W silnikach trójfazowych z wirnikami, zaopatrzonymi w pierscienic slizgowe, zwiera sie normalnie uzwojenie wirnika po dokonanym rozruchu i jednoczesnie podno¬ si sie szczotki dla unikniecia zuzycia ich i strat na tarcie.Znane sa urzadzenia, w których wyko¬ rzystana jest sila odsrodkowa do zamy¬ kania kontaktów zwierajacych pierscienie slizgowe, co wymaga znacznej wysokosci konstrukcyjnej ze wzgledu na niezbedna szybkosc obwodowa. We wszystkich innych konstrukcjach na wale osadzone sa prze¬ suwne tuleje, podtrzymujace kontakty i zmieniajace za pomoca sprezyn swe polo¬ zenie w kierunku osiowym lub promienio¬ wym w celu zwierania pierscieni slizgo¬ wych. Nastawianie tulei odbywa sie calko¬ wicie lub czesciowo za pomoca jednej lub kilku dzwigien, które za pomoca krazków, zebów lub kciuków wspóldzialaja z obwo¬ dem tulei.W tych konstrukcjach wystepuja na¬ stepujace wady, które usuwa niniejszy wy¬ nalazek. Przede wszystkim dla docisniecia pierscienia zwierajacego lub tulei potrzeba wiele sprezyn i kontaktów w przypadku pradu trójfazowego, gdyz wal nie pOzwa-la na zastosowanie jednej sprezyny cen¬ tralnej. Wskutek tego docisk kontaktów, o- pornosc przejsciowa i zuzycie kontaktów sa rozmaite, tak iz z biegiem czasu dzia¬ lanie staje sie niepewne. Poza tym we wszystkich tych konstrukcjach srednica pierscieni slizgowych powinna byc odpo¬ wiednio duza, zeby ominac tuleje albo wal silnika, co znowuz powoduje wieksze odda¬ lenie lozysk.Nastawianie tulei na obwodzie posiada te wade, ze czesci wspóldzialajace podczas rozruchu silnika wobec duzej szybkosci obwodowej, znacznego tarcia i niemozno¬ sci smarowania podlegaja szybkiemu scie¬ raniu. Poza tym we wszystkich tych kon¬ strukcjach wymiana i kontrola wszystkich czesci podlegajacych scieraniu jest pod¬ czas pracy utrudniona albo nawet niemoz¬ liwa, gdyz czesci te sa badz niezbedne pod¬ czas biegu silnika, badz tez sa niedostep¬ ne.Wynalazek niniejszy dotyczy zwiernika z podnoszeniem szczotek, w którym czesc przesuwna, a mianowicie pierscien zwiera¬ jacy, znajduje sie wewnatrz zespolu pier¬ scieni slizgowych i pod naciskiem central¬ nie osadzonej sprezyny naciskowej zwiera kontakty pierscieni slizgowych, przy czym ta czesc przesuwana pod dzialaniem ruchu kulki lub trzpienia, dzialajacego na odpo¬ wiednie ramiona i nastawionego za pomoca klina zebatego, zostaje wyprowadzona ze styku, a jednoczesnie z tym ruchem naste¬ puje opuszczenie szczotek na pierscienie slizgowe.W przeciwienstwie do opisanych posta¬ ci wykonania scieranie narzadu nastawcze- go podczas okresu rozruchu jest w urza¬ dzeniu wedlug wynalazku niemozliwe, gdyz tarcie i szybkosc obwodowa sa nad¬ zwyczaj male.Poza tym zamykanie kontaktów usku¬ tecznia sprezyna centralna, tak iz nacisk pierscienia zwierajacego jest zawsze jed¬ nakowy. W ten sposób mozna wykonac czesci kontaktowe pierscieni slizgowych jako sztywne narzady i umiescic pierscien zwierajacy wewnatrz pierscieni slizgowych.Otrzymane stad zalety, prostota konstruk¬ cji i male Wymiary umozliwiaja mniejsze zuzycie materialu i dluzszy okres dziala¬ nia, tak iz postep techniczny jest niewat¬ pliwy.Inna istotna czescia wynalazku jest u- rzadzenie do opuszczania i podnoszenia szczotek. Przez nacisk srodkowy zapewnia sie jednoczesne zwolnienie kontaktów pier¬ scieni slizgowych. Trzpien dociskowy jako narzad nastawczy jest przesuwany za po¬ moca umieszczonego centralnie klina. Po zwarciu kontaktów klin bez posrednictwa zadnych dzwigien przenoszacych urucho¬ mia jednoczesnie pret, który podnosi bez¬ posrednio szczotki.Inna zaleta urzadzenia polega na tym, ze urzadzenie zwierajace jest zupelnie nie¬ zalezne od glowicy pierscieni slizgowych, tak iz to urzadzenie mozna zdjac razem z pokrywa zewnetrzna i umieszczonymi na niej szczotkami podczas pracy silnika.Przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia glowice pierscieni slizgo¬ wych w przekroju podczas rozruchu, fig. 2 — widok glowicy pierscieni slizgowych po zdjeciu pokrywy, fig. 3, 4 i 5 przedstawiaja widok z przodu i przekrój urzadzenia do zwierania pierscieni slizgowych i podno¬ szenia szczotek, a fig. 6 i 7 — inna odmia¬ ne urzadzenia.Glowica pierscieni slizgowych, przed¬ stawiona na fig. 1 i 2, jest osadzona na wa¬ le silnika 1 i sklada sie z tulei 2, zaopa¬ trzonej w kolnierz, i pierscienia 3, pola¬ czonych za pomoca izolowanych sworzni srubowych B, które z kolei podtrzymuja pierscienie slizgowe 4, 5, 6. Kontakty 7, 8, 9, osadzone w pierscieniu 3, sa z jednej strony polaczone z odpowiednimi koncami uzwojenia wirnika 10, 11, 12, a z drugiej strony za posrednictwem pretów miedzia- — 2 —nycfa £3, 14* 1$ z odpowiednimi piet^cife* niami slizgowymi. i ¦/:¦; c ¦ Wlasciwe urzadzenie zwierajace skla¬ da sie z pierscienia zwierajacego 16, który jest prowadzony w pierscieniu 3 za pomo¬ ca trzech trzpieni 17, 18, 19. Przesuniecie pierscienia zwierajacego 16 odbywa sie z fediiej strony zk pomoca gwiazdy z trze¬ ma ramionami 20, których konce sa pola¬ czone na stale z trzpieniami 17, 18, 19, a z drugiej strony za pomoca sprezyny 21, która jest umieszczona wspólosiowo z tu¬ leja 2 miedzy jej kolnierzem a pierscie¬ niem zwierajacym 16.Klin zebaty 23, umieszczony w pokry¬ wie 22 (fig. 3, 4 i 5)f posiada z jednej stro¬ ny ukosnie scieta powierzchnie klinowa 24, a na swej powierzchni w kierunku osi podluznej jest zaopatrzony w zebatke 25 i moze byc przesuwany w obydwie strony za pomoca kólka zebatego 27 w prowad¬ nicy 26. Przez obrót kólka zebatego 27 za pomoca uchwytu 28 w kierunku odwrot¬ nym do wskazówek zegara, jak wskazuje strzalka, klin 23 zostaje przesuniety w dól. wskutek czego szczotki 30, 31, podnoszone za pomoca preta 29, uruchomianego klinem 23, klada sie na pierscienie slizgowe, a pret 29 zostaje opuszczony za pomoca sprezyny 32 w polozenie odpowiadajace postojowi silnika. Przy dalszym obrocie kólka zebatego powierzchnia klinowa 24 przesuwa w kierunku osi kólko 34, osadzo¬ ne w suwaku 33, tak iz kulka, lozysko kul¬ kowe lub podobny narzad 35, znajdujacy sie w suwaku 33, przenosi otrzymany ruch na ramiona dociskowe 20. Dzieki przesu¬ nieciu ramion dociskowych 20 przesuwa sie pierscien zwierajacy 16, przez co zwarcie pierscieni slizgowych zostaje usuniete, i wówczas prad moze przeplywac przez szczotki, spoczywajace na pierscieniach, co jest konieczne przy rozruchu silnika.Po skonczonym rozruchu uchwyt 28 zo¬ staje obrócony w kierunku odwrotnym, klin 23 podnosi sie w góre, a jednoczesnie suwak 33 zostaje cofniety z -p przez napiete sprezyny 21 i 36 w pófofce* nie wyjsciowe. Sprezyna 21 pOw^uf&w&wi czas zwarcie uzwojenia ptzez &oti$k pfer* scienia zwierajacego 16 db feintifektów 7pS* 9. Przy dalszym obrocie kófe, zqfbateg* 27 górny koniec klina 23 natrafia fta wysta¬ jacykoniec preta 29 i podnosi go, wskutek czego szczotki 30 i 3/ zostaja podniesione.Polozenie to zostaje zabezpieczone za po¬ moca sprezyny zaciskowej K i odpowied¬ nich wglebien w klinie 23.Inna odmiana przedmiotu wynalazku przedstawia glowice pierscieni slizgowych wedlug fig. 1 i 2, uruchomiana za pomoca urzadzenia dociskowego wedlug fig. 6 i 7.Uruchomienie suwaka dociskowego 33 od¬ bywa sie za pomoca suwaka 37 z odpowied¬ nimi rowkami, w które wchodza dwa trzpienie 38, 39. Suwak 37 jest osadzony przesuwnie w prowadnicy 40, 41 i posiada nadlew 42. Uruchomienie suwaka odbywa sie np. za pomoca mimosrodu 43 za, po¬ srednictwem krazka 44, natomiast podno¬ snik szczotek 45 jest nastawiany za pomo¬ ca kciuka 46. PL