Wynalazek niniejszy dotyczy okragle¬ go krosna tkackiego do wyrobu kapeluszy i tkanin workowych. W krosnie wedlug wy¬ nalazku czólenko jest poruszane za pomo¬ ca umieszczonego na nim silnika elektrycz¬ nego po okraglym torze prowadniczym, przy czym czólenko wraz ze swa cewka watkowa, silnikiem, kolami tocznymi i wsporczymi jest umieszczone wewnatrz danego przesmyku tak, iz unika sie zupel¬ nie zetkniecia sie czólenka z nitkami watku i tym samym szkodliwego tarcia o te nitki.Krosno to jest poza tym zaopatrzone w u- rzadzenia, za pomoca których przez odpo¬ wiednie i ciagle wprowadzanie nitki watko¬ wej umozliwiony jest odpowiedni ruch ni¬ tek osnowy oraz samorzutne zwiekszanie wzglednie zmniejszanie liczby tkanych w danej chwili nitek watkowych i samorzut¬ ne zatrzymywanie sie krosna.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie kilka przykladów wykonania przed¬ miotu wynalazku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia okragle krosno tkackie w polacze¬ niu z maszynka nicielnicowa w widoku z boku i czesciowo w przekroju pionowym, fig. 2 — to samo krosno w widoku z góry, fig. 3 — czólenko z torem prowadniczym w zwiekszonej podzialce, fig. 4 — widok z góry ukladu osnowy i czesci toru prowad- niczego do czólenka, fig. 5 — czesc kro¬ sna, sluzaca do zageszczania nitek osnowy, fig. 6 — inna postac wykonania czólenka w widoku z przodu, fig. 7 — widok z bokuczólenka w postaci wózka, Hf. 8 — inna postac wykonania czólenka z urzadzeniem do wprowadzania nitki watkowej w wido¬ ku z góry, fig. 9 — narzad do ksztaltowa¬ nia kapeluszy w jego róznych polozeniach roboczych wraz z odpowiadajacymi tym polozeniom równiami przesmyku, jak rów¬ niez urzadzenia do wykonywania cylin¬ drycznej czesci kapelusza, w zwiekszonej podzialce, czesciowo w widoku z boku i czesciowo w przekroju.Wewnatrz ostoi, zlozonej, z krzyzaka z desek drewnianych i drewnianych stoja¬ ków 2 znajduje sie plyta pierscieniowa 3, na której za pomoca katownika 5 umoco¬ wane sa pionowe prety 4, których górne konce sa polaczone za pomoca obreczy 6.Przerwy pomiedzy pretami 4 sluza do przeciagniecia promieniowych nitek prze¬ smyku 7. Nitki osnowy, uzywane na po¬ czatku tkania, umocowuje sie w wierzchol¬ ku narzadu 10 do ksztaltowania kapelu¬ sza, który za pomoca sworznia srubowego 9 i obsady 8 daje sie nastawiac w kierunku pionowym. Nitki 7 osnowy, przeciagniete przez zwykle pierscienie 11 sznurków, podtrzymywanych za pomoca listw 15 i 16 nicielnic, sa nawiniete na walkach 13, u- mieszczonych na kole i obciazonych ciezar¬ kami 12 w celu utrzymania naprezenia ni¬ tek o&nowy.Nicielnice, skladajace sie ze sznurków 14 i listw pierscieniowych 15, 16, zwisaja pionowo na sznurkach 18, które opasuja krazki 17. Sznurki 18 sa umocowane na dzwigniach dwuramiennych 19 osadzonych wahliwie w ostoi i polaczonych za pomoca sznurków lub podobnych ciegien z innymi dzwigniami 20, które sa napedzane za po¬ moca maszynki nicielnicowej, zaznaczonej schematycznie na rysunku.Okragle to krosno moze byc polaczone wedlug wynalazku z zakardem, wskutek czego zwiekszanie liczby nitek osnowy moze odbywac sie samoczynnie, W. tym przypadku wszystkie nitki osnowy, biorace udzial w tkaniu, sa ulozone warstwami W pozadanej kolejnosci zwiekszania liczby nitek w tkaninie i to w ten sposób, ze nitki osnowy odpowiednio grupuje sie, np. w dwa pólkola lub cztery cwiartki kola, a do kazdej grupy stosuje sie osobne zakardy, które pracuja niezaleznie od siebie, posia¬ daja jednak wspólny naped. Poniewaz przy takich zakardach pojedynczych kaz¬ da nitka osnowy posiada wlasna plaszke, a liczba zastosowanych kart jest teoretycz¬ nie biorac nieograniczona wzglednie lan¬ cuch kart moze byc latwo wymieniany, przeto takie wspóldzialanie okraglego kro¬ sna tkackiego z zakardem daje moznosc wytwarzania wszelkich wzorów, nawet naj¬ bardziej skomplikowanych.Na kazdym precie 4 na odpowiedniej wysokosci umocowany jest ksztaltownik 21 o ksztalcie litery Z, tworzacy pierscie¬ niowy tor czólenka, posiadajacego cewke watkowa 22 i napedzanego silnikiem elek¬ trycznym 23, przy czym czólenko wisi na dwóch kólkach 24. Mechanizm napedowy stanowi silnik 23 oraz slimak 25, kolo sli¬ makowe 26, linka napedowa 27 i kolo li¬ nowe 28. Luzne kolo 29 opiera sie na pre¬ tach 4 i utrzymuje w prawidlowym polo¬ zeniu czólenko podczas obiegu. Prad jest doprowadzany za pomoca kontaktów sliz¬ gowych 31 oraz przewodów 30, odizolowa¬ nych od pretów 4. Czólenko, napedzane za pomoca silnika 23, oraz sam silnik elek¬ tryczny 23, cewka watkowa 22, kola tocz¬ ne 24, kola wsporcze 26 i kontakty slizgo¬ we 31 sa umieszczone tak, iz czólenko ca¬ la swa gruboscia pozostaje równiez i wte¬ dy wewnatrz przesmyku, gdy tkanie ka¬ pelusza zbliza sie ku koncowi. Te faze ro¬ bocza wyjasnia fig. 3 przez uwidocznienie polozenia nitek osnowy 7\ Nitki osnowy 7, nawiniete na walkach 13, sa prowadzone po walkach slizgowych 32 pojedynczo pomiedzy odpowiednimi dwoma pretami 4 ku srodkowi. Konce nitek osnowy w liczbie okolo 13 — 32 sa nmo* — 2 —cowane na wierzcholku narzadu 10 do ksztaltowania kapelusza. Do tkania kape¬ lusza normalnych rozmiarów potrzeba o- kolo 400 — 600 nitek osnowy. Nitki osno¬ wy, stosowane na poczatku tkania, zostaja wybrane tak, iz tworza ze soba kat 360°, Pozostale nitki osnowy sa zebrane grupami i zawieszone na krazkach 34, osadzonych obrotowo w ramie 33 (fig. 5). W miare dal¬ szego tkania wprowadza sie odpowiednia liczbe nitek osnowy, aby uzyskac pozadane zageszczenie nitek osnowy.Tworzenie przesmyku uskutecznia sie przez zwykle podnoszenie i opuszczanie nicielnic, zlozonych z listw pierscienio¬ wych 15 i 16 i laczacych je ze soba sznur¬ ków 14. Gdy ma byc utworzony nowy przesmyk za pomoca nitek osnowy 71 i 72, przedstawionych z prawej strony fig. 1, to nicielnica 15, nalezaca do nitek osnowy 7\ zostaje podniesiona, a nicielnica 16, nale¬ zaca do nitek osnowy 72, zostaje opu¬ szczona, W ten sposób zostaja podniesione wzglednie opuszczone nitki osnowy znaj¬ dujace sie na pólkolu, poniewaz sznurki 14 nicielnicy znajduja sie na pólkolu. Urucho¬ mienie pólcylindrycznej nicielnicy odbywa sie w tej chwili, gdy czólenko opuszcza dana nicielnice. W celu wykonania tkani¬ ny wzorzystej nalezy uzyc odpowiedniego zakarda.Zwiekszanie liczby nitek osnowy usku¬ tecznia sie w przedstawionym na rysunku krosnie okraglym w ten sposób, ze z kraz¬ ków 34 zdejmuje sie tyle nitek osnowy i zawiesza sie na iglach umocowanych na na¬ rzadzie 10 do ksztaltowania kapelusza, ze liczba nitek osnowy zostaje podwojona.Takie zwiekszanie liczby nitek osnowy po¬ wtarza sie tyle razy, az wprowadzona zo¬ stanie wymagana liczba nitek osnowy.Nitka watku, wprowadzana wzdluz li¬ nii spiralnej, jest dociskana za pomoca na¬ prezonych nitek osnowy podczas ich skrzy¬ zowania do juz utkanej nitki osnowy.Chcac zeby zwoje watku przylegaly scisle do siebie mozna stosowac urzadzenie, za pomoca którego watek jest dociskany do tkaniny z zastosowaniem narzadów spre*y* nujacyeh.Przyklad wykonania takiego urzadzenia jest przedstawiony na fig. 8, Swobodne konce sprezyn plaskich 36, umocowanych na oslonie silnika, sa polaczone przegubo¬ wo w miejscu 36' z ramieniem 37. We wspólnym przegubie tych ramion 37 osa¬ dzone jest wahliwie czólenko 38. Watek jest prowadzony do tego czólenka, a opu¬ szcza go przez wydrazenie, przy czym pod dzialaniem plaskich sprezyn 36 watek zostaje przysuniety do tkaniny. Czólenko 38 powinno poruszac sie po krzywej o wzrastajacym promieniu krzywizny, co jest mozliwe dzieki temu, ze miejsca 36* sprezyn plaskich 36 moga oddalac sie od siebie. Na fig. 8 przedstawione sa dwa po* lozenia czólenka, W postaci wykonania wedlug fig, 6 czólenko napedzane elektrycznie biegnie po torze pierscieniowym, utworzonym za pomoca zetowych ksztaltowników 21, urno* cowanych na zewnetrznej stronie pretów 39, umieszczonych na kole, jednakze ta postac wykonania wymaga, aby przy wpro¬ wadzaniu watktt 40 do plaszczyzny tkani* ny nie bylo zadnej przeszkody, W tym ce* lu prety 39 sa zakonczone powyzej tych plaszczyzn, a przeciwlegle prety 41 sa u- mocowane na plycie 3 tak, iz pomiedzy koncami pretów 39 i 41 powstaje pozioma szczelina pierscieniowa, W postaci wykonania wedlug fig. 7 czólenko napedzane za pomoca silnika e- lektrycznego 42 biegnie za posrednictweirt kól 43 po dwóch szynach pierscieniowych 44, które sa wykonani w ksztalcie grzebie¬ ni utworzonych przez naciecia promienio¬ we. Na fig. 9 przedstawiony jest tor pier¬ scieniowy w postaci kola, posiadajacy szczeline odpowiednia rdo przeeiagniecSa nftek osnowy 7 i utworzony z plytki 3 o- raz ksztaltowników 46, umocowanych na - i *-górnym pierscieniu 45, przy czym po tym torze pierscieniowym porusza sie czólen¬ ko, napedzane nieprzedstawionym na ry¬ sunku silnikiem elektrycznym i toczace sie za pomoca odpowiednio umieszczonych kól 48,49 i kól 47.Nastawianie wysokosci formy kapelu¬ sza, niezbedne w róznych fazach robo¬ czych, to znaczy nastawianie cylindrycz¬ nego narzadu srodkowego do ksztaltowa¬ nia kapeluszy oraz jego dolnej czesci 51 w postaci stozka scietego, podpierajacej czesc tkaniny, która stanowi brzeg kapelusza, u- skutecznia sie za pomoca sworznia srubo¬ wego 9, uruchomianego za pomoca pary kól stozkowych 52, wzglednie za pomoca przesuwnych w kierunku pionowym pre' tów 53.Na poczatku tkania cylindryczny na¬ rzad srodkowy formy kapelusza znajduje sie w polozeniu najnizszym, oznaczonym grybymi1 liniami, i podczas wykonywania tkaniny, której promien jest równy odcin¬ kowi O — a, narzad do ksztaltowania ka¬ peluszy zostaje podniesiony (najlepiej) o róznice poziomu pomiedzy obu punktami O i a. Nastepnie zostaje wykonana ta czesc tkaniny, która pokrywa zaokraglona czesc formy kapelusza na odcinku a — b. Na¬ rzad srodkowy do ksztaltowania kapelu¬ szy zostaje przy tym zblizony do stalego pierscienia 54 tak, iz powstaje taki prze¬ smyk, w którym kierunek wprowadzania watku odpowiada Knii y. Przy wykonywa¬ niu workowej czesci tkaniny, odpowiadaja¬ cej cylindrycznej czesci formy kapelusza, narzad srodkowy do ksztaltowania kapelu¬ sza jest podnoszony (najlepiej) powoli w miare postepji tkania. Dotyczy to odcinka b — d, na którym wprowadzony watek tworzy ciagla linie srubowa.Podczas tego przebiegu tkania worko¬ wy odcinek tkaniny jest utrzymywany na cylindrycznej czesci formy kapelusza, co nalezy zawdzieczac umieszczeniu stalego pierscienia 54 podtrzymywanego za po¬ moca ramion 55. Przy wykonywaniu odcin¬ ka tkaniny, odpowiadajacego brzegowi ka¬ pelusza, to znaczy odcinka d —e, narzad srodkowy do ksztaltowania kapeluszy zo¬ staje opuszczony, natomiast dolna czesc 51 zostaje podniesiona tak, iz punki d znajduje sie w kierunku watku z. Przy wy¬ konywaniu czesci tkaniny odpowiadajacej odcinkowi d — e narzad do ksztaltowania kapeluszy jest (najlepiej) powoli podno¬ szony odpowiednio do róznicy wysokosci pomiedzy punktami d i e.Przesmyki powstajace w róznych fazach roboczych przy wytwarzaniu kapelusza sa przedstawione na fig. 9 róznymi liniami dla lepszej przejrzystosci. PL