Zbiorniki na mineraly w duzych kawal¬ kach buduje sie czesto w ten sposób, ze ich dolna czesc sklada sie z dwóch pochy¬ lych plaszczyzn, z których jedna jest nie¬ ruchoma i przedstawia pochylosc, na któ¬ rej posuwa sie spadajacy mineral, a druga jest ruchoma i stanowi klape, obracajaca sie dookola osi, znajdujacej sie w poblizu dolnej krawedzi, powstalej wskutek ze¬ tkniecia sie dwóch plaszczyzn pochylych; Ta ruchoma klapa w polozeniu za¬ mknietym zaslania otwór w dolnej czesci zbiornika, a w polozeniu otwartym sluzy jako zesuw mineralów, zawartych w zbior¬ niku, ustawiajac sie w przedluzeniu nieru¬ chomego pochylego dna zbiornika, W tym celu ruchoma klapa jest zaopatrzona w dwie scianki boczne w celu prowadzenia mineralów, przy wylocie zbiornika.Ten rodzaj zamkniecia jest powszech¬ nie stosowany w nieruchomych zbiorni¬ kach oraz czesto uzywany w kublach wy¬ ciagowych.Mozna zastosowac kilka ukladów za¬ mykajacych w celu utrzymania klapy w polozeniu zamknietym. Znany jest miano¬ wicie uklad, w którym klapa jest unieru¬ chomiona w polozeniu zamknietym za po¬ moca zespolu dwóch drazków, których jed¬ ne konce sa ze soba polaczone przegubowo,a drugie ¦*--.. $a przymocowala z jednej strony do swobodnego konca klapy, a z drugiej strony do scianki kubla wyciago¬ wego w ten sposób, ze w polozeniu za¬ mknietym wypadkowa sil, dzialajacych na klape, usiluje przeciwstawic sie jej otwo¬ rzeniu. Gdy klapa jest otwarta, wówczas oba drazki tworza kat mniejszy,od 180° i klapa w krancowym polozeniu; uderza o nieruchomy oporek szjtieletu kujbla wycia¬ gowego.Otwieranie i zamykanie klapy jest po¬ wodowane krazkiem lub dwoma krazkami, umieszczonymi z obu stron kubla i stero¬ wanymi prowadnica, przewidziana w obu¬ dowie szybu. Krazki te sa zamocowane badz na osi przegubu dwóch drazków, badz na koncu dzwigni, stanowiacej przedluze¬ nie jednego z drazków. Uklad dwóch draz¬ ków, osadzonych przegubowo i utrzymuja¬ cych w polozeniu klape, moze oddzialy¬ wac nie tylko na swobodny koniec klapy, lecz równiez na os, umieszczona na prze¬ dluzeniu tej klapy symetrycznie wzgledem czynnego konca klapy w stosunku do jej osi obrotu.Urzadzenie to posiada nastepujace nie¬ dogodnosci. Uklad zamykajacy, który jest zlozony, zawiera po obu stronach klapy ze¬ spól, skladajacy sie z dwóch ukladów drazków; nastepnie szkielet kubla wycia¬ gowego musi byc dosc dlugi, aby mógl dzwigac wspornik, na którym opiera sie klapa w polozeniu otwartym; wreszcie zwilzony mial osiada w zawiasach, gdy klapa jest otwarta, i przeszkadza jej za¬ mknieciu o ile przy kazdym opróznianiu, przed opuszczeniem kubla, nie oczysci sie miejsc, sasiadujacych z zawiasa.Znany jest równiez uklad, w którym klapa do zamykania kubla, zamknietego w polozeniu poziomym, obraca sie przy otwieraniu naokolo krazka, znajdujacego sie posrodku tej klapy, gdy znajduje sie ona w polozeniu zamkniecia. Otwieranie i zamykanie klapy jest uskuteczniane za po¬ srednictwem krazka lub ukladu dwóch krazków, przewidzianych z obu stron ku* bla od strony tylnego konca klapy na jej osi obrotu, i za posrednictwem grupy dwóch drazków Utrzymuja klape w polozeniu za¬ nikniecia. Klapa* bedac otwarta, znajduje sie na przedluzeniu czesci plaszczyzny na¬ chylonej, tworzacej czesc dna kubla.Uklad ten posiada nastepujace niedo¬ godnosci. Klapa, bedac otwierana i zamy¬ kana, slizga sie pod koncem czesci plasz¬ czyzny nachylonej, tworz^efcj czesc dna kubla, przy czym gdy kubel zawiera lepki mokry mial* wówcza* mial ten moze przy¬ lepic sie do daa kubla. Klapa zakleszcza sie wówczas przy slizganiu o nieruchoma czesc nachylona, tworzaca dno kubla. Na¬ stepnie klapa nie obraca sie naokolo nie¬ ruchomej osi, przymocowanej na stale do kubla, lecz jest polaczona tylko z ta skrzynka za posrednictwem jednego z ze¬ spolu dwóch drazków i dwóch osi, co osla¬ bia zamocowanie klapy kubla i co jest rze¬ cza bardzo powazna, gdyz klapa ta podle¬ ga bardzo znacznym naprezeniom w czasie napelniania kubla.Przedmiotem wynalazku ninie jszego jest urzadzenie, które usuwa powyzsze nie¬ dogodnosci. Klapa jest przymocowana na stale do nieruchomej osi kubla wyciago¬ wego. Klapa ta nie moze slizgac sie wzgle¬ dem jednej czesci kubla wyciagowego, np. wzgledem dolnej plaszczyzny nachylonej, tworzacej czesc dna kubla wyciagowego; klapa ta pozostaje zamknieta za pomoca tylko jednego drazka, zamiast dwóch draz¬ ków:, znajdujacych sie na kazdym boku klapy; poza tym drazek ten sluzy do pod* trzymywania klapy w polozeniu calkowicie otwartym, co z jednej strony pozwala uniknac koniecznosci stosowania w tym ce¬ lu oddzielnej podpórki, a z drugiej strony umozliwia zatrzymanie kubla wyciagowego na poziomie dolnej czesci zbiornika; w kon¬ cu zawiasa jest w ten sposób umieszczona; ze zamyka sie latwo nawet wówczas, .gdy — 2 —na klapie w sasiedztwie zawiasy pozostal lepki i mokry mial.Na rysunku uwidoczniano przyklady wykonania urzadzenia, rozrzadzajacego klapa spustowa i posiadajacego cechy zna* miernie wynalazku.Fig. 1 przedstawia kubel wyciagowy z zamknieta klapa, fig. 2 — ten sam kubel z klapa nieco uchylona na poczatku otwie- raniar fig. 3 — ten sam kubel z klapa, otwarta calkowicie, fig. 4 — zastosowanie ukladu do zamykania klapy zbiornika, za¬ silajacego kubel, fig. 5 — szczegól przegu¬ bowej osi klapy kubla wyciagowego, a fig. 6 — wykonanie klapy kubla wyciagowego w waskim szybie.Zbiornik / kubla wyciagowego w dolnej czesci posiada pochyly lub pionowy otwór 2, zamkniety klapa 3, obracajaca sie do¬ okola osi 4 i przymocowana do zbiornika 1.W polozeniu zamknietym klapa 3 jest unic- ruchomiana na kazdym z boków za pomo¬ ca drazków 5, z których kazdy jest przy¬ mocowany do klapy 3 na sworzniu 6 i jest zaopatrzony na drugim koncu w krazek 7, toczacy sie w prowadnicy szczelinowej 9, przy czym takie prowadnice znajduja sie^z obu stron klapy i sa polaczone ze zbiorni¬ kiem /.Gdy klapa 3 jest zamknieta, wówczas drazek 5 znajduje sie w takim polozeniu, ze jego krazki 7 opieraja sie o zagiety ko¬ niec 10 prowadnicy 9, przy czym drazek 5 tworzy z osia prowadnicy 9 kat a, mniejszy od 9ff.W tych warunkach mineral, zawarty w zbiorniku 1, wywiera na klape 3 nacisk, rozkladajacy sie na kilka sil, przy czym niektóre z tych sil dzialaja na os 4, a inne dzialaja wzdluz osi drazka 5. Ostatnie sily rozkladaja sie w koncu na dwie sily 11 i 12, które utrzymuja klape w stanie za¬ mknietym, gdyz kat er jest mniejszy od 90°.Na wolnym koncu z obu stron zbiornika klapa 3 posiada krazki 13.Gdy kubel dazy ku powierzchni i prze¬ suwa sie w kierunku, wskazanym strzalka 14, wówczas dwa krazki 7 drazków 5 wta¬ czaja sie w prowadnice slizgowe 15+ e© powoduje otwarcie klapy. Gdy klapa 3 zajmuje polozenie, przedstawione na fig. 2, a drazki 5 znajduja sie mniej wiecej w plaszczyznie klapy 3, wówczas krazki 13, umieszczone na klapie 3, opieraja sie na prowadnicach 16, przymocowanych do szkieletu wiezy szybowej. Poniewaz krazki 7 posiadaja pewien luz w prowadnicach slizgowych 15, wiec poczynajac od tej chwili klapa stale sie otwiera, a krazki 13 nadal opieraja sie na prowadnicach 16.Na fig. 3 klapa 3 jest otwarta calkowi¬ cie. Zbiornik / znajduje sie nieco ponad za¬ siegiem otwierania sie, ograniczonym za pomoca krazków 13, opartych na prowad¬ nicach 16, a klapa 3 jest zawieszona na drazkach 5, przy czym krazki 7 wracaja do polozenia, w którym znajdowaly sie w chwili, gdy klapa byla zamknieta. Zawarty w zbiorniku / mineral spada wówczas do zbiornika 8.Gdy oprózniony zbiornik 1 jest opusz¬ czany w szybie, wówczas krazki 13 opiera¬ ja sie na prowadnicach 16 a klapa zamyka sie, prLy czym drazki 5 tworza z prowad¬ nica 9 kat znacznie wiekszy od 90°, Klapa zajmuje polozenie, przedstawione na fig. 2, kiedy krazki 13 nie dotykaja prowadnic 16; prowadnica 15 zatrzaskuje klape, prze¬ suwajac krazki 7 poza pionowa osi 6 na prowadnice 9, to znaczy w ten sposób, aby kat a pomiedzy kazdym poszczególnym drazkiem 5 i prowadnica 9 byl mniejszy od 9CP. W tym polozeniu klapa jest za¬ mknieta i zbiornik / moze byc ponownie napelniony.Poza tym mozna usunac prowadnice 15 powyzej linii 17 ^ 18 [fig. 1), przy czym poczawszy od tego miejsca klapa jest pro¬ wadzona nie za pomoca krazków 7 lecz przy pomocy krazków 13 i prowadnic 16.Na fig. 4 przedstawiono sposób zatto* sowania ukladu, zamykajacego klape ztw- — 3 —£ufta kublawyciagowego, do klapy zesuwu, zakilajace^d kubel wyciagowy lub, ogólnie biorac, do zamykania jakichkolwiek zesu- . Nieruchomy zbiornik 19 jest zamkniety ti dolu za pomoca klapy 20, obracajacej sie dookola osi 21. Klapa 20 jest utrzymywana w zamknietym polozeniu za pomoca draz¬ ka 22, podobnego do drazków 5 i przymo¬ cowanego przegubowo z jednej strony do klapy 20 za pomoca czopa 23, a zaopatrzo¬ nego z drugiej strony w krazek 24, toczacy sie w prowadnicy 25. W polozeniu za¬ mknietym os drazka 22 i os prowadnicy 25 tworza kat /?, mniejszy od 90\ co utrzymu¬ je klape 20 w polozeniu zamknietym, gdyz sila, bedaca wypadkowa sil, powstalych od parcia mineralów, zawartych w zbiorniku 19, usiluje przesunac krazek 24 w kierunku strzalki 26.Przy otwieraniu klapy 20 nalezy dzia¬ lac na pret 27 w kierunku strzalki 28 za pomoca jakiejkolwiek sily napedowej, aby krazek z polozenia 24 przeprowadzic do polozenia 29. Gdy zbiornik 19 jest opróz¬ niony, wystarczy na pret dzialac w kierun¬ ku strzalki 30, aby krazek z polozenia 29 przeprowadzic do polozenia 24, wskutek czego nastepuje zamkniecie i unierucho¬ mienie klapy 20.Prowadnica 25 jest wykonana w ten sposób, aby mineral nie mógl zbierac sie w jej zamknietej dolnej czesci 31. W tym ce¬ lu prowadnice 25 mozna np. wykonac w postaci jednej czesci o przekroju w ksztal¬ cie litery U, w której krazki 24 tocza sie w ten sposób, ze osie tych krazków, albo sa¬ me krazki uderzaja o poprzeczny drazek, polaczony stale z prowadnica 25 w ksztal¬ cie litery U.Na fig. 5 przedstawiono szczegól obro¬ towej osi 4 klapy w celu zapobiegania za¬ kleszczaniu sie czastek pomiedzy krawe¬ dzia blachy dna 32 i blacha 33 klapy, gdyz zwilzone czastki wegla przylepiaja sie do niej/ W tym celu blacha 33 klapy jest wygie¬ ta stycznie w miejscu 37 do zawiniecia 34 zawiasy o dosc du2ej srednicy, obracaja¬ cej sie dookola osi 4 w ten sposób, ze pod¬ czas ruchu klapy powierzchnia zawiniecia 34 jest zeskrobywana za pomoca krawedzi blachy 32. Z powyzszego wynika, ze gdy blacha 33 osiagnie polozenie 35, czastki, które przylgnely do zawiniecia 34 w miej¬ scach 36 i 37, pomimo otwarcia klapy, sa zeskrobywane za pomoca blachy 32, gdy klapa jest zamykana, przy czym czastki, znajdujace sie przed blacha 32, nie moga byc wcisniete miedzy blachy 32 i 33 W chwili zamkniecia klapy, a to dzieki pochy¬ lej plaszczyznie lub czesci wygietej 38, która przesuwa te czastki w kierunku, rów¬ noleglym do blachy 33.Na fig. 6 przedstawiono sposób wyko¬ nania klapy w waskim szybie. W waskich szybach urzadzenia, przedstawione na fig. 1 — 3, nie moga miec zastosowania; istot¬ nie przestrzen, która zajmuja prowadnice 9 i 15 oraz drazki 5 z obu stron klapy, jest taka, ze ta przestrzen staje sie zbyt waska.Aby usunac te niedogodnosc, nalezy prze¬ dluzyc klape 3 za pomoca dwóch zelaz¬ nych ksztaltowników 3a. Zamiast drazka 5 stosuje sie drazek 5a, w miejsce prowad¬ nicy slizgowej 9 — prowadnice slizgowa 9a, a zamiast prowadnicy slizgowej 15 — prowadnice slizgowa 15a.Dzialanie w tych warunkach jest takie samo, jak w przypadku, przedstawionym na fig. 1 — 3, poniewaz jednak klapa nie przesuwa sie w obszarze, w którym znaj¬ duja sie narzady 3a, 5a, 9a, moze wiec po¬ siadac najwieksza szerokosc, przy czym prowadnice slizgowe 9a i drazki 5ct moga byc umieszczone pod zbiornikiem 1 bez zmniejszenia jego rozmiarów. PL