Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu obróbki blon i nici wytworzonych z chlo- rowcowodorków kauczuku.Wynalazek jest opisany ponizej w od¬ niesieniu do obróbki wyrobów z chloro¬ wodorku kauczuku, aczkolwiek obejmuje on równiez sposób obróbki wyrobów z in¬ nych chlorowcowodorków kauczuku, np. z bromowodorku kauczuku.Wyroby wedlug wynalazku niniejszego mozna wytwarzac z roztworu chlorowo¬ dorku kauczuku. Wytwarzanie chlorowo¬ dorku kauczuku jest znane. Mozna go otrzymywac dzialaniem chlorowodoru na roztwór kauczuku w benzenie. Do wyrobu wytworów wedlug wynalazku niniejszego najlepiej jest stosowac chlorowodorek kau¬ czuku zawierajacy okolo 28,5 — 30,5% chloru.W celu ustabilizowania chlorowodorku kauczuku mozna dodawac do niego roz¬ maitych substancji chemicznych w niewiel¬ kich ilosciach, jak np. szesciometyleno- czteroaminy, dwucykloheksyloaminy, me¬ tylenoaminoacetonitrylu, cykloheksyloami- noformaldehydu, dwufenyloguanidyny oraz dwusiarczku czterometylotiuramowego.Chlorowodorek kauczuku moze byc zabar¬ wiany rozmaitymi barwnikami i pigmen¬ tami oraz sproszkowanymi metalami.Przez rozpostarcie roztworu chlorowodor¬ ku kauczuku na pasie okreznym i odparo¬ wanie nastepnie rozpuszczalnika mozna otrzymac blone nieprzerwana (o postaci nieprzerwanej tasmy). W celu uplastycz¬ nienia blony do roztworu mozna dodawac substancji uplastyczniajacych, np. ste¬ arynianu butylowego, ftalanu dwubutylo-wego, abietynianu metylowego lub etylo¬ wego itd.Z takiej blony moga byc wyrabiane wytwory wedlug wynalazku niniejszego.Najlepiej jest stosowac blone o grubosci 0,0254 — 0,0762 mm, aczkolwiek mozna, stosowac blony ciensze lub grubsze.Okazalo sie, ze przez wyciaganie takiej blony zwiekszona zostaje jej wytrzyma¬ losc na rozrywanie, a to dzieki przegrupo¬ waniu czastek chlorowodorku kauczuku.Przegrupowanie to bedzie opisywane po¬ nizej jako przegrupowanie calych zespo¬ lów czasteczek chlorowodorku kauczuku.Czy to bedzie przegrupowanie poszczegól¬ nych czasteczek chlorowodorku kauczuku, czy tez calych zespolów czasteczek takich, jest rzecza nieistotna do celów wynalazku niniejszego.Z wyciagania blony wynika wiele ko¬ rzysci. Mianowicie jednostka wagi chlo¬ rowodorku kauczuku w postaci wyciagnie¬ tej blony mozna pokryc wieksza powierz¬ chnie; wyciagniety material jest wiekszy oraz bardziej gietki i wskutek tego lepiej nadaje sie — niz material nie poddawa¬ ny wyciaganiu — do drapowania, do ce¬ lów kostiumerskich oraz do innych celów dekoracyjnych; jest on bardziej blyszcza¬ cy niz material nie poddawany wyciaga¬ niu.Z wyciagnietej blony moga byc wy¬ twarzane rozmaite cenne produkty, jak to zostanie opisane ponizej. Wyciagnieta blona oraz wytwory wielowarstwowe, wy¬ tworzone z niej, stanowia pozyteczny ma¬ terial opakunkowy oraz moga byc uzyte przy wyrobie wstazek, plaszczów nieprze¬ makalnych, materialów do sztucznych kwiatów oraz wielu innych produktów.Wyciaganie blony z nadaniem jej dlu¬ gosci lub szerokosci wiekszej o 50% (az do kilkuset procentów) od poczatkowej dlugosci lub szerokosci zwieksza jej wy¬ trzymalosc na rozrywanie w kerunku do¬ konanego wyciagniecia. Korzysci zastoso¬ wania wynalazku niniejszego ujawniaja sie wyrazniej w blonach wyciagnietych o 100°/o lub jeszcze wiecej; blony te moga byc wyciagane o 200 — 300 — 600%, a nawet jeszcze silniej. Blona moze byc wy¬ ciagana w jednym tylko kierunku, np. mo¬ ze ona byc wyciagnieta tylko w kierun¬ ku jej dlugosci lub tez moze byc wyciag¬ nieta tylko w celu zwiekszenia jej szero¬ kosci, albo tez blona moze byc wyciagana w kilku kierunkach, np. w celu zwieksze¬ nia zarówno jej dlugosci, jak i szeroko¬ sci.Wyciaganie moze byc dokonywane w jednym zabiegu lub tez blona moze byc poddawana zabiegowi wyciagania kilka¬ krotnie.Waska wstazeczka blony, wyciagnietej o kilkaset procentów, moze byc uzyta do obwiazywania pakunków itd. Przez zwi¬ janie lub skrecanie waskiego paska z chlo¬ rowodorku kauczuku na powierzchni, o- grzanej do temperatury wystarczajacej do spowodowania zlepiania sie stykaja¬ cych sie ze soba powierzchni paska chlo¬ rowodorku kauczuku, oraz przez wyciaga¬ nie go, póki jest on jeszcze goracy, moz¬ na otrzymywac wyroby podobne do nici, np. do nici wytwarzanych z jelit. Nici te posiadaja duza wytrzymalosc na rozrywa¬ nie, sa nieprzemakalne, niepalne i nie pla¬ cza sie tak latwo, jak nici zwykle. Moga one byc uzywane do szwów chirurgicz- iiych, jako struny muzyczne, struny do rakiet tenisowych, do wyrobu linek do we¬ dek oraz do wyrobu sieci i siatek. Wyroby te moga byc wytwarzane w rozmaitych kolorach. Przez skrecanie, nagrzewanie i wyciaganie kilku paskc a róznych kolo¬ rów mozna otrzymac sznurek róznobarw¬ ny. Pasek z blony niewyciagnietej moze byc polaczony w ten sposób przez nagrze¬ wanie, skrecanie i wyciaganie z paskiem blony wyciagnietej.Przez nalozenie warstwy lub warstw blony wyciagnietej na warstwe lub war- — 2 —stwy innych materialów mozna otrzymac wyroby najrozmaitsze. Blona wyciagnie¬ ta moze byc nalozona na papier, tkanine lub blone niewyciagnieta z chlorowodorku kauczuku; równiez blony z chlorowodor¬ ku kauczuku, wyciagniete w rozmaitym stopniu, moga byc laczone ze soba z wy¬ twarzaniem wyrobów uwarstwionych.Przez laczenie ze soba dwóch lub wiek¬ szej liczby warstw blony wyciagnietej mozna wytwarzac wstazki lub arkusze, a w razie polaczenia ze soba rozmaicie za¬ barwionych warstw mozna otrzymac przy¬ jemne dla oka efekty barwne. Tak np. przez polaczenie ze soba dwóch lub wiek¬ szej liczby waskich pasków, wyciagnie¬ tych w kierunku podluznym, otrzymuje sie mocna tasiemke lub wstazke. Dwa szero¬ kie arkusze, z których kazdy zostal wy¬ ciagniety tylko w jednym kierunku, zlo¬ zone ze soba nastepnie na krzyz, tworza produkt, który posiada duza wytrzyma¬ losc na rozrywanie i rozciaganie w obu kierunkach. Dwa lub wieksza liczba arku¬ szy o róznej szerokosci lub jeden arkusz szeroki i kilka waskich pasków moga byc ulozone w warstwy i polaczone ze soba, przy czym w razie uzycia róznie zabar¬ wionych arkuszy lub pasków mozna osiag¬ nac efekty barwne. Pomiedzy dwie takie warstwy moze byc wlozona warstwa in¬ nego materialu, np. odcinki nici pewnej dlugosci — w celu nadania wiekszej wy¬ trzymalosci; materialy zabarwione — w celu osiagniecia efektów barwnych itd.Poszczególne warstwy moga byc laczo¬ ne ze soba za pomoca kleju, np. mleka kauczukowego, albo roztworu chlorowo¬ dorku kauczuku, wzglednie przez skrapia- nie lub nacieranie za pomoca szczotki po¬ wierzchni tych warstw rozpuszczalnikiem, np. benzenem, chloroformem lub cztero¬ chlorkiem acetylenu. Moga one byc rów¬ niez laczone ze soba za pomoca samego tylko nacisku po nagrzaniu do tempera¬ tury wystarczajacej do wywolania ich zle¬ pienia sie ze soba. Wedlug najkorzystniej¬ szego sposobu postepowania przy wytwa¬ rzaniu wyrobów uwarstwionych dwie lub wieksza liczbe warstw niewyciagnietej blony nagrzewa sie i wyciaga na goraco, przy czym laczy sie te warstwy ze soba przez sciskanie ich na goraco; czynnosci te wykonywa sie w jednym nieprzerwa¬ nym zabiegu.Blone z chlorowodorku kauczuku do¬ brze jest podgrzewac przed wyciaganiem.Temperatura, do której nagrzewa sie blo¬ ne, moze byc rozmaita; najdogodniejsza w kazdym danym przypadku temperatura zalezy od rodzaju i ilosci czynnika upla¬ styczniajacego, zawartego w blonie, oraz od tego, jakie czynnosci zamierza sie wy¬ konywac z blona po wyciagnieciu jej. Je¬ zeli wyciagnieta blona ma byc nastepnie zespolona z jakimkolwiek innym materia¬ lem, nip. z innym arkuszem z chlorowo¬ dorku kauczuku, to stopien nagrzewania najlepiej jest uregulowac tak, aby blona byla dosc goraca na to, by mogla zlepic sie z tym innym materialem pod cisnie¬ niem. Blona moze byc np. nagrzana do 50 lub 100°C lub jeszcze wyzej przed wycia¬ ganiem. Blona z chlorowodorku kauczuku, nie zawierajaca czynnika uplastyczniaja¬ cego, byla wyciagana z wydluzeniem 200o/o,, 500% a nawet 1000% w tempera¬ turze 120°C. Do podgrzewania blony mo¬ ga byc uzyte urzadzenia najrozmaitsze.Blona moze byc zanurzana do goracej wo¬ dy np. do wody o temperaturze 90°C i mo¬ ze byc wyciagana pod woda. Moze ona równiez byc przesuwana przez piec przed wyciaganiem jej albo tez moze byc wycia¬ gana jeszcze w piecu. Moze ona byc pod¬ grzewana równiez przez przeprowadzanie jej po jednym lub kilku walcach grzej¬ nych lub kalandrach, a nastepnie podda¬ wana wyciaganiu.Ciagla tasma blony z chlorowodorku kauczuku moze byc wyciagana w kierun¬ ku swej dlugosci przez przepuszczanie na- — 3 —grzanej blony przez dwie pary walców, z których druga para jest napedzana z wieksza szybkoscia niz pierwsza para.Do wyciagania blony moga byc stoso¬ wane wszelkie urzadzenia zwykle uzywa¬ ne do tego celu. Do wyciagania w kierun¬ ku poprzecznym moze byc zastosowane od¬ powiednie urzadzenie, które chwyta blone za jej brzegi i wytwarza w niej napreze¬ nia, rozciagajace ja w kierunku poprzecz¬ nym ze stopniowo coraz wieksza sila.Blona moze byc najpierw wyciagnieta w kierunku dlugosci, a nastepnie w kie¬ runku swej szerokosci,, lub najpierw w kierunku szerokosci, a nastepnie w kie¬ runku dlugosci, lub tez moze byc wycia¬ gana jednoczesnie w obu kierunkach. Dwie lub wieksza liczbe warstw nieprzerwanej blony mozna wyciagac w kierunku dlugo¬ sci, a nastepnie warstwy te mozna nakla¬ dac jedna na druga w celu wytworzenia uwarstwionego produktu, posiadajacego duza wytrzymalosc na rozciaganie w kie¬ runku iswej dlugosci. Blony te moga byc podgrzewane w tym samym urzadzeniu grzejnym, przeprowadzane miedzy walca¬ mi, obracajacymi sie z niewielka szybko¬ scia, a nastepnie przepuszczane miedzy walcami obracajacymi sie z wieksza szyb¬ koscia, w celu wyciagniecia ich i wykona¬ nia produktu warstwowego w jednym za¬ biegu. Dwie ciagle blony moga byc pod¬ grzewane osobno, przy czym jedna wycia¬ ga sie w kierunku jej dlugosci, a druga — w kierunku jej szerokosci, po czym obie blony laczy sie ze soba przez stlaczanie w celu wytworzenia blony, która posiada zwiekszona wytrzymalosc na rozciaganie w obu kierunkach. Mozna równiez laczyc dwie lub wieksza liczbe blon przed zabie¬ giem wyciagania.Wynalazek jest opisany ponizej w zwiazku z rysunkiem schematycznym, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do wyciagania w kierunku dlugosci, fig. 2 i 3 przedstawiaja widok z boku oraz widok z góry urzadzenia do wyciagania w kie¬ runku poprzecznym, a fig. 4 — urzadze¬ nie do skladania ze soba poszczególnych blon.W urzadzeniu wedlug fig. 1 blona 10 w postaci ciaglej tasmy jest prowadzona przez kapiel 11 z goracej wody, w której ulega nagrzaniu. Blona ta jest rozciagana pomiedzy dliema parami napedzanych z zewnatrz walców 12 i 13, przy czym pa¬ ra walców 13 jest napedzana z wieksza szybkoscia niz para walców 12. Dobrze jest ochlodzic wyciagnieta blone, póki znajduje sie ona jeszcze w stanie naprezo¬ nym. Nastepnie blona moze byc przeprowa¬ dzona po skrobaczkach 11+ w celu usunie¬ cia z niej nadmiaru wody, po czym moze byc nalezycie osuszona za pomoca stru¬ mieni powietrza, wychodzacych z rur 15.Nastepnie moze ona byc przeprowadzona po calym szeregu krazków prowadniczych 16, az nalezycie ostygnie lub „dojrzeje".Blone utrzymuje sie w stanie naprezo¬ nym az do calkowitego jej ostygniecia.Przy uzyciu urzadzenia tego rodzaju z kapiela wodna o temperaturze 90°C lub wyzszej blona o grubosci 0,03048 mm mo¬ ze byc wyciagnieta w kierunku jej dlugo¬ sci az do grubosci 0,00762 — 0,00508 mm.Blona moze byc wzmocniona na swych krawedziach bocznych przez zalozenie lub zawiniecie kazdego jej brzegu przed prze¬ puszczeniem jej przez walce 12. W razie utrzymywania kapieli wodnej w tempera¬ turze wystarczajacej do spowodowania zlepienia sie tych zalozonych brzegów z pozostala czescia blony, jej krawedzie zo¬ staja wzmocnione. Szerokosc takiego zalo¬ zonego brzegu moze wynosic ulamek cen¬ tymetra.W urzadzeniu wedlug fig. 2 i 3 tasma 20 jest nagrzewana w ; piecu #1; Jest ona uchwycona pasami okreznymi 22 rozmie¬ szczonymi nad i pod tasma po obu jej bo¬ kach. Prowadnice 23 dociskaja pasy te do siebie i zapewniaja mocne chwytanie blo- — 4 —ny. Przy uzyciu pasów okreznych mozna uzyc dowolnego urzadzenia wyciagajacego wraz z odpowiednimi narzadami chwyta¬ jacymi. Walki 24. i 25 prowadza tasme. Po wyciagnieciu tasme przesuwa sie przez ko¬ more chlodnicza 26, w której niska tem¬ perature utrzymuje sie przez krazenie zimnego powietrza. Walki, np. walki 25, moga byc rozmieszczone w pewnych od¬ stepach w komorze 26 w celu utrzymy¬ wania tasmy w stanie naprezonym.Ta sama tasma moze byc wyciagnieta w kierunku dlugosci oraz w kierunku sze¬ rokosci przez wyciaganie najpierw w jed¬ nym, a potem w drugim kierunku.Fig. 4 przedstawia urzadzenie do na¬ kladania na siebie warstwami arkuszy lub tasm. Dwie tasmy 41 i 42 przechodza po¬ miedzy napedzanymi z zewnatrz walcami wyciagajacymi 43, po walcu grzejnym 4U, a nastepnie pomiedzy napedzanymi z ze¬ wnatrz walcami wyciagajacymi 45, obra¬ cajacymi sie z wieksza szybkoscia niz wal¬ ce 43. Walec 44 moze byc nagrzewany za pomoca elektrycznosci lub w inny odpo¬ wiedni sposób. Podczas przechodzenia od walców 43 do walców 45 tasmy sa nagrze¬ wane i wyciagane, przy czym nagrzanie to wystarcza do spowodowania sklejenia sie ze soba dwóch tych naprezonych tasm podczas ich przesuwania sie pomiedzy walcami 45. Po wyjsciu spomiedzy wal¬ ców 45 najlepiej jest utrzymywac tasme w stanie naprezonym az do calkowitego jej ostygniecia.Jeden z walców 45 lub oba te walce moga posiadac desen wglebiony lub wy¬ pukly, jezeli pozadane jest wytwarzanie blon z deseniem. Odkryta górna powierz¬ chnie tasm najlepiej jest zabezpieczyc od strat ciepla podczas ich przechodzenia po walcu grzejnym umieszczajac ten walec w izolowanej cieplnie komorze (oslonie) lub tez mozna zastosowac drugi walec grzej¬ ny, dociskany jego wlasnym ciezarem do walka 4-4. Gdy stosowane sa dwa walce grzejne, obie tasmy moga byc nagrzewa¬ ne z osobna, kazda na specjalnym walcu, a nastepnie nakladane na siebie podczas przechodzenia przez nastepna pare wal¬ ców. Jezeli nakladane sa na siebie trzy lub wieksza liczba tasm, to w ogólnosci jest rzecza pozadana uzycie dwóch lub wiekszej liczby walców grzejnych. Moz¬ na równiez nakladac waska tasme zabar¬ wiona na nieco szersza tasme niezabarwio- na.Jeden lub kilka wezszych pasków blo¬ ny z chlorowodorku kauczuku moze byc wsunietych pomiedzy dwa szersze pasma, gdy pasma te przechodza pomiedzy wal¬ cami 43. Caly ten zespól zostaje nastepnie nagrzany i wyciagniety jednoczesnie oraz zlepiony w jeden arkusz. W ten sposób mozna osiagac rozmaite efekty barwne, np. przez zastosowanie dwóch szerszych bezbarwnych tasm i kilku waskich tasm zabarwionych. Przy uzyciu urzadzenia, nieco tylko rózniacego sie od przedstawio¬ nego na fig. 4, za pomoca którego dwie tasmy sa wyciagane kazda z osobna przed zetknieciem ich ze soba, pomiedzy dwie tasmy nakladane na siebie moga byc wlo¬ zone wkladki nie dajace sie wyciagac, np. nici bawelniane itd., w celu nadania wiek¬ szej wytrzymalosci otrzymywanemu wyro¬ bowi warstwowemu.Wyciaganie i nakladanie warstwami tasm najlepiej jest uskuteczniac w pola¬ czeniu z jednym tylko zabiegieip nagrze¬ wania, przy czym tasmy przed wyciaga¬ niem ich zostaja nagrzane do temperatu¬ ry dosc wysokiej, aby zlepialy sie ze soba nastepnie pod cisnieniem. Wyciagnieta tasma moze byc nalepiana na papier lub tkanine pod dzialaniem ciepla i cisnienia, za pomoca odpowiedniego kleju lub przy uzyciu rozpuszczalnika.Blona, wyciagnieta w kierunku jej dlu¬ gosci wedlug fig. 1, moze byc laczona z blona, wyciagnieta w kierunku jej szero¬ kosci wedlug fig. 2 i 3. Daje to w wyni- — 5 —ku produkt wytrzymaly na rozciaganie w obu kierunkach. Takie wyciaganie i na¬ kladanie warstwami dobrze jest wykony¬ wac w jednym zabiegu przez nagrzewanie blony do temperatury dosc wysokiej do spowodowania zlepiania sie tasm pod cis¬ nieniem, po czym tasme wyciaga sie naj¬ pierw w jednym kierunku, potem — w drugim, wreszcie laczy sie tasmy ze soba przed ich ostygnieciem.Przyklady powyzsze zostaly podane je¬ dynie w celu wyjasnienia wynalazku.Temperatura, w której wyciagana jest blona z chlorowodorku kauczuku moze byc rózna; rózny moze byc stopien oraz szybkosc wyciagania; rózna równiez moze byc grubosc blony oraz szybkosc ochladza¬ nia jej itd. PL