Wynalaizek niniejszy; dotyczy sposobu usuwania cieczy z masy, zwlaszcza z nitro¬ skrobi, oraz urzadzenia doi wykonywania tego spiosobu. Sposobem wedlug wynalaz¬ ku mozniai usuwac ciecz w zabiegu ciaglym, szczególnie gdy chodzi 01 odzyskiwanie cie¬ czy, poddawanej nastepnie 'tlalszej obrób¬ ce.Znany jest sposób usuwania mieszani¬ ny kwasów z nitroskrobi, polegajacy na tym, ze nitroskirobie, rozpostarta w war¬ stwie o mniej wiecej jednakowej grubosci, pokrywa sie kwasem mineralnym o tym sa¬ mym ciezarze wlasciwym i w tej samej ilo¬ sci, jakie posiada zawarta w masie miesza¬ nina kwasów, i przez to wypiera sie miesza¬ nine kwasów z masy, po czym uwalnia sie kwas ten od wody i znowu uzywa goi w sta¬ nie stezonym. Kwasi mineralny, zawarty w masie |x wyparciu z niej mieszaniny kwa¬ sów, np. kwas siarkowy, usuwa sie za poi- moca wody, a nastepnie przemywa sie ma¬ se. Sposób ten ma te wade, ze zuzywa du¬ za ilosc kwasu i nie daje sie przeprowai- dzac w zabiegu ciaglym.Sposób wedlug wynalazku niniejszego polega na tym, ze nitroskirobie umiesziciza sie kolejno w oddzielnych porcjach masy nitroskrobi, które uwalnia sie w przeciw- pradlzie za pomoca wody od mieszaninykwasów. Porcje nitroskrobi w równych ilo¬ sciach rozposciera sie warstwami jednako¬ wej grubosci na saczkach, umieszczonych na wspólniej podstawie, ale oddzielonych od siebie, i wyplukuje je woda tak, iz czy¬ sta wodai doplywa do porcji nitroskrobi wielokrotnie juz odkwaszanej, a wiec za¬ wierajacej jedynie minimalne ilosci miesza¬ nego kwasu, a otrzymywana zakwaszona wode doprowadza sie do porcji nitroskrobi, zawierajacych stopniowo coraz to wiecej kwasu. Rozwodniony kwas, odessany z o- statniej porcji nitroskrobi w szeregu, zosta¬ je odswiezony i moze byc uzyty jako kwas stezony, np* do nitrowania swiezej skrobi.Jezeli odkwaszona w danej chwili porcje nitroskrobi usunie sie w celu dalszej prze¬ róbki i zastapi ddjpowiednia iloscia tylko co znitrowanej skrobi, to odkwaszanie moz¬ na prowadzic dalej bez przerywania toku pracy.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na przeprowadzanie powyzszego sposobu w zabiegu ciaglym. Urzadzenie przedsta¬ wiono dla przykladu na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia widok urzadzenia z góry, fig. la — czesciowy widok tegoz urzadze¬ nia, fig. 2 — widok boczny urzadzenia, w szczególnosci zas mechanizmu napedowego, fig. 3 — pionowy przekrój wzdluz linii /// — /// na fig. 1, fig. 4 — widok z góry na¬ sady, fig. 5 — przyrzady, oczyszczajace nasady, w zwiekszonej podzialce, fig. 6 — przekrój wzdluz linii VI — VI nlai fig. 5, fig. 7 — przekrój wzdluz limit VII — VII na fig. 3, fig. 8 — przyrzad do doprowadza¬ nia kwasu do poszczególnych komórek, a fig. 10 — przyrzad do doprowadzania ni¬ troskrobi do nasady.Pionowy wal 11 jest napedzany walem 12 za pomoca kól stozkowych 13, 14. Wal 12 obraca sie okresowo i jest uruchomia¬ ny w tym celu za posrednictwem przeklad¬ ni, uwidocznionej na fig. 1, silnikiem elek¬ trycznym 15. Silnik 15 napedza za posred¬ nictwem slimaka 16 i kola slimakowego 17 wal 18, na którymi osadzony jest mimosród 19, poruszajacy drazek 21 oparty na nim za pomoca krazka 20; drazek 21 jest osa¬ dzony obrotowo na czopie 22, a na swym wolnym koncu 23 jest obciazony ciezarem 24. Naj dirazku 21 umieszczona jest zapadka 25, która wchodzi miedzy zeby kólka zeba¬ tego 26 i w ten sposób za kazdym obrotem mimosrodu 19 obraca wal 12 o jeden zab kólka 26.Na górnym koncu walu 11 osaldzona jest siztywno nasada 27, która obraca sie razem z walem 11. Nasadla jest wykonana np. ze stali kwasoodpornej i na swej gór¬ nej powierzchni posiada szereg ulozonych obok siebie w ksztalcie pierscienia wykro¬ jów, w które wsadzone sa po dokladnym dopasowaniu saczki 281 — 303. Pod sacz¬ kami 281 — 303 znajduja sie we wnetrzu nasady komory 29, z których kazda laczy sie z osobnym kanalem 30, umieszczonym równiez we wnetrzu nasady. Dolne wyloty 31 wszystkich tych kanalów znajduja sie na poziomej powierzchni slizgowej 32 nasady ksztaltu pierscienia kolowego, za posrednictwem której nasada slizga sie po brzegach 33 pierscienia 35. W pierscieniu 35 wyciete sa szczeliny 342 — 350, które (ze wzgledów nizej przytoczonych) posiada¬ ja grupami rózne dlugosci. Kazda z tych szczelin 342 — 350 laczy sie z odpowiednia gietka rura 361 — 370, przez która mozna odprowadzac zawartosc kanalów 30 lub komory 29. Kadlub pierscienia 35 jest sil¬ nie przycisniety do powierzchni slizgowej 32 nasadfy 27 za pomoca szeregu sprezyn 37, wobec czego zuzywanie sie powierzchni slizgowych nie powoduje powstawania nie¬ szczelnosci. Dolne konce sprezyn 37 sa o- parte na nieruchomej oslonie 38 walu ¦//.Przy kazdym z saczków 281 — 303 znajduje sie ramkai 39, zlozona z czterech scianek bocznych, ustawionych w1 ten spo¬ sób, ze przekrój: poprzeczny ramki maleje w kierunku ku górze. Ten ksztalt stozkowy — 2 —ramki ma na celu zapobiezenie przy -zdej- mowainiu ramek nabieraniu wraz z nimi przesaczonej tylko co nitroskrobi.Kazda ramka 39 jest przymocowana do jednoramiennej dzwigni 40, przy czym wszystkie dzwignie 40 sa osadzone obroto¬ wo na poziomych czopach 41, rozmiesizczo- nych w postaci wienca. Pomiedzy ramkami 39 a czopiaimi 41 umocowany jest na nasa¬ dzie pierscien 42, którego górny brzeg 43 biegnie ukosnie ku górze i posiada pletwia- sty wykrój 44 do kazdego z ramion 40.Wykroje te stanowia prowadnice ramion 40 i maja za zaidanie odciazac czopy 41 od bocznych natezen zginajacych wówczas, gdy opisane ponizej prowadnice podnosza w góre ramiona 40 wzglednie opuszczaja je z powrotem na saczki. Ze wzgledu na pro¬ wadzenie ramion 40 poi brzegach wykrojów 44 umieszcza sie na tych ramionach walki 45.Obok czesci toru kolowego znajduje sie prowadnica o postaci nieruchomo osadzo¬ nego zebra 46, nie obracajacego sie razem z nia, którego wysokosc zaczynajac od jed¬ nego konca stale wzrasta, az do wysokosci przedstawionej na fig. 3. Zebro to sluzy do podnoszenia ramion 40 na pewnym okre¬ slonym odcinku ich drogi z odpowiedniego saczka 1 do opuszczania ich nastepnie z po¬ wrotem na ten sam saczek. Ze wzgledu na prowadzenie ramion 40 po zebrze 46 isa one zaopatrzone w krazki 47.Na tej czesci toru kolowego, na której ramki 39 sa calkowicie uniesione, znajdu¬ ja sie trzy przyrzady oczyszczajace, a mia¬ nowicie: sllimak 48, który obracajac sie w kierunku strzalki 49 czysci saczki, zabie¬ ra przywierajacy do nich material i tloczy go poprzez brzeg 58 nasady do zbiornika 59; szczotka okrezna, umieszczona za sli¬ makiem i (skladajaca sie :z poszczególnych szczotek 51, przymocowanych db lancu¬ chów 50, przesuwajacych sie po krazkach 52, 53, z których krazek 52 obraca sie luz¬ no, natomiast krazek 53 jest umocowany na wale napedowym 54, który za pomoca kola slimakowego 55 udziela napedu slima¬ kowi 48, a za pomoca cylindrycznych kol srubowych 55', 56 udziela napedu szczotce stozkowej 57, która jest trzecim z wymie¬ nionych przyrzadów i czysci zagiety kiu do¬ lowi brzeg 58 nasady. Wszystkie trzy przy¬ rzady oczysizczajace tlocza material db zbiornika 59.Material, przeznaczony db przeróbki, do¬ prowadza sie ze zbiornika 60 do poszcze¬ gólnych komórek, utworzonych z daczka i ramki. Zbiornik 60 ma ksztalt lejka, a jego dolny szeroki otwór 61 jest zamkniety grzybkiem stozkowym 62, który jest pola¬ czony z jednym koncem dwuramiennej dzwigni 64, obracajacej sie dookola czopa 63, i jest urtuchamiany za pomoca ciegla 65.W tym celu cieglo 65 jest polaczone z ra¬ mieniem 66 dzwigni trójramiennej, której drugie ramie 67 jest polaczone przegubowo za pomoca drazka 68 z dzwignia 70, wa¬ hajaca sie wokbilo czopa 69. Dzwignia wa- hliwa 70 posiada na swym wolnym koncu krazek 701. Ciezar 72, umocowany na trze¬ cim ramieniu 71 dzwigni trójramiennej, do¬ ciska z jednej strony za pomoca drazka 65 i dzwigni 64 grzybek 62 db jego gniazda, a z drugiej strony — za pomoca dzwigni 67 i drazka 68 — krazek 701 do tarczy kciu¬ kowej 74, osadzonej na wale wydrazonym 73. Wal wydrazony 73, osadzony wspól¬ osiowo z walem 12, jest napedzany walem 18 kola slimakowego za pomoca kola lan¬ cuchowego 75, lancucha 76 i kola lancu^ chowego 77.Przekladnie te sa dobrane tak, ze wal wydrazony 73, a wiec i osadzona na nim tarcza kciukowa, wykonuja jeden obrót, gdy zapadka 25 obraca waly 12 i 11 o je¬ den zab. Licziba zebów kola 26 jest równa liczbie saczków nasady 27, tak ze przy kaz¬ dym obrocie mimosrodu 19 nasada 27 obra¬ ca sie o jeden saczek, a nastepnie przez pe- — 3 —wien czas pozostaje nieruchoma. Kciuk 78 jest osadzony tak, ze podczas postoju na¬ sady 27 uruchamia zespól dzwigniowy 65, 64 grzybka 62 w kierunku otwarcia i na¬ stepnie zamkniecia zaworu.Urzadzenie, przedstawione na rysunku, jest przeznaczone do mycia nitroskrobi; stosowane przy tym kwasy o róznym ste¬ zeniu sa dbprowadzane do zbiorników 80 — 86, osadzonych na poziomym wale 79.Zbiorniki maja trójkatny przekrój podluz¬ ny (fig. 8), przy czym wspólny wal 79 prze¬ chodzi przez najnizej zlnajdujacy sie wierz¬ cholek kazdego trójkata. Kazdy zbiornik znajduje sie we wnetrzu nieruchomego na¬ czynia (90 — 96), przy czym kazde naczy¬ nie laczy -sie w swej najnizszej czesci z| jed¬ na z rur 100 — 106. Kazda rura ma prosty koniec, posiadajacy otworki 87 i ulozony w kierunku promieniowym wzgledtem walu 12 w ten sposób, ze podczas spoczynku na¬ sady znajduje sie posrodku (lub w) jednej z ramek 39.Walek 79 jest osadzony wahliwie we wspornikach 88, 89 i jest polaczony dzwig¬ nia 97 i cieglem 98 z! ramieniem 99 dzwigni trójramiennej, której drugie ramie jest ob¬ ciazone ciezarem 400. Dzwignia trójraimien- na waha sie wokolo nieruchomej osi 401, a jej trzecie ramie iest polaczone za pomoca drazka 403 z dzwignia 405, osadzona wahli¬ wie na osi 404. Dzwignia 405 posiada kra¬ zek 406, który toczy sie po obwodzie: tar¬ czy kciukowej 407, i jest uruchamiana kciukiem 408.Opisane urzadzenie dziala jak naste¬ puje.W gietkich rurach 361 — 370, z których kazda uchodizi db osobnego naczynia zbior¬ czego, nie przedstawionego na rysunku, wy^ twarza sie niedoprezmosc. Do zbiornika: 60 doprowadza! sie nitrowana skrobie w posta!- ci gestej maisy, w ozmaczonej z góry ilosci.Zbiornik 80 napelnia sie stezonym kwasem siarkowym, zbiorniki 81 — 83 — roztwora¬ mi kwasu azotowego i siarkowego o stop¬ niowo malejacym stezeniu, a zbiorniki 84, 85 i 86 — woda. Tonapelnianie zbiorników uskutecznia sie za kazdym razem przed dalszym obrotem nasady o jedna przedzial¬ ke, t. ). o jedna ramke 39. Dobrze jest zau lozyc przewody rurowe 110, przez które doprowadzanie cieczy do poszczególnych zbiorników odbywa sie stopniowo.Kciuk 78 podnosi najpierw przez uru¬ chomienie drazków 67, 66, 65, 64 grzybek 62 i otwiera zawór. Poniewaz dolny otwór 61 zbiornika 60 jest bardzo Szeroki, przeto zbiornik 60 opróznia sie nagle, a jego zai- wartosc wylewa sie na saczek 281, znajdu¬ jacy sie wlasnie pod zbiornikiem 60. Gesta masa, wylana raptownie na saczek, rozle¬ wa sie na nim w polozonej na nim ramce warstwa o jednakowej wszedzie grubosci.Jednoczesnie kciuk 408 uruchomia u- klad drazków 403, 402, 99,98, 97 i obraca walek 79 w kierunku strzalki 111 tak, ze zawartosc wszystkich zbiorników 80 — 86 wylewa sie db naczyn 90 — 96 i scieka przez rury 100 — 106 i ich drobne otworki 87 na porcje nitrowanej skrobi, znajdujace sie w danej1 chwili pod koncami rur, a odes- san^e miedzy kazdymi dwoma przesuwami.Kwasy wzglednie woda, doprowadzone w ten sposób, tworza podczas1 sciekania war¬ stwy cieczy o jednakowej grubosci na po¬ szczególnych porcjach nitrowanej skrobi.Ze zbiornika 80 wyplywa na pusty sa¬ czek 282 stezony kwas siarkowy i zostaje przessany przezen dzieki panujacej pod saczkiem prózni. Celem tego zabiegu jest uwolnienie saczka 282 od znajdujacej sie w nim satmym wody. Odsysanie tego kwa¬ su trwa jeszcze w nastepnym polozeniu saczka, t. j. w miejscu, gdzie na fig. 4 znaj' duje sie saczek 283. Kanaly odprowadzaja¬ ce tych saczków 282 i 283 uchodza w polo¬ zeniu uwidocznionym na rysunku przez szczeline 350 pierscienia 35 do wspólnej rury gietkiej 361. Odprowadzony tu kwas poddaje sie regeneracji.Swieza porcja nitrowanej skrobi, wydo- _ 4 -bywajaca sie ze zbiornika 60, spada na sa¬ czek 281. Zawiera ona jeszcze duzo kwa¬ su, który za pomoca prózni, wytworzonej pod saczkiem, odciaga sie juz w tym, a czesciowo równiez w nastepnym polozeniu saczka. To wysysanie skrobi odbywa sie jednoczesnie na saczkach 284 i 285. Rury, przydzielone do trzech saczków 281, 284 i 285, uchodza w przedstawionym na rysun¬ ku polozeniu nasady przez szczeline 342 pierscienia 35 do gietkiej rury 362, pola¬ czonej z ta szczelina. Odciagniety tu ste¬ zony kwas regeneruje sie i zuzytkowuje po¬ nownie do nitrowania swiezej skrobi.Ze zbiornika 81 doprowadza sie do ni¬ trowanej skrobi, znajdujacej sie na saczku 286, kwas, odciagniety z porcji skrobi, znaj¬ dujacych sie na saczkach 289, 290 i 291.Odsysanie odbywa sie w trzech nastepu¬ jacych po sobie polozeniach, odpowiadaja¬ cych liczbom 286, 287 i 288 na rysunku, za pomoca wspólnej tym polozeniom szczeli¬ ny 343 przez* rure 363. Odciagniety kwas regeneruje sie i zuzytkowuje do nitrowa¬ nia swiezej skrobi.Ze zbiornika 82 doprowadza sie do por¬ cji skrobi, znajdujacej sie na saczku 289, kwas, odessany z porcji skrobi, znajduja¬ cych sie nai saczkach 292, 293 i 294. Kana¬ ly 30, polaczone z saczkami 289, 290 i 291, uchodza przez wspólna szczeline 344 do gietkiej rury 364. Odciagniety tu kwas do¬ prowadza sie przez zbiornik 81 do saczka 286.Ze zbiornika 83 doprowadza sie do sacz¬ ka 292 rozcienczony kwas, odciagniety z porcji skrobi, znajdujacych sie ma sacz¬ kach 295 — 298. Odsysanie odbywa sie na trzech nastepujacych po sobie saczkach 292, 293 i 294 przez polaczona z tymi trze¬ ma saczkami wspólna szczeline 345 pier¬ scienia 35 i przez gietka rure 365, przy czym uzyskana ciecz doprowadza sie przez zbiornik 82 dor saczka 289.Ze zbiornika 84 czysta woda splywa na porcje nitroskrobi, znajdujaca sie na sacz¬ ku 295. Odsysanie odbywa sie na obu kolej¬ nych saczkach 295 i 296, a odciagnieta ciecz dostaje sie przez szczeline 346 do gietkiej rury 366. Ciecz doprowadzaj sie dd zbiornika 83, skad przeplywa ona na sa¬ czek 292.Podobnie ze zbiornika 85 plynie rów¬ niez czysita woda na porcje nitroskrobi, znajdujaca sie na saczku 297. Odsysanie odbywa sie W dwóch kolejnych polozeniach, odpowiadajacych liczbom 297 i 298 na ry¬ sunku, przez szczeline 347 i rure 367, a odciagnieta ciecz doprowadza sie do zbior¬ nika 83.Doi porcji skrobi, znajdujacej sie na saczku 289, doprowadza sie ze zbiornika 86 czysta wode, która w polozeniach, od¬ powiadajacych liczbom 299 i 300 na ry¬ sunku, odprowadza sie przez szczeline 348 i rure 368.Zaczynajac od polozenia 300 zebro 46 podnosi ramki 39 do góry tak, ze przesu¬ waja sie one nastepnie ponad przyrzadiami przenosnikowymi 48 i 51. Przyrzady te u- isuwaja porcje niiroskrpbi, uwolniona od kwasu, do zbiornika 59, a jednoczesnie szczotka 57 oczyszcza brzeg 58 nasady. Z saczka, wychodzacego z pod przyrzadów oczyszczajacych, odciaga sie jeszcze przez szczeline 350 wode do rur 361 i 370. Ten sposób pracy urzadzenia opisany w odnie¬ sieniu do polozenia spoczynkowego powta¬ rza sie po kazdym przesuwie nasady, przy czym zawsze jeden saczek zostaje pokryty swieza nitrowana skrobia, a do pozostalych saczków, z wyjatkiem saczków, znajduja¬ cych sie pod przyrzadzami oczyszczajacy¬ mi, doprowadza sie kwasy o niejednakowym stezeniu wzglednie wode.Opisane urzadzenie moze byc uzywane nie tylko do odkwaszania nitrowanej skro¬ bi, ale równiez do innych podobnych zabie¬ gów, w których chodzi o uwolnienie obra¬ bianego materialu od cieczy. Zuzycie wody wynosi okolo 0,7 kg na 1 kg nitrowanej skrobi. — 5 — PL