Wedlug znanych sposobów wytwarzania tkanin z jedwabiu naturalnego postepuje sie przewaznie w ten sposób, ze nitki z wiekszej liczby oprzedów przedzie sie na jedna nitke grezy bez skrecania, przy czym sluzy ona na osnowe. Nitka na watek skla¬ da sie równiez z wiekszej liczby nitek gre¬ zy, które jednak zostaja skrecone i z któ¬ rych przed tkaniem ich usuwa sie cala za¬ wartosc serycyny (kleju jedwabnego).Jednak tkaniny, wytworzone w ten spo¬ sób, nie spelniaja wszystkich wymagan pod wzgledem równomiernej gestosci i wytrzy¬ malosci na rozerwanie oraz pod wzgledem pekania; poza tym nie sa one równomier¬ nie rozciagliwe we wszystkich kierunkach.Wzmiankowane wlasciwosci tkanin jed¬ wabnych pod wzgledem pekania, równo¬ miernej gestosci oraz wytrzymalosci na ro¬ zerwanie sa specjalnie pozadane przy wy¬ robie z nich spadochronów, powierzchni nosnych wzglednie powlok samolotów, stat¬ ków powietrznych, balonów i t. d.Tkanina jedwabna, uzyta np. do wyro¬ bu spadochronu, musi nie tylko dawac cal¬ kowita pewnosc przeciwko peknieciu, gdy spadochron sie otwiera, lecz ponadto po przezwyciezeniu bardzo duzych naprezen po fego otwarciu musi równomiernie prze¬ puszczac powietrze na swej calej rozcia¬ glosci w celu umozliwienia spokojnego i równomiernego opadania spadochronu ku ziemi.Przedmiotem wynalazku niniejszego jestsposób wytwarzania wysokowartosciowych tkanin z jedwabiu naturalnego, które moga byc korzystnie zastosowane dó wszelkich celów, lecz szczególnie nadaja sie do wspo¬ mnianych wyzej zastosowan specjalnych.Wynalazek polega na tym, ze do wy¬ twarzania tego rodzaju tkanin, podlegaja¬ cych duzym naprezeniom, jako material na osnowe stosuje sie nitki, z których kazda sklada sie z wielokrotnej nitki z przedzo- nych pojedlynczo, t. j. nieskreconych nitek grezy, i to w stanie surowym czyli nieod- gumowanym; dalej wynalazek polega na tym, ze z taka osnowa tka sie watek, skla¬ dajacy sie z kilku slabo skreconych nitek grezy, przy czym jednak z nitek watku po skreceniu i przed tkaniem usuwa sie czesc kleju jedwabnego (seraeyny). Dopiero z tkaniny, utkanej w sposób powyzszy, usu¬ wa sie calkowicie klej jedwabny przycze¬ piony jeszcze do nitek.Liczne doswiadczenia, wykonane z tka¬ nina wytworzona takim sposobem, ustalily w sposób nieoczekiwany, ze stosowanie su¬ rowej, nieodgumowanej osnowy oraz wat¬ ku, czesciowo odgumowanego po skreca¬ niu, korzystnie wplywa na wlasciwosci tka¬ niny pod wzgledem jej pekania i wytrzy¬ malosci na rozerwanie oraz pod wzgledem równomiernej jej rozciagliwosci we wszyst¬ kich miejscach. Nalezy takze dtodac, ze wy¬ niki te, szczególnie pelnowartosciowe ze wzgledu na powyzsze zakresy zastosowa¬ nia, mozna osiagnac bez skomplikowanej obróbki i bez zasadniczego wzrostu kosz¬ tów mechanicznych urzadzen dó wyrobu tkaniny.Ponadto ustalono, ze wedlug wynalaz¬ ku osiaga sie szczególnie korzystny wynik wtedy, gdy stosuje sia watek, skladajacy sie kazdorazowo z czterech lub pieciu ni¬ tek grezy, skreconych tylko przy 40 do 60 obrotach na metr, i gdy nastepnie po skre¬ ceniu z watku tego usuwa sie 10 do* 15% zawartosci kleju jedwabnego.Przedmiotem wynalazku niniejszego sa nastepnie proste srodki dodatkowe, sluzace dó calkowitego osiagniecia wspomnianych wlasciwosci dodatnich tkaniny.Przy przeprowadzaniu sposobu wedlug wynalazku w praktyce postepuje sie celo¬ wo w sposób nastepujacy.Wytwarzanie nitek na osnowe nie wy¬ maga szczególowego opisu. Nalezy jedynie wspomniec, ze na osnowe stosuje sie nitki, przedzone z wiekszej liczby oprzedów na nitke grezy. Material zostaje nastepnie na¬ winiety na cewki, wysnuty na osnowe i w stanie surowym, to jest bez usuwania kle¬ ju jedwabnego, przerabiany jako nitki grezy.W celu wytworzenia watku, majacego byc wytkanym z taka osnowa, stosuje sie wedlug wynalazku nitke, korzystnie prze¬ robiona na nitke grezy z czterech lub wiek¬ szej liczby nitek pojedynczych, sciagnie¬ tych z oprzedów, a nastepnie slabo skreco¬ na. Pod wyrazeniem ,,slabe skrecenie" ro¬ zumie sie skrecanie ptfzy 40 do 100 obro¬ tach na metr nitki. W obrebie tego zakresu sily skrecania szczególnie korzystne okaza¬ lo sie skrecanie przy 40 do 60 obrotach na metr nitki watku wytwarzanego.Z tak' przerobionego watku usuwa sie przez odgumowanie 27% kleju jedwabne¬ go (serycyny).Szczególnie dobre wlasciwosci wysoko- wartosciowych tkanin opisanego wyzej ro¬ dzaju otrzymuje sie w ten sposób, ze w pewnej okreslonej chwili, mianowicie po skreceniu, ale przed tkaniem, usuwa sie z watku 10 — 15% kleju jedwabnego.Wedlug wynalazku uskutecznia sie to przez obróbke nitek w kapieli mydlanej, zwlaszcza w kapieli niskoprocentowego, np. 7-io procentowego roztworu mydlanego.W tej kapieli mydlanej watek! obrabia sie w pasmie. Pasma pozostaja w kapieli okolo godziny, przy czym temperatura ka¬ pieli wynosi najwyzej 80°, a najmniej 60°G.Nastepnie pasma te w zwykly sposób plucze sie przez krótki okres czasu. — 2 —W celu uczynienia- watku miekkim i giet¬ kim, czesciowo odgumowanym w powyzszy sposób, stosuje sie obróbke dodatkowa. W tym celu pasma umieszcza sie w kapieli z emulsji olejowej.Do wytworzenia tej emulsji olejowej o- kazal sie zwlaszcza korzystny olej arachi- sowy, rozpuszczony i zobojetniony lugiem sodowym. Otrzymuje sie przy tym substan¬ cje pastowata, której' pewna czesc rozpusz¬ cza sie w wodzie i wytwarza sie zaczyn ka¬ pieli. Kapiel rozciencza sie nastepnie od¬ powiednio woda.Korzystny wynik otrzymuje sie przez zastosowanie wspomnianej pasty w ilosci okolo 10% wagi obrabianego materialu. Te ilosc pasty rozpuszcza sie w wodzie i doda¬ je do kapieli. Sama kapiel powinna byc chlodna wzglednie letnia. Pasma pozostaja w tej kapieli przez stosunkowo krótki tylko okres czasu, np. przez 10 minut. Pasma te sa nastepnie odwirowywane, suszone, zwi¬ jane i cewione.Do wytwarzania wysokowartosciowych tkanin z jedwabiu naturalnego zaleca sie nastepnie wprowadzac nitki watkowe z kil¬ ku cewek, a mianowicie osiaga sie szcze¬ gólnie korzystne wyniki, gdy z czterech ce¬ wek z nitkami watkowymi wprowadza sie na zmiane po dW watki na cewke. Moze to byc uskuteczniane od razu za pomoca kro¬ sien tkackich, zaopatrzonych w tak zwane zmienne bidlo i znanych juz do innych ce¬ lów pod postacia tak zwanych mieszanych krosien zmiennych.Ten sposób tkania równiez przyczynia sie w pewnej mierze do osiagniecia poza¬ danego wyniku. Zdarza sie mianowicie, ze nitki watkowe, znajdujace sie na róznych cewkach, posiadaja rózne napiecia. Cala cewka moze byc np. bardzo silnie napieta, podczas gdy inna cewka posiada tylko nie¬ znaczne napiecie. Wskutek tego takze i przy tkaniu nitki watkowej, pochodzacej z kopki o mniejsizym napieciu, otrzymuje sie w miejscach jej welkania tkanine, odpo¬ wiednio luzniejsza niz w miejscach wetka* nia nitki watkowe), pochodzacej z kopki o wiekszym napieciu. Przy wprowadzaniu ni¬ tek watkowych na zmiane z cater^ch róz¬ nych kopek, jak to stosuje sie wedlug wy¬ nalazku, nieuniknione róznice napiecia ni¬ tek watkowych, pochodzacych z poszcze¬ gólnych cewek, wyrównuja sie.Po wytkaniu tkanina zostaje w zwykly sposób calkowicie odgumowana przez ob¬ róbke w jednej lub kilku kapielach odpo¬ wiednich.Stwierdzonof ze tkanina z jedwabiu na¬ turalnego, przeznaczona do wytwarzania spadochronów, powinna posiadac pewne o- kreslone wlasciwosci pod wzgledem gesto¬ sci i grubosci nitek oraz sily skrecania. Pró¬ by wykazaly, ze najkorzystniejsze wyniki pod wzgledem wspomnianych wlasciwosci osiaga sie, gdy w tkaninie, wytworzonej sposobem wedlug wynalazku, osnowa na 1 cm sklada sie z 42 potrójnych nitek gre- zy 19/21 denierów bez skrecania, watek zas zawiera na 1 cm 34 pieciokrotne nitki gre- zy 17/19 denierów o 40-u do 60-ciu skre¬ tach na metr.Klej jedwabny, przyczepiony jeszcze do nitek naj osnowe i watek, zostaje usuniety dopiero z wytworzonej juz tkaniny znany¬ mi sposobami, stosowanymi w wykonczal- nictwie. PL