Przejscie ciepla z gazów na metal od¬ bywa sie, jak wiadomo, powolnie], niz przejscie ciepla z metalu na wode lub pa¬ re. W celu zapobiezenia ujemnym skut¬ kom, powodowanym tym zjawiskiem w u- rzadzeniach, wytwarzajacych pare, zeliw¬ ne rury podgrzewaczy, które nie pracuja pod cisnieniem pary, zaopatruje sie w pierscieniowe zeberka. Proponowano rów¬ niez zwiekszenie powierzchni grzejnej rur, wykonanych z zelaza zlewnego, przez na¬ sadzenie lub przypawanie zeberek pier¬ scieniowych wzglednie srubowych. Wyko¬ nanie takich zeberek jest kosztowne, po¬ laczenie zas miedzy zeberkami i rurami jest czesto wadliwe, poniewaz w miej¬ scach polaczen gromadzi sie cieplo, powo¬ dujac nierównomierne ogrzewanie rur o- raz szybkie przepalanie sie zeberek.Poza tym proponowano stosowanie rur o sciankach falistych, wykonanych z zela¬ za kowalnego. Rury tego rodzaju nie na¬ daja sie do stosowania jako oplomkowe ru¬ ry wodne, poniewaz wewnetrznej po¬ wierzchni nie mozna uwolnic od osadu ko¬ tlowego, gromadzacego sie w falistych wglebieniach tych rur; wreszcie fale tych rur musza byc odpowiednio plytkie, tak iz nawet w przypadku uzywania takich rur do przegrzewaczy nie osiaga sie znaczniej¬ szego zwiekszenia powierzchni grzejnej.Inne propozycje ida w tym kierunku, aby powierzchnie grzejna kutych rur o- plomkowych zwiekszyc przez wykonaniegwintu srubowego lub wwalcowanie pier¬ scieniowych zeberek, przy czym zarówno zeberkom, jak i zaglebieniom lub zlobkom miedzy zeberkami nadaje sie profil w przyblizeniu prostokatny. Propozycje te z powodu licznych wad, nie przyjely sie w praktyce. Prostokatne zalamania zlobków nie sa nalezycie oplywane spalinami, tak iz szybko osiada w nich sadza i popiól.Cieplo, odbierane przez cienkie zeberka, jest niedosc szybko przenoszone na we¬ wnetrzna powierzchnie rury i zatrzymuje sie u nasady zeberek, powodujac wyzej podane wady. Wytwarzanie dotychczas proponowanych zeberek i zlobków jest dosc trudne; ponadto zeberka te nie odpo¬ wiadaja stawianym wymogom co do wy¬ trzymalosci rur oplomkowych, pracuja¬ cych pod cisnieniem pary. Wwalcowywa- nie prostokatnych lub prawie prostokat¬ nych wglebien powoduje oslabienie mate¬ rialu; w celu usuniecia wyzej wymienio¬ nych wad oraz unikniecia niebezpieczen¬ stwa, zagrazajacego wskutek nierówno¬ miernego ogrzewania rur, przecietna gru¬ bosc scianek zeberkowych rur walcowa¬ nych wykonywa sie znacznie wieksza od grubosci scianek rur gladkich.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest rura zebrowa, wykonana z materialu kowalnego i nadajaca sie do wytwórnie pary, podgrzewaczy i t. d. Rura taka po¬ siada zlobki i zeberka wykonane równiez przez walcowanie lub wytlaczanie, leczv dzieki nadaniu im specjalnego ksztaltu, u- suwa sie wyzej podane wady i osiaga sie te zalete, ze przecietna grubosc scianki ru¬ ry, wedlug wynalazku, uzytej w tych sa¬ mych warunkach pracy, co i rura gladka, i posiadajacej jednakowa z nia wytrzyma¬ losc, nie potrzebuje byc wieksza, niz gru¬ bosc scianki rury gladkiej.Na rysunku przedstawiono schema¬ tycznie przyklad wykonania rury wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia kociol skosnorurkowy, zaopatrzony w ta¬ kie rury zebrowe, fig. 2 — w zwiekszonej skali koniec rury oplomkowej, zaopatrzo¬ nej w zeberka poprzeczne i wwalcowanej w komore wodna, a fig. 3 — czesc takiej rury w jeszcze wiekszej skali.Wewnetrzne powierzchnie oplomko¬ wych rur wodnych a, wykonanych w zna¬ ny sposób z zelaza kowalnego, sa gladkie, zewnetrzne zas powierzchnie tych rur sa zaopatrzone w zeberka poprzeczne m, o postaci najlepiej linii srubowej (fig. 2 i 3).Zeberka m oraz wglebienia lub zlobki n miedzy tymi zeberkami otrzymuja profil, przedstawiony na fig* 2 i 3, w którym zlob¬ ki n w przekroju posiadaja skosne boki, polaczone lukiem, przy czym cieciwa p tego luku jest wieksza, niz polowa odste¬ pu miedzy dwoma zeberkami m (fig. 3).Dno zlobków n przechodzi bez zalaman w skosne scianki boczne zeberek m, przy czym grzbiet tych zeberek jest równiez zaokraglony.Zeberka m i zlobki n wykonywa sie przez wytlaczanie lub walcowanie odpo¬ wiednio profilowanymi matrycami lub walcami, wspóldzialajacymi z rdzeniem, wsunietym do rury, który nie pozwala na powstawanie nierównosci na wewnetrznej powierzchni rur, tak iz powierzchnia ta pozostaje gladka, jak w rurach oplomko¬ wych a (fig. 1).W profilu wedlug wynalazku (fig. 3) powierzchnia przekroju zlobków n wzdluz osi rury jest znacznie wieksza od po¬ wierzchni przekroju zeberek m i przy ru¬ rach o normalnej grubosci scianek (okolo 5 — 10 mm) moze byc utrzymywana w ramach normalnego odbierania ciepla. Po¬ niewaz nie ma w niej zalaman, ani wnek, przeto nie powstaja tak zwane martwe przestrzenie; wskutek tego nie osadza sie ani sadza, ani popiól, czyszczenie zas stru¬ mieniem sprezonego powietrza jest bardzo latwe. Dzieki wypukleniu dna zlobków scianki boczne zeberek m schodza sie na srodku tych zlobków bez zalaman (ka- — 2 —tów); przekrój zeberek m zwieksza sie stopniowo w kierunku osi rury. Wskutek tego osiaga sie bardzo dogodne przejscie ciepla z zeber m na wewnetrzna scianke rury i unika sie nierównomiernego ogrze¬ wania oraz przepalania sie zeberek m.Grubosc s scianki rury zwieksza sie stopniowo od srodka zlobków n do srodka zeberek m, co jest bardzo korzystne,, jak to wynika z opisu dalszego. Wiadomo, ze obciazenie rur na szwie poprzecznym jest o polowe mniejsze, niz na szwie podluz¬ nym. Poniewaz scianka rury wedlug wy¬ nalazku nie posiada zalaman i przy wy¬ twarzaniu rur nie stosuje sia nadmiernych przesuniec materialu jak równiez nie za¬ chodzi przypadek nierównomiernego o- grzewania rur, przeto grubosc s scianki ru¬ ry posrodku zlobków n mozna bez obawy wykonac o polowe mniejsza od grubosci przecietnej, czyli ze przecietna grubosc scianki rury zebrowej wedlug wynalazku nie musi byc wieksza od grubosci scianki rury gladkiej, pracujacej w tych samych warunkach, a mianowicie przy tym sa¬ mym cisnieniu wewnetrznym. Jeszcze jed¬ na zaleta lagodnego przejscia w grubo¬ sciach scianek jest to, ze rury takie moz¬ na latwo i równomiernie wyginac w spo¬ sób stosowany np. przy wytwarzaniu we- zownic rurowych do przegrzewaczy i pod¬ grzewaczy.Na fig. 3 oznaczono liniami kreskowa¬ nymi c grubosc scianki rury gladkiej, w której zeberka m sa wykonane przez wal¬ cowanie; czesci powierzchni, lezace poza obrebem tych linii c, wyobrazaja przesu¬ niecie materialu, wywolane podczas wy¬ twarzania zeberek srubowych m.Jeszcze wieksze zalety osiaga sie, je¬ zeli zeberka m stanowia linie srubowa, gdyz zostaje ulepszona sprawnosc cieplna.Spaliny, uderzajace prawie prostopadle o rury, sa rozdzielane na równolegle stru¬ mienie, które z kolei zostaja rozgalezione odpowiednio do nachylenia zlobków n z obu stron rur i skierowane w rózne strony, tak iz osiaga sie Lepsze mieszanie sie spa¬ lin- Rury o srubowych zeberkach posiada¬ ja w tych samych warunkach pracy wiek¬ sza wytrzymalosc, niz rury o zeberkach pierscieniowych; poza tym rury te mozna bez obawy wyginac na ksztalt pólkola i dostosowywac do przegrzewaczy i pod¬ grzewaczy o wysokim cisnieniu bez ujem¬ nego wplywu na wytrzymalosc tych rur.Wytwarzanie srubowych zeberek jest prostsze, latwiejsze i tansze niz wyrób ze¬ ber pierscieniowych.Tak samo, jak rury wodne a, mozna wykonac rury przegrzewajace d (fig, 1).Poniewaz w rurach tych nie osadza sie ka¬ mien kotlowy, przeto na wewnetrznej po¬ wierzchni mozna wykonac plytkie wglebie¬ nia, które (jak przedstawiono liniami kre¬ skowanymi 6l) tworza bardziej plaski pro¬ fil powierzchni zewnetrznej. Przy wytwa¬ rzaniu rur przegrzewajacych o falistej powierzchni wewnetrznej nie trzeba stoso¬ wac rdzenia, wsuwanego do srodka tej rury.Konce oplomkowych rur wodnych a i rur przegrzewajacych d, wwalcowane do komór wodnych /, g wzglednie do komór parowych /, i (fig. 2], rozszerza sie co naj¬ mniej do srednicy zeberek m, tak iz rury te mozna wprowadzac oraz wyciagac przez otwory / (fig. 2) komór koncowych.Zalety oplomkowych rur wodnych i rur przegrzewajacych w wytwornicach pary widoczne sa równiez i przy zastoso¬ waniu tych rur do podgrzewaczy, zwla¬ szcza takich, w których uskutecznia sie czesciowe wyparowanie wody zasilajacej i w których rury musza byc wykonane z zelaza kutego.W kotlach stromorurkowych zlobki na powierzchniach zewnetrznych moglyby spowodowac wzmozone osiadanie popiolu lotnego i sadzy. W celu usuniecia tej wa¬ dy wykonywa sie zeberka rur stromych wedlug dwu- lub kilkuzwojowej linii sru- — 3 —bowej, na skutek czego rowki nie posiada¬ ja prawie zadnych powierzchni poziomych, na których moglyby osiadac sadza i po¬ piól. PL