewentualnie specjalne maszyny skre¬ cajace.Na podstawie licznych prób stwierdzo¬ no, ze mozna otrzymac te same wlasciwo¬ sci preta uzbrojeniowego zupelnie nieza¬ leznie od kierunku skrecania i polozenia karbów, wzglednie ich kierunku, gdy we¬ dlug wynalazku przy walcowaniu na zim¬ no wytlacza sie ukosne karby na po¬ wierzchni preta, przy czym karby polozo¬ ne na jego górnej i dolnej stronie nie krzy¬ zuja sie ze soba, lecz sa wzgledem siebie równolegle.W postaci wykonania wedlug fig. 4 i 5 pret okragly jest wywalcowany na plasko w powyzszy sposób. W tym procesie splaszczania i walcowania na zimno zosta¬ ja wywalcowane w splaszczonym precie ukosne karby 2, a mianowicie tak, ze znaj¬ duja sie one na splaszczonej górnej po¬ wierzchni preta równolegle do karbów znajdujacych sie na dolnej powierzchni preta. Okazalo sie, ze taka obróbka ma¬ terialu w stanie zimnym nie wywoluje nie¬ korzystnego skrzywienia przedmiotu, gdyz skrzywienie pozostaje w nieznacznych gra¬ nicach i moze byc usuniete przy nastepnym procesie prostowania, nie wywierajacym zadnego wplywu na wlasciwosci materialu, lub tez skrzywienie moze byc usuniete przez nastepny proces skrecania lub roz¬ ciagania.Tak obrobiona wkladka uzbrojeniowa moze byc poddana skrecaniu w kierunku wskazówek zegara (fig. 5) lub w kierunku przeciwnym (fig. 4). W ten sposób wyko¬ nany pret uzbrojeniowy wyróznia sie po¬ dobnie jak w postaci wykonania wedlug fig. 1 — 3 nadzwyczajna przyczepnoscia, gdyz karby, które w produkcie koncowym przebiegaja zasadniczo prostopadle do linii srubowej skreconych wlókien zewnetrz¬ nych, stawiaja dostatecznie duzy opór przy wykrecaniu wzglednie wyciaganiu wkladki uzbrojeniowej z betonu. Przy tym — 3 —osiaga sie te zalete, ze przy wykonywaniu procesu ostatecznego, to znaczy przy skre¬ caniu preta zaopatrzonego w karby, mozna nie brac pod uwage polozenia karbów na produkcie posrednim wzglednie kierunku skrecania, przez co unika sie zabierajacych duzo czasu prac przygotowawczych przed skrecaniem duzych przedmiotów. Taksamo wkladka wedlug wynalazku moze byc skre¬ cana wzglednie skrecana i rozciagana na wszelkich znanych maszynach skrecajacych.Wkladka uzbrojeniowa wedlug wyna¬ lazku ulatyia oprócz tego wykonanie w szczególnie prosty sposób tak zwanej sta¬ li wezlowej, to znaczy stali o szczególnie wielkiej przyczepnosci, w ten sposób, ze dwa lub kilka pretów uzbrojeniowych we¬ dlug fig. 3b, cf d, albo fig. 4 wzglednie 5, skreca sie ze soba lub poddaje sie skreca¬ niu i rozciaganiu. Otrzymuje sie przy tym nieoczekiwany wynik, ze wobec licznych karbów zachodzi podparcie poszczególnych warstw betonowych przy duzych obciaze¬ niach czesci konstrukcyjnej zelazo-betono- wej, wskutek czego zawsze zdarzajace sie, jednak nie grozne rysy wloskowate nie po¬ woduja odlaczenia betonu od zelaza i tym samym powstawania rysów niebezpiecz¬ nych, jak to ma miejsce przy stosowaniu gladkich wkladek uzbrojeniowych, a takie odlaczenie staje sie niemozliwe i dlatego rysy wloskowate sa równomiernie rozdzie¬ lone na calej dlugosci belki. PL