Wynalazek niniejszy dotyczy przeklad¬ ni do zmiany szybkosci w sposobi ciagly, w której dwie tarcze stozkowe, zwrócone do siebie stozkowymi bokami i przesuwane wzgledem siebie, wspóldzialaja z metalo¬ wym pierscieniem ciernym, nalozonym na obydwie pary tarcz stozkowych. W prze¬ kladniach takich moze sie zdarzyc, ze pod wplywem duzego cisnienia, jakie wywiera pierscien cierny na obydwie pary tarcz stozkowych, obydwa waly, na których sa osadzone tarcze, moga ulec zgieciu.Wady tej unika sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze tarcze stozkowe osadzone sa swymi piastami w tulejach, przesuwa¬ nych w wydrazeniach w oslonie pedni, wskutek czego walyi sa znacznie odciazone.Dzieki znacznemu odciazeniu obu Walów, mozna przy pomocy tych przekladni prze* nosic znacznie wieksze sily, niz dotych¬ czas, przy czym zwrócono szczególna uwa¬ ge na uksztaltowanie pierscienia ciernego wedlug wynalazku.Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania przekladni ciernej wedlug wy¬ nalazku, przy czym fig. 1 przedstawia jej przekrój podluzny, a fig. 2 — jej widok z przodu.Cyfry 1 i 2 oznaczaja waly przekladni, z których kazdy jest osadzony z jednej strony za posrednictwem lozyska kulkowe¬ go w oslonie 30, umocowanej na dowolnej ramie 20 maszyny. Konce walów i 12, znajdujace sie w oslonie 30, sa zaopatrza-fte W rowki klinowe do osadzania par tarcz stozkowych 3, 4, wzglednie 5, 6. Tarcze atozk^yre sa zaopatrzofie w wydluzone pia¬ sty, dzieki którym? siedza/one mocno na wa¬ lach* Na tych piastach sa osadzone rów¬ niez lozyska kulkowe 31. Lozysko kulkowe 31 tarczy jednej pary tarcz stozkowych jest osadzone bezposrednio w odpowied¬ nim wydrazeniu w oslonie 30, a lozysko kulkowe tarczy drugiej pary jest osadzone w tulei lozyskowej 32, ze swej strony za¬ bezpieczonej pr^ed obracaniem sie w od¬ powiednim wydrazeniu w oslonie 30, jed¬ nak scisle w niej prowadzonej. Tarcze 4 wzglednie 5, osadzone w nieruchomych lo¬ zyskach w oslonie 30, jak równiez tarcze 3 wzglednie! 6, osadzone przesuwnie w tej o- slonie 30, leza na przemian w oslonie.Przesuwne tuleje lozyskowe 32 tarcz stoz¬ kowych 3, 6 sa polaczone ze soba draz¬ kiem 33 tak, iz w czasie przesuwania jed¬ nej tulei 32, z która przesuwa sie równiez tarcza stozkowa 3 wzglednie 6, jednocze¬ snie przesuwa sie druga tuleja 32 wraz z odpowiednia tarcza stozkowa. Poniewaz o- bydwie tarcze przesuwne 3, 6 sa polozone na przemian, przeto przy wspólnym prze¬ suwaniu obu tarcz, jedna z nich zbliza sie do swej przeciwleglej tarczy, druga zas oddala sie. Do posuwania tarcz lozysko¬ wych 32 sluzy kólko zebate 34, zazebiaja¬ ce sie z odpowiednim uzebieniem jednej tulei lozyskowej 32. Kólko 34 jest osadzo¬ ne na wale 35, przepuszczonym) przez oslo¬ ne i obracanym za pomoca nieprzedstawio- nego na rysunku pokretla.Obydwie pary tarcz stozkowych 3, 4 wzglednie 5, 6 sa polaczone ze soba za po¬ moca pierscienia 10, ulozonego we wgle¬ bieniach utworzonych przez powierzchnie stozkowe tarcz. Za pomoca nacisku pier¬ scienia na tarcze stozkowe ruch obrotowy jednej pary tarcz 5, 6 przenoszony jest na druga, pare tarcz 3, 4. Podczas równomier* nej lecz przeciwnie skierowanej zmiany odleglosci tarcz stozkowych kazdej pary pierscien 10 doznaje przesuniecia prosto¬ padle do walów 1 i 2, tak iz zmienia sie stosunek przekladni.Obydwa boki zewnetrzne pierscienia 10 sa wypukle, tak iz teoretycznie styka sie on tylko punktami z tarczami stozkowymi.Dzieki temu osiaga sie lepsze dzialanie przekladni niz wtedy, gdy boki pierscienia sa plaskie, a styk jest liniowy. Wi przypad¬ ku styku punktowego nacisk powierzchnio¬ wy jest oczywiscie znacznie wiekszy ani¬ zeli przy styku liniowym i wobec tego scie¬ ranie jest stosunkowo szybkie. Wobec tego pierscien jest wykonany z bardziej miek¬ kiego materialu, anizeli tarcze stozkowe, a jezeli jest wykonany z tego samego mate¬ rialu, to powinien byc on mniej zaharto¬ wany niz material tarcz, tak iz scieranie u- wydatnia sie tylko na pierscieniu ciernym a me na tarczach, w których mogly by z la¬ twoscia wyzlobic sie rowki, szkodliwie wplywajace na dzialanie przekladni.Dzieki osadzeniu lozysk par kól stoz¬ kowych w wydrazeniach oslony 30 waly 1 i 2 sa znacznie odciazone, tak iz podczas przenoszenia sily z jednej pary tarcz stoz¬ kowych na druga, waly i i 2 nie podlegaja zginaniu. Aby uniknac zakleszczenia tulei lozyskowych 32 w wydrazeniach oslony 30 podczas przenoszenia sily, tuleje te sa wy¬ konane tak, ze ich dlugosc jest wieksza niz srednica zewnetrzna. Najlepiej, jezeli prze¬ suwne tuleje 32 sa umieszczone bezpo¬ srednio za lozyskiem kulkowym o jak naj¬ mniejszej srednicy, aby przy korzystnym stosunku srednicy do dlugosci ogólna dlu¬ gosc przekladni byla jak najmniejsza. Nie¬ kiedy nieprzesuwne tarcze 4, 5 w oslonie 30 przekladni moga byc osadzone za po¬ moca odpowiednio uksztaltowanych pane¬ wek.Znaczne odciazenie obydwóch walów pozwala na przesuwanie pierscienia 10 pro¬ stopadle do obu walów 1 i 2, wzglednie o- siowe przesuniecia tarcz biernych 3 i 6 na walach 1 i 2 moga byc tak duze, ze w jed- — 2 —nym skrajnym polozeniu pierscien docho¬ dzi do walu 1, w drugim zas skrajnym po¬ lozeniu dochodzi do walu 2. Wobec tego mozna zaopatrzyc pierscien 10 w wieniec zebaty wewnetrzny, w tych zas miejscach walów 1 i 2, w których pierscien 10 z nimi styka sie w krancowych polozeniach, moze byc wykonane uzebienie 21, tak iz w skraj¬ nych polozeniach pierscienia istnieje nieza¬ wodne polaczenie obu par tarcz stozko¬ wych za pomoca uzebien i tarcia. PL