Do wytwarzania odlewów odsrodko¬ wych, zwlaszcza rur, wytwarzanych z kil¬ ku osadzanych kolejno jedna na drugiej warstw róznych metali, próbowano juz stosowac urzadzenie odlewnicze, zaopa¬ trzone w kilka rynienek odlewniczych, po¬ laczonych najczesciej w jedna calosc i za¬ opatrzonych we wzajemnie przestawne otwory wyplywowe tak, aby roztopione metale, przeznaczone do wytwarzania po¬ szczególnych warstw odlewanej rury, moz¬ na bylo wprowadzac kolejno jeden po drugim w ustalonych uprzednio odstepach czasu. Jednakze dotychczas stosowane po¬ dobne urzadzenia nie posiadaly urzadzen rozrzadezych do regulowania ilosci metali, doprowadzanych z tygli odlewniczych do poszczególnych rynienek odlewniczych.Przy stosowaniu kilku rynienek przy odle¬ waniu przedmiotów wydrazonych regulo¬ wano przy tym wielkosc strumienia roz¬ topionego metalu za pomoca wymiennych wstawek, w które zaopatrzona jest rynna odlewnicza. Samoczynne urzadzenie roz- rzadcze do koryt odlewniczych jest znane jedynie w zastosowaniu do urzadzenia odlewniczego o pojedynczych rynienkach, przy czym ilosc roztopionego metalu do¬ prowadzanego do forany regulowalo sie przez ruch maszyny do odlewania odsrod¬ kowego. W przypadku zwyklego odlewa¬ nia odsrodkowego te samoczynnie dziala-jace urzadzenia nie mogly znalezc wieksze¬ go zastosowania w praktyce, poniewaz przy obecnym wysokim poziomie techniki odle¬ wania odsrodkowego doplyw roztopionego metalu daje sie regulowac juz dzieki uzgodnieniu szybkosci obwodowej oraz ruchu podluznego srodkowego, dostosowanych do wielkosci otworu wyplywowego koryta odlewni¬ czego.W przeciwienstwie do tych znanych urzadzen odlewniczych wynalazek niniej¬ szy ma na celu zapewnienie samoczynne¬ go i dajacego scisle kontrolowac wprowa¬ dzania zewnetrznej warstwy zeliwnej oraz wewnetrznej warstwy stalowej przy wy¬ twarzaniu rur stalowych, co uskutecznia sie wedlug wynalazku za pomoca osobne¬ go urzadzenia, a co dotychczas bylo nie¬ osiagalne przez zastosowanie specjalnie wykonanego otworu wyplywowego w ryn¬ nie odlewniczej. Wynalazek polega na za¬ stosowaniu jednego tylko zródla napedu, sluzacego do przewracania tygli odlewni¬ czych, które wskutek kolejnego przenosze¬ nia ruchu na poszczególne tygle powoduje samoczynne przelewanie ich zawartosci do odpowiadajacych im rynienek w róz¬ nych, lecz z góry okreslonych odstepach czasu. Tygle odlewnicze sa wywracane przez naped wspólnego walu obracanego za pomoca nastawnych narzadów zabiera- kowych lub podobnych przy czym jeden z tygli moze byc polaczony sztywno z tym walem napedowym, lub tez przez oddziel¬ ne waly napedowe, w które zaopatrzony jest kazdy tygiel z osobna i które sa wpra¬ wiane w ruch obrotowy za pomoca narza¬ dów rozrzadczych przez zródlo napedu w pewnych z góry ustalonych odstepach czasu.Urzadzenie wedlug wynalazku niniej¬ szego pozwala na uzyskanie w prosty spo¬ sób dokladnego wyznaczania z góry czasu wprowadzania strumieni poszczególnych odlewanych roztopionych metali do formy, wskutek czego odlewanie calego przed¬ miotu moze odbywac sie zupelnie samo¬ czynnie.Wiec np. wedlug wynalazku mozna wytwarzac przez odlewanie odsrodkowe rury stalowe przez doprowadzanie w zna¬ ny sposób strumienia roztopionej stali na utworzona bezposrednio przed tym war¬ stwe zewnetrzna rury, wykonana z innego metalu, o nizszej 'temperaturze topnienia, np. z zeliwa.Na rysunku przedstawiono, tytulem przykladu, urzadzenie wedlug wynalazku niniejszego, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój pionowy, a fig. 2 — przekrój po¬ ziomy urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc zostosowane do dowolnej znanej ma¬ szyny do odlewania odsrodkowego, przy czym sama maszyna moze byc osadzona przesuwnie w kierunku podluznym lub tez naodwrót maszyna ta moze byc umiesz¬ czona nieruchomo, natomiast rynienka od¬ lewnicza jest przesuwana w kierunku po¬ dluznym. W przykladzie wykonania urza¬ dzenia, przedstawionym na rysunku, for¬ ma 1, sluzaca do wytwarzania rur, jest osadzona obrotowo w plaszczu 2, dajacym sie przesuwac w kierunku podluznym i slu¬ zacym do umieszczenia w nim cieczy chlo¬ dzacej. Forma 1 jest napedzana za pomo¬ ca kola zebatego 3 i dowolnego zródla energii. Rynienki odlewnicze, a wiec w da¬ nym przypadku dwie rynienki 4, 5 sa przymocowane do wózka 6, dajacego sie, w razie potrzeby, poruszac w kierunku poprzecznym. Konce wylotowe 7 oby¬ dwóch rynienek odlewniczych sa przesta¬ wione wzgledem siebie, przy czym wza¬ jemna odleglosc obu ich konców dostoso¬ wuje sie zawsze do rodzaju odlewanych metali. Roztopione metale doprowadza sie do wlotowych konców 8 obydwóch rynie¬ nek za pomoca tygli 9 i 10, osadzonych obrotowo w stojaku lozyskowym 11, naj¬ lepiej wymiennie. Wal 12, polaczony — 2 —sztywno z tyglem 9, jest obracany za po¬ moca dzwigni wlaczajacej 13, napedzanej w dowolny sposób, natomiast wal 14 tygla 10 jest osadzony swobodnie obrotowo, przy czym jedno lozysko tego walu moze znajdowac sie przy jednym koncu 15 walu 12. Na czopie umieszczonym w tym lozy¬ sku osadzony jest narzad zabierakowy 16, zaopatrzony na swym wolnym koncu w szczeline 17. Wewnatrz tej szczeliny umieszczona jest sruba 18 sluzaca do unieruchamiania tygla 10. Przy wlaczaniu tygla 9 tygiel 10 zostaje przeto przezen zabrany w sposób wymuszony.Dzieki temu ruchy obu tygli mozna przeto przestawiac wzgledem siebie tak, aby podczas wylewania zawartosci tygla 9 do rynienki 4 tygiel 10 ustawial sie w swe polozenie oprózniania dopiero po uplywie pewnego czasu. Najkorzystniejsze przesta¬ wienie mozna wyznaczyc przez odpowied¬ nie nastawienie sruby 18 w szczelinie 17.Zamiast tego narzadu zabierakowego moz¬ na tez wlaczyc pomiedzy oba tygle dajace sie przestawiac sprzeglo o biegu jalowym.Mozna tez przeprowadzic waly obydwóch tygli odlewniczych przez oba te tygle i osa¬ dzic na ich koncach narzady rozrzadcze, zabieraki wzglednie sprzegla jednokierun¬ kowe, które wprawia sie kolejno w ruch za pomoca odpowiedniego walka rozrzad- czego. Tak wiec wynalazek obejmuje w swych ramach najrózniejsze postacie wy¬ konania urzadzenia, dajacego sie w prak¬ tyce, zastosowac do rozrzadu tygli odlew¬ niczych, uruchamianych kolejno jeden po drugim. PL