KI. 8 k 2.Rzecza jest znana, ze mozna uzyskac silna merceryzacje tkanin bawelnianych przez zanurzenie ich do goracego roztworu rodanku wapnia, ale obróbka podobna na¬ daje wykonczonej tkaninie twardosc i szorstkosc. Wynalazek niniejszy zachowu¬ je zalety tego iprocesu z usunieciem jednak jego wad.Wynalazek polega na zwyklem trakto¬ waniu tkaniny lugiem przed, po, albo i przed i po obróbce jej goracym roztworem rodanku wapnia albo goracemi roztworami rozczynów innych soli kwasu cyjanowego (tiocyjanianów) lub ich mieszanin, stanowia¬ cych rozpuszczalnik blonnika.Wynalazek obejmuje dalej nasycanie tkaniny, po zmerceryzowaniu jej lugiem, goracym lub zimnym roztworem rodanku wapnia lub roztworem równowaznym. Sku¬ tek przesycenia mozna wywolac lub uzu¬ pelnic, przeprowadzajac tkanine, najprak¬ tyczniej wilgotna, przez srodowisko gora¬ cego powietrza, pary lub oparów, poczem nastepuje plókanie tkaniny i jej suszenie.Wedlug innego warjantu metody tkanine po obróbce jej rodankiem, a nastepnie pa¬ ra i t. p. srodkiem, plókaniu i ewentualnie wysuszeniu, merceryzuje sie powtórnie lu¬ giem, plócze i suszy.Nowa metoda obejmuje równiez zdobie¬ nie tkanin, polegajace na tern, ze materjal po merceryzacji lugiem w stanie nadetym lub luznym zostaje zadrukowany pasta lub pokryty farba drukarska zlozona ze stezo¬ nego roztworu rodanku wapnia lub t. p., albo roztworów mieszanin, znanych jakorozpuszczalniki blonnika. Do cial tych mozna dodawac substancje barwne, barwi¬ ki lub t. p/ ciala, zageszczone odpowiednie- mi srodkami, albo najkorzystniej zapomoca rozpuszczenia blonnika we wspomnianych rodankach. Nastepnie tkanine poddaje sie jednoczesnemu dzialaniu ciepla i wilgoci, plócze, ewentualnie suszy i merceryzuje w lugu, w stanie napietym lub luznym.Nowa metoda polega.równiez na zaopa¬ trywaniu tkanki^ w trwala rezerwe drukar¬ ska lub ochronna, badz to przed, badz po merceryzacji w lugu i przed pomienionem przesycaniem, drukowaniem lub powleka¬ niem wyszczególnionemu powyzej rozczy- nami. , Metoda niniejsza polega ponadto na drukowaniu powlok ochronnych na tkani¬ nach po wskazanej powyzej obróbce zapo¬ moca przesycania, drukowania lub powle¬ kania wskazanemi roztworami.Dalej wynalazek polega na nadrukowy- waniu warstw ochronnych: 1) przed, a równiez po pierwszej obrób¬ ce lugiem, 2) przed i po pierwszej obróbce lugiem i po obróbce rodankami, 3) przed pierwsza obróbka lugiem i po obróbce rodankami i 4) przed i po obróbce rodankami.Do wykonywania wynalazku uzywa sie np, roztworów rodanków wapnia, posiada¬ jacych wlasnosc rozpuszczania blonnika, jak zasadowe lub lekko kwasne roztwory o takiem stezeniu, by wrzaly miedzy 128° a 150° C, najkorzystniej blizej granicy niz¬ szej.Przy pracy pomiedzy temi granicami temperatura moze sie zmieniac od 90° do 130° C, albowiem koncentracja, temperatura i czas znajduja sie w pewnej od siebie za¬ leznosci. Mozna stosowac mieszaniny roz¬ tworów rodanku wapnia z roztworami in¬ nych soli obojetnych, byle tylko posiadaly one wlasnosc rozpuszczania blonnika. Wy¬ niki jednak przy uzyciu tych mieszanin sa gorsze, niz przy poslugiwaniu sie roztwo¬ rami rodanku wapnia. Merceryzacje w lu¬ gu uskutecznia sie sposobem zwyklym nad tkanina naprezona lub luzna. Rodanki wap¬ nia mozna w razie potrzeby zastepowac calkowicie lub czesciowo roztworami in- . nych rodanków lub ich mieszanin, znanych jako rozpuszczalniki blonnika.W razie zastosowania roztworu rodan¬ ku wapnia, wrzacego w temperaturze od 120° do 128° C, albo kiedy przy zastoso¬ waniu roztworów wrzacych pomiedzy 128° i 150° C, temperature utrzymuje sie pomie¬ dzy 60° a 90° C, otrzymuje sie skutek tylko czesciowy, który jednak moze miec war¬ tosc praktyczna.Ponizej podaje sie, tytulem przykladu, dwie odmiany wynalazku, które nie ograni¬ czaja jednak zakresu stosowania nowego pomyslu ani pod wzgledem opisanych szcze¬ gólów, ani sposobu pracy.Przyklad 1. Tkanine poddaje sie w sta¬ nie 0napietym merceryzacji lugowej, myje sie, suszy, obrabia w temperaturze 110° C roztworem rodanku wapnia, wrzacymi w temperaturze 150° C, Czas potrzebny do uzyskania zamierzonego skutku zalezy w pewnej mierze od wlasnosci tkaniny i wy¬ nosi od kilku (7—10) sekund do 1 minuty.Nastepnie tkanine plócze sie w stanie na¬ pietym lub luznym, albo tez napiecie usku¬ tecznia sie zaraz po przemyciu tkaniny i przed suszeniem. Towar zyskuje blyszcza¬ ca, miekka, elastyczna i trwala apreture, która staje sie twardsza przy przedluzeniu procesu.Przyklad 2, Tkanina obrobiona we¬ dlug wskazan przykladu I-go zostaje pod¬ dana powtórnej merceryzacji lugiem w sta¬ nie napietym lub luznym. Otrzymuje sie po wykonczeniu gladka blyszczaca, prze¬ zroczysta i trwala apreture sztywna, by¬ najmniej jednak ani twarda, ani szorstka, Mozna ewentualnie powtarzac kolejno trak¬ towanie roztworami lugowetni i rodanko- wemi.Wedlug innej odmiany wynalazku tka¬ nina po uskutecznieniu merceryzacji w lu¬ gu sposobami zwyklemi zostaje przesycona roztworem rodanku wapnia o wlasciwem stezeniu a nastepnie przeprowadzona przez goraca pare, gazy lub powietrze, w których zostaje zakonczone oddzialywanie rodanku wapnia na blonnik. Nastepuje plókanie i ewentualnie suszenie, albo, w razie zycze¬ nia, suszenie oraz merceryzacja normalna w lugu z ponownem suszeniem. W ten sposób nasycenie odbywa sie szybko, jak przy normalnem napajaniu, poniewaz reak¬ cja zachodzi pod wplywem dzialania cie¬ pla na wilgotna tkanine. Roztwór rodanku wapnia mozna stosowac na zimno lub na goraco. Mozna go równiez zastapic roz¬ tworami innych rodanków o dzialaniu iden- tycznem.Koncentracja uzytego roztworu zalezy od tkaniny, ilosci wchlonionego plynu, o- kresu oddzialywania ciepla i od stopnia o- siaganego przytem wysychania.W innej modyfikacji wynalazku tkanina po merceryzacji lugiem, najkorzystniej w stanie napietym, zostaje w sposób zwykly zadrukowana lub pokryta (napojona) pa¬ sta. Pasta ta sklada sie ze stezonego roz¬ tworu rodanku wapnia z domieszka cial barwiacych lub barwików i t. p., albo bez niej, w którym to roztworze byl rozpu¬ szczony blonnik. Stosuje sie tu roztwór rodanku wapnia, posiadajacy wlasnosc roz^ puszczania blonnika, jak np. obojetne lub zlekka kwasne roztwory o stezeniu takiem, iz wra one pomiedzy 130° i 150° C. Roz¬ twór mozna zlekka zakwasic kwasem octo¬ wym lub innym odpowiednim kwasem, tak by zawieral np. 4% kwasu octowego. Blon¬ nika nalezy rozpuscic tyle, by powstal roz¬ twór odpowiedni do celów drukarskich.Zamiast rozpuszczonego blonnika mozna stosowac substancje jej równowazne, np. octan blonnika. Przed drukowaniem moz¬ na rozcienczyc paste do wlasciwej gestosci odpowiednio do glebokosci wyzlobien na walcach drukarskich, stopnia suchosci, za¬ mierzonego skutku, tudziez charakteru tka¬ niny. Nastepnie zadrukowana tkanine pod¬ daje sie dzialaniu wilgotnego ciepla. Moz¬ na to uskutecznic najrozmaUszemi sposo¬ bami: wystawic np. tkanine na dzialanie pary, albo goracego wilgotnego powietrza, albo przeciagnac ja przez goracy plyn, o punkcie wrzenia powyzej temperatury pro¬ cesu, t. j. wyzszym od 90 do 130° C. W tym celu mozna stosowac np. stezony roztwór chlorku wapnia, albo slabo zakwaszony (okolo 1° Tw) roztwór chlorowodoru. Albo tkanine naprzód suszy sie, a dopiero potem poddaje dzialaniu pary lub wilgotnego po¬ wietrza goracego, baczac jednak, by nie nastapilo oslabienie wlókien. Obróbka tka¬ niny wilgotnem cieplem wywiera taki wplyw na zadrukowane czesci wlókien, ze te po powtórnej merceryzacji lugiem zracym sta¬ ja sie szkliste i przezroczyste, co nadaje wykonczonemu towarowi wyglad brokateli.Stosowanie blonnika w roli czynnika za¬ geszczajacego paste drukarska poteguje skutek dzialania rodanków, który zostaje spotegowany dzieki lokalnemu oddzialy¬ waniu rodanków lacznie z merceryzacja w lugu i nadaje tkaninie wieksza trwalosc.Wrazenie optyczne, jakie Wytwarza ni¬ niejsza udoskonalona metoda merceryza¬ cji, mozna jeszcze spotegowac zapomoca zadrukowywania tkaniny rezerwami, usku¬ tecznianego badz to przed pierwsza obrób¬ ka lugami, badz po tejze, albo przed druga obróbka lugiem, albo przez zadrukowywa- nie tkaniny rezerwami w jednem dowolnem z obu wymienionych stadj ów procesu. Re¬ zerwy drukarskie lub pasty moga sie skla¬ dac z klajstru krochmalowego, prazonego krochmalu, gumy, roztworów albumino¬ wych i t. p. z dodatkiem barwików sub- stancyj barwiacych fee zwyklemi domie¬ szkami albo zaprawami, lub bez tychze. — 3 — PL